خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 10 دی 1397 ساعت 23:23 http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/269744/قیصری-انسان-فراتر-آدمیزاده-ترسیم-نمی-کند -------------------------------------------------- معرفی نویسندگان شاخص چهار دهه انقلاب اسلامی/ 9 عنوان : قیصری انسان را فراتر از آدمیزاده ترسیم نمی‌کند جنگ برای زنان آثارِ قیصری یک منطقه ممنوعه است -------------------------------------------------- مریم برادران با تاکید بر اینکه مجید قیصری از حس گذشته و سعی می‌کند با اتفاقات انسانی حتی احساسی با عقلانیت مواجه شود، می‌گوید: در آثار وی ندیدم که انسان را فراتر از آدمیزاده ترسیم کند و به او وجهه ماورایی بدهد. این نشاندهنده گریز نویسنده از همان حس ماورایی دیده شدن است. متن : خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- زهرا حقانی:مجید قیصری، نویسنده ای است که در مدت 25 سالی که قلم به دست گرفته، علاوه بر داوری در جشنواره های مختلف ادبی، آثار بسیاری در زمینه های دفاع مقدس، دین و موضوعات اجتماعی خلق کرده که برخی از این کتاب ها جوایزی همچونرمان برتر اوراسیای روسیه، کتاب سال شهید حبیب غنی پور، مهرگان ادب،جایزه ادبی اصفهان،جایزه نویسندگان و منتقدان مطبوعات، قلم زرین و جایزه پِکارا نیز به خود اختصاص داده اند. دریافت این جوایز و جلب نظر مخاطبان از طیف های مختلف، نشان از قوت قلم و جسارت وی در پرداختن به موضوعات از زاویه هایی خلاف دید بسیاری دیگر از اهالی قلم است. این نویسنده که در فضای انقلاب بالیده و جنگ را از نزدیک حس کرده، گاه نیز مورد انتقاد قرار گرفته وبرخی آثار وی را ضد جنگ می دانند. به بهانه معرفی نویسندگان شاخص چهار دهه انقلاب اسلامی، در گپ وگفتی با مریم برادران؛ داستان نویس، پژوهشگر و داور جشنواره های ادبی، ضمن معرفیویژگی های قلم، زاویه دید و شخصیت نویسندگی مجید قیصری، برخی از آثار شاخص وی از زوایای مختلف مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت. مجید قیصری نخستین قدم های نویسندگی را چگونه برداشت؟ مجید قیصری متولد 1345 در تهران با اصالت اصفهانی است. وی در جوانی جنگ را تجربه کرده و پس از پایان جنگ در سال 1368 وارد دانشگاه علامه می شود و براساس علاقه شخصی رشته روانشناسی را انتخاب می کند، ولی ادامه تحصیل نمی دهد؛ دانشگاه برای او جاذبه ندارد، با این حال تاثیر این دوره را در آثار وی می توان دید. علاوه براینکه واضح است مطالعات جانبی هم داشته است. پس از پایان تحصیل، در سال 1372 نوشتن را آغاز کرد. مانند خیلی ها شاید خیلی جدی و به قصد نویسنده شدن دست به قلم نگرفت، ولی به دلیل تجربه ای که در جنگ داشت، یادداشت هایی را در آن دوره نوشته بود به مرتضی سرهنگی نشان می دهد و از سوی وی تشویق به نوشتن می شود. این آغاز نویسندگی قیصری است. نخستین کار وی، یک داستان کوتاه به اسم صلح بود که خیلی سروصدا کرد. ذکر این نکته لازم است که وقتی امروز کتاب ها و داستان های قیصری را می خوانیم و آن را در زمینه خودش قرار می دهیم، تفاوت زاویه نگاه آشکار می شود. در آن دوره که تازه جنگ تمام شده بود، قیصری با زاویه نگاه خاص خود، تلاش های متفاوتی را تجربه کرد. نوشتن صلح در زمانی که همه از جنگ دوست داشتنی می نوشتند، نشانگر جسارت و تفاوت است. چون قلم وی قوت خوبی داشت، از