روایت تازه‌ای از تاریخ قوم یهود

«موسی و یکتاپرستی» یکی از جنجالی‌ترین تالیفات زیگموند فروید

 
تاریخ انتشار : سه شنبه ۱۷ مهر ۱۳۹۷ ساعت ۱۱:۲۸
 
 
فروید در کتاب «موسی و یکتاپرستی» به اثبات مصری بودن حضرت موسی(ع) پرداخته و بر مبنای درستی این نظریه به روانکاوی قوم یهود می‌پردازد.
 
روی جلد
خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- محمد آسیابانی: حوزه اندیشه در تابستان امسال شاهد بازچاپ «موسی و یکتاپرستی» یکی از جنجالی‌ترین تالیفات زیگموند فروید بود. او در این کتاب روایت تازه‌ای از تاریخ قوم یهود با تشکیک در تبار عبرانی حضرت موسی کلیم‌الله ارائه می‌دهد که با باور و خوانش‌های رسمی روحانیون یهودی همخوانی ندارد.

«موسی و یکتاپرستی» در اصل آخرین تالیفی بود که فروید تا پیش از درگذشتش آن را به پایان رساند و در آن فرایند شکل‌گیری و تحول ادیان را مطابق با سیر شکل‌گیری و تحول روان نژندی در افراد بررسی کرد.

کتاب سه فصل دارد که عناوین آن به ترتیب عبارتند از «موسی مصری تبار»، «اگر موسی مصری باشد...» و «موسی، قوم او و دین یکتاپرستی». اصلی‌ترین مبحث کتاب در فصل سوم به مخاطبان ارائه می‌شود که خود شامل یک مقدمه و دو قسمت است.

به باور فروید در این کتاب حضرت موسی نه عبرانی بلکه دارای تباری مصری است، چرا که تبارشناسی نام موسی در فرهنگ و تاریخ مصر، نام او را مصری نشان می‌دهد. فروید اعتقاد دارد که در مصر کهن، یعنی 1375 سال پیش از میلاد، آمنحوتپ چهارم، فرعون وقت مصر، پرستش خدای شرک آلود آمون را ترک گفت و به پرستش خدای یکتا «آتون» درآمد و نام خود را از آمنحوتپ به «ایخناتون» تغییر داد. حضرت موسی نیز معتقد به این آیین یکتاپرستی بود و آن را به قوم یهود انتقال داد. به عبارتی حضرت موسی، یک مصری بود که زعامت قوم یهود را بر عهده گرفت.

فروید همچنین در این کتاب ثابت می‌کند که دین یهود با دین آتون اشتراکات فراوانی دارند و خاستگاه‌شان یکسان است. یکی از شواهد فروید برای این خاستگاه و همچنین تبار مصری حضرت موسی، آموزش مختون کردن به یهودی‌هاست. بر اساس یافته‌های فروید سنت ختنه در میان مصری‌ها رواج داشت، اما یهودی‌ها با آن آشنا نبودند و این از آموزه‌های حضرت موسی به یهودیان است. فروید البته در نهایت دین موسویت را دینی مصری معرفی می‌کند.

فروید در تایید یافته‌های خود برای مخاطبانش به روایت کشف شده توسط ارنست زلین در سال 1922 در صحیفه هوشع اشاره می‌کند که بر مبنای آن روایت حضرت موسی در جریان یکی از طغیان‌های قوم نافرمان و لجبازش، جان می‌بازد و پس از آن قوم یهود منتظر منجی موعودی می‌مانند تا آن‌ها را به سرمنزل مقصود و جایگاه آرامش رهنمون سازد.

در بخش بعدی فروید به تحلیل کنش قوم بنی اسرائیل و دینداری آن‌ها بر طبق الگوی علائم روان‌نژندی فردی می‌پردازد. در منظومه فکری فروید پس از نگارش کتاب «توتم و تابو» فهم پدیده‌های دینی تنها و تنها از طریق این رویکرد ممکن می‌شود، چرا که به منزله قسمی بازگشت‌ِ اتفاق‌های مدت‌ها فراموش شده مهم در اوان تاریخ تشکیل خانواده‌های بشری، چندان برای ما آشنا هستند که خصلتِ وسواس گونه‌شان را از همان منشا دارند و بنابراین قوه اثرگذاری‌شان را از آن حقیقت تاریخی می‌گیرند که در خود دارند.

«موسی و یکتاپرستی» در ایران برای نخستین‌بار در انتهای دهه 40 با ترجمه قاسم خاتمی منتشر شد. پس از آن این کتاب سال‌ها نایاب بود و هیچگاه تجدید چاپ نشد، تا اینکه در سال 1388 انتشارات رخدادنو ترجمه صالح نجفی از این کتاب را منتشر کرد. انتشارات مصدق در سال 1396 چاپ تازه‌ای از ترجمه قاسم خاتمی را در دسترس مخاطبان قرار داد، تا اینکه نشر نی چندی پیش ویراست تازه‌ای از ترجمه صالح نجفی را به بازار فرستاد.

نشر نی کتاب «موسی و یکتاپرستی» زیگموند فروید و ترجمه صالح نجفی را با شمارگان هزار و 500 نسخه، 190 صفحه و بهای 17 هزار تومان منتشر کرده است.
Share/Save/Bookmark
کد مطلب: 266121