با بررسی جدول پرتکرارها در چهارماه نخست از هشت سال اخیر:

کتاب‌های پرتکرار و تضمین بقا در صنعت نشر

 
تاریخ انتشار : سه شنبه ۳۰ مرداد ۱۳۹۷ ساعت ۰۹:۰۰
 
 
با بررسی جدول پرتکرارهای نشر در سال‌های اخیر، می‌توان فرایند حضور ناشران عمومی و شناخته شده در بازار کتاب را به وضوح دید؛ ناشرانی که توانسته‌اند نبض بازار را زیر انگشت بگیرند و ضمن رسیدن به توجیه و صرفه اقتصادی، در جامعه ذائقه‌سازی کنند.
 
خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- هادی حسینی‌نژاد: مقایسه فهرست پرتكرارترين كتاب­هاي چاپ مجدد در سال‌های اخیر، می‌تواند نمای قابل توجهی از تغییرات و تحولات نشر کتاب و همینطور ذائقه مخاطبان به دست دهد. همچنین این فهرست‌ها می‌تواند دستمایه بررسی عملکرد ناشران؛ به تفکیک نشر خصوصی و نشر دولتی قرار گیرد. با این رویکرد، فهرست 30 کتاب پرتکرار در چهارماه نخست هشت سال اخیر در جداول مجزا، در این گزارش منتشر می‌شود که هر کدام با توضیحاتی همراه شده است.
 
1- پرتكرارترين كتاب­ها در چهارماه نخست سال 1390:
 
ردیف عنوان کتاب ناشر تعداد چاپ مجموع شمارگان 
1 جهاد اقتصادی یوسف زهرا (س) 21 105,000
2 ادعیه و آداب حرمین شریفین در عمره مفرده با ترجمه فارسی مشعر 18 90,000
3 مناسک مصور عمره مفرده نشر مشعر 14 70,000
4 کاربردهای نماز حضرت عباس (ع) 14 41,000
5 اجوبه الاستفتائات پیام ‌عدالت 10 100,000
6 بابانظر: خاطرات شفاهی شهید محمدحسن نظرنژاد شرکت انتشارات سوره مهر 9 22,500
7 زیارت عاشورا و دعای توسل به انضمام دعای عهد و دعا برای سلامتی امام زمان (عج) بوکتاب--کامکار 7 35,000
8 موج فتنه: از جمل تا جنگ نرم کانون اندیشه جوان 7 17,500
9 خاکهای نرم کوشک: خاطرات: خانواده و همرزمان شهید ملک اعظم 7 21,000
10 شنام: خاطرات کیانوش گلزار راغب شرکت انتشارات سوره مهر 6 15,000
11 ریحانه بهشتی، یا، فرزند صالح نورالزهرا (س) 6 60,000
12 خاکهای نرم کوشک: خاطرات خانواده و همرزمان شهید سعید عاکف 5 15,000
13 چند پیام از امام رضا (ع) سبحان توس 5 25,000
14 مروری بر مجموعه‌ای از رفتارهای پسندیده اصول شهروندی در فرهنگ ایرانی اشتیاق نور 5 25,000
15 کلیات مفاتیح الجنان با علامت وقف علویون 5 8,000
16 مهتاب خین: انقلاب، کردستان و دفاع مقدس به روایت فرمانده حسین همدانی فاتحان 5 15,000
17 مجموعه‌ی دروس عمومی (زبان انگلیسی - ادبیات فارسی - اندیشه و معارف اسلامی) ویژه کلیه‌ی رشته‌ها مدرسان شریف 5 5,000
18 استاد عشق: نگاهی به زندگی و تلاش‌های پروفسور سیدمحمود حسابی پدر علم فیزیک و مهندسی نوین ایران وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات 5 19,000
19 دانسته‌ها و ندانسته‌های یک انقلاب حدیث راه عشق 5 23,000
20 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران (1394 - 1390) خرسندی 4 12,000
21 حفره‌ها: مجموعه شعر نشر چشمه 4 4,800
22 زندگی به سبک روح‌الله: برشهایی از سیره‌ی خانوادگی امام روح‌ا... (ره) الشمس 4 12,000
23 آیات و روایات دین و زندگی 2 و 3 و 4 قلم علم 4 8,000
24 بارداری آسان: اولین راهنمای جامع بارداری ما دوتا 4 4,000
25 بحران بالا می‌گیرد: روایت ناآرامی‌های مناطق کردنشین کردستان - کرمانشاه - آذربایجان غربی فاتحان 4 15,000
26 دینامیک ماشین پوران پژوهش 4 6,000
27 نخل‌های مردابی نسل نواندیش 4 8,000
28 دعای کمیل بن زیاد به انضمام زیارت امین‌الله: ترجمه‌ی خوانا و روان، علامت وقف و اعراب گذاری کامل بوکتاب--کامکار 4 20,000
29 حدیث شریف کساء، زیارات آل یاسین و وارث، دعای فرج، آیه‌الکرسی و آیه‌ی "و ان یکاد" بوکتاب--کامکار 4 20,000
30 دعای ندبه به انضمام دعا برای سلامتی امام زمان (عج) بوکتاب--کامکار 4 20,000
 
 
چنانچه در جدول بالا مشخص است، کتاب‌های حوزه دین و یا سایر حوز‌ه‌های ارزشی مانند انقلاب و دفاع مقدس، عمده کتاب‌های پرتکرار در چهارماه نخست سال 1390 را تشکیل داد‌ه‌اند. همچنین حضور سه کتاب خاطره‌نوشت از ایام جنگ تحمیلی که عبارتند از «خاکهای نرم کوشک: خاطرات خانواده و همرزمان شهید»، «بابانظر: خاطرات شفاهی شهید محمدحسن نظرنژاد» و «شنام: خاطرات کیانوش گلزار راغب» قابل توجه است که اولی هفت بار با نشر ملک اعظم و پنج بار از سوی مولف بازنشر شده و دو کتاب بعدی از تولیدات سوره مهراست.