نظر ادبی کسی ایراد خاصی به وی نگرفت و همین باعث شد که تشویق شود و به نوشتن ادامه دهد. بسیاری این قلم را ستایش کردند و اینکه یک نویسنده جوان ظهور کرده که با ویژگی های خاصی می نویسند و به نظر می آید آتیه روشنی دارد، کمک کرد که قیصری این راه را جدی تر ادامه دهد. ولی واکنش های منفی هم زیاد بود که همچنان هم وجود دارد. امروز هم در بسیاری محافل ادبی، برخی آثار وی را ضد جنگ می دانند، درحالی که اینطور نیست. بستگی دارد که ما در چه زمینه ای و با چه رویکردی به آثار نگاه کنیم. با آدمی مواجه هستیم که در دوره بسیار مهمی از زندگی اش تجربه خیلی خاصی داشته که البته سعی کرده ابتدا از خودش عبور کند و بعد این تجربه را بیان کند. درست است که شاید اصلش علاقه و دلبستگی به اثر باشد، ولی به نظر می آید خیلی بی تکلف این جنگ را برای دیگران به گونه ای روایت می کند که به زمان و مکان وابسته نیست و شاید در ادبیات ما از این جنس کار حداقل در سال های گذشته چندان دیده نمی شد. این نویسنده کار خود را با کتاب های جنگ و دفاع مقدس آغاز کرد و تا یک زمانی هم بیشتر آثار وی در این زمینه تولید می شد، ولی به نظر می رسد از یک دوره ای به بعد این رشته تا حدی قطع شده و قیصری به سراغ حوزه های دیگر ازجمله دین و اجتماع رفت. اتفاقا این موضوع یکی از ویژگی های آثار قیصری است. به نظر می رسد آدمی است که براساس تجربیات و زمینه هایی که در آن قرار داشته، می نویسد. یک دوره مهم جنگ داشته که خیلی اثرگذار بوده، ولی آثاری را هم از وی می خوانیم که به نظر جنگ نیست، مانند جشن همگانی که گمان می کردم در یک دوره خاصی نوشته شده، ولی وقتی از خودش سوال کردم، متوجه شدم که این اثر در طول زمان نوشته شده که به خاطر جنس داستان ها در یک مجموعه جمع شده اند. بیشتر آثار این مجموعه اصلا فضای جنگی ندارند و حتی بعضی از آن ها نگاه امروزی دارند. مانند قصه فرار در همین مجموعه که داستان زنی است که تحمل فضای ایران را نداشته و قصد مهاجرت دارد. فضاهایی که ترسیم می شود، فضای اجتماعیِ کاملا امروزی است. به هرحال دغدغه هایش از جنس ایرانی بودن و کاملا بومی و به طور طبیعی اسلامی بودن است. سه کاهنِ مجید قیصری، رمانی است درباره زندگی پیامبر (ص) در کودکی و سه کاهنی که نشانه های نبوت را در آن حضرت مشاهده می کنند. این کتاب تاکنون به دو زبان روسی و ایتالیایی ترجمه و اخیرا ترجمه روسی آن در همان کشور رونمایی شد. وقتی این رمان را خواندم، شخصیت های آن خیلی برایم سوال بود که باعث شد به سراغ تاریخ بروم و کمی آن را بکاوم. مثلا ویژگی های حلیمه یا حارث برایم جالب بود که ببینم یک نویسنده از چه چیز تاریخی استفاده می کند و چقدر این مطالب سندیت دارد. چیزی که برایم جالب بود و از خود نویسنده هم درباره آن سوال کردم این بود که اشاره ها در کنار خلأهای تاریخی می تواند موثر باشد. از ویژگی های کار قیصری این است که باعث می شود در خلأها به کشفیات جدیدی از زاویه نگاه و درک خودش برسد که خودِ این جذابیت ایجاد می کند. این روایت ها از متن خودش جدا نیست و نمی توان ایرادی به آن وارد کرد. بلکه زاویه نگاه متفاوتی است که همین باعث می شود که کار متفاوت و خواندنی شود. همچنین دیگر داستان دینی وی با عنوان شماس شامی است که خیلی گُل کرد و دیده شد. این کتاب با محوریت امام حسین (ع) و درباره واقعه ای است که در دربار یزید رخ می دهد و داستان فردی مسیحی از نوادگان عیسی بن مریم است. ما یک روایت ساده درباره این ماجرا شنیده ایم، ولی این موضوع برای قیصری حساسیتی ویژه داشته که تبدیل به داستان شده است. قلم قیصری روان است و پیچیدگی ندارد و به نظر می رسد به همین دلیل مخاطبان متنوعی دارد. در مجموعه جشن همگانی داستانی با تِم دینی دارد با عنوان موسای دیگر با محوریت حضرت موسی بن جعفر (ع) که روایت خاص و شیرینی است. وی به قلم بورخس، کرامتی از امام روایت می کند که رمزآلود بوده و بستری برای داستانی شدن و جهانی شدن است. اینکه این پیچیدگی ها و معجزات چیزهایی است که همیشه برای همه آدم ها در همه دنیا جذابیت دارد و مانند خواب و رویا، یکی از اِلِمان های طبیعی داستان است، می تواند ذهن را پرواز دهد. او نکته های خوبی را از تاریخ بیرون کشیده که شاید ما خیلی ساده از کنارشان می گذریم. این نشان می دهد که این نویسنده اهل کشف است. قیصری می گوید من اگر 10 سال در جایی حبس شوم، به اندازه کافی ایده برای نوشتن دارم. این نشان می دهد که از کنار هیچ چیزی ساده نمی گذرد که این پویایی نکته مهمی برای یک نویسنده است. یکی از ویژگی های آثار قیصری این است که قصه ها با اینکه تِم اصلی شان تقریبا یکی است، ولی تکراری نیستند. هر کسی یک بُن مایه ایده ای دارد که همان را پرورش می دهد، ولی اینکه این بُن مایه چقدر ابعاد پیدا می کند به خلاقیت و ابعاد وجودی فرد برمی گردد؛ اینکه وقتی کاری را انجام می دهیم، احساس نکنیم که چقدر کار تکراری است، اهمیت دارد. در کارهای قیصری این را زیاد می بینم که بُن مایه همان است، ولی تکراری نیست. در جشن همگانی وقتی داستان ها را می خوانم، مثلا در داستان در را باز کن یک آدم جنگ است که مدام با خودش کلنجار می رود که به چیز مشهور است؟ وقتی به عادت هایش فکر می کند می بیند که تُن ماهی خور قهاری است. این کلنجاری که با خودش دارد خیلی وقت ها وقتی وارد لایه های انسانی می شود، انگار که آن تعارض های انسانی که در سراسر داستان هایش حضور دارد، خودش یک جنگ درونی است. انگار انسان ها دائم در جنگ هستند چه در اجتماع، چه در خانواده و چه در لایه های فردی. شاید مهم ترین ویژگی که جنگ را نیز جذاب می کند، دوگانگی های جاری در آن است. من فکر می کنم هیچ آدم سالمی جنگ را دوست ندارد، بخاطر پیامدهای آن ازجمله دوری ها، از دست دادن ها و حتی همین که انسانی مجبور می شود کسی را بکشد. به نظرم می رسد کسانی هم که جنگ را دوست داشتنی می نویسند و آن را تقدیس می کنند هم فقط به جنبه اُلوهی آن ازجمله شهادت نگاه می کنند و جنبه انسانی و زیست طبیعی آن را حذف می کنند. اتفاقا کسانی که به این بخش از جنگ پرداخته اند، موفق تر بوده و بُرد بیشتری داشته اند. ما در جنگ دقیقا دو بخش تنفر و دلبستگی را داریم. در داستان جنگ بس است از مجموعه سه دختر گل فروش، کسی که جنگ را تجربه کرده، برای دوست دیگرش می نویسد. دلتنگی این فرد از نوشته های او نمایان است، وقتی که می گوید من هنوز درگیر جنگ هستم. این حس دلتنگی اتفاقی است که برای خیلی از آدم های جنگ رخ می دهد. حس مشترک این آدم ها که دلتنگ آن می شوند، حس برادری است که در روال عادی زندگی در جامعه این حس برادری را نمی بینند. به نظر می رسد آدم های داستان های قیصری، زیاد دلتنگ آن ارتباط انسانی و حس برادری در جنگ می شوند. این یک بُعد از جنگ است و بُعد