خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 5 ارديبهشت 1398 ساعت 14:12 http://www.ibna.ir/fa/doc/report/274599/چرا-مارکسیست-ها-پست-مدرن-ها-مولف-حمله-می-کنند -------------------------------------------------- نشست «آینده کتاب» در نمایشگاه کتاب برگزار شد عنوان : چرا مارکسیست‌ها و پست مدرن‌ها به مولف حمله می‌کنند؟ زین العابدینی: کتاب چاپی تا 20 سال دیگر باقی می‌ماند -------------------------------------------------- مهدی شقاقی می‌گوید مارکسیست‌ها و پست مدرن‌ها به دنبال حمله به مولف و حذف آن هستند. از این رو آنها به دنبال تغییر شکل کتابند. متن : به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) نشست آینده کتاب با حضور محسن زین العابدینی، مهدی شقاقی، مصطفی امینی و مهدی زره ساز ظهر امروز (پنجشنبه 5 اردیبهشت ماه) در غرفه خانه کتاب واقع در نمایشگاه بین المللی کتاب تهران برگزار شد. شقاقی در این نشست با اشاره به سه لایه شکل دهنده کتاب که همراه خود سه فرم اجتماعی دارد، گفت: نخستین لایه مربوط به وجه ماتریالیتی کتاب است که شامل کاغذ، جوهر و غیره است و فرم های اجتماعی در این لایه جمعیتی شامل کاغذفروش، صحاف، ناشر و غیره است. در بخش لایه میانی کتاب که صفحه بندی و شکل ظاهری آن را شامل می شود، فرم بندی اجتماعی به صورت ویراستاران، اعضای هیات علمی دانشگاه ها و ... هستند که چهارچوب و چارتر نگارش اثر را تعیین می کنند. از همین روست که در وزارت علوم، پژوهش ها و غیره شیوه های فهرست نویسی برای نگارش کتاب بازتولید می شود. او ادامه داد: لایه سوم کتاب بخش زیرین آن است که بنیادی ترین لایه را تشکیل داده و شامل ایدئولوژی ها، افکار و اندیشه های نهادی هستند که به دنبال تغییر شکل کتاب هستند. نئولیبرال ها، مارکسیست ها و پست مدرن ها سه فرم اجتماعی تشکیل دهنده این لایه هستند که با یکدیگر در تعامل اند. این محقق درباره نگاه نئولیبرال ها به مفهوم مالکیت توضیح داد: آنها معتقدند مالکیت فکری برای افراد ارزش افزوده به مفهوم مارکسی ایجاد می کنند و از همین رو می کوشند که این مفهوم را به نفع نهادها برگردانند به عبارت دیگر آنها می خواهند مولف بخشی از نهاد باشد. از این روست که اساتیدی چون یوسف اباذری از تبدیل همه فردیت ها به نهاد می گوید. ایدئولوژی دیگر که به مارکسیست ها برمی گردند معتقدند ارزش افزوده باید تقسیم شود و نهاد تولیدکننده این ارزش هم باید از بین برود. چرا که اگر نهاد مالکیت نباشد، ارزش افزوده هم نیست. به گفته شقاقی مارکسیست ها از این رو به مفهوم تالیف و مولف حمله می کنند و به دنبال تغییر شکل ظاهری کتاب اند. در ایدئولوژی پست مدرن ها نیز کسانی که مفهوم مولف را از جنبه اعتباربخشی به سخن، گفتمان و غیره دنبال می کنند، تولیدکننده آتوریته هستند و در واقع در نگاه آنها کسی که آتوریته دارد مولف است که با افزودن سرمایه های نمادین مانند کتاب حق اعتباربخشی دارند. پست مدرن ها می کوشند این اعتبار را بشکنند چرا که آنها روشنفکران بیرون از آکادمی هستند و ما می بینیم که چگونه مولفانی مانند بارت به مولف حمله می کنند. از نگاه آنها نهادهای اعتباربخشی باید از ید قدرت نهادهای فرهنگی بیرون بیاید. این محقق در بخشی دیگری از سخنانش با اشاره به اینکه مفهوم مولف