خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 12 شهريور 1398 ساعت 8:34 http://www.ibna.ir/fa/doc/note/280340/تکایا-عزاداری-های-قم-می-دانیم -------------------------------------------------- یادداشتی بر نخستین کتاب درباره تکیه‌های قم؛ عنوان : از تکایا و عزاداری‌های قم چه می‌دانیم؟ -------------------------------------------------- سیدمحسن محسنی، از پژوهشگران و قم‌پژوهان در یادداشتی برای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، از اهمیت انتشار کتاب «تاریخ تکایا و عزاداری قم» گفته است. متن : خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در قم- سیدمحسن محسنی: همه می دانیم شهر قم از ابتدای ورود اسلام به ایران شیعه نشین بوده و در واقع نخستین شهر شیعی جهان است. بعد از آمدن حضرت معصومه (س) به قم و وفات آن حضرت و دفنشان در این شهر، توجه شیعیان به قم بیشتر نیز شد. خاصه اینکه حدیث هایی از ائمه (ع) در تقدیس و تمجید و ستایش از این شهر وارد شده و حدیث نامه هایی چند در همین زمینه در دست است. با روی کار آمدن سلسله صفوی که مذهب تشیع را در کشور گسترش دادند، این توجه و التفات با حمایت پادشاهان وقت قوت بیشتری یافت. یکی از نشانه های بارز شیعیان، انجام مراسم شکوهمند عزاداری به مناسبت شهادت امام سوم خود و یارانش در ایام محرم و صفر است. از همین رو و بدون تردید یکی از نشانه های شهر شیعی نیز وجود مکان هایی است به نام تکیه (به لهجه قمی:ت َکیه/takiye) یا حسینیه، که بیشتر عزاداری ها در آن انجام می شود. مهدی عباسی در طول زمانی بالغ بر چندین دهه و به عبارت بهتر از زمان نوجوانی و جوانی به گردآوری اسناد و مدارک و عکس های تاریخی مربوط به قم اهتمام ویژه ای داشته و حاصل این تلاش و کوشش تحسین برانگیز و خستگی ناپذیر، تشکیل مجموعه ای بی نظیر از این اسناد و عکس ها و نشر چندین کتاب ارزنده است. یکی از این کتاب های ویتاریخ تکایا و عزاداری قم است که نخستین بار در سال 1371 در 374 صفحه در قطع وزیری و به قیمت 300 تومان منتشر و بلافاصله نایاب شد. بار دیگر این کتاب با همان ویژگی ها یعنی دربرداشتن اسناد و مدارک منحصر به فرد و اضافات از جمله تذکره شعرای مرثیه گوی قم و برگ هایی از نسخه خطی انجمن ادبی گلشن شیوا در 409صفحه در قطع رحلی و به قیمت 40 هزار تومان از سوی بنیاد قم پژوهی در سال 1391 منتشر شد. یکی از ویژگی های تألیفات جناب عباسی بجز بهره مندی از منابع کمیاب یا نایاب، استفاده از روایت اشخاص مطلع - یا همان چیزی که تاریخ شفاهی می گوییم -است. این کتاب به دو قسمت عمده تقسیم شده است: یکی تکیه های قم و دیگری تذکره شاعران مرثیه گوی. در قسمت تکایا ضمن شرح عزاداری در خانه و شبیه خوانی و شجاعت خوانی و نوحه خوانی و سردم و سخنوری و سنگاب خانه و تکیه، تکایای قدیم قم در دوران قاجار و پهلوی از جمله تکیه های میدان میر و سنگ سیاه و عشقعلی و ملا محمود و پنجه علی و شاه خراسان و چهل اختران و گذر جدا و عربستان و دروازه کاشان را توصیف کرده است. در قسمت شاعران از مرحومان آذر بیگدلی و ارباب و تندری و ناجی و اشراقی و حرمی و جواهری و آزادگان و فولادی و حیات بخش و مجاهدی و تعدادی دیگر یاد شده است. این اثر نخستین کتاب درباره تکیه های قم و همان طور که گفته شد برخوردار از تصاویر و اسناد منحصر به فرد است. حتی می توان این اثر را بخشی از تاریخ دو قرن اخیر شهر قم دانست. از آنجا که این کتاب، تاریخ تکایا را تا اوایل پهلوی شرح و توصیف کرده است، نیاز به تحقیقی دیگر است تا آخر عصر پهلوی و دوران ما را نیز دربرگیرد. تکیه ها نمود اعلای همکاری و همیاری در شهر شیعی هستند و بسیاری از تعاملات اجتماعی در همین مکان ها صورت می گرفت و می گیرد. در پایان خواندن این کتاب را به علاقه مندان توصیه می کنم.