خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 15 خرداد 1398 ساعت 8:00 http://www.ibna.ir/fa/doc/report/276455/هنوز-نویسندگان-مقوله-محیط-زیست-سر-ذوق-نیامده-اند -------------------------------------------------- گزارش ایبنا به مناسبت سالروز جهانی محیط‌زیست عنوان : هنوز نویسندگان در مقوله محیط‌زیست بر سر ذوق نیامده‌اند بینش محیط‌زیست بر دانش آن مقدم‌تر است -------------------------------------------------- کارشناسان در حوزه محیط‌زیست معتقدند: دانش محیط‌زیست باید به بینش محیط‌زیست تبدیل شود. کتاب‌ها رسالت مهم‌تری نسبت به گذشته در این عرصه دارند اما متاسفانه هنوز نویسندگان در این عرصه بر سر ذوق نیامده‌اند. متن : به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) محیط زیست و اهمیت آن امروزه برای هیچ کشوری پوشیده نیست. داشتن اطلاعات کافی و دادن بینشی دقیق از این مقوله مسئولیتی است که دولت ها و دانشمندان این علم باید بر عهده بگیرند. هرساله به مناسبت سالروز جهانی محیط زیست همایش ها و سخنرانی های گوناگونی در سراسر جهان در راستای گرامی داشت آن برگزار می شود حال اینکه چقدر این اطلاع رسانی ها می تواند جای زخم برخی از مخاطرات را بهبود بخشد خود جای بحث دارد. قطعا کتاب ها می توانند در این امر نقش موثری را ایفا کنند و به عقیده بسیاری از دانشمندان این عرصه، کتاب می تواند رابط استانداردی میان مردم و محیط زیست باشد. خبرگزاری کتاب ایران در گزارشی به بررسی روند تالیفات کتاب در این عرصه در نشر کشور پرداخته و همچنین جای خالی نکاتی که باید مردم دز این عرصه بداند را پر رنگ جلوه داده است. مهدی کلاهی؛ عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد و کارشناس حوزه های اجتماعی-محیط زیستی در گفت وگو با خبرنگار ایبنا درباره معضلات تالیف و کمبودهایی که در این زمینه درنشر کشور وجود دارد گفت: در نشر کتاب های محیط زیستی چند مشکل عمده وجود دارد که معضلات موجود این مجموعه را در چند قسمت می توان تقسیم بندی کرد. وی افزود: ابتدا محققانی که در بحث های محیط زیست فعالیت کنند کم هستند. تعداد نویسنده ها یا دانشمندان که رویکرد اجتماعی به این مقوله دارند کم است. در غیر این صورت به لحاظ فنی و آکادمیک در دانش محیط زیست کتاب های خوبی تالیف و ترجمه شده اند. کلاهی گفت: دانشمندان باید کاری کنند تا مردم بدانند محیط زیست مال آن ها است. به عقیده من اولین کار این است که ادبیات اجتماعی را در محیط زیست بگنجانیم و آن را در کتاب ها انعکاس دهیم. در کل استقبال دانشگاهی در حمایت از چنین محققان و نویسندگانی بسیار کم است؛ یعنی اگر فردی کتابی بنویسد که با زبان عمومی به انتقال دانش محیط زیست بپردازد چندان حمایت نمی شود و امتیازات خوبی هم در دانشگاه ها برای این کتاب ها در نظر گرفته نمی شود؛ به همین دلیل دانشگاهیان ترجیح می دهند همان کتاب های خشک علمی را به نگارش دربیاورند در اصل دانشمندان محیط زیستی هنوز سر ذوق نیامده اند. این کارشناس در عرصه اجتماعی محیط زیست گفت: مورد دیگری که اهمیت دارد، حساسیت موضوعی در این دانش علمی است. برخی موضوعات در محیط زیست هستند که اجازه نوشتن درباره آنها برای نویسندگان وجود ندارد. ما نتوانسته ایم بینش محیط زیستی را عمومیت دهیم. وی با اشاره به لزوم وجود برخی موضوعات محیط زیستی در کتاب ها گفت: به عقیده من نباید دانش علمی را به جامعه تزریق کنیم، در واقع خشک بودن دانش علمی باعث می شود مردم از علم گریزان باشند؛ دانشمندان باید بینش علمی برای مردم بازتاب دهند. بینش محیط زیستی درباره روابط و مدل های گوناگون صحبت نمی کند، بلکه موضوعات را به زبان ساده تر و دانش را به شکل بینش به خوانندگان انتقال می دهند تا فرد مطلب را از آن خود کند. کلاهی ادامه داد: این موضوعات می توانند مخاطرات زیست محیطی یا نوع رفتارهای مردم با محیط زیست باشد. به عقیده من و بر اساس تجربه های کشورهای موفق باید با زندگی عادی مردم محیط زیست را پیوند داد. مردم نیاز دارند اطلاعاتی بگیرند که بتوانند آن ها را به کار گیرند و نسبت به محیط زیست حساس شوند. اعتمادی بی بنیان از سوی مردم یکی دیگر از موضوعات حائز اهمیت در محیط زیست اعتماد مردم به دولت مردان در امر حفاظت از آن و سیاست زدگی این مقوله مهم است. در ادامه مسعود باقرزاده کریمی؛ سرپرست دفتر حفاظت و احیای تالاب ها در سازمان محیط زیست در گفت وگو با خبرنگار ایبنا درباره مهم ترین موضوعاتی که درباره محیط زیست باید به مردم گفت تاکید کرد: اصلی ترین بحثی که باید درباره محیط زیست به مردم