به‌جز این‌ها؛ کتاب «استاد عشق: نگاهی به زندگی و تلاش‌های پروفسور سیدمحمود حسابی پدر علم فیزیک و مهندسی نوین ایران» از انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، «مجموعه‌ی دروس عمومی (زبان انگلیسی - ادبیات فارسی - اندیشه و معارف اسلامی) ویژه کلیه‌ی رشته‌ها» از مدرسان شریف و کتاب‌های کاربردی «دینامیک ماشین»، «بارداری آسان: اولین راهنمای جامع بارداری»، «قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران (1394 - 1390)» از انواع قابل توجه دیگرند.

اما شاید مهمترین نکته در وارسی جدول پرترکرارهای چهارماه نخست سال 1390، حضور مجموعه شعر «حفره» سروده پرمخاطب گروس عبدالملکیان با نشر چشمه باشد که در جایگاه بیست‌ویکم قرار دارد. به‌جز چشمه، نام هیچ یک از ناشران خصوصی شناخته شده در جدول بالا دیده نمی‌شود. مساله میزان حضور ناشران عمومی بخش خصوص در فهرست پرتکرار‌ها که روند تغییرات آن را در جدول‌های بعدی پیگیری خواهیم کرد، یکی از موضوعات اصلی این گزارش به شمار می‌آید.
 
2- پرتكرارترين كتاب­ها در چهارماه نخست سال 1391:
 
ردیف عنوان کتاب ناشر تعداد چاپ مجموع شمارگان 
1 نورالدین پسر ایران: خاطرات سیدنورالدین عافی شرکت انتشارات سوره مهر 20 50,000
2 مناسک مصور عمره مفرده نشر مشعر 16 80,000
3 فارسی عمومی: درسنامه‌ دانشگاهی سخن 15 33,000
4 مناسک عمره مفرده ویژه بانوان: مطابق با فتاوای حضرت آیه‌الله العظمی امام خمینی (س) با حواشی مراجع معظم تقلید دامت‌برکاتهم نشر مشعر 15 75,000
5 اطلس نبردهای ماندگار: عملیات نیروهای زمینی در هشت سال دفاع مقدس: شهریورماه 1359 - مردادماه 1367 سوره سبز 13 26,000
6 پیش‌نیازهای ازدواج باید پاس شود (احراز شرایط اولیه ازدواج) حدیث راه عشق 9 27,000
7 علم و ایمان در گفتگو با دانشمندان موسسه فرهنگی مدرسه برهان 7 20,100
8 قیدار نشر افق 7 25,000
9 گواهینامه بین‌المللی کاربری کامپیوتر ICDL-XP سطح یک صفار--اشراقی 7 17,600
10 مقدمه‌ای بر مبانی برنامه‌ریزی شهری دانشگاه علم و صنعت ایران 7 10,000
11 مبانی و مدیریت فناوری اطلاعات دانشگاه علم و صنعت ایران 7 7,000
12 دا: خاطرات سیده زهرا حسینی سوره مهر 7 35,000
13 خاکهای نرم کوشک: خاطرات خانواده و همرزمان شهید سعید عاکف 6 18,000
14 پایی که جاماند: یادداشت‌های روزانه سید ناصر حسینی‌پور از زندان‌های مخفی عراق شرکت انتشارات سوره مهر 6 15,000
15 ریحانه بهشتی، یا، فرزند صالح نورالزهرا (س) 6 60,000
16 کتاب تحلیلی مدیریت رفتار سازمانی: ویژه دانشجویان رشته مدیریت کلیه گرایش‌ها راه 5 5,000
17 پنجاه سال عبادت: وصیتنامه و دلنوشته‌های ادبی و عاشقانه پنجاه تن از شهدا امینان 5 12,500
18 نقشه‌برداری دانشگاه ‌علم‌ و صنعت‌ ایران، ‌مرکزانتشارات 5 5,000
19 پرسش‌های زمینی، پاسخ‌های آسمانی (1) نور معرفت 5 15,000
20 استیو جابز صانعی شهمیرزادی 5 5,000
21 کفر به آیات خدا و قتل پیامبران به غیر حق طهارت 5 5,000
22 انگلیسی برای مسافری از ایران: خودآموز مکالمه انگلیسی جاودانه--جنگل 5 25,000
23 با من به کربلا دانش و ادب 4 12,000
24 پوتین‌های مریم: خاطرات مریم امجدی سوره مهر 4 10,000
25 کتاب تحلیلی ریاضی عمومی (2): ویژه دانشجویان کامپیوتر، ریاضی، آمار، شیمی و ... راه 4 4,000
26 کتاب تحلیلی روانشناسی عمومی (2): ویژه دانشجویان رشته روانشناسی و علوم تربیتی راه 4 4,000
27 دقایقی با قرآن: بر اساس تفسیر نور مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن 4 30,000
28 خدمت تخصص ماست: چگونه با اولویت بخشیدن به انسان‌ها به حداکثر سود دست یابیم سپید 4 8,000
29 فرصت‌های طلایی نوروز بهار دل‌ها 4 20,000
30 علمدار: زندگینامه و خاطراتی از سردار شهید سید مجتبی علمدار امینان 4 10,000
 
 
پرتکرارترین‌های چهارماه نخست سال 91 شباهت‌های زیادی با سال 90 دارد و کتاب‌های دینی، ارزشی، دفاع‌مقدسی و کاربردی-آموزشی جایگاه بهتر و پررنگ‌تری در آن دارند. در این جدول تکرار کتاب‌هایی مانند «نورالدین پسر ایران: خاطرات سیدنورالدین عافی»، «دا: خاطرات سیده زهرا حسینی» و «پایی که جاماند: یادداشت‌های روزانه سید ناصر حسینی‌پور از زندان‌های مخفی عراق» از انتشارات سوره مهر حائز توجه است. همچنین کتاب‌های کاربردی- آموزشی نظیر «گواهینامه بین‌المللی کاربری کامپیوتر ICDL-XP سطح یک»، «مقدمه‌ای بر مبانی برنامه‌ریزی شهری»، «انگلیسی برای مسافری از ایران: خودآموز مکالمه انگلیسی»، «مبانی و مدیریت فناوری اطلاعات» و «نقشه‌برداری» طرفداران زیادی در آن بازه زمانی داشته‌اند.

