خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 9 خرداد 1398 ساعت 12:44 http://www.ibna.ir/fa/doc/report/276324/هلال-ماه-رمضان-روزی-رویت -------------------------------------------------- نشست رویت‌پذیری هلال ماه شوال 1440 برگزار شد عنوان : هلال ماه رمضان در چه روزی رویت شد؟ -------------------------------------------------- در نشست رویت‌پذیری هلال ماه شوال 1440 کارشناسان به بررسی رویت‌پذیری هلال ماه‌ پرداختند آن‌ها معتقد بودند؛ در ایران آغاز ماه‌های قمری بر اساس رویت هلال ماه اعلام می‌شود هلال ماه رمضان در روز بیست‌ونهم شعبان رویت نشده بود. متن : به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) نشست علمی رویت پذیری هلال ماه شوال 1440 با حضور امیرمحمد گمینی، مورخ علم و عضو هیات علمی تاریخ علم دانشگاه تهران و علی ابراهیمی، رصدگر و پژوهشگر در علم رصدی روز چهارشنبه 8خردادماه سال جاری در سرای اهل قلم برگزار شد. در ابتدای این نشست گمینی درباره شبهات پیش آمده در رویت هلال ماه رمضان در سال جاری گفت: ماجرای هلال ماه یکی از مباحثی است که مردم کوچه و خیابان از گذشته تاکنون نسبت به آن توجه نشان می داده اند. هنوز آسمان و علم ستاره شناسی با زندگی روزمره مردم پیوند خورده است. روزگاری مردم با ساعات آفتابی خود از اوقات شرعیشان آگاهی پیدا می کردند. زمانی هم که پای رادیو در زندگی مردم باز شد آسمان هم محاسبه پذیر شد و مردم دیگر منتظر آسمان نشدند. وی افزود: اما در بحث رویت هلال ماه، آسمان نشان داد که با وجود پیشرفت های عظیم تکنولوژی به ویژه در قرن 21 به این راحتی رام نمی شود. در کل رویت هلال ماه همیشه در میان کارشناسان بحث برانگیز بوده و هست. از منجمان یونانی تا ستاره شناسان اسلامی همیشه بر سر این مسئله اما و اگرهای زیادی داشتند. در واقع رویت پذیری هلال ماه قابل پیش بینی نیست. ما هنوز اتفاقات بسیاری را نمی توانیم به طور دقیق پیش بینی کنیم مانند آب و هوا و رویت پذیری هلال ماه هم جزو آن دسته موضوعاتی است که هنوز انسان را به آسمان پیوند می دهد. برخی این نکته را منفی می انگارند درحالی که به عقیده من می توان به عنوان یک نکته مثبت هم به آن نگریست چرا که بشر هنوز باید چشم به آسمان باشد. این امر نشان می دهد بشر در پله اول علم مانده است و راه طولانی در کشف حقایق دارد. جالب است که با چنین پیشرفت های عظیمی که در علم به وجود آمده در بحث رویت پذیری هلال ماه ما هنوز باید منتظر آسمان باشیم. گمینی گفت: رویت هلال ماه آنگونه که برای ایران از دیرباز مهم بوده است، برای دیگر کشورها مانند عربستان چندان اهمیتی نداشته که علت آن را می توان در توانایی رصدگران و میزان پیشرفت علم رصد در این کشورها دانست. بسیاری از منجمان علاقه مند به رصد در غرب، رویت هلال ماه برایشان جذابیت زیادی دارد و رکوردهای جالبی هم در این زمینه به ثبت رسانده اند که ایرانی ها توانسته اند به برخی از این رکوردها برسند. وی با اشاره به موجی از تفکراتی مبنی بر اعلام نکردن رویت هلال ماه رمضان در اولین روز از این ماه گفت: برخی افراد جامعه که اطلاعات زیادی در این زمینه ندارند با یک سری تغییرات دچار توهم توطئه می شوند. آن ها فرض می کنند که هلال ماه توسط رصدگران دیده شده است اما آن ها نخواستند اعلام کنند؛ موضوع عجیب آنجاست که این افراد تصور می کنند رصدگران در یک مکان مخفی رصد می کنند درحالی که مکان رصد رویت هلال ماه دارای ویژگی هایی است که باید مبتنی بر علم باشد. از طرفی رصدگران افرادی هستند که ریاضی و فیزیک می دانند و تجربه بسیاری در این زمینه دارند هیچ دلیلی را نمی