خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 5 خرداد 1398 ساعت 20:59 http://www.ibna.ir/fa/doc/report/276218/طلایی-تولید-کتاب-های-دینی-نیازمند-نگاه-نو-زاویه-دید-جدید -------------------------------------------------- گزارش ایبنا از میزان تاثیرگذاری کتاب‌های دینی بر کودکان؛ عنوان : طلایی: تولید کتاب‌های دینی نیازمند نگاه نو و زاویه دید جدید است سبحانی‌نسب: ناشرانی که آثار ترجمه منتشر می‌کنند با لودر روی فرهنگ می‌روند -------------------------------------------------- کاظم طلایی، معتقد است، ما در حوزه داستان و کتابسازی در موضوعات دینی برای کودکان خوب کار نکرده‌ایم و نیازمند نگاه نو و زاویه دید جدید از سوی نویسندگان و ناشران هستیم. متن : خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)،ملیسا معمار: بیست وهفتمین نمایشگاه بین المللی قرآن کریم درحالی پایان یافت که مخاطبان زیادی از آن بازدید کردند و کتاب های دینی و قرآنی زیادی هم فرخته شد. اما این سوال مطرح می شود که چقدر از این کتاب های دینی بااستناد به منابع دقیق و صحیح نوشته شده و توانایی تاثیرگذاری بر مخاطب را دارد.، مخصوصا مخاطب کودک و نوجوانی که در پی یافتن الگویی برای خود است تا بتواند راه و روش زندگی خود را انتخاب کند. زهرا کهندانی، از مادرانی است که دو فرزند 8 و 10 ساله دارد و ضمن بازدید از نمایشگاه قرآن کریم کتاب هایی را برای فرزندانش خریداری کرده است. او می گوید: کتاب های دینی در حوزه کودک و نوجوان خیلی مشابه اند مثلا همه ناشران کتاب های داستان پیامبران و امامان را دارند و اینکه متوجه شویم کدام کتاب خوب و قابل استناد است، کار سختی است. تنها ملاک من برای انتخاب کتاب در این زمینه برای فرزندم، این است که کدام داستان را تا به حال نخوانده است و سعی می کنم حداقل داستانی را برایش انتخاب کنم که اطلاعات جدیدی به او بدهد و کتاب هایی که قبلا برایشان خریداری کرده ام مانند داستان حیوانات قرانی و ... را نمی خرم، مثلا الان داستان حضرت سلیمان و حضرت ایوب را خریدم که قبلا نخوانده اند و اطلاعاتی ندارند. نیازمند تصویرسازی های جذاب در آثار تالیفی هستیم او دربازه میزان تاثیرگذاری کتاب های دینی و قرآنی برفرزندانش می گوید: من از دوره کودکی برای بچه ها کتاب می خریدم، مخصوصا کتاب های دینی. تا با قرآن، امامان و پیامبران آشنا شوند و الان بیشتر داستان های قرآن را می دانند و آداب اخلاقی را به خوبی رعایت می کنند. همیشه سعی کرده ام برای فرزندانم کتاب های ترجمه شده نخرم و آن ها را به خواندن کتاب های دینی تالیفی تشویق کرده ام. به همین دلیل آن ها کمتر با شخصیت های داستانی خارجی آشنایی دارند اما با توجه به کارتون هایی که در تلویزیون می بینند و سی دی ها بهرحال به مظاهر شخصیت های کارتونی و داستانی غربی که در تلویزیون می بینند هم علاقه دارند. به نظر من اگر تصویرسازی های کتاب های ایرانی بهتر و جذاب تر باشد بچه ها هم به خواندن کتاب های تالیفی ترغیب می شوند و کمتر سراغ آثار خارجی می روند. بچه ها رغبت زیادی به خواندن کتاب های تالیفی ندارند مریم فرخ پور، از دیگر بازدیدکنندگان نمایشگاه قرآن است که تعداد زیادی کتاب دینی کودک خریداری کرده است. او فروشنده لباس زنانه است و به همراه پسرش به نمایشگاه آمده و می گوید: وقتی به نمایشگاه قرآن مراجعه کردم تا برای فرزندم کتاب بخرم، کتاب های دینی را دیدم که داستان های کوتاه و جذاب دینی برای کودکان داشتند. با خود گفتم مگر سه هزار تومان چه