اما حضور دو ناشر خصوصی پرکار و شناخته شده در این جدول، توجه‌ها را بیشتر به خود جلب می‌کند: نشر افق با رمان «قیدار» اثر رضا امیرخانی؛ نویسنده پرطرفدار کشورمان و دیگری نشر سخن با کتاب «فارسی عمومی: درسنامه‌ دانشگاهی» که البته یک کتاب کاربردی-آموزشی است.
 
3- پرتكرارترين كتاب­ها در چهارماه نخست سال 1392:
 
ردیف عنوان کتاب ناشر تعداد چاپ مجموع شمارگان 
1 مفاتیح الحیاه مرکز نشر اسرا 47 235,000
2 گلبرگ عفاف (پژوهشی قرآنی در حجاب) ابوالحسنی 12 19,500
3 خاکهای نرم کوشک: خاطرات خانواده و همرزمان شهید سعید عاکف 10 30,000
4 زبان انگلیسی عمومی: بر اساس کتاب محمود علیمحمدی و حسن خلیلی راه 10 10,000
5 منتخب ادعیه به انضمام دعای سفر، زیارت عاشورا، دعای توسل، دعای فرج مطیع 10 50,000
6 منتخب ادعیه شیعه: مجموعه ادعیه و زیارات به انضمام سوره مبارکه انعام شهریاری 8 29,800
7 اعتکاف: بریدن از غیر خدا موسسه فرهنگی هنری مصباح الخیر 8 72,000
8 اصول و فلسفه تعلیم و تربیت موسسه‌ انتشارات‌ امیرکبیر 7 7,000
9 نیمه پنهان: راز قطعنامه: چرایی و چگونگی پایان جنگ تحمیلی کیهان 7 23,100
10 من، منم؟! داستانهای کوتاه و شگفت‌انگیز ذهن‌آویز 5 10,000
11 کتاب تحلیلی روش‌های آمار استنباطی در روانشناسی و علوم تربیتی راه 5 5,000
12 کتاب تحلیلی حسابرسی (1): ویژه دانشجویان رشته حسابداری و مدیریت: نمای کلی فصل به صورت نمودار، شرح درس به زبان ساده، ... راه 5 5,000
13 معجزه ذهن برای رسیدن به آرزوها راه موفقیت پایدار 5 25,000
14 ارتباط با خدا هشت کتاب 5 5,000
15 مسئله حجاب صدرا 5 18,000
16 آموزش قوانین و مقررات جدید راهنمایی و رانندگی: ویژه متقاضیان گواهینامه پایه دوم و موتورسیکلت عابدزاده 5 25,000
17 ارتباط با خدا (نیایش پرهیزگاران) عروج اندیشه 5 25,000
18 ریحانه بهشتی، یا، فرزند صالح: برنامه اخلاقی، عبادی، پزشکی و تغذیه قبل از بارداری تا پایان شیردهی نورالزهرا (س) 5 75,000
19 همخونه پرسمان 4 8,000
20 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392/2/1 همراه با کتاب پنجم (تعزیرات) جاودانه--جنگل 4 16,000
21 کتاب تحلیلی مدیریت تولید (ویژه دانشجویان رشته مدیریت) راه 4 4,000
22 راهنمای سریع اورژانس نشر آفرنگ 4 5,500
23 کتاب تحلیلی ریاضیات پایه راه 4 4,000
24 پرنیان اشک یاس 4 37,000
25 حکایت زمستان ملک اعظم 4 12,000
26 آموزه‌های حکیمانه چلچراغ 4 10,000
27 فانوس: 365 جمله از مشاهیر نوید پارسیان 4 10,000
28 فرهنگ آپارتمان‌نشینی آئین همجواری آستان‌  قدس‌رضوی‌، شرکت‌به‌نشر 4 29,000
29 ریاضیات عمومی یک: ویژه دانشجویان مراکز فنی، علمی کاربردی و آزاد اسلامی آهنگ قلم 4 15,000
30 آموزش روخوانی قرآن کریم "سطح دو" شرکت چاپ و نشر بین‌الملل 4 20,000
 
 
«مفاتیح الحیاه»، «گلبرگ عفاف (پژوهشی قرآنی در حجاب)»، «ارتباط با خدا» و «مسئله حجاب» از جمله کتاب‌های دینی-ارزشی است که در سال 1392 جزو پرتکراترین‌ها بوده و از آموزشی-کاربردی‌های پرتکرار این دوره نیز می‌توان به «کتاب تحلیلی روش‌های آمار استنباطی در روانشناسی و علوم تربیتی» و «ریاضیات عمومی یک: ویژه دانشجویان مراکز فنی، علمی کاربردی و آزاد اسلامی» اشاره کرد.
اما حضور چند کتاب و نشر در این جدول جلوه‌گری می‌کند: اولی رمان «همخونه» نوشته مریم ریاحی از نشر پرسمان که با استقبال زیادی روبه‌رو شده و تا کنون چندده نوبت چاپ را پشت سر گذاشته است، دومی کتاب «من، منم؟! داستانهای کوتاه و شگفت‌انگیز» که داستان‌های عجیب خارجی را در بردارد و با ترجمه امیررضا آمریون از سوی نشر ذهن‌آویز منتشر شده و سومی «معجزه ذهن برای رسیدن به آرزوها» از نشر راز موفقیت پایدار که در حوزه روانشانسی عامه‌پسند است.