گفت این است که محیط زیست یک مقوله اخلاقی است. در واقع محیطزیست یک مسئولیت اجتماعی است که همه آحاد مردم باید آن را بپذیرند. برای مثال در پروژه هایی مانند راه و سد سازی پیمانکاران هزینه فایده را حساب می کنند؛ در حالی که در این محاسبات اصلا سود و زیان محیط زیستی را به حساب نمی آورند. این مسئولیت دولت ها است که به خسارات و منافع محیط زیست حسابرسی کنند؛ مردم هم اطلاعاتی در این زمینه ندارند و دولت ها را امین خود در حفظ محیط زیست می دانند. این کارشناس گفت: این مسئولیت اخلاقی و اجتماعی را دولت ها بر عهده گرفته اند؛ چراکه پیمانکاران نمی خواهند هزینه خود را زیاد کنند. برای نمونه یکی از دلایل اصلی سیلابی که در استان گلستان رخ داد در نتیجه کم عرض بودن پل ها بود که عرض کم پل های ساخت جدید با اینکه هزینه کمی برای ساخت به خود اختصاص داده بود اما همین امر باعث شد که این مخاطره رخ دهد. وی ادامه داد: مردم اطلاعات زیادی از پرداختن و بازگشت هزینه پروژه های عمرانی به محیط زیست نمی دانند. متاسفانه تا امروز دولت ها برای این کار مکلف بودند؛ اما تمام مردم دنیا به این نتیجه رسیدند که این یک وظیفه اجتماعی است که این مسئولیت را مهندسان، مجریان، مشاوران و باسوادان باید بر عهده بگیرند. امروز در اغلب پروژه های عمرانی که با خارجیان همکاری می کنیم خواهان پیوست زیست محیطی در پروژه هستند. در کشور ما این نکته مغفول واقع شده است و هزینه هایی که برای خسارات پیش آمده پرداخت می کنیم ناشی از این سهل انکاری ها است. روش درست و استاندارد هزینه اولیه را بالا می برد اما از خسارات ها بعدی بسیاری جلوگیری می کند. متاسفانه ما در برخورد با طبیعت بازاری عمل کردیم و با کم کردن هزینه اولیه خسارات را بالابردیم. باقر زاده کریمی با اشاره به جدایی سیاست از محیط زیست گفت: مقوله بعدی که باید در کتاب ها و محتوای رسانه ها درج کرد، سیاست در محیط زیست است. بشر در مقوله جهانی، کشورها محیط زیست را هم قربانی سیاست زدگی های خود کرده اند. چراکه سیاستمداران محیط زیست را آلت دست خود می دانند. تصمیم خطرناک بشر این کارشناس افزود: در حال حاضر دانشمند زنده دنیا بیش از کل دانشمندان فوت شده در طول دنیای بشریت هستند، پس ما در علم مشکل نداریم اما در اخلاقیات دچار کمبود هستیم و مسئله بسیار مهمی که مطرح است این است که نظام خلقت بر اساس تنوع زیستی چیده شده است که دارای راهبردی برای تعالی خود است و نظام طبیعت این راهبرد را برای خود انتخاب کرده است. در اصل همین تنوع زیستی طبیعت را نجات خواهد داد. نظام سرمایه داری درست برعکس تنوع زیستی عمل می کند و به دنبال یکسان سازی است. این امر برای هر آنچه که فکرش را بکنید بسیار مضر است. این نظام سرمایه داری از مفهوم دهکده جهانی سواستفاده می کنند و می خواهد این تنوع را از بین ببرد. این در اجتماع و فرهنگ تمامی کشور ها هم جاری شده است. در حقیقت خطرناک ترین تصمیمی است که بشر برای خود گرفته است متاسفانه کشورهایی مانند ما که دکترین ویژه برای تحلیل این روند ها در کشورشان در این زمینه ندارند مجبور هستند این یکسان سازی ها را بپذیرند و در این زمینه گام بردارند شاید خودشان هم نخواهند. در واقع فانتزی های ما یک دست شده است و این خطرناک ترین تفکر برای محیط زیست جهانی است. توسعه و فقز در یک کفه ترازو وی درباره اهمیت محیط زیست در معضلات کنونی بشر گفت: از پیامد های نظام سرمایه گذاری و یکسان سازی ها این است که بشر به بالاترین حد توسعه یافتگی رسیده است اما بیشترین میزان فقر را هم تجربه کرده است که قطعا ریشه در مسائل زیست محیطی دارد. بسیاری از معضلات ریشه در محیط زیست دارد متاسفانه بخش عمده تروریست، فقز و مهاجرت های اقلیمی هم ریشته در این مولفه دارد و مهم ترین گمشده بشر توجه تنوع محیط زیستی است. به گفته باقرزاده کریمی و به مناسبت روز جهانی محیط زیست مردم باید بدانند که امروزه ما یعنی بشر امروزی در گردونه بدی گیر افتاده است. مسئولیت یکایک مردم در این زمینه مهم است و باید عملکرد درستی داشته باشیم. وی فرهنگ سازی را اصلی ترین عامل موثر در بهبود وضعیت محیز زست دانست و اظهار کرد: روند تخریب در کشور ما بیداد می کند که در هر زمینه ای از محیط زیست می توان آن را دید. بخش مهم تر ایجاد فرهنگ سازی و فرهنگ رسانه است که بتوان با بهره گیری از آن مردم اطلاعات درستی به مردم داد؛ ژاپنی ها تجربه بسیار موفقی در این زمینه دارند. آگاهی جامعه از هر روشی به ویژه کتاب می تواند تاثیرگذار باشند؛ در کل جای خالی تمام مولفه های گفته شده در کتاب ها حس می شود.