خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 13 ارديبهشت 1398 ساعت 12:47 http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/275136/ایریس-رادیش-شناخت-ایرانیان-کامو-تعجب-کرده -------------------------------------------------- مهشید میرمعزی در گفت‌و‌گو با ایبنا مطرح کرد: عنوان : ایریس رادیش از شناخت ایرانیان از کامو تعجب کرده بود کتابی جدید از ایریس رادیش -------------------------------------------------- مهشید میرمعزی گفت: رادیش که به ایران آمده بود، از سوال‌های مخاطبان ایرانی خیلی تعجب کرده بود که چقدر مخاطب ایرانی با ادبیات جهان آشنا‌ست. او فکر می‌کرد که تازه باید بیاید و بگوید که کامو کیست. متن : به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)؛ مهشید میرمعزی، مترجم زبان آلمانی، که با دو کتاب جدید در نمایشگاه کتاب حضور دارد، ضمن بازدید از نمایشگاه در غرفه ایبنا حضور پیدا کرد. میرمعزی همچنان شرکت در کنوانسیون برن و پذیرش قانون کپی رایت را مهم ترین مساله کتاب در حوزه ترجمه می داند و معتقد است که ما باید وارد این کنوانسیون شویم. با او گفت وگویی داشته ایم که در ادامه می خوانید. در ابتدا بفرمایید چه عناوین جدیدی در نمایشگاه کتاب دارید؟ من دو کتاب جدید دارم که از صحافی به غرفه نشر ثالث آمده است. یکی از این کتاب ها سال ها بود که امکان چاپ نداشت و در دولت قبل، مجوز نگرفته بود. کتاب طنزی است که شامل دو کتاب در یک کتاب می شود؛ زنان از زبان مردان است و برعکس. همیشه این سوءتفاهم پیش می آید که چرا زنان، مردان را درک نمی کنند یا مردان، زنان را درک نمی کنند. در این کتاب، دو نویسنده خانم، زبان زنان را نوشته اند و یک نویسنده آقا، زبان مردان را نوشته اند. درواقع در غالب طنز، در این کتاب گفته می شود که ما زبان های متفاوتی برای صحبت کردن داریم. به همین دلیل است که گاهی منظور هم را نمی فهمیم. منتها این مفاهیم را در غالب طنز بیان کرده اند؛ با این منظور که زنان و مردان زبان یکدیگر را بهتر بفهمند. یکی از معروف ترین انتشارات آلمان به نام لانگشتاین که فقط فرهنگ لغت منتشر می کند آن را منتشر کرده و در این کتاب هم آمده، فرهنگ لغت زنان و مردان! این کتاب در آلمان با استقبال زیادی روبه رو شده است. دو کتاب کوچک بود که تصمیم گرفتیم در نشر ثالث آنها را در یک کتاب منتشر کنیم. من به نشر ثالث پیشنهاد دادم که هیچ یک را اول و دوم نکنیم. از هر طرف کتاب، روایت یکی از این ها را شروع کنیم. این طوری از هر طرف که بخوانید، می توانید کتاب را بچرخانید و آن یکی را از طرف دیگر بخوانید. به این ترتیب، هیچ یک دوم نیستند، از هر طرف کتاب، مردان یا زنان، در مرتبه اول قرار دارند. کتاب دوم چه بود؟ دومی جدید تر است. زیاد پشت ممیزی نمانده است. دومی کتابی است که از خانم ایریس رادیش در ایران ترجمه شده است. کتاب اول ایشان کامو؛ آرمان سادگی بود که خودشان برای رونمایی کتاب به ایران آمدند و نشر ثالث آن را منتشر کرد. زندگینامه کامو را نوشته بودند. این کتاب با عنوان آخرین چیزها شامل یکی سری مصاحبه های ایشان با نویسنده های معروف است که اکثرا نوبلیست هستند. چون ایشان یکی از معروف ترین روزنامه نگاران و منتقدان آلمان هستند. اغلب این مصاحبه ها با نویسنده های مسن است و محور اصلی این مصاحبه ها، به جز آثارشان، همان طور که از نام کتاب هم پیداست این است؛ حالا که زندگی شما رو به اتمام است، فکر می کنید چه کاری را باید می کردید که انجام نداده اید و یا چه کاری را باید جور دیگری انجام می دادید؟ این سوال را از نویسندگان مطرح می پرسد و خود مصاحبه کننده در مقدمه اش توضیح می دهد که نزدیک شدن به پایان عمر، موجب می شود که برخی تعارف را کنار بگذارند و چیزهایی را بگویند که شاید در جوانی نمی گفتند. خیلی راحت تر از ترس هاشان حرف بزنند. خیلی صریح تر شوند. برخی از این مصاحبه ها، رسما آخرین مصاحبه آن نویسنده بوده و بعد از چند ماه او از دنیا رفته است. بسیاری از ادیبانی که در این کتاب با آنها مصاحبه شده الان در قید حیات نیستند. این مصاحبه ها از سال 1995 شروع شده که در این کتاب گردآوری شده اند. کتاب شامل هجده مصاحبه بود که یکی اش حذف شد و الان کتاب با هفده مصاحبه منتشر شده است. کمی درباره میزان آشنایی ما با ادبیات روز آلمانی توضیح دهید و اینکه ادبیات امروز آلمان، چقدر به فارسی ترجمه شده اند؟ من فکر می کنم که کتاب، خوب ترجمه می شود. از هر زبانی. و ما از طریق ترجمه در جریان ادبیات جهان قرار داریم. در زبان آلمانی هم همین طور. ما مترجمان خوبی در زبان آلمانی داریم و هر یک هم گوشه ای از کار را گرفته اند. خود من، کاری را ترجمه می کنم که نام نویسنده اش برای اولین بار در ایران می آید. مثلا هنگامی که نیچه گریه کرد منتشر شد، آقای یالوم را کسی در ایران نمی شناخت. بعدها باقی کتاب هایش هم ترجمه شد و خیلی هم مورد توجه مخاطب ایرانی قرار گرفت. اتفاقا این بحث در آلمان هم هست که سایه غول ها بر ادبیات آلمانی افتاده است. اگر از افرادی نظیر گوته و شیلر هم رد شویم، نسل جدیدتر هم افرادی نظیر توماس مان و هاینریش بل و روبرت موزیل و... یک سری غول ادبیات بودند که بسیاری هم نوبل ادبیات را بردند و سایه این غول ها تا مدت ها بعد از جنگ جهانی هم بر سر ادبیات آلمان بود. الان نسل جدید شروع کرده اند تا خودشان را از این سایه جدا کنند. هرچند سخت است. گوته در قرن نوزدهم گفته؛ هر چیزی که باید گفته شود، گفته شده. وقتی او این حرف را زده، الان ما چه می خواهیم بگوییم. ولی باز هم می بینیم که نویسندگان جدید، شیوه های جدید را امتحان می کنند. داستان نویس های خیلی خوبی دارند. جوان هایی که تازه نفس از راه رسیده اند و خوب کار می کنند. مثلا من کتابی ترجمه کردم به اسم خاندان جاودان زالس که پارسال نشر افق منتشر کرد. برنامه ای در نمایشگاه بین المللی کتاب است و حدود 10سال است که اجرا می شود با نام سه سرزمین؛ یک زبان، از سوئیس، اتریش و آلمان، یک نفر دعوت می شود. امسال از آلمان، آقای کریستوفر کلوبله دعوت شده است که کتاب خاندان جاودان زالس از او به فارسی ترجمه شد. خیلی جوان است ولی خیلی خوب می نویسد. من وقتی کاری را می خوانم توجه ندارم که نویسنده اش چقدر در ایران معروف است یا نیست. چون اکثر آنها را نمی شناسیم. مثلا خانم ایریس رادیش در کشورهای آلمانی زبان، مهم ترین منتقد ادبی است. یعنی در این ادبیات، تعیین تکلیف می کند. اما در ایران، کسی او را نمی شناخت. اما الان او را می شناسند. به دلیل اینکه کتاب کامو که من از او ترجمه کردم، خیلی مورد استقبال قرار گرفت. اتفاقا خانم رادیش که به ایران آمده بود، از سوال های مخاطبان ایرانی خیلی تعجب کرده بود که چقدر مخاطب ایرانی با ادبیات آلمان آشنا ست. او فکر می کرد که تازه باید بیاید و بگوید که کامو کیست. البته کامو ترجمه های خیلی خوبی در ایران دارد. ما مردم باهوشی داریم که کتاب خوب و ترجمه خوب را تشخیص می دهند و می خرند. به جز این دو کتاب، آیا کتاب های دیگری هم از شما در نمایشگاه هست؟ چاپ نوزدهم و نیچه گریه کرد در نشر نی، چاپ چهارم لی لا لی لا نشر آموت، خاندان جاودان زالس در نشر افق، قطار شبانه لیسبون چاپ چهارمش در نمایشگاه هست. البته من کتاب های بیشتری با نشر ثالث دارم که الان در غرفه شان هست. از جمله گزین گفته های گاندی و گوته. نمایشگاه کتاب را چطور می بینید؟ من هر اتفاق فرهنگی را مبارک می دانم. و خوشحال می شم از اینکه مردم می آیند و کتاب می خرند. من معتقدم که نمایشگاه کتاب، جای برقراری ارتباط با مترجمان و ناشرها هست و مصاحبه و معرفی و... دو روز آخر را هم بگذارند برای فروش کتاب. مخاطبین با نویسندگان و شاعران و مترجمان آشنا شوند. برای خرید می توان با همین میزان تخفیف به کتاب فروشی رفت. مثلا در نمایشگاه فرانکفورت که بزرگ ترین اتفاق فرهنگی در حوزه کتاب در جهان است، کتاب فروخته نمی شود. در آنجا قرار ملاقات گذاشته می شود. صحبت می شود که چه کاری در حال ترجمه و نگارش است. روز آخر هم فروش دارند. هر چند که تاکید من بر این است که ما بالاخره باید وارد کنوانسیون برن شویم و کپی رایت را بپذیریم. به این ترتیب بسیاری از مشکلات ما کم خواهد شد. ترجمه تکراری نخواهیم داشت. ترجمه ها با دقت بیشتری انجام می شوند. وقتی که قرار است یک ترجمه از کتاب منتشر شود، طبعا ناشر به سراغ مترجم دقیق تر می رود. نمایشگاه باید به موسسه فرهنگی تبدیل شود و نه موسسه تجاری. اما امسال من نمی دانم که چند ترجمه از کتاب خانم میشل اوباما را در غرفه های مختلف نمایشگاه دیدم. یک ترجمه بس است و اگر ما در قانون کپی رایت باشیم، از هر کتاب یک ترجمه بیشتر نخواهد بود. و آن یکی، حتما ترجمه باکیفیتی خواهد بود. چون بسیاری از این ترجمه ها، صرفا برای تجارت انجام می شود. من از سی ترجمه از کتاب میشل اوباما شنید ه ام و بعید می دانم که یکی اش کپی رایت داشته باشد. چون اگر داشته باشد، حداکثر،یکی دارد.