با توجه به جدول‌ پرتکرارها در چهارماه‌های نخست سه سال 90، 91 و 92 می‌توان دریافت که استراتژی‌های دیگری به‌جز رفتن به‌سراغ مولفان مشهور و پرطرفدار و یا موضوعاتی که مصارف مشخص و ثابتی در جامعه دارند، از سوی ناشران در دستور کار قرار گرفته تا جنبه‌های اقتصادی نشر، بیش‌از‌پیش مورد توجه قرار گیرد. از جمله این استراتژی‌ها می‌توان به رفتن سمت کتاب‌های روانشناسی برای مخاطب عام و همچنین سوژه‌ها و موضوعات فانتزی و شگفت‌آور اشاره کرد که در جدول آخر،‌ نمودهای روشنی دارند.
 
4- پرتكرارترين كتاب­ها در چهارماه نخست سال 1393:
 
ردیف عنوان کتاب ناشر تعداد چاپ مجموع شمارگان 
1 مفاتیح الحیاه مرکز نشر اسرا 26 130,000
2 گنجینه‌ی سوالات آزمون‌های استخدامی (3650 سوال سازمان سنجش آموزش کشور) همراه با پاسخ‌های تشریحی صاحبان اندیشه 20 20,000
3 بشقاب‌های سفره پشت‌بام‌مان: خانواده و ماهواره جامعه الزهرا (س) 18 45,000
4 من زنده‌ام: خاطرات دوران اسارت بروج 16 32,000
5 ایران! جوان بمان! جامعه الزهرا (س) 10 26,000
6 قطره‌هایی که دریا شدند: سرگذشت داستانی مشاهیر یتیم مهر امیرالمومنین (ع) 10 20,000
7 سلام بر ابراهیم: زندگینامه و خاطرات شهید ابراهیم هادی شهید ابراهیم هادی 9 23,500
8 راهنمای معلم در ارزشیابی توصیفی ویژه معلمان دوره ابتدایی موسسه فرهنگی مدرسه برهان 9 45,000
9 نسیم آگاهی‌بخش آفرنگ 7 32,000
10 راهنمای مصور سفر زیارتی عراق نشر معروف 7 35,000
11 من، منم؟!: داستانهای کوتاه و شگفت‌انگیز ذهن‌آویز 6 12,000
12 لشکر خوبان: خاطرات مهدی‌قلی رضایی سوره مهر 6 15,000
13 حفظ آسان اعداد فریور 6 7,000
14 حفظ آسان واژگان انگلیسی فریور 6 6,000
15 حفظ آسان کلمات فریور 6 6,000
16 حفظ آسان مطالعات فریور 6 6,000
17 504 واژه ضروری فریور 6 6,000
18 هاشمی در سال 88: گزارش مواضع آیت‌الله هاشمی رفسنجانی در سال 88 سلمان فارسی 6 7,500
19 راز کامیابی در زندگی زناشویی ندای سینا 6 19,000
20 شیوه‌های تقویت هوش نوزاد 6 - 3 ماهه: روش استفاده از کتابهای این مجموعه با فرزندان 6 13,000
21 شیوه‌های تقویت هوش نوزاد 6 - 3 ماهه: آموزش پیدا و پنهان با فرزندان 6 13,000
22 شیوه‌های تقویت هوش نوزاد 6 - 3 ماهه: درک دسته‌ها و گروه‌ها با فرزندان 6 13,000
23 حفظ آسان فرمول‌ها فریور 5 5,000
24 من سیاسی‌نویس نیستم! آرما 5 5,000
25 قانون مجازات اسلامی نموداری (مصوب 92/2/1) چتر دانش 5 10,000
26 بانک سوالات مصاحبه‌ی حضوری: همراه با جدیدترین سوالات تستی شناخت مسائل روز و اطلاعات عمومی (سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، مذهبی، فرهنگی، آموزشی و ...) صاحبان اندیشه 5 5,000
27 طب نجات بخش: ناگفته‌هایی از طب اسلامی راه سبز 5 2,500
28 آیا برای مواجهه با حوادث آماده‌اید؟ موسسه آموزش عالی علمی - کاربردی هلال ایران 5 15,000
29 فارسی عمومی: درسنامه‌ دانشگاهی سخن 5 11,000
30 درویش ستیهنده (از میراث عرفانی شیخ جام) سخن 5 8,250
 
 
 «من زنده‌ام: خاطرات دوران اسارت»، «سلام بر ابراهیم: زندگینامه و خاطرات شهید ابراهیم هادی» و «لشکر خوبان: خاطرات مهدی‌قلی رضایی» از جمله کتاب‌هایی است که با موضوعات دفاع مقدسی در لیست پرفروش‌های چهارماه نخست سال 93 قرار گرفته. نکته قابل توجه و تازه دیگر این جدول، تعدد کتاب‌های نشر فریور است: «حفظ آسان اعداد»، «حفظ آسان واژگان انگلیسی»، «حفظ آسان کلمات»، «حفظ آسان مطالعات» و «حفظ آسان فرمول‌ها» که طبیعتا مخاطب عام دارند.
 
اما (به‌جز کتاب فارسی عمومی که پیش‌تر نیز در لیست پرتکرارها قرار گرفته بود) کتاب «درویش ستیهنده (از میراث عرفانی شیخ جام)» از نشر سخن با پنج نوبت چاپ، در جایگاه سی‌ام نشسته است. البته نباید فراموش کرد که نام مولف این کتاب یعنی محمدرضا شفیعی کدکنی، سهم زیادی در بالا رفتن تعداد چاپ ها و شمارگان آن داشته است. 
 
