رونمایی از دستگاه چاپ باسمه‌ای در نمایشگاه کتاب تبریز

30 مهر 1398 ساعت 15:31

همزمان با برپایی هفدهمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تبریز، دستگاه بازآفرینی شده چاپ باسمه‌ای رونمایی شد.


به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، مدیر طرح بازآفرینی دستگاه باسمه‌ای گفت: دستگاه چاپ باسمه‌ای توسط موزه چاپ و مطالعه تاریخ چاپ ایران و جهان در مدت ۱۰ ماه بازآفرینی شد و این اولین بازآفرینی در تاریخ صنعت چاپ ایران است.

رشید کفیلی با بیان اینکه در آینده نیز پروژه بازآفرینی دیگری در این موزه به ثمر خواهد رسید، ادامه داد: از جمله اینها بازآفرینی دستگاه‌ چاپ باسمه‌ای، بازآفرینی چاپ سنگی، نحوه چاپ سنگی و چاپ نخستین اسکناس کاغذی خواهد بود که ۷۴۷ سال پیش در تبریز چاپ و مورد استفاده تجاری قرار گرفته است.

خاندان کفیلی که از چندین دهه قبل در صنعت چاپ و نشر و کاغذ تبریز فعالیت دارند، تعداد انبوهی اشیا و آثار مربوط به صنعت چاپ را جمع‌آوری کرده‌اند.

در سال ۱۳۹۶ رشید کفیلی به نمایندگی از برادران کفیلی اقدام به اخذ مجوز مجموعه‌داری در حوزه صنعت چاپ و نشر کرد و در حال حاضر مجموعه بزرگی در چندین حوزه تخصصی صنعت چاپ اعم از دستگاه‌های چاپ قدیم و معاصر آثار نفیس و فاخر چاپ سنگی آرشیو تخصصی کاغذ‌های استفاده شده در صنعت چاپ ایران جمع‌آوری و آماده نمایش در یک موزه تخصصی است.

در سال ۱۳۹۷ با همکاری ادارات کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری و آموزش و پرورش آذربایجان شرقی و نیز مدیریت دبیرستان ماندگار فردوسی تبریز، این دبیرستان برای تاسیس موزه چاپ و نشر تعلیم و تربیت اختصاص یافت.

مرمت و تغییر کاربری ساختمان این دبیرستان به موزه در حال انجام بوده و در تیرماه سال جاری پس از نگارش و ارائه طرح توجیهی و همچنین تدوین طرح محتوای موزه بر اساس شرح خدمات ارائه شده و بررسی‌های لازم از سوی کارشناسان اداره کل موزه‌ها و اموال منقول فرهنگی کشور مجوز بهره‌برداری موزه صادر شد.

این موزه در سه بخش چاپ و نشر تعلیم و تربیت و مطبوعات فعالیت خواهد کرد.

اصطلاحات باسمه و باسمه‌خانه به‌ترتیب به معنای چاپ و چاپخانه از طریق آذربایجان و تبریز از ۱۲۳۳ قمری با تاسیس مطبعه سربی رواج یافت و تا مرگ عباس میرزا در سال ۱۲۴۹ دایر بود تا اینکه چاپ سنگی جای آن را گرفت؛ نخستین کتاب چاپ سنگی در ایران نیز قرآن چاپ دارالطبعه دارالسلطنه تبریز در سال ۴۹-۱۲۴۸ هجری قمری مصادف با ۳۳-۱۸۳۲ میلادی است.

نخستین دستگاه چاپ سربی توسط میرزا زین‌العابدین تبریزی در سال ۱۲۳۳ قمری در تبریز، دایر و ۱۲ سال بعد در سال ۱۲۴۵ تعطیل شد. در آن زمان هنوز واژه چاپخانه متداول نشده بود و به این دلیل آن را «باسمه‌خانه»، «بصمه‌خانه»، «مطبعه»، «دارالطباعه» و «دارالطبع» می‌نامیدند. ­دستگاه چاپ فشار یا باسمه‌ای با فشار حروف یا کلیشه مرکب اندودشده بر سطح کاغذ عمل چاپ را انجام می‌دهد، این نوع چاپ در چین باستان ابداع و توسط اروپاییان به تکامل رسید؛ نخستین دستگاه چاپ سربی که از طریق روسیه به ایران آمد از این تکنیک چاپ استفاده می‌کرد.


کد مطلب: 282388

آدرس مطلب: http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282388/رونمایی-دستگاه-چاپ-باسمه-ای-نمایشگاه-کتاب-تبریز

ایبنا
  http://www.ibna.ir