ارزشی دارد که من شانس خواندن یک کتاب خوب را از کودکی بگیرم. و با این تفکر چندین جلد از این کتاب ها را خریداری کردم تا در فروشگاهم به کودکانی که همراه والدینشان برای خرید می آیند، هدیه بدهم و قدم کوچکی در راستای ترویج کتابخوانی و افزایش اطلاعات دینی کودکان بردارم. او می گوید: امروزه بچه ها رغبت زیادی به خواندن کتاب های تالیفی ندارند و بیشتر به سوی کتاب های ترجمه می روند. چون از یک سو این آثار تصویرگری های جذاب و قوی دارند و بچه ها هم عاشق تصویر و رنگ و لعاب کتاب ها هستند. از سویی دیگر هم ما راوی خوب نداریم، اغلب پدر و مادرها نمی توانند داستان ها را به صورت جذاب برای بچه ها تعریف کنند یا وقت کتاب خواندن و قصه گفتن برای بچه ها ندارند. ما باید از دوران کودکی با تعریف کردن قصه ها و داستان ها، بچه ها را به کتاب خوانی تشویق کنیم. اما اغلب ما از بچگی به کودکان آموزش نمی دهیم و اجازه می دهیم بزرگ شوند و خودشان اگر تمایل داشتند کتاب بخوانند. این مادر دوستدار کتاب، می افزاید: من از دوران کودکی برای پسرم کتاب می خواندم. او عادت کرده بود که هرشب با یک داستان جدید بخوابد و من مجبور بودم کتاب های زیادی بخرم و بخوانم و با زبانی ساده و جذاب برای پسرم تعریف کنم. یکی از این کتاب ها، مجموعه قصه های خوب برای بچه های خوب نوشته مهدی آذریزدی بود که خیلی جالب بود و نتیجه گیری خوبی داشت و بچه را به فکر وادار می کرد. من سعی می کردم راوی خوبی برای فرزندم باشم، ابتدا خودم داستان را می خواندم و به گونه ای برای پسرم تعریف می کردم که برایش قابل فهم و جذاب باشد چون برخی کتاب ها برای بچه ها قابل فهم نیستند. براین اساس بیشتر قصه های دینی و قرآنی را برایش تعریف کرده ام و الان که 12 سال دارد هم شناخت خوبی نسبت به امامان و پیامبران بدست آورده، هم کتاب ها را می شناسد و به راحتی می تواند کتاب خوب و مناسبی برای خودش انتخاب کند. وقتی کتابی را خود بچه ها انتخاب کنند و بخرند، علاقه بیشتری به مطالعه آن دارند تا پدرومادرها برایشان انتخاب کنند. تولید کتاب های دینی نیازمند نگاه نو و زاویه دید جدید است مساله ای که مریم فرخ پور و تعداد دیگری از مراجعه کنندگان به نمایشگاه قرآن مبنی بر جذابیت پایین کتاب های تالیفی دینی مطرح کردند، ما را بر آن داشت تا به سراغ کاظم طلایی، مدیر انتشارات طلایی، از ناشران کودک و نوجوانی برویم که امسال در نمایشگاه قرآن حضور داشت و کتاب هایش هم با استقبال مخاطبان روبه رو شد. او معتقد است ما در حوزه داستان و کتابسازی در موضوعات دینی برای کودکان خوب کار نکرده ایم، نویسندگان احساس می کنند در پرداختن به موضوعات دینی دستشان بسته است و تخیلی را که می توانند در موضوعات دیگر داشته باشند، ندارند و نمی توانند اثر جذاب و تاثیرگذاری خلق کنند. از سویی همین وضعیت در تصویرگری هم وجود دارد و دست تصویرگران در خلق تصاویر جذاب و تاثیرگذار دینی بسته است و نمی توانند آثار جذابی خلق کنند. به همین دلیل در این حوزه سرمایه گذاری قابل توجهی نمی شود و کارها به شدت ضعیف و بازاری است و کار خوبی نمی بینیم. مدیر انتشارات طلایی در ادامه به نهادهایی اشاره می کند که باید این زمینه سرمایه گذاری کنند و می افزاید: نهادهای مربوطه هم که باید در این حوزه سرمایه گذاری کنند و نویسندگان، تصویرگران و ناشران را برای تولید کتاب های خوب و جذابی که بر مخاطب تاثیرگذار باشد، تشویق کنند، کارشان را به خوبی انجام نمی دهند و هزینه زیادی برای تالیف کتاب های دینی اختصاص نمی دهند. جشنواره