5- پرتكرارترين كتاب­ها در چهارماه نخست سال 1394:
 
ردیف عنوان کتاب ناشر تعداد چاپ مجموع شمارگان 
1 آن بیست و سه نفر شرکت انتشارات سوره مهر 20 50,000
2 نه یک انتخاب که تنها انتخاب شاکر 13 15,000
3 من زنده‌ام: خاطرات دوران اسارت بروج 10 20,000
4 مفاتیح الحیاه مرکز نشر اسرا 10 50,000
5 ولایت فقیه: مجموعه بیانات مرجع عالیقدر حضرت آیت‌الله العظمی سیدمحمود هاشمی‌شاهرودی (مدظله‌العالی) پیرامون حاکمیت اسلامی و ولایت فقیه خرسندی 8 9,000
6 لعن‌های نامقدس: تبیین قوانین و محدودیت‌های تبری آرما 7 7,000
7 راهنمای مصور سفر زیارتی عراق نشر معروف 7 35,000
8 راهنمای ورود به اول دبستان: 222 نکته‌ی کاربردی برای آشنایی با ویژگی‌های آموزش در پایه‌ی اول ابتدایی (ویژه پدران و مادران) امرود 6 10,000
9 قرآن، میزان شناخت قرآن مرکز نشر اسرا 6 30,000
10 پذیرفتن: مجموعه شعر چشمه 5 5,100
11 چه کسی مرا عاشق کرد؟ گزیده شعرهای رسول یونان امرود 5 4,500
12 مواظب باش! مورچه‌ها می‌آیند امرود 5 4,500
13 مجموعه پرسش و پاسخ تاسیسات و تهویه مطبوع خانه روشنا 5 5,500
14 راهنمای کاربردی طراحی و اجرای سیستم‌های بخار خانه روشنا 5 5,500
15 راهنمای کاربردی بویلرهای چدنی و فولادی خانه روشنا 5 5,500
16 راهنمای کاربردی فن‌های آکسیال و سانتریفیوژ خانه روشنا 5 5,500
17 کلیات مفاتیح الجنات اسلام ناب 5 5,000
18 راهنمای کامل معرفی استانداردهای ASHRAE خانه روشنا 5 5,500
19 راهنمای کاربردی تجهیزات خورشیدی خانه روشنا 5 5,500
20 راهنمای کاربردی رطوبت و رطوبت‌زنی خانه روشنا 5 5,500
21 10 پروژه برتر معماری جهان (معماری، سازه و تاسیسات) خانه روشنا 5 5,500
22 راهنمای کاربردی لوله و اتصالات خانه روشنا 5 5,500
23 راهنمای کاربردی پمپ‌های سانتریفیوژ خطی و زمینی خانه روشنا 5 5,500
24 راهنمای کاربردی شیرآلات تاسیساتی خانه روشنا 5 5,500
25 درسنامه احکام بازار: احکام شرعی کسب و کار و تجارت زینی 5 25,000
26 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان (مصوب اسفند ماه 1374) و آئین‌نامه‌های آن، شامل: آئین‌نامه اجرایی مصوب 1375، آئین‌نامه ماده 4 مصوب 1374، ... نشر توسعه ایران 5 23,000
27 قانون تجارت: با آخرین اصلاحیه‌ها و الحاقات همراه با مواد 21 الی 93 قانون تجارت مصوب 1311/12/13، قانون و آئین‌نامه پولشویی، قانون تجارت الکترونیکی، ... نشر دیدار 4 20,000
28 زیارت هفت حدیث امام رضا (ع) طبیب--تیمورزاده 4 20,000
29 بحثی کوتاه پیرامون خطبه فدک: برگرفته از درسهای آیت‌الله العظمی حاج آقا مجتبی تهرانی موسسه فرهنگی پژوهشی مصابیح الهدی 4 20,000
30 امیران ایران "امان‌های ایران" محض یار مهربان 4 20,000
 
 
آنچه در فهرست پرتکرارترین‌های چهارماه نخست سال 94 بیش از همه به چشم می‌آید، قرارگیری نام چند کتاب شعر است. اولی کتاب «پذیرفتن» از گروس عبدالملکیان و نشر چشمه، بعد گزیده شعر «چه کسی مرا عاشق کرد؟» و «مواظب باش! مورچه‌ها می‌آیند» که هر دو از آثار دیگر شاعر پرمخاطب، رسول یونان است. به هر تقدیر شواهد و قرائن نشان از آن دارد که مجموعه‌های شعر نیز ظرفیت لازم برای پرتکرار شدن را دارند؛ البته بستگی دارد شاعرشان چه کسی باشد.
 
دیگر نکته قابل توجه جدول چهارماه نخست سال 94، حضور چندین کتاب کاربردی از سوی نشر خانه روشنا است؛ ناشری که البته در فهرست سال‌های بعد، دیگر اسمی از آن نیست: کتاب‌هایی همچون: «مجموعه پرسش و پاسخ تاسیسات و تهویه مطبوع»، «راهنمای کاربردی طراحی و اجرای سیستم‌های بخار»، «راهنمای کاربردی بویلرهای چدنی و فولادی»، «راهنمای کاربردی فن‌های آکسیال و سانتریفیوژ» و... 
 