دیگر، تنفر از جنگ و حکایت از دست دادن ها است. این روی زشت جنگ، خیلی غم انگیز است و طبیعی. در داستان درخت کلاغ از مجموعه زیر خاکی، راوی که یک بابای مدرسه است، می گوید کسی که به جنگ می رود یا جنگ را حس می کند، دیگر آدم عادی نمی شود. او شاهد بمباران مدرسه و تکه تکه شدن بچه ها و شاعرانگی مادری بوده که فرزندش را پیدا نمی کند چون به نوعی متلاشی شده و اینها همه روی او تاثیرگذاشته و روح و روانش را درگیر کرده است. وقتی متن داستان را می خوانیم، با یک انسان آشفته روبه رو می شویم که چیزهایی را پراکنده روایت می کند. وقتی درباره این روی جنگ را می خوانیم، حس تنفر، جای دلبستگی ها را می گیرد. رویکرد دیگری که در بحث جنگ وجود دارد این است که آدم ها باید یاد بگیرند که دلبسته نشوند و از دست دادن را یاد بگیرند. داستان کی اولین شوت را می زند از مجموعه نگهبان تاریکی، عملیاتی را روایت می کند که پس از آن رزمنده ها همه در فکر دوستان از دست رفته خود هستند؛ کِز کرده اند و صدای غم شنیده می شود. در این حین یک نفر آن ها را به فوتبال دعوت می کند و می گوید از دست دادن را در جنگ باید یاد بگیریم، در غیراینصورت زندگی را می بازیم. در همین داستان، جمله دیگری هم وجود دارد که باز به همین بحث یادگیری برمی گردد. جمله این است: اولین عملیات، کوره آدم سوزی است به این معنی که آدم ها اگر بتوانند تجربه های اول را در جنگ یاد بگیرند می توانند جنگیدن را ادامه دهند. به زبان من، اگر کسی بتواند با این تجربیات کنار بیاید، می تواند جنگ را زندگی کند. به نظر شما مواجهه نزدیک این نویسنده با مقوله جنگ، چه اندازه روی کیفیت نوشته هایش تاثیرگذار بوده است؟ قیصری ضمن مواجهه نزدیک با جنگ، آن را مزه مزه کرده و خوب دیده، خوب شنیده و خوب روایت کرده است. او از حس رد شده و این خوب دیدن و خوب شنیدن را وارد تحلیل کرده است. گاهی داستان های جنگ نوشته می شوند، ولی در حد احساس و ایدئولوژی می ماند، ولی به نظر من در کارهای قیصری عقلانیت مشهود است. انگار در جنگ زندگی کرده و با آن بالیده است. به همین دلیل در کارهای مذهبی و حتی در جشن همگانی هم آدم هایی که می بینیم، احساس می کنیم این شخص هم باید آدم جنگ باشد؛ جنس کلنجارش یا سبک نگاهش به آدم های آشنای جنگ روایت شده دیگرش شبیه است. یکی دیگر از ویژگی های آثار قیصری، قدرت تصویرسازی برای مخاطب است. هنگام خواندن داستان ها می توان وقایع را تجسم کرد. در همین مجموعه جشن همگانی در داستان بلور، قصه مردی روایت شده که از فضای شهر خسته شده و از آن بیرون می زند و به سمت سرزمین مادری اش گیلاوند می رود. آنقدر آشفته بود که حواسش نبوده بالاپوش مناسبی داشته باشد. وقتی برای تهیه لباس می رود، آدمی را با یک کوله پشتی بزرگ می بیند که در حال خروج از فروشگاه است. بعد متوجه می شود که این آدم، سال هاست در کوه دماوند دنبال پدر خود می گردد و مردم همه از این داستان باخبر بوده و او را می شناسند. فروشنده از پدر این مرد اینطور روایت می کند که چندوقتی از کوه دماوند دود بلند می شد، انگار که دیو بیدار شده باشد و پدر سر گذاشته بر پیچ و خم دماوند. وقتی این داستان را می خوانیم، نوعی ایثار و فداکاری را حس می کنیم؛ نوعی حس مبارزه با دیو. این آدم شبیه شخصیت داستان طلخک در مجموعه گوساله سرگردان است؛ کوروش کسی که از جنگ برگشته و حالا دچار مسائل خاص خودش