توان یافت که رصدگران به محض رویت هلال ماه آن را نخواهند اعلام کنند. علت این توهم های توطئه در درجه اول این است که نمی خواهند یا علاقه ای ندارند اطلاعات بیشتری درباره موضوع کسب کنند و در نهایت یک تئوری بی اساس صادر می شود. در ادامه ابراهیمی درباره وضعیت هلال ماه در آخرین روز ماه شعبان گفت: همانگونه که گفته شد رصد هلال ماه از دیرباز برای رصدگران و منجمان یکی از بحث برانگیزترین موضوعات در ستاره شناسی است. در رویت هلال ماه رمضان پیش از بحث های فقهی و مذهبی، اهمیت علمی دارد. رصدگران آموزش زیادی می بینند و این فرایند فعالیتی زمان بر است. و این را باید در نظر گرفت که درصد شکست در رویت هلال ماه همیشه بیشتر از پیروزی آن بوده است. وی افزود: معمولا شبهاتی در رویت هلال ماه در تمامی ماه ها رخ می دهد؛ اما در ماه رمضان به علت دخیل بودن موضوعات مذهبی حاکم در آن اهمیتی چندین برابر پیدا می کند. امسال اتفاقی رخ داد که باعث کج فهمی بسیاری از افراد شد؛ در کل در مورد هلال ماه رمضان در کشورهای اسلامی دو دیدگاه وجود دارد یکی آنکه بر اساس رویت هلال ماه آغاز آن اعلام شود و دیگری بر اساس نظم تاریخی. برای مثال مناسبت های تاریخی تقویم عربستان بر اساس نوعی قرارداد چیده می شود و رویت هلال ماه اهمیت چندانی ندارد. این پژوهشگر ادامه داد: رصد هلال ماه در علم ستاره شناسی امری است که نیاز به سابقه و تمرین فراوان رصدگر دارد و اگر مستمر نباشد فرد توانایی خود را در این زمینه از دست می دهد. درست مانند ورزشکاری که بعد از مدتی تمرینات ورزشی را رها کرده و دچار زوال جسمی شده است. چشمان رصدگر هم باید به جستجوی هلال ماه عادت کرده باشد تا بتواند رصد دقیقی کند. ابراهیمی با اشاره به روش اتخاذ شده از سوی شورای تقویم در امر تاریخ گذاری روزها و مناسبت های مذهبی گفت: شورای تقویم تا پیش از دهه هشتاد کاملا به صورت مجزا اقدام به تاریخ گذاری می کرد اما از دهه هشتاد به بعد با مشورت موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران این اقدام انجام می شود. نکته ای که وجود دارد این است که این شورا باید با دقت بیشتری بر اساس رویت هلال ماه رمضان شروع ماه را اعلام می کرد. وی افزود: این شورا تقویمی که برای سال 1398 استخراج کرد ماه شعبان را 29 روزه قرار داد. هلال رمضان به شکلی بود که میان کارشناسان اختلاف به وجود آورد و خود من رویت هلال ماه را در اخرین روز ماه شعبان را ضعیف می دانستم. چراکه این هلال تفاوت فاحشی با هلال های دیگر دارد. در حقیقت معیارهای متفاوتی برای رویت هلال ماه وجود دارد که هر کدام در مکان هایی به کار برده می شوند. داده هایی که در این زمینه گردآوری می شود باید رصدی باشد و در صورت کمبود اطلاعات امکان دارد که رویت هلال رد شود. ابراهمی با انتقاد از شورای مرکز تقویم تاکید کرد: ایرادی که به شورای مرکز تقویم باید گرفت این است که وقتی داده و اطلاعات کافی رصدی در خصوص هلال ماه وجود ندارد و فقط بر اساس معیارهایی است که تنها پیش بینی می کنند، این شورا نباید ماه شعبان را 29 روزه در نظر می گرفت و باید ماه شعبان را 30 روزه اعلام می کرد. وی در ادامه گفت: چون ما بر اساس رویت هلال ماه آغاز ماه رمضان را اعلام می کنیم باید رصدگران، ماه را با هر ارتفاع و ویژگی در آسمان ببینند. در پایان روز بیست ونهم شعبان بر طبق محاسبات ریاضی و نجومی و محاسبات نرم افزاری می دانیم که ماه از مقارنه گذشته و هلال ماه تشکیل شده است اما چون رویت نشده اغاز ماه رمضان با یک روز تاخیر شروع شد در اصل هلالی که دیده شد هلال روز دوم بوده است که توانستیم در ساعت مشخصی در روز دوم رویت کنیم.