6- پرتكرارترين كتاب­ها در چهارماه نخست سال 1395:
 
ردیف عنوان کتاب ناشر تعداد چاپ مجموع شمارگان 
1 رویای نیمه شب کتابستان معرفت 23 46,000
2 هنر شفاف اندیشیدن نشر چشمه 12 27,500
3 شکوه امر خدا: به ضمیمه یادداشتی برای معتکفین بیان معنوی 11 35,000
4 دختر شینا: خاطرات قدم‌خیر محمدی‌کنعان همسر سردار شهید حاج ستار ابراهیمی‌هژیر شرکت انتشارات سوره مهر 10 25,000
5 انتظار عامیانه، انتظار عالمانه، انتظار عارفانه بیان معنوی 10 37,500
6 شهر خدا: رمضان و رازهای روزه‌داری بیان معنوی 8 30,000
7 من دیگر ما: فرزند ما از ما جدا نیست، او خود ما است اما در اندازه‌ای کوچکتر آیین فطرت 7 16,000
8 پس از تو آموت 6 8,800
9 شیوه‌های دعوت به نماز ستاد اقامه ‌نماز 6 37,000
10 پاییز فصل آخر سال است چشمه 5 8,000
11 من، پیش از تو آموت 5 11,000
12 رهایی از تکبر پنهان بیان معنوی 5 12,500
13 چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم نشر مرکز 5 5,000
14 پستچی قطره 4 5,000
15 رمضان، انس با قرآن خادم‌الرضا (ع) 4 10,000
16 قانون‌یار آیین دادرسی کیفری (مصوب 92/12/4) چتر دانش 4 8,000
17 مجموعه پرسش‌های چهارگزینه‌ای حقوق مدنی چتر دانش 4 8,000
18 مجموعه پرسش‌های چهارگزینه‌ای حقوق مدنی چتر دانش 4 8,000
19 کمک حافظه حقوق جزای اختصاصی: جرائم علیه تمامیت جسمانی و معنوی اشخاص مطابق با سرفصل‌های آموزشی دانشگاه ... دوراندیشان 4 4,000
20 کمک حافظه حقوق جزای عمومی: مطابق با سرفصل‌های آموزشی دانشگاه ویژه داوطلبان آزمون وکالت، قضا و کارشناسی ارشد دوراندیشان 4 4,000
21 کمک حافظه حقوق جزای اختصاصی: جرایم علیه اموال و مالکیت و جرایم علیه امنیت و نظم عمومی ... دوراندیشان 4 4,000
22 پروژه شادی آموت 4 4,400
23 قانون‌گذاران: 110 ویژگی و وظیفه‌ی نمایندگان مجلس از دیدگاه رهبر فرزانه‌ی انقلاب اسلامی حدیث راه عشق 4 22,000
24 قدرت عادت هورمزد 4 4,000
25 قانون‌یار مجازات اسلامی (مصوب 92/2/1) چتر دانش 4 8,000
26 رهبری و تحول گرایش تازه 4 4,000
27 منتخب ادعیه شیعه: مجموعه ادعیه و زیارات به انضمام سوره مبارکه انعام شهریاری 4 20,000
28 بازخورد پایانی: راهنمای معلم در تکمیل گزارش پیشرفت تحصیلی - تربیتی (کارنامه) دوره ابتدایی زنده اندیشان--کوروش چاپ 4 11,000
29 من دیگر ما: فرزند ما از ما جدا نیست، او خود ما است اما در اندازه‌ای کوچکتر آیین فطرت 4 9,400
30 من دیگر ما: فرزند ما از ما جدا نیست، او خود ما است اما در اندازه‌ای کوچکتر آیین فطرت 4 9,100
 
 
 
سال 95 اما سال ویژه‌ای برای آثار داستانی؛ خصوصا ترجمه‌ای‌ها است. در چهارماه نخست این سال کتاب‌های «رویای نیمه شب» نوشته مظفر سالاری از کتابستان معرفت، «پاییز فصل آخر سال است» نوشته نسیم مرعشی از نشر چشمه و رمان «پستچی» نوشته چیستا یثربی از نشر قطره، آثار تالیفی و داستانی‌ پرتکرار این سال بوده‌اند. «چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم» اثر مشهور زویا پیرزاد نیز در این بازه زمانی پنج نوبت دیگر منتشر شده است.
 
از داستانی‌های ترجمه‌ای نیز باید به «پس از تو» و «من، پیش از تو» از آثار جوجو مویز اشاره کرد؛ نویسنده‌ای که اولین بار در سال 94 به مخاطب ایرانی معرفی شد. و البته «پروژه شادی» نوشته گریچن رابین که همگی از سوی نشر آموت منتشر می‌شوند.
           
 
 
7- پرتكرارترين كتاب­ها در چهارماه نخست سال 1396:
 
