خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) - آخرين عناوين تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی :: نسخه کامل http://www.ibna.ir/fa/history_politic Tue, 24 Jan 2017 11:33:02 GMT استوديو خبر (سيستم جامع انتشار خبر و اتوماسيون هيئت تحريريه) نسخه 3.0 /skins/default/fa/normal3/ch01_newsfeed_logo.gif تهيه شده توسط خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) http://www.ibna.ir/ 100 70 fa نقل و نشر مطالب با ذکر نام خبرگزاری کتاب ايران آزاد است. Tue, 24 Jan 2017 11:33:02 GMT تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی 60 133 سال قدمت «اطاق تجارت طهران» از دوره قاجار تا روزگار کنونی http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/244547/133-سال-قدمت-اطاق-تجارت-طهران-دوره-قاجار-روزگار-کنونی دکتر علی ططری، مولف کتاب «اطاق تجارت طهران» به خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) گفت: این کتاب نگاهی گذرا به 33 سال تاریخچه اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران دارد.   وی افزود: کتاب از پنج بخش تشکیل شده که عناوین آن شامل «اطاق در دوره قاجاریه»، «اطاق در دوره پهلوی»، «اطاق پس از پیروزی انقلاب اسلامی»، «اقدامات و خدمات اجتماعی و فرهنگی» و «روسای اطاق طهران از آغاز تا کنون» است و همچنین گاه‌شمار و پیوست‌ها نیز به آن افزوده شده است.   این مولف ادامه داد: در این کتاب از اسناد آرشیو کتابخانه مجلس شورای اسلامی و مطبوعات و نشریات استفاده شده است و باید گفت، اتاقی که 133 سال قدمت دارد، متاسفانه آرشیوی برای نگهداری اسناد، مجلات و مدارک در آن ایجاد نشده است. این کمبود باعث شد که با توجه به وقت اندکی که برای گردآوری، تنظیم و تالیف کتاب داشتیم با مشکلاتی مواجه شویم.   ططری اظهار کرد: در نظر نگرفتن آرشیوی برای نگهداری اسناد، مدارک و نشریات اتاق بازرگانی در حالی است که می‌توان گفت مجلات این مجموعه در طول 133 سال اخیر منتشر شده و نزدیک به 12 نوع هفته‌نامه، بولتن، ماهنامه، فصلنامه و... است. برخی از این نشریات به طور مشخص از سال 1308 به بعد از سوی اتاق تهران چاپ شده که دارای تنوع قابل توجهی است و برخی از آنها هنوز نیز منتشر می‌شود؛ اسناد متقنی که تنها، منبع بررسی فعالیت اتاق برای پژوهشگران و محققان است و در کنار آنها به روزنامه اطلاعات نیز می‌توان استناد کرد.    وی با اشاره به نقش اتاق تهران در فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی عنوان کرد: در این تالیف، برای نخستین بار به نقش اتاق تهران در این زمینه پرداخته شده، این ایفای نقش در حالی است که در نگاه نخست احساس می‌شود که فعالیت اتاق تنها در بخش اقتصاد (مالیات، بازار، تولید، کارآفرینی،بیمه، بانک و ...) خلاصه شده است در حالی که بنا براسناد، به ویژه در دوره پهلوی دوم، اتاق وارد حوزه فرهنگ می‌شود و اقدامات و خدمات فرهنگی و اجتماعی قابل توجهی را انجام داده که تا کنون نیز ادامه دارد. مدیر مرکز اسناد کتابخانه مجلس شورای اسلامی بیان کرد: در حوزه فرهنگ یکی از اقدامات آن انتشار مجلات و نشریات است، اتاق بازرگانی به عنوان معتبرترین و قدیمی‌ترین نهاد خصوصی دست به انتشار نشریه می‌زند که این اقدام باعث شد که قدیمی‌ترین نشریات از آنِ اتاق تهران باشد، همچنین در دهه 20 کتابخانه آن شکل می‌گیرد و از آگهی‌های نشریات و مجلات آن مشخص است که به صورت هفتگی اقدام به خرید و معرفی کتاب به ویژه در حوزه اقتصاد کرده است.     ططری درباره دیدگاه پژوهشی در مقایسه با نگاه تبلیغی در کتاب «اطاق تجارت طهران» گفت: اگرچه این اثر به خواست اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران به چاپ رسیده است اما محدودیتی در تالیف برای مولف قائل نشدند و من نیز تلاش کردم که بیان تاریخچه آن بر پایه اسناد موجود و متقن باشد.   