است. در این داستان، راوی از کورشی روایت می کند که معتاد است اما می خواهد از آن رها شود. می گوید مرا در قفسی بیانداز تا ترک کنم، ولی تاب نمی آورد و می میرد. او داستان مبارزه کورش با خودش را روایت می کند. قیصری در آثارش از صدای قلب های این آدم ها روایت کرده و خوبی کارش این است که سراغ فرماندهان جنگ نرفته و از سربازهای معمولی گفته است. به همین دلیل داستان برای مخاطب قابل درک تر و هم ذات پندارانه است. نوشته ها هرچه به متن جامعه و مردم نزدیک تر باشند و از واقعیت ها بگویند، ارزش بیشتری برای تاثیرگذاری بر مخاطب دارد و این یکی دیگر از ویژگی های قلم مجید قیصری است. به گمانم تنها کار این نویسنده که فرمانده در آن نقش محوری داشت، داستان ضیافت به صرف گلوله است. در این کتاب فرماندهان ارتشی را می بینیم، فضا جنگی تر و روایت پلیسی و ارزیابانه است. البته سعی دارد از رازهایی پرده بردارد اما نمی دانم چرا مانند بقیه کارها نمی چسبد. اگر آثار قیصری در ترازوی جنسیتی قرار گیرند، سنگینی کفه ترازو بیشتر به کدام سمت است؟ درباره رابطه جنسیت در آثار مجید قیصری باید گفت که در آثار وی جنگ خیلی مردانه است و حتی جاهایی که زنی را در کنار مردی روایت می کند، به نظر می رسد که جنگ برای زنان یک منطقه ممنوعه است. مثلا در داستان آداب سفر در سه دختر گل فروش، زن بعد از پنج سال زندگی متوجه می شود همسرش جنگ را تجربه کرده و ترکشی در بدن دارد. دلخور می شود که چرا او این قسمت از زندگی اش را نگفته و پنهان کرده است؛ انگار سرّی برای آن مرد است. در داستان یک اسم عربی هم به نوعی این نگاه اتفاق می افتد؛ اینکه زن در وسایل مرد؛ کوله سعد حمدون را می بیند و درباره آن می پرسد، مرد را وارد فضایی می کند که ترجیحش بر تنهایی و دور شدن از فضای خانه است. زن را محرم راز خود نمی داند! احساس می کنم در داستان های مجید قیصری، زن ها هرچند که خوب و ایثارگرند، اما در حاشیه قرار دادند. در داستان چیزی که بوده و دیگر نیست در مجموعه سه دختر گل فروش، با مردی مواجهیم که در جنگ پایش را از دست داده و اینجا نقش زن در حد یک مراقب است؛ تازه مراقبی که باز نیاز به مراقبت دارد و مرد در همین شرایط هم نقش خودش را ایفا می کند. نهایتِ تصویر زن در آثار مجید قیصری، یک موجود ایثارگر و مهربان و مشاهده گر است که تاثیرگذار نیست. انگار زن در نقش کامل کننده و آرامش دهنده به مرد و کمک کننده در رفع تنهایی است. البته شاید با توجه به ماهیت جنگی داستان های وی، کمی قابل قبول باشد که زن ها محور نیستند. به هرحال این خلأ هست و امیدواریم در داستان های دیگر وی بیشتر به زنان پرداخته شود. شاید داستان طناب کشی تنها موردی است که زن نه تنها حضور پررنگی در داستان دارد، بلکه محوری و فاعل است. آنقدر این زن بزرگ است که همه تهمت ها را به جان می خرد، ولی راز همسرش را پنهان می کند. یا در داستان سه کاهن هم حلیمه؛ دایه پیامبر (ص)، حمایت گری جسور است. به نظر می رسد ردپای بچه ها نیز در کتاب های وی چندان پررنگ نیست. بله، ردپای بچه ها چندان در نوشته های قیصری دیده نمی شود. در برخی جاها مانند داستان سه دختر گل فروش این حضور احساس می شود. البته خیلی از قهرمانان داستان های این نویسنده، نوجوانان و جوانان هم سن و سال خودش هستند و همین که از تجربه شخصی خودش کمک گرفته، باعث پختگی کارهایش شده است. در حوزه نوجوان اثر خاصی ندارد؛ البته آثاری مثل سه کاهن از نظر محتوا و تصاویر به گونه ای است که نوجوانان می توانند بخوانند. انگار نقش زنان و کودکان در نوشته های قیصری ابزاری است که می تواند نشان دهد جنگ چقدر می تواند منفور باشد و آسیب زننده به این قشر. جایگاه مقوله معنویت و قدسی بودن در آثار مجید قیصری کجاست؟ این موارد در آثار وی دیده می شود، ولی اینکه تاکید کردم قیصری از حس می گذرد و سعی می کند با اتفاقات انسانی حتی احساسی با عقلانیت مواجه شود، باعث می شود دچار خرافه نشود. البته چون با داستان مواجهیم و رویکردهای مختلف خلاقانه در داستان وجود دارد، در مسائلی مانند خواب و رویا، سبک هایی مانند رئالیسم جادویی به کار گرفته می شوند. در آثار وی ندیدم که انسان را فراتر از آدمیزاده ترسیم کند و به او وجهه ماورایی بدهد. شخصیت صفرعلی در داستان ماه زده در مجموعه گوساله سرگردان، یک جوان کرمانشاهی است که صدای نوحه مانندی در منطقه جنگی در نیزار می شنود که به همان رویکردهای فرازمینی برمی گردد. او صدایی را می شنود که دیگران نمی شنوند و جدی گرفته نمی شود و آدم ها به چشم مجنون به او نگاه می کنند. تا اینکه مادر شهید خواب می بیند که پسرش جای خود را نشان می دهد و پس از تفحص، مشخص می شود محل کشف پیکر شهید در همان محدوده ای است که صفرعلی صدا را می شنید. پس از این ماجرا، دیگر کسی صفرعلی را آنجا نمی بینند، چون دوست ندارد آدم ها به چشم دیگری او را نگاه کنند. شاید این نشاندهنده گریز نویسنده از همان حس ماورایی دیده شدن باشد؛ حتی شخصیت داستان از اینکه متفاوت دیده شود و از تقدسی سازی گریز دارد. آیا محدوده دید قیصری در آثارش فقط در داخل مرزهای جغرافیایی ایران است یا فارغ از مرزها به ابعادی فراتر از این گستره جغرافیایی نظر دارد؟ در داستان نویسی یا هر آفرینش دیگری، شاید دو سر طیف داریم؛ محلی دیدن و جهانی دیدن. بعضی ها فقط در محدوده ای خاص برای مخاطب ویژه خود می نویسند و برخی فارغ از همه مرزها و ارزش ها، همه چیز را بدون توجه به زمینه خاص روایت می کنند. در کنار این دو نگاه، به نظر من یک نگاه بینابینی وجود دارد که شعار آن این است: جهانی بیندیش، محلی عمل کن. به اعتقاد من بُن مایه اصلی کارهای مجید قیصری این ویژگی را دارد. خودش می گوید این تعریف اسطوره از کَمبِل است. با این گونه نگاه کردن، او همه آئین و سنت ایرانی و اسلامی را با یک زبان جهانی بیان می کند. یعنی به عنوان یک ایرانی جنگ را روایت می کند به گونه ای که مخاطبش می تواند بیرون مرزها باشد و این موضوع را در جنگی بود جنگی نبود می بینیم؛ یک رزمنده ایرانی را با ویژگی های خودش می بینیم، بدون اینکه بخواهد درصد معنویت را در داستان بالا ببرد. نوع گفتمان ها و استفاده از نمادهایی مثل نوحه و اذان و در عین حال آدم های معمولی با نیازهای خیلی معمولی را می بینیم. جنس عمومی انسانی را در زمینه کاملا ایرانی - اسلامی مشاهده می کنیم. این ویژگی باعث می شود، وقتی من به عنوان یک ایرانی کتاب را می خوانم، با آن ارتباط برقرار کنم و یک غیرایرانی هم بخواند بتواند این زبان را درک کند و با آن همراه شود. یعنی این تفاوت ها را به زبانی جهانی گفتن، کمک می کند که رابطه برقرار شود و مخاطب کتاب متنوع شود. این کارها اگر ترجمه شوند، خیلی جاها قابل خواندن هستند و می تواند بُرد زیادی هم داشته باشد. وقتی با این نگاه جلو