 
ردیف عنوان کتاب ناشر تعداد چاپ مجموع شمارگان 
1 واجب فراموش شده: راهبردهای مقام معظم رهبری در زمینه امر به معروف و نهی از منکر خیزش نو 18 45,000
2 دختری که رهایش کردی میلکان 13 14,000
3 گلستان یازدهم (خاطرات زهرا پناهی‌روا، همسر سردار شهید علی چیت‌سازیان) شرکت انتشارات سوره مهر 8 20,000
4 تشریح کامل سؤالات آزمون‌های نظام مهندسی تأسیسات برقی نوآور 8 2,400
5 دختر شینا: خاطرات قدم‌خیر محمدی‌کنعان همسر سردار شهید حاج ستار ابراهیمی‌هژیر شرکت انتشارات سوره مهر 8 20,000
6 وقتی مهتاب گم شد: خاطرات علی خوش‌لفظ شرکت انتشارات سوره مهر 8 20,000
7 رمضان، انس با قرآن خادم‌الرضا (ع) 8 9,000
8 جزء از کل نشر چشمه 7 15,500
9 طب اسلامی در بیان آیت‌الله تبریزیان احیاگر طب اسلامی: درمان 470 بیماری به ضمیمه کاربرد و طریقه مصرف داروهای طب اسلامی ارمغان‌ طوبی 7 9,000
10 5 نقطه قوت برتر خود را بشناسید (استعدادیاب کلیفتون): مجموعه 34 نقطه قوت فردی، اجتماعی و سازمانی با تقسیم‌بندی کاربردی و جامع گالوپ پارسیا 7 3,000
11 هفت ‌گام تا زندگی مطمئن در کنار زلزله کسماء 7 7,000
12 مردی به نام اوه نشر چشمه 6 6,000
13 ریگ روان نشر چشمه 6 9,500
14 پس از تو آموت 6 15,400
15 میوه‌ی خارجی آموت 6 11,000
16 من، پیش از تو آموت 6 15,400
17 حدیث شریف کساء: زیارت آل‌یاسین و وارث، دعای فرج، آیه الکرسی و آیه‌ی "و ان یکاد" ترجمه خوانا و روان، علامت وقف و اعراب‌گذاری کامل ندای کوثر 6 30,000
18 ملاصالح: سرگذشت شگفت‌انگیز مترجم اسیران ایرانی در عراق شهید کاظمی 6 12,000
19 ملت عشق ققنوس 6 25,300
20 راهنمای فرهنگ جبهه فرهنگ‌گستر، کتاب سیب 6 6,000
21 شرح و درس آزمون‌های نظام مهندسی: تاسیسات برقی (شرح و درس - صلاحیت طراحی) نوآور 5 2,500
22 اسکارلت دهه‌ی شصت نشر چشمه 5 5,000
23 پول، پول، پول، پول، پول رویای سبز 5 5,000
24 کفش‌باز: خاطرات بنیان‌گذار نایکی میلکان 5 5,000
25 آنفولانزای خوکی "H1N1" را خوب بشناسیم تا درست مقابله کنیم کسماء 5 5,000
26 جملات هشت ریشتری! ذهن‌آویز 4 4,400
27 تشریح کامل سوالات طبقه‌بندی شده آزمون‌های نظام مهندسی عمران - محاسبات: به همراه آزمون شهریور 1395 سوالات طبقه‌بندی شده به همراه کلیدواژه نوآور 4 1,100
28 ضد سوره مهر 4 10,000
29 هنر شفاف اندیشیدن نشر چشمه 4 10,000
30 یک بعلاوه یک آموت 4 6,600
 
 
 
 
در چهارماه نخست سال 96 هم به تبع بازه مشابه در سال 95، آثار داستانی رونق خوبی داشته‌اند؛ با این تفاوت که در این دوره، آثار ترجمه‌ای گوی سبقت را از داستان ایرانی ربوده‌اند. در جدول بالا «دختری که رهایش کردی» اثر جوجومویز با نشر ملیکان، «جزء از کل» و «ریگ روان» اثر استیو تولتز، «مردی به نام اوه» اثر فردریک بکمن،‌ همه از نشر چشمه، «پس از تو»، «میوه‌ی خارجی»، «من، پیش از تو» و «یک بعلاوه یک» اثر جوجو مویز از نشر آموت و «ملت عشق» اثر الیف شافاک از نشر ققنوس، پرتکرارترین آثار داستانی خارجی در چهارماه نخست سال 96 بوده‌اند.
 
اگر مجموعه شعرهای سجاد افشاریان با نام «اسکارلت دهه‌ی شصت» و «هنر شفاف اندیشیدن» نوشته رولف دوبلی با ترجمه عادل فردوسی پور از نشر چشمه را هم در نظر بگیریم، باید بگوییم این مرکز نشر معتبر و خصوصی در این بازه زمانی توانسته است رکورد قابل توجهی را به نام خود ثبت کند.
 
از طرف دیگر حضور کتاب «ضد» که سروده‌های فاضل نظری را در بردارد و سوره مهر ناشر آن است نیز در این فهرست، گواه دیگری بر ظرفیت بالای شعر شاعران جوان در عرصه نشر است. 
 
8- پرتكرارترين كتاب­ها در چهارماه نخست سال 1397:
  
ردیف عنوان کتاب ناشر تعداد چاپ مجموع شمارگان 
1 روش‌ها و جزئیات اجرایی ساختمان (روش‌ها و مسائل اجرایی) نوآور 15 5,200
2 ملت عشق ققنوس 11 48,400
3 اصول باورهای شیعه مطیع-بنیاد خیریه حضرت زهرای اطهر (س) 10 10,000
4 خاطرات سفیر ...: و من سفیر شدم! شرکت انتشارات سوره مهر 9 22,500
5 هنر شفاف اندیشیدن نشر چشمه 9 23,500
6 هنر خوب زندگی کردن نشر چشمه 8 20,000
7 ملت عشق پارسینه-سلسله مهر 8 12,500
8 منزل به منزل با کاروان عاشورا مطیع-بنیاد خیریه حضرت زهرای اطهر (س) 8 15,000
9 سرباز کوچک امام (ره): خاطرات آزاده پرآوازه‌ (اسیر 13 ساله جنگ تحمیلی) مهدی طحانیان پیام آزادگان 8 20,000
10 بادبادک باز مروارید 8 15,400
11 دختری که رهایش کردی ملیکان 7 7,700
12 جزء از کل نشر چشمه 7 17,500
13 انگلیسی جامع - پایه دهم و یازدهم کنکور جدید خیلی سبز 7 12,500
14 منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای (نظام بینشی، منشی و کنشی) سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی 6 8,000
15 من، پیش از تو آموت 6 13,200
16 مناظره دکتر و شیخ مطیع-بنیاد خیریه حضرت زهرای اطهر (س) 6 12,000
17 فکر کنم دیشب باران مرا شسته امروز "تو" ام: مجموعه شعر مروارید 6 6,600
18 چشم‌هایش موسسه انتشارات نگاه 6 2,100
19 بازی و اسباب‌بازی سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی 5 6,000
20 هرس چشمه 5 5,000
21 اسب رقصان آموت 5 5,500
22 حرمسرای قذافی نشر ثالث 5 5,500
23 خدیجه (س): مادری که یک امت بود مطیع-بنیاد خیریه حضرت زهرای اطهر (س) 5 10.000
24 پرواز 69 نزدیک‌تر 5 5,500
25 بعد از ابر ایجاز 5 5,000
26 راهکارهای عملی درمان وسواس "به انضمام احکام و استفتائات" موسسه فرهنگی مطالعاتی الزهراء (س) 5 11,000
27 سلام بر زندگی: مدیریت آگاهانه زمان میرقدیر ساداتی 5 4,750
28 شناخت فرهنگ و اقوام ایران زمین سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی 4 4,000
29 خوشحالی یعنی ... ذهن‌آویز 4 2,200
30 دختر شینا: خاطرات قدم‌خیر محمدی‌کنعان همسر سردار شهید حاج ستار ابراهیمی‌هژیر شرکت انتشارات سوره مهر 4 10,000
 
