خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 16 فروردين 1397 ساعت 11:39 http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/259324/نویسنده-ها-شناخته-شدن-باید-کانال-های-اتوریته-دار-عبور-کنند -------------------------------------------------- ونداد جلیلی در گفت‌وگو با ایبنا مطرح کرد: عنوان : نویسنده‌ها برای شناخته شدن باید از کانال‌های اتوریته‌دار عبور کنند -------------------------------------------------- ونداد جلیلی، مترجم آثار سزار آیرا می‌گوید: فوئنتس و مارکز و یوسا در ایران مهم‌تر از چیزی به نظر می‌آیند که در محافل ادبی موطن شان و آمریکای لاتین هستند. این کانالی معرفی شدن نویسنده‌ ها را در سطوح گوناگون ادبیات دیده‌ایم، مثلا در یک دوره‌ای کارلوس کاستاندا می‌آید و بازار را قبضه می کند و بعد پائولو کوئلیو یا موراکامی یا پاموک و... متن : به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)سزار آیرا یکی از چهره های ادبیات معاصر آرژانتین است و بسیاری معتقدند بعد از بورخس مهم ترین نویسنده آرژانتین به شمار می رود. آیرا نویسنده ای است که به دور از هیاهو و جنجال های تبلیغاتی می نویسد و شاید همین مساله یکی از دلایل ناشناخته ماندن او در بسیاری از نقاط دنیا از جمله ایران است. از این نویسنده قدرتمند ساکن بوئنس آیرس تا به حال بیش از 80 داستان، مقاله و ترجمه به چاپ رسیده اما از این تعداد آثار انگشت شماری به فارسی برگردانده شده است. رمان بستنی با طعم توت فرنگی اولین رمانی بود که از این نویسنده با ترجمه امیرعلی خلج از سوی نشر قطره در سال 1392 منتشر شد. اما این نویسنده صاحب سبک و توانا نتوانسته تاکنون آنطور که بایسته و شایسته است به خواننده ایرانی معرفی شود. به بهانه انتشار یکی از مهم ترین رمان های این نویسنده مطرح آمریکای لاتین به نام حلبی آباد با مترجم این اثر، ونداد جلیلی که آثار دیگر این نویسنده را نیز در دست ترجمه و انتشار دارد، درباره خصوصیات نثر و همچنین دلایل ناشناخته ماندن او در ایران گفت وگویی انجام دادیم که در ادامه می خوانید: به عنوان مترجمی که تا به حال چندین اثر مهم از آیرا را ترجمه کرده اید، سبک و سیاق نوشتن او را چگونه می بینید؟ من تا به حال شماری از آثار سزار آیرا را خوانده ام. رمان های آیرا کوتاه و قالب آن بین 80 تا 100 صفحه و یکی از رمان های بلندش همین حلبی آباد است که بیش از 150 صفحه حجم دارد. رمان های آیرا قصه محور و فشرده است و در ضمن آن که تمرکزش بر ماجرای اصلی است که در سطح رمان رخ می دهد، داستان های او معمولا چند لایه است. در آثار او ارجاعات معنایی و تمثیل فراوان به چشم می خورد. به نظرتان سبک و سیاق آیرا شبیه به چه نویسندگان و وام دار چه دوره ای است؟ آیرا به دوره های ادبی قبل از خود بسیار مسلط است و علاقه بسیاری به چندوچون زندگی و ادبیات در دهه های 20 و 30 میلادی دارد. وی معتقد است که رمان به مفهوم امروزی محصول انقلاب صنعتی است که در این دوره به کمال می رسد. البته بسیاری از آثارش در دوران معاصر می گذرد و مسائل روز را مطرح می کند که حلبی آباد نیز از جمله آن هاست و عقیده شخصی من این است که آیرا از مهم ترین نویسندگان زنده و فعال است که می شناسم. آیرا متعلق به نسل دوم از نویسندگان آمریکای لاتین است که کمتر شناخته شده اند. کسانی مانند او و خوان خوسه سائر را متاسفانه کمتر می شناسیم. از این نسل یک نویسنده، روبرتو بولانیو، در ایران معرفی شده است اما کمتر ترجمه خوبی از آثارش موجود است. آیرا نویسنده مهمی است و حدود 40 سال قبل آغاز به انتشار کارهای خود کرد. با این سابقه طولانی در نوشتن و نشر پس چرا اینقدر ناشناخته مانده است؟ چون هیچ وقت آثارش را به ناشران اسم و رسم دار نداده و برای کتاب هایش بازاریابی و کارهایی از این دست نکرده است. آیرا معتقد است که کتاب کالا نیست و نباید با آن مانند کالا رفتار و برایش بازاریابی کرد. حدود پانزده بیست سالی است که کارهای آیرا دیده شده است و به زبان های مختلف ترجمه می شود. رمان شام از آیرا که مدتی پیش ترجمه اش را به پایان رسانده ام در ابتدا ترجمه انگلیسی از آن موجود نبود اما در حین ترجمه من، آن رمان به انگلیسی نیز منتشر شد که نشان از روز به روز بیشتر شناخته شدن این نویسنده در سطح جهان دارد. در ایران داستان کمی فرق می کند. نویسنده ها برای شناخته شدن باید از کانال های اتوریته دار عبور کنند. فوئنتس و مارکز و یوسا در ایران مهم تر از چیزی به نظر می آیند که در محافل ادبی موطن شان و آمریکای لاتین هستند. این کانالی معرفی شدن نویسنده ها را در سطوح گوناگون ادبیات دیده ایم، مثلا در یک دوره ای کارلوس کاستاندا می آید و بازار را قبضه می کند و بعد پائولو کوئلیو یا موراکامی یا پاموک و... بحث من خوب یا بد بودن این نویسنده ها نیست اما می توان بر شیوه معرفی نویسندگان خرده گرفت و تا حدی هم علت را در کمبود نقد آثار مهم جست. شیوه شهرت یافتن آن ها قبل از رسیدن به تحلیل متن است و جایگاه نویسنده قبل از این فرآیند مشخص می شود. با این حال پیش بینی ام برای آیرا این است که در چند سال آینده بیشتر شناخته می شود. البته قبل از ترجمه های من هم کتابی از آیرا به نام چگونه راهبه شدم با نام ترجمه انگلیسی آن یعنی بستنی با طعم توت فرنگی در ایران منتشر شده است. شما از چه زبانی ترجمه می کنید؟ رمان کنگره ادبیات را که قدیمی تر است از انگلیسی ترجمه کردم اما حلبی آباد و شام را از زبان اسپانیایی ترجمه کرده ام. خصوصیات نثر و نگارش آیرا چگونه است و به نظرتان می توان یک درون مایه مشترک برای آثارش در نظر گرفت یا خیر؟ متون آیرا از نظر مفهومی و محتوا بسیار متنوع است. از لحاظ درون مایه مشترک هم باید بگویم که به نظرم آیرا نویسنده ای بسیار توانمند و کاردان است که می تواند سراغ هر موضوعی برود و به آن بپردازد. از نظر فحوای کلام همیشه یک موضوع اجتماعی را در کنار یک موضوع فرهنگی مطرح می کند. نقد طبقه متوسط در آثار او زیاد به چشم می خورد و همچنین نقد رفتارهای فرهنگی وارداتی. بررسی وضعیت اقتصادی شخصیت های مختلف داستان در آثار آیرا اغلب به چشم می خورد و تغییرات سیاسی و اجتماعی جهانی را نیز هوشمندانه در آثارش منظور می کند. رمان های او به لحاظ فرمی اغلب کوتاه است و زبانی ساده اما محکم دارد. اما در موقعیت های خاص سطح زبان آیرا تغییر می یابد و در جاهایی، به امر معنا و مفهوم متن، سطح زبان بالا می رود. آیرا در داستان هایش از روایت به زمان گذشته استفاده می کند نه مضارع. در بسیاری از آثارش راوی اول شخص است. گاه شخصیت هایی به اسم خودش در داستان هایش وجود دارد و در مصاحبه ای که با او درباره کتاب بستنی با طعم توت فرنگی انجام گرفت درباره شخصیتی که به نام سزار در کتاب وجود دارد گفته است: من در آن کتاب هستم اما آن دختربچه ام. سزار آیرا برای جلب خواننده از تکنیک های مشروع ادبیات استفاده می کند تا مفهومی را که مدنظر دارد به خواننده منتقل کند. آیرا به خواننده باج نمی دهد و برای انتقال مفاهیم از صحنه های جنسی یا برانگیختن همزادپنداری ناخودآگاه در خواننده یا نوستالژی کمک نمی گیرد. ویژگی مشترک دیگر آثار آیرا وجود یک اتفاق عظیم یا پایان جهانی است و از این لحاظ تأثیر آثار برجسته ادبیات کلاسیک را در او می توان یافت. مثلا در رمان شام، مرده هایی که زنده می شوند و به شهر حمله می کنند، در رمان حلبی آباد با طوفان و بارانی عظیم و در کنگره ادبیات با کرم های غول پیکری مواجه می شویم که نویسنده با استفاده از آن ها سعی در انتقال مفاهیم مد نظر خود دارد.