در میزگرد ایبنا یزد مطرح شد:

پائین بودن سرانه مطالعه؛ از حاکمیت فرهنگ شفاهی تا نظام آموزشی نمره‌محور

هیچ پیشنهادی را در زمینه کتابخوانی در شورای اسلامی شهر یزد رد نکردیم
 
تاریخ انتشار : دوشنبه ۱۷ دی ۱۳۹۷ ساعت ۰۸:۳۹
گزارشگر : سید ضیا میر رحیمی
 
 
کارشناسان و مسئولان فرهنگی شرکت کننده در میزگرد «بررسی علل پائین بودن سرانه کتابخوانی در ایران»، عوامل مختلفی را در این رابطه برشمردند؛ از حاکمیت فرهنگ شفاهی در تاریخ ارتباطی مردم ایران تا مستحکم شدن هر چه بیشتر پایه‌های نظام آموزشی نمره‌محور در کشور.
 
به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در یزد، پائین بودن سرانه مطالعه در ایران همواره از سوی مردم، کارشناسان و مسئولان امر، موضوعی پرچالش و بسیار محل بحث بوده است. مطابق آمارهای رسمی، در سال 1353 و با انجام نخستین سنجش، سرانه مطالعه در شهرها تنها 2 دقیقه در روز بوده است. در دومین سنجش که در سال 1378 انجام شده، به یکباره عدد 70 دقیقه به عنوان سرانه مطالعه ایرانی‌ها اعلام شد اما 10 سال بعد هم این عدد به 18 دقیقه کاهش پیدا کرد. چندی پیش هم وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در یک مصاحبه تلویزیونی سرانه مطالعه ایرانی‌ها را در حال حاضر، حدود 12.5 دقیقه اعلام کرد.

خبرگزاری ایبنا در یزد، در میزگردی با موضوع «کتاب و کتابخوانی و چالش‌های آن» که با حضور مجید جوادیان‌زاده، مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان یزد، ونوس عامری، مسئول کمیسیون فرهنگی شورای اسلامی شهر یزد و حجت‌الاسلام مصطفی گرجی مسئول دبیرخانه کانون‌های مساجد یزد و مشاور فرهنگی شورای اسلامی شهر یزد و در محل نمایندگی این خبرگزاری در استان یزد برگزار کرد، کوشید به برخی گره‌گاه‌های کتابخوانی در کشور با نگاه ویژه به شهر یزد بپردازد که مشروح این میزگرد در ادامه از نظر مخاطبان می‌گذرد:
 

علت پائین بودن سرانه مطالعه را باید در فرهنگ شفاهی مردم جستجو کرد

ونوس عامری در این میزگرد یکی از دلایل این مسئله را که سرانه کتابخوانی در کشور ما پایین است، حاکمیت تاریخی فرهنگ شفاهی در ایران عنوان کرد و گفت: به این معنا که از گذشته تاکنون مطالب را سینه به سینه منتقل کردیم و این عادتی است که به راحتی قابل تغییر نیست.

این عضو شورای اسلامی شهر یزد افزود: زمانی که صنعت چاپ آمد و کتاب به صورت گسترده در اختیار مردم قرار گرفت، به شیوه درستی کتابخوانی در سیستم آموزشی کشور ارائه نشد و کتاب را دانش آموزان باید به اجبار می‌خوانند و نمره می‌گرفتند.
 

وی اضافه کرد: اگر سیستم آموزشی، مطالعه را بر اساس خواسته‌های دانش آموزان ارائه می‌کرد و نه به اجبار، عادت‌های بهتری برای کتابخوانی به وجود می‌آمد.

عامری با بیان اینکه بر اساس گفته روانشناسان فرزندانمان قرار نیست هر طور که ما می‌خواهیم بزرگ شوند، بلکه آنها به ما نگاه می‌کنند و ما هر شکلی که باشیم، آنها به همان شکل درمی‌‌آیند، گفت: زمانی که پدران و مادرانمان که تفکرات شفاهی در ذهنشان است و سیستم آموزشی نیز نتوانسته تغییراتی در آنها به وجود آورد و باز هم آنها به مطالعه علاقه ای نداشتند، این مسئله به نسل‌های بعدی نیز منتقل می‌شود و سرانه پایین مطالعه را امروزه در پی دارد.

اگر زمانی هم برای مطالعه
ونوس عامری: حاکمیت تاریخی فرهنگ شفاهی در ایران، از علل پائین بودن سرانه کتابخوانی در ایران است؛ ما از گذشته، مطالب را سینه به سینه منتقل کرده‌ایم و این عادت به راحتی قابل تغییر نیست. پس از ورود صنعت چاپ به کشور هم، کتابخوانی به شیوه درستی در سیستم آموزشی کشور ارائه نشد و کتاب را دانش آموزان باید به اجبار می‌خوانند و نمره می‌گرفتند.
باشد، در فضای مجازی سپری می‌شود


عضو شورای اسلامی شهر یزد یکی از عوامل کاهش سرانه مطالعه در کشور را وجود فضای مجازی دانست و
تصریح کرد: با وجود این شبکه‌های متنوع، اگر زمانی هم برای مطالعه باشد در این فضاها سپری می‌شود.