 
در چهارماه نخست سال جاری (سال 1397) می‌توان شاهد تداوم برداشت ناشران از میوه‌هایی که بذر آن‌ها را در سال‌های قبل‌تر کاشته‌اند، بود. از آثار جوجو مویز در نشر آموت گرفته تا آثار رولف دوبلی (که «هنر خوب زندگی کردن» از این نویسنده نیز به پرتکرارها اضافه شده) در نشر چشمه. «بادبادک‌باز» اثر مشهور خالد حسینی با نشر مروارید نیز جزو پرتکرارترین‌ها بوده است.
 
از آثار داستانی تالیفی هم می‌توان به «چشم‌هایش» نوشته زنده‌یاد بزرگ علوی از نشر نگاه، «هرس» نوشته نسیم مرعشی که پیشتر با «پاییز فصل آخر سال است» در فهرست پرتکرارها حضور داشت و «بعد از ابر» نوشته بابک زمانی از نشر ایجاز در این فهرست اشاره کرد. «فکر کنم دیشب باران مرا شسته امروز "تو" ام» سروده کامران رسول‌زاده از نشر مروارید و «پرواز 69» اثر شایان مصلحی از نشر نزدیک‌تر هم نمایندگان شعر در فهرست پرتکرارها بوده‌اند.
 
نشر ذهن‌آویز که پیش‌تر با کتاب‌های ««من، منم؟! داستانهای کوتاه و شگفت‌انگیز» و «جملات هشت‌ریشتری» حضور در فهرست پرتکرارها را تجربه کرده بود هم در چهارماه نخست امسال، با کتاب «خوشحالی یعنی...» بار دیگر در این فهرست خودنمایی کرد. این کتاب نیز همچون «جملات هشت‌ریشتری» حاوی جملات قصار است.
 
نتیجه اینکه...
 چنانچه گفته‌شد؛ بررسی و مقایسه جداول پرتکرارترین‌های نشر در سال‌ها و بازه‌های زمانی مشابه، نتایجی را به همراه دارد که با استفاده آن‌ها می‌توان تحلیل روشن‌تری از فضای نشر کشور و توانمندی این صنعت داشت. نخستین دریافت ما از این بررسی، این است که شاهد پررنگ شدن عملکرد ناشران خصوصی و باسابقه در فهرست پرتکرار‌های سال‌های اخیر بوده‌ایم و این یعنی ناشران سرشناس کشورمان توانسته‌اند در این مدت، نبض بازار را زیر انگشت بگیرند و با تولید کتاب‌هایی که مطالبه اجتماعی بالایی دارند، به اقتصاد خود سروسامان دهند. چراکه در کار نشر، تنها کتاب‌هایی می‌توانند صرفه اقتصادی خوبی برای ناشر داشته باشند که در شمارگان بالا و نوبت‌های چاپی متعدد منتشر شوند؛ کتاب‌هایی که به نوعی اقتصاد مراکز نشر را برای چند سال و یا حتی چند دهه تضمین می‌کنند.
 
با در نظر گرفتن تنوع کتاب‌های پرتکرار، این اصل به اثبات می‌رسد که ناشران عمومی توانسته‌اند در طول سال‌های اخیر علاوه‌بر اغنای ذائقه مخاطبان، برای اهالی کتاب ذائقه‌سازی کنند؛ چراکه در این فهرست با نام‌ها و عناوینی برخورد می‌کنیم که پیش‌تر جایگاهی در نشر کشور نداشتند و به تبع این وضعیت، مخاطبان نیز آن‌ها را نمی‌شناختند. اما اینکه ناشران کتاب‌ها و نویسندگانی را برای اولین‌بار در ایران معرفی کرده‌اند و دست برقضا نام آن‌ها را در فهرست پرتکرار‌ها می‌بینیم، اولا نشان دهند درک درست ناشر از ذائقه مخاطب است و ثانیا موید ذائقه‌سازی در مخاطبان؛ زیرا قطعا آثار تازه، صددرصد مطابق با ذائقه مخاطبان نیستند و این مخاطبان هستند که ذائقه خود را با آثار جدید ارتقا می‌دهند.
 
کارکرد دیگری که جداول پرتکرار‌های نشر می‌تواند داشته باشد،‌ این است که از روی آن‌ها می‌توان نمودار نامرئی و خط سیر ذائقه جامعه را دید. بنابراین ناشران می‌توانند با بینش حرفه‌ای، خود را با این نمودار و خط سیر هم‌سو کنند. البته همانطور که اشاره شد، ناشران علاوه بر قرار گرفتن در جریان توسعه نشر، باید خود جریان‌ُساز باشند و بر ذائقه فکری مخاطبان تاثیر بگذارند.
 
و در پایان نکته دیگری که نباید در بررسی جداول پرتکرار‌ها از آن غافل شد، شمارگان کتاب‌ها است. توجه به این مساله که مثلا 10 نوبت چاپی به چاپ 10هزار نسخه از یک کتاب منجر شده یا 2هزار نسخه، و اینکه منطق انتخاب شمارگان در هر نوبت چاپی چیست، مسائلی هستند که می‌توان آن‌ها را سوژه گزارش‌ها و تحلیل‌های دیگری قرار داد.
Share/Save/Bookmark
کد مطلب: 264466