وی افزود: تصورم بر این است، درباره کتاب‌هایی که به بیان تاریخچه برخی نهادها و مراکز می‌پردازند، باید برخی نقاط برجسته شود اما اغراق در کار نباشد. این نکته را با چند هدف می‌گویم نخست اینکه مراکز و موسساتی که فعالیت‌های خیریه و عام‌المنفعه انجام می‌دهند، به ادامه اقدامات خود تشویق و ترغیب می‌شوند و دیگر اینکه چنین فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی بازتاب خوبی در جامعه دارد. کتاب «اطاق تجارت طهران» در 140 صفحه، شمارگان یک‌هزار نسخه از سوی اداره چاپ و نشر اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران منتشر شده است. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Tue, 24 Jan 2017 08:02:15 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/244547/133-سال-قدمت-اطاق-تجارت-طهران-دوره-قاجار-روزگار-کنونی جامعه‌شناسان از «انسان، جامعه و تاریخ در نگاه شریعتی» می‌گویند http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244552/جامعه-شناسان-انسان-جامعه-تاریخ-نگاه-شریعتی-می-گویند به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) نشست «انسان، جامعه و تاریخ در نگاه شریعتی» با حضور رحیم محمدی، سید جواد میری، بیژن عبدالکریمی، حسن محدثی، سید محمدامین قانعی‌راد، احسان شریعتی، سارا شریعتی و آیدین ابراهیمی برگزار می‌‌شود. این نشست چهارشنبه ۶ بهمن از ساعت ۹ تا ۱۶ عصر در سالن حکمت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی واقع در بزرگراه کردستان خ ۶۴ غربی (صادق آیینه وند) نبش ساختمان‌های آ- اس- پ برگزار می‌شود. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Tue, 24 Jan 2017 07:41:40 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244552/جامعه-شناسان-انسان-جامعه-تاریخ-نگاه-شریعتی-می-گویند کتاب «آستانه تجدد» روی میز منتقدان http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244549/کتاب-آستانه-تجدد-روی-میز-منتقدان به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از روابط عمومی سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی، این نشست  با حضور حجت‌الاسلام داوود فیرحی، عضو هیات علمی دانشگاه تهران و مولف کتاب، حجت‌الاسلام دکتر کاظم قاضی‌زاده، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات و عبدالله نصری، عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی و جمعی از صاحب‌نظران این حوزه برگزار می‌شود. کتاب «آستانه تجدد»، در شرح تنبیه الامه و تنزیه المله اثر داوود فیرحی توسط نشر نی منتشر شده است. تنبیه الأمه نماد مکتبی فقهی ـ سیاسی شد که بیان دینی از آزادی و دموکراسی در مذهب شیعه فراهم می‌کرد و یا حداقل مقدمات چنین مهمی را تدارک می‌دید. به همین دلیل است که تنبیه الأمه در مرکز مناقشات معاصر ما، درباره استبداد و مردم‌سالاری از یک سو، و نوگرایی مذهبی و سکولار از سوی دیگر همزمان مورد توجه علاقه‌مندان به مذهب، سیاست، تاریخ و ملیت قرار گرفت. این نشست دوشنبه 11 بهمن‌ماه از ساعت 14 و 30 دقیقه در سالن نشست‌های خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) واقع در خیابان انقلاب، خیابان فلسطین جنوبی، خیابان شهید وحید نظری، پلاک 25 برگزار خواهد شد.   ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Tue, 24 Jan 2017 07:38:21 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244549/کتاب-آستانه-تجدد-روی-میز-منتقدان چرا جاده ابریشم در دل تاریخ گم شد؟! http://www.ibna.ir/fa/doc/book/244509/چرا-جاده-ابریشم-دل-تاریخ-گم به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، فصلنامه «ترجمان» در حوزه فرهنگ و اندیشه منتشر شد. این شماره مطالبی با عنوان «آینده سبک نگارش آکادمیک»، «اقتصاد سیاسی تکنولوژی»، «اروپا و مساله مهاجران»، «مسائل و مشکلات نسل هزاره»، «سواد تصنعی»، «داستان شهرها در تاریخ»، «حدود پوچی در اندیشه آلبر کامو»، «سیاست‌های منطقه‌ای رژیم صهیونیستی»، «مارکس و فرهنگ جهانی»، «چرا جاده ابریشم در دل تاریخ گم شد» و «برده‌داری و سرمایه‌داری» دارد. کتاب «جاده ابریشم: تاریخی جدید از جهان» تالیف پیتر فرانکو پان، مدیر مرکز مطالعات بیزانسی در دانشگاه آکسفورد است. به بهانه نگاهی به این کتاب مطلبی با نام «جاده ابریشم بار دیگر مرکز جهان شده است» گنجانده شده است. درباره تصور و تلقی از جاده ابریشم می‌خوانیم: «این نام برای بیشتر افراد یادآور افسانه‌های باستان است، نه پدیده‌ای تاریخی. تاریخ‌اندیش آنگونه که باید به اهمیت جاده ابریشم در تطور نظام فکری به عنوان پیوندی میان گذشته و امروز نپرداخته است، حال آنکه می‌توان نقش آن را در زنجیره‌ای از حوادث، از گذار از نظام چند خدایی و دموکراسی در یونان قدیم تا ظهور مسیحیت در اروپا، مشاهده کرد. ظهور مسیحیت به رنسانس منتهی شد و راه را برای عصر روشنگری هموار کرد. پدیده روشنگری نیز موجب ظهور نظام دموکراسی سیاسی و انقلاب صنعتی شد که اوج آن را می‌توان در ظهور ایالات متحده و شیوه نگرش این نظام به زندگی، آزادی و مقوله شادی مشاهده کرد. ممکن است تاریخ‌دان‌ها به این موضوعات با دیده تردید بنگرند و این تفسیر تاریخی را به چالش بکشند، اما مفاد اصلی آن و سیر کلی داستان مورد انفاق است.» (ص275)   پرسشگری در برابر اندیشه‌های مرسوم به چپ و راست مرتضی منتظری‌مقدم، مطلبی به عنوان «الگوهای جدید نادانی و تظاهر به دانایی» را مدنظر قرار داده و در سطوری از این نوشتار می‌نویسد: «امروز تفکر ما از زندگی ما دور شده است و تظاهر به فرهیختگی نشانه‌ای از این فاصله است. تظاهر به فرهیختگی عامل بزرگی برای جداماندن اندیشه از زندگی روزمره است و این تظاهر به فرهیختگی در دانشگاه به شکل جدا کردن تعمدی ساحت اندیشه از زندگی روزمره بروز می‌کند. بنابراین اندیشه ما هر روز از زندگی دورتر و تظاهر به فرهیختگی پررنگ‌تر می‌شود. امروز مقاله‌های مهم و کلاسیک صرفا لیاقت مرور کلی و سرسری را دارند و فرصتی برای کشف اهمیت چیزی وجود ندارد. امروز پشت هر خوشامدگویی به تفکر راهی برای فرار از تفکر پیدا می‌شود. پس قبل از هر کاری کوشش ما این است که به کارمان راهی باز کنیم برای دخالت اندیشه در زندگی روزمره. به عقیده ما، پیش از پاسخ دادن، باید در پرسش‌ها عمیق‌تر نگریست و در این مقام پرسشگری ایستاد. این راهی است که ترجمان می‌کوشد در آن قدم بردارد. اکنون اندیشه‌های مرسوم چپ و راست برای ما در یک کفه قرار می‌گیرند و به میزانی برابر می‌توان آن‌ها را نقد کرد و به پرسش کشید.» (ص 16)   «گوشی هوشمند کالای معرف عصر ماست» نام مطلبی است که به تکنولوژی و تاثیر آن در سیاست و توسعه را بیان می‌کند: «قدرت و حاکمیت در نقاط مختلفی از زنجیره گوشی‌های هوشمند قرار دارند و تولید و طراحی در مقیاسی جهانی یکپارچه شده‌اند. اما پیکربندی‌های جدید روابط قدرت سلسله مراتب‌های موجود ثروت را تقویت می‌کنند: کشورهای فقیر و با درآمد متوسط دست و پا می‌زنند تا از طریق توسعه زیرساخت‌های خود و معاملات تجاری به سمت گره‌های پرمنفعت‌تر حرکت کنند؛ اما فرصت‌های ارتقا بسیار نادرند و ماهیت جهانی تولید تلاش‌های کارگران برای بهبود شرایط و دستمزدها را بسیار سخت می‌کند.» (ص 54)   برخی معتقدند با وجود دسترسی به مطالب در گوگل آیا باز هم باید در نگارش مقالات همان سبک گذشته حفظ شود و از جمله این پرسش «آیا در عصر گوگل ارجاع‌دهی همچنان ضروری است؟» مطرح می‌شود که در بخشی از این پاسخ می‌خوانیم: «من معتقدم راهی برای برطرف کردن این مشکل وجود دارد. ارجاع باید به نحوی باشد که در آینده نیز کارایی خود را حفظ کند. با این کار، هم علائمی که