خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 23 خرداد 1398 ساعت 16:45 http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/276829/تاثیرپذیری-شعر-دهه-70-قواعد-گفتمانی-حاکم-جامعه-ایرانی -------------------------------------------------- در ویژه‌برنامه «شب سپید» سومین دوسالانه ملی جایزه ادبی بوشهر تاکید شد؛ عنوان : تاثیرپذیری شعر دهه 70 از قواعد گفتمانی حاکم بر جامعه‌ ایرانی -------------------------------------------------- شمس آقاجانی، در ویژه‌برنامه «شب سپید» سومین دوسالانه ملی جایزه ادبی بوشهر با تاکید بر تاثیر‌ژذیری شعر از تغییرات دهه 70 جمعه ایران گفت: این تغییرات در مجموع موجب شد این مقطع زمانی واجد خصوصیات قابل تشخیص و تفکیکی، نسبت به قبل از خود شود. متن : به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) ویژه برنامه شب سپید با حضور شاعران ملی و استانی در بوشهر از سری برنامه های سومین دوسالانه ملی جایزه ادبی بوشهر با حضور شمس آقاجانی، آتفه چهارمحالیان، علی قنبری و جمعی از شاعران هم استانی چهارشنبه (۲۲ خردادماه) در کافه آوان بوشهر برگزار شد. مدیریت این برنامه را عبدالله رئیسی، شاعر، پژوهشگر و منتقد هم استانی برعهده داشت. در این نشست شهریار بزرگمهر، محمد طاهرنسب، مجتبی مظفری فرد، میثم متاجی، مهدی علیمرادی، محمد عسکری ساج، پوریا پلیکان، فرینوش عسکری، آناهیتا رضایی و حسین باقری به شعرخوانی پرداختند. آقاجانی گفت: بسیاری از اتفاقاتی که در دهه هفتاد در حوزه شعر رخ داد، ناشی از تغییرات بنیادی تری بود که در حوزه اندیشه و قواعد گفتمانی حاکم بر جامعه ایرانی در یک مقطع زمانی خاص روی داد. این تغییرات در مجموع موجب شد که این مقطع زمانی واجد خصوصیات قابل تشخیص و تفکیکی، نسبت به قبل از خود شود. وی ادامه داد: به عبارت دیگر شرایطی در آن مقطع زمانی وجود داشت که بر حوزه های وسیع و متنوعی اثر گذاشت و شعر هم یکی از این حوزه ها بود؛ اگرچه شاید بتوان گفت که شعر به نوعی در خط مقدم قرار گرفت و حتی پیش از عیان شدن تحولات، بر افق تغییرات اشراف داشت و حتی آن را پیش بینی کرد و این از موهبت های هنر است. خالق مجموعه شعر گزارش ناگزیری با تاکید اهمیت شکل گیری جریان علمی و پژوهشی در حوزه شعر بیان کرد: امیدوارم محققان و اندیشمندان آگاه، بیایند و با انجام کارهای علمی و پژوهش های میدانی در شناسایی و توضیح خصوصیات این دوره زمانی به ما کمک کنند که بسیار ضروری است و هنوز کار زیادی روی آن نشده است. آقاجانی گفت: همیشه در شعر افراط و تفریط وجود دارد که گاه هم بسیار مخرب و گمراه کننده است؛ البته خیلی وقت ها هم لازم است، برای برقراری تعادل و خود اصلاحی! با یک بررسی تاریخی می توان مصادیق زیادی پیدا کرد. بعضی از این افراط ها به خاطر شعر و درد شعر نیست، آن آدم ها به دنبال رفع مشکلات خود هستند و عرصه ادبیات را به محملی برای ارضای نیازهای دیگر خود تبدیل می کنند. این شاعر افزود: بعضی آدم ها به دلیل ناآشنایی، برداشت های غلط و... به این شیوه ها رو می آورند و توانایی و ابزارهای لازم را در اختیار ندارند. بعضی ها هم متاثر از هیجان های کشف و نوآوری به این وضعیت کشیده می شوند. بعضی ها هم در حال سعی و خطا هستند بنابراین زیاد اشتباه می کنند؛ چون قدم به یک وادی ناشناخته گذاشته اند. وی در تحلیل شعر شاعران جوان بیان کرد: شعر باید شعر باشد. بقیه اش واژه پردازی های تاریخ نگارانه است، در حقیقت شعر دهه هفتاد، هشتاد و نود ندارد. من قبلا بین زبانیت و یک جریان دیگر در شعر آن دوره تفکیک قائل شدم. عنوان شعر زبان را خود براهنی ابداع کرد تا بتواند با آن، شعری که سودایش را در سر داشت معرفی و تبیین کند؛ آقاجانی ادامه داد: او در نهایت به چیزی آن طرف شعر زبان نظر داشت بنابراین آثاری را در هر دو بخش نظری و خلاقه، تالیف کرد که متاسفانه بخش اعظم آن به رغم گذشت زمان نسبتا طولانی هنوز به چاپ نرسیده اند. نحوگریزی و معناگریزی، آن گونه که دیگران، درست یا نادرست مطرح کرده اند، بیشتر در این دسته از شعرهای او اتفاق می افتد که بعضی از اعضای کارگاه نیز در این مسیر تجربه هایی را ارائه دادند؛ اما مثلا در کار خود من و دوستان دیگر این اتفاق به این صورت نیفتاده است یا اینکه خیلی به ندرت می توان مواردی را مشاهده کرد. دستیابی به فردیت و هویت فردی از مهم ترین ویژگی های شعر مدرن است چهارمحالیان، گفت: یکی از مهم ترین ویژگی های شعر مدرن دستیابی به فردیت و هویت فردی است که در سایه آن شاعر بتواند مضامین و درونمایه های اجتماعی- انسانی را پس از گذر از تفکرات جمعی و عمومی در پردازشی دیگر به کار بگیرد. شاعرمجموعه شعر معشوق کاغذی ادامه داد: برجسته نمایی نوسان های اجتماعی از طریق بهره گرفتن هوشمندانه از خرد وآگاهی انسانی و پررنگ نمای عناصر بنیادین فکری اجتماعی و تثبیت آن در معناهای متنی با توجه به جزئی نگری های شاعرانه این امکان را برای مخاطب فراهم می آورد تا با درنگی هوش ورزانه بر اتفاقات جهان پیرامون و ارزیابی دقیق و آگاهانه از آن ها مسیر نوشتار را طی کرده، معناهای متکثر گزاره ها را دریابد. وی در ادامه با بیان اینکه تمهیدات و هنجارگریزی های متنی شعر امروز در سایه بیانی صریح و صمیمی است که سرانجام با توزیع ظرفیت های متنوع بیانی در نوشتار و تلفیق همان ظرفیت ها با مونولوگ های متنی به انعکاس اندیشه های اجتماعی بدل می شوند، افزود: شاعر بار تفکرات خود را در این مجموعه به نمود آن ها اختصاص داده است. اندیشه ای که با تصویرهای سرکش و ناآرام گره خورده است تا مسیر اتفاقات را نشانمان دهند. مسیری که هر یک با عصیانی توفنده بازنمایی و انعکاس حوادث این جهانی را به عهده گرفته اند. چهارمحالیان با تاکید بر اینکه همه چیز در متن بر عهده مولف است، گفت: این توالی مونولوگ هایی است که در برخی از متن ها اتفاق می افتند، مونولوگ هایی که سلسله ای از رخدادها را در جهان پیرامون با بهم ریختن هنجار کلام، گسست در تصاویر و تخریب مسیر روایی نوشتار، به نمایش می گذارند تا تضادها و تناقضاتی را ترسیم کنند که بشر معاصر در زندگی تراژیک خود با آن روبه روست. امتدادی از مونولوگ ها که پس از تخریب مسیر روایی نوشتار آمده اند تا تفکر برخاسته از همان معناها را در متن برجسته کرده و موقعیت ذهنی- معرفتی متمایزی را برای شعرها به وجود آورند. سراینده کتابی که نمی خواستم در پایان بیان کرد: اگرچه به نظر می رسد خرده روایت ها تن به معناهای قطعی و نهایی نمی دهند؛ اما آن چه که مهم به نظر می رسد مناسبات درونی و مستحکم همین خرده روایت هاست که در نهایت پس از تخریب روایت اساس منطقی نوشتار را به عهده گرفته اند. یادآوری می شود. ویژه برنامه شب سپید با استقبال چشمگیر شاعران ملی و استانی ساعت ۲۰ بیست و دوم خردادماه به همت سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری بندری بوشهر با همکاری کافه آوان برگزار شد.