هایی هم که در این حوزه برگزار می شود خیلی پرسروصدا نیست و جوایز دهن پرکن و چشمگیری ندارد که ناشران و نویسندگان تشویق شوند کتاب خوب در این حوزه تولید کنند. مگر اینکه ناشرانی پیدا شوند که به صورت دلی در این زمینه سرمایه گذاری کنند. همه این عوامل دست به دست هم داده تا شاهد انتشار کتاب های خوب زیادی در این حوزه نباشیم. از نویسندگان با نگاه جدید حمایت می کنیم طلایی درباره میزان استقبال از آثارش در نمایشگاه قرآن کریم، می گوید: امسال استقبال خیلی خوبی از کتاب های ما صورت گرفت و توانستیم با مخاطبانمان ارتباط برقرار کنیم. ازجمله آثاری که با استقبال روبه رو شد، کتاب اسباب بازی کشتی نوح بود. ابتدا می ترسیدیم این کار را تولید کنیم اما با استقبالی که صورت گرفت به تولید انبوه می رسانیم. همچنین در حوزه کتاب های دینی هم دو سری مجموعه منتشر کردیم و سعی کردیم این کتاب ها از نظر مجموعه سازی و کتاب سازی مناسب گروه سنی کودک باشد. مجموعه 12 جلدی قصه های خدا حاصل دو سال کار تیمی ماست، بارها و بارها تصویرسازی ها را عوض کردیم تا بتوانیم مجموعه جذابی تولید کنیم و سعی کردیم از واژگانی استفاده کنیم که خارج از دایره لغات کودکان نباشد. البته هنوز با نقطه ایده آل فاصله داریم و شاید ناشرانی باشند که بهتر از ما عمل کرده اند اما آرزو داریم کارهای خوبی در حوزه کتاب های دینی برای کودکان تولید کنیم و در این راستا از نویسندگانی که با نگاه جدید به موضوعات دینی پرداخته اند و حرفی برای گفتن دارند، استقبال می کنیم و از آثار خوب حمایت می کنیم. به گفته این ناشر کودک و نوجوان، یکی از مشکلات ما در تولید کتاب های دینی، زاویه دید است، متاسفانه نویسندگان ما زاویه دید جدید ندارند به همین دلیل داستان ها شبیه هم است و افت و خیز داستانی زیادی ندارند. نویسندگان حرفه ای کمتر وارد این حوزه می شوند و نویسندگان غیرحرفه ای هم که وارد می شوند، داستان های شبیه هم و بدون کنش داستانی تولید می کنند. اگر زاویه دید و نگاه جدید باشد، مخاطبان هم بیشتر استقبال می کنند. ناشران از مولفان حمایت نمی کنند علیرضا سبحانی نسب، مدیر انتشارات جمال، نیز می گوید: اگر کتاب خوب دینی مورد نیاز مخاطب تهیه شود و با شکل خوب چاپ شود حتما مخاطبان آن را تهیه می کند، می خوانند، به آن می اندیشند و ترویج می کند. اما گاهی کتاب های دینی خوب نوشته نمی شود و تصویرگری و کتابسازی قوی ندارد. یعنی مخاطبان نسبت به کتاب خوب دینی ابراز علاقه کردده اند اما ما تلاش نکرده ایم تا کتاب خوب و جذابی برایشان تولید کنیم. لذا نمی توانیم بگوییم اقبال به کتاب های دینی ضعیف است، اقبال نسبت به کتاب خوب دینی، بالاست اما نسبت به کتاب های ضعیف و متوسط کم است. الان ناشران متعددی کار دینی انجام می دهند و کتاب های خوبی تولید کرده اند که هم در جشنواره ها دیده می شوند و هم مردم از آن ها استقبال می کنند. او می افزاید: مطلب دوم اقبال جوانان و نوجوانان نسبت به کتاب های ترجمه است که دو دلیل عمده دارد. نخست اینکه سرمایه گذاران و ناشرانی که در حوزه کتاب های آموزشی و بزرگسال کار می کردند به سوی حوزه کودک و نوجوان آمده اند و به این نتیجه رسیده اند که ارزان ترین، راحت ترین کار در این حوزه انتشار کتاب های ترجمه است چون مجبور به رعایت حق کپی رایت نیستند. کتاب هایی که هم زیبا هستند و هم امتحانشان را پس داده اند و مورد اقبال قرار گرفته اند را منتشر و شروع به ذائقه سازی کردند. کتاب هایی که عموما ترجمه می شود اغلب جذاب است اما در این جذابیت