از لایه اول به وجود می آید و سپس به لایه های زیرین رسوخ می کند، عنوان کرد: مفهوم مولف با دوره چاپ زاده می شود و تحت تاثیر مالکیت زیرین کتاب است. اگر فرمت کتاب به صورت کاغذی تغییر کند لایه های زیری که ارزش افزوده را تضمین می کنند از بین نمی رود. پس اگر قرار باشد کتاب از بین برود تغییر آن یک فرصت برای ماست تا شکل های بنیادی تری چون کتابداری و کتاب شناسی خودش را نشان دهد. او با تاکید بر اینکه نباید از بین رونده کتاب را در لایه های اول و دوم دید، گفت: تنها نظریه نئولیبرال است که می خواهد نقش مولف را به نهاد تغییر دهد. شقاقی در بخش دیگری از سخنانش درباره آینده کتاب چاپی اظهار کرد: در آینده لایه نخستین شکل دهنده کتاب مانند کاغذفروش ها، چاپخانه ها و ... از بین رفته و یا دچار تغییر شکل می شوند اما لایه سوم چنانچه از بین برود آنگاه بنیادهای تولید متن هستند که از بین می روند. با این وجود من طرفدار این نوع تغییر است. امینی نیز در بخش دیگری از این نشست با بیان اینکه عصر دیجیتال به معنای آن چیزی است که از آن به عنوان دوره پسااینترنت یاد می کنیم، بیان کرد: در این دوره مفاهیم ذهن به مفاهیم اجتماعی گره می خورد و شما نمی توانید بگویید که موضوعات مرتبط با کتاب مانند کتابخانه حذف می شوند بلکه تنها کارکرد آنها تغییر شکل پیدا می کند. بنابراین منظور از تحول دیجیتال تغییر راهبردی بنیادین در منطق کار کتاب و کتابخانه است که بر مبنای فضای دیجیتال تغییر می کند او افزود: همچنین در این دوره ما از حالت تمایل به مالکیت کتاب به سوی تمایل به اشتراک گذاری آن تغییر می کنیم که محمل آن نیز فن آ وری اطلاعات است. از سوی دیگر کتاب خوانی به سوی محتواخوانی حرکت می کند چنانچه می بینیم امروز در شبکه های اجتماعی مانند تلگرام افراد علاوه بر خواندن محتوا، تولید محتوا هم دارند. از سوی دیگر حالت عمیق خوانی به سطحی خوانی در شبکه های اجتماعی تغییر پیدا کرده است. امینی با بیان اینکه تاثیر تحول دیجیتال را روی کسب و کارهای فرهنگی مانند ناشران می توان مشاهده کرد، گفت: باید به دنبال ایجاد مدل های درآمدی جدید و مخاطبان جدید و فضای جدید بود. همچنین عملکردها با توجه به بستر فن آوری اطلاعات تغییر پیدا می کند. به گفته این محقق تاثیر تحول دیجیتال را روی کارهای فرهنگی می توان در مواردی چون حرکت از انبوه سازی کتاب به سوی شخصی سازی آن، حرکت از فضای دوبعدی تولید کتاب به سمت فضای چندبعدی آن، حرکت از بعد فضای رسمی به سوی فضای غیررسمی کتاب، حرکت از متن محوری به سوی چندرسانه ای شدن و حرکت از یاد دهندگی کتاب به یادگیرندگی آن مشاهده کرد. امینی در پایان یادآور شد: باید حوزه های مطالعاتی چون آینده پژوهی کتاب، آینده نگاری و آینده پذیری تفکیک شود. زین العابدینی نیز در ادامه این نشست با تاکید بر اینکه در آینده کتاب چاپی حداقل تا بیست سال پیش رو باقی خواهد ماند، افزود: استفاده از کتاب کانالیزه می شود و به طور مثال در انجام امور علمی مانند نگارش مقاله و خواندن کتاب های عمومی کتاب رسانه برتر خواهد بود. البته در این فضا، آن اثری باقی می ماند و خوانده می شود که ارزش ماندگاری داشته باشد. تحقیقات نشان داده که در نمایشگاه های کتاب در تمامی دنیا همچنان فعالیت کتاب های چاپی ادامه داشته و رونق دارد.