وی یکی از راهکارهای افزایش سرانه مطالعه در استان یزد به وسیله شورای شهر و شهرداری را حمایت کامل و حداکثری از نشست‌های مرتبط با امر کتابخوانی در سطح دانست و گفت: این کار از گذشته تاکنون انجام می‌گرفته که باید بیشتر به آن توجه داشته باشیم.
 

عامری اضافه کرد: برای اینکه جامعه کتاب‌ها را بشناسد و سلایق خود را تطبیق دهد، باید کتاب‌ها توسط اشخاصی که در این زمینه فعالیت دارند، در نشست‌ها و نقدهای کتاب معرفی شوند که بدون شک اثرات مثبت خود را نیز در پی خواهد داشت.

هیچ پیشنهادی را در زمینه کتابخوانی در شورای اسلامی شهر یزد رد نکردیم

عضو شورای اسلامی شهر یزد یادآور شد: هیچ پیشنهادی در زمینه کتابخوانی را در شورای اسلامی شهر یزد رد نکردیم و در این زمینه جدیت داشته و داریم تا بتوانیم سرانه مطالعه در استان و کشور را افزایش و ارتقا دهیم.

وی با بیان اینکه «بوستان کتاب» یکی از مباحثی است که شورای اسلامی شهر در دستور کار خود قرار داده است، گفت: در این خصوص پارکی را در نظر گرفتیم که به صورت موضوعی به مسئله کتاب بپردازد و با موضوع کتاب، فضاسازی صورت گیرد و به شکل پاتوقی طرح‌ریزی و نشست‌های کتاب و کتابخوانی نیز در این پارک برگزار شود.

عامری در ادامه با بیان اینکه قصه‌های یزد باید از طریق کتاب نوشته شود، افزود: کتاب‌های عکس نیز طرحی است که دنبال آن هستیم که مردم و میراث معنوی یزد را به خوبی معرفی کنیم.
 

چرخه تولید و نشر کتاب در کشور کامل نیست

مجید جوادیان‌زاده نیز در این خصوص با اشاره به اینکه میزان مطالعه در فرهنگ‌های مختلف دارای تعاریف گوناگون و با یکدیگر متفاوت است، گفت: در برخی کشورها کتاب‌های مذهبی و ادعیه را جزو مطالعه به حساب می‌آورند و برخی هم محسوب نمی‌کنند و شاخصه‌های سرانه کتاب و کتابخوانی باید یکسان باشد.

مدیرکل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان یزد با بیان اینکه حتی با وجود این شاخصه‌هایی که در کشور وجود دارد نیز، کارهای معتبری از سوی یک نهاد به صورت شاخص انجام نشده است، گفت: با این وجود پیمایش‌های پراکنده‌ای در این زمینه انجام شده است.

وی افزود: این مسئله را پذیرفته‌ایم که نسبت به شرایط ایده‌آل در زمینه مطالعه فاصله‌های بسیاری داریم ولی اینکه بخواهیم آن را به عنوان یک اصل پذیرفته شده و قطعی بدانیم، جای بحث دارد.
 

جوادیان‌زاده به برخی از عوامل کاهش سرانه مطالعه اشاره کرد و گفت: یکی از آنها این است که چرخه تولید و انتشار کتاب اصولاً یک چرخه کامل نیست و برخی از اجزا را داریم و برخی از آنها را نداریم، در زمینه تولید محتوای کتاب با تنگناهایی در استان روبه رو هستیم.

در تربیت تولیدکنندگان کتاب‌های خوب کوتاهی شده است

مدیرکل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان یزد به کم‌کاری در جهت تربیت نویسنده در این استان اشاره کرد و افزود: طی سال‌های اخیر نسبت به تربیت نویسنده برای تولید محتوای مناسب کتاب در یزد کارهای زیادی
انجام نشده است.

وی اضافه کرد: بعد از چاپ کتاب و نقد کتاب، نشریاتی در جهت معرفی کتاب‌ها به صورت نظام مند در استان یزد وجود ندارد و هر چند که اتفاقاتی در این سال‌ها افتاده و قدمی در جهت معرفی کتاب به مخاطبان برداشته شده است، ولی کافی نیست و در بسیاری از کشورهای دنیا با توجه به گسترش کتاب‌های مختلف، افراد برای دریافت کتاب‌های مورد نظرشان به نشریات یا افراد نقدکننده کتاب مراجعه و نسبت به دریافت آن اقدام می‌کنند که این مسئله در کشور ما نیز با مشکل روبه رو است.
 

تنگناهای اقتصادی، عاملی دیگر در کمبود مطالعه

جوادیان زاده یادآور شد: تنگاناهای اقتصادی نیز وجود دارد که به صورت غیرمستقیم روی انتشار، چاپ و خرید کتاب اثرگذار بوده است.

مدیرکل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان یزد با اشاره به اینکه در کشور ما کتاب چه از نظر