برویم، انسانیت و روابط انسانی بیشتر دیده می شود. در خیلی از داستان های قیصری، حتی می بینیم یک جاهایی رزمنده ایرانی نسبت به عراقی یا عراقی نسبت به ایرانی، نگاه انسانی دارد، لفظی به اسم دشمن در کارهای وی نمی بینیم. ما و آن ها داریم، ولی دشمن نمی بینیم. علاوه بر فضاهای ساخته شده، خودِ همین کلمات این فرهنگ را منتقل می کنند. انسان ها در آن بستر، خواسته یا ناخواسته درگیر یک چیزی شده اند به نام جنگ، ولی با انسانیت خود نیز مواجه هستند. حتی می بینیم که اسیر عراقی که مجروح شده، به اندازه هر انسانی حق دارد که با او انسانی رفتار شود و بسیجی که او را بر دوش گذاشته و برای مداوا عقب می برد، با شماتت انسان های تند مواجه می شود، اما در نزد آن بسیجی، این شخص مجروح، هرچند تا قبل از این در مقابل تو ایستاده بود، ولی اکنون انسانی است نیازمند کمک. یک جاهایی می بینیم که انسان های این طرف و آنطرف، سر یک سری نیازهای اولیه مثل آب توافق می کنند و این همان رویکرد انسانی است. دایره تنوع قومیتی در آثار این نویسنده چقدر گستردگی دارد؟ این تنوع تا حدودی در آثار وی دیده می شود، البته بیشتر محدود به همان مناطق غرب و جنوب و شهرهایی است که درگیر جنگ بودند و مردمانی که جنگ را حس کرده اند. ولی مثلا از مناطق مرکزی یا شرق و شمال ایران کمتر ردپایی می بینیم. شاید چون تِم آثار قیصری بیشتر تجربه زیسته خودش است. البته توجه به تنوع قومیتی در کلیت های داستان های ما چندان پررنگ نیست، درحالی که خیلی لازم است. در جنگ علاوه بر مناطق جنوب و غرب کشور، تمام شهرهای ایران به نوعی درگیر بودند. امیدوارم این خلأها شناسایی و درباره آن ها نوشته شود. قیصری در نوشته هایش چقدر به ارتباطات انسانی توجه می کند؟ یکی دیگر از چیزهایی که احساس می کنم شاید از اصول کار مجید قیصری باشد، بحث ارتباط است. به گونه ای که انگار انسان ها به ارتباط زنده هستند. در داستان بنویس تا دیر نشده از مجموعه سه دختر گل فروش، شرایطی ترسیم می شود که اسرای اردوگاه از سوی صلیب سرخ شناسایی شده و به اسرا اجازه می دهند که نامه بنویسند. بخش غم انگیز داستان همینجاست که اسیر انگار دیگر نمی تواند با خانواده ارتباط برقرار کند و نمی داند چه بنویسد و تصویر فکه، ماندگارترین تصویر ذهن اوست. این سوال همیشه برایش وجود دارد که آیا قرار است جنگ تمام شود و به کشور برگردد؟ وقتی برگردد چه باید بکند؟ حتی با اسم خودش هم دچار کلنجار می شود. آنقدر خودش را فراموش کرده که اسمش برایش نامفهوم شده و حتی نمی داند برای چه کسی چه بنویسد. داستان ها وقتی می توانند شکل بگیرند که ارتباطات برقرار باشند. بستر داستانی نویسنده، در ارتباطات معنادار می شود. قیصری در این داستان نشان می دهد که اگر ارتباطات نباشد، حتی کلمه بی معناست. این موضوع نشان می دهد که ارتباط نیاز اصلی انسان ها است. در این پرونده بخوانید نویسنده ای توانا و متعهد به ارزش های انقلاب و دفاع مقدس شیرزادی فراجناحی و کاملا وفادار به ادبیات است علی موذنی سیر متعهدانه حوزه روشنفکری را طی کرده است نقش جنگ و کوهپایه های سبلان در شکل گیری شخصیت نویسندگی بایرامی فراست می توانست رمان پرفروش بنویسد، ولی در حوزه باورهایش نوشت امیرفجر نشان داد با تکیه بر فرهنگ، تمدن و سنت می توان ادبیات پویا تولید کرد دهقان با دور شدن از کلیشه ها صداقت را وارد زبان داستانی کرد