گاهی محتواهای ضد دینی و ضد ملی و نفوذ فرهنگی و استحاله فرهنگی دیده می شود و آنچه که جامعه ما نمی پسندد در این کتاب ها وجود دارد و جوانان ما هم با توجه به ظاهر فریبنده و موضوعات جذابی که دارند به سوی این آثار جذب می شوند و کتابی که کل محتوایش لودگی، مسخره کردن پدر و مادر و مربی و معلم یا ژانر وحشت باشد همه از مواردی است که مورد توجه بچه هاست. طبیعتا آن ها دوست دارند هنگام مطالعه هیجانی شوند. براین اساس آنچه بوسیله کتاب های ترجمه به خورد بچه ها داده شده، ذائقه آن ها را عوض کرده است، این کتاب ها مال ما نیست و پراز زهرماری است سبب می شود در کودکان نسبت به شخصیت های غربی اقبال ایجاد شود. ناشرانی که آثار ترجمه منتشر می کنند با لودر روی فرهنگ می روند سبحانی نسب در ادامه به کم کاری هایی که از سوی نویسندگان و ناشران انجام شده، اشاره می کند و می گوید: اگر نویسندگان آثار خلاقانه دینی تولید کنند یا در ژانرهای مختلف کتاب بنویسند، مخطبان هم به سوی آثثار ترجمه نمی روند. اما وقتی بسیاری از ناشرانی که تمکن مالی دارند برای حمایت از مولفان، سرمایه شان را روی کارهایی می گذارند که آن سوی مرزها جواب گرفته و پرفروش بوده و اینجا با هزینه کم منتشر می کنند، خیلی از مولفان ما رغبت نمی کنند بنویسند و کتاب منتشر کنند؛ مولف باید تقویت و حمایت شود تا کار کند. ناشران از انتشار کتاب های ترجمه، چه نیت خوب داشته باشند، چه نیت بد، با لودر روی فرهنگ می روند و در آینده نوجوانانی خواهیم داشت که تمام ذائقه شان به سوی فرهنگ غرب رفته و به ترجمه علاقه دارند و مولفان ما هم در انزوا قرار می گیرند و کسی سراغشان نمی رود و کم کم قلمشان می خشکد یا مجبور می شوند به سوی ژانر وحشت یا حاشیه دار نوشتن بروند. آثار ترجمه نامناسب جوانان را از حلال و حرام و غیرت دور می کنند او می افزاید: بنابراین کتاب دینی اگر خوب نوشته شود دیده می شود و مردم آن را می خرند و می خوانند و اگر کاری نکنیم عده ای سودجو می آیند و جامعه را پر از کتاب های ترجمه می کنند که مثل گوشت چرخ شده است و مشخص نیست چه بخشی از آن گوشت گوسفند است و چه بخشی گوشت خوک. و همانطور که گوشت خوک غیرت را به تدریج از بین می برد، وقتی کتاب ترجمه منتشر می شود در درون انسان تاثیر می گذارد. این کتاب ها به مرور، جوانان را از حلال و حرام و غیرت دور می کنند و حرمت بین والدین و فرزندان و معلم و دانش آموزان از بین می برد و ارزش های غربی را به نام ارزش های بومی به خورد بچه ها می دهند. باید سبک کار نویسندگان عوض شود محمد یوسفی، مسئول غرفه انتشارات به نشر، نیز در این باره می گوید: باتوجه به اینکه سال هاست در حوزه نشر کتاب های دینی فعالیت می کنم و سال هاست در نمایشگاه قرآن هم حضور دارم، باید بگویم سبک کاری تعدادی از کتاب های تالیفی دینی عوض شده است. اگر ناشران مانند گذشته داستان زندگی امام ها و ائمه را مدام چاپ کنند، کار جدیدی انجام نداده اند و برای نوجوانان امروزی که اطلاعات بالایی دارند و همه این معلومات را در اینترنت می خوانند، هیچ جذابییتی ندارد. بنابراین باید سبک کار نویسندگان عوض شود مثلا مدتی است در انتشارات به نشر اقدام به تولید داستان های تخیلی قرآنی کرده ایم که از سوی کلر ژوبرت، نویسنده فرانسوی ساکن ایران نوشته شده است و خیلی برای کودکان جذاب بوده و بازخورد خوبی از مخاطبان دیده ایم. اگر نگاه و زاویه دید مولفان و ناشران عوض نشود نمی توانیم بچه ها را جذب کنیم باید کتابی تولید کنیم که بتوانند چیزی از آن یاد بگیرد.