نویسندگان در متن به جا می‌گذارند در آینده سودمندی خود را حفظ خواهند کرد و هم دیگر نیازی نیست که کتابچه‌های راهنما را روز به روز قطور سازیم. راه‌حل مشکل این است که فرمت‌های ارجاع را فراموش کرده و توجه خود را به یک چارچوب معطوف کنیم. این چارچوب ساده و تکرارپذیر است و در یک نگاه اطلاعات ضروری درباره منبع را به شکلی ساده در اختیار خواننده قرار می‌دهد.» (ص 70)   آزادی‌های نامطمئن و محدودیت‌هایی وحشی ذهن مطلب «آنچه در پس ترس اروپا از مهاجران نهفته است» اشاره به انسان معاصر دارد. در جملاتی از این قسمت به ویژگی‌های انسان اشاره شده که درباره توانایی و ناتوانی بشر آمده است: «درباره انسان همین بس که موجودی بسیار عجیب و غریب است و تقریبا بیشتر به بیگانه‌ای در زمین می‌مانَد. با اعتدالی که دارد، ظاهرش، بیشتر از آنکه مشابه موجودی باشد که صرفا از این سیاره برآمده، شبیه موجودی است که عادات بیگانه را از سیاره‌ای دیگر به زمین آورده است. انسان یک نقطه قوتِ ناعادلانه و یک نقطه ضعف ناعادلانه دارد؛ او نمی‌تواند برهنه بخوابد و نمی‌تواند به غرایز خود اطمینان کند. هم زمان هم موجودی است که به شکلی اعجاب‌آور دست‌ها و انگشت‌های خود را تکان می‌دهد و هم به نوعی افلیج و ناتوان است. او با نوارهای مصنوعی که لباس نامیده می‌شود خود را می‌پوشاند روی تکیه‌گاه‌هایی مصنوعی به نام مبلمان لم می‌دهد. ذهنش آزادی‌های نامطمئن و محدودیت‌هایی وحشی دارد. آدمی در میان دیگر حیوانات تنها موجودی است که از دیوانگی زیبایی به نام خنده بهره‌مند است.» (ص 100)   مسائل و مشکلات هزاره با نام «نسل چیپس و روغن نباتی» نسلی که برخلاف پدرانش، نه توان آن خوش‌بینی جسورانه را دارد و نه تاب آن لذت‌پرستی را. در این مجال درباره مشغله این نسل در بعضی کشورهای دنیا آمده است: «شاید یکی از نام‌های بسیار متناسب برای این نسل «پژواک نسل انفجار جمعیت» باشد: از یک سو به واسطه افزایش نرخ زاد و ولد در دهه‌های 1980 و 1990، نسل ایگرگ هم اندازه نسل انفجار جمعیت را تکرار کند و آن نسل را به خاطر انباشت ثروت و تخریب محیط‌ زیست نکوهش می‌کند، عملا بسیاری از خواسته‌های همان نسل را دارد: در بریتانیا و استرالیا دنبال خانه‌دار شدن است، در ایالات متحده می‌خواهد از قید واهمه‌هایش رها شود، در اسپانیا و یونان می‌خواهد شغل و آینده‌ای داشته باشد.» (122)   «سواد تصنعی» اشاره به مطالب شبکه‌های اجتماعی دارد، مطالبی که پایه اظهارنظرهای روزمره ما را تشکیل می‌دهد. در تشریح سخن گفتن درباره موضوعی که از آن اطلاعی نداریم، می‌خوانیم: «اطلاعات همه جا هستند و منابعی دائمی و همیشه در دسترس‌اند. جریان داده‌ها را نمی‌توان مسدود کرد. این موج فزاینده واژه‌ها، حقایق، لطیفه‌ها، عکس‌های اینترنتی، شایعات و نظرات در زندگی‌مان سرازیر می‌شود و ما را به غرق شدن تهدید می‌کند. شاید همین ترس از غرق شدن است که پشت این همه اصرار به «ما می‌دانیم» پنهان شده است. باورمان نمی‌شود که همچنان شناوریم، پس ناامیدانه دست و پا می‌زنیم و درباره الگوهای فرهنگ عمومی بررسی‌هایی انجام می‌دهیم، زیرا پذیرفتن اینکه عقب افتاده‌ایم، درباره حرفی که کسی می‌زند چیزی نمی‌دانیم و درباره تصویری که بر صفحه می‌آید چیزی برای گفتن نداریم مثل این است که مرده باشیم.» (ص 129)   شهرهای تاریخی در خدمت ساکنانش است یا حاکمانش؟ «داستان شهرها در تاریخ» به «اسکندریه چگونه بنیادهای جهان مدرن را بنا گذاشت؟» عنوان مطلبی است که به بررسی ساختن شهرهای قدیمی پرداخته است. در قسمتی از آن درباره معضلات این نوع شهرها آمده است: «این نگرانی که‌ آیا طراحی شهرهای ما به بهترین نحو در خدمت ساکنانش است یا حاکمانش، در طول سده‌ها، تداوم یافته و امروزه هنوز هم بر سر اسکندریه سایه افکنده است. اسکندریه امروز سکونتگاه نزدیک به پنج میلیون نفر است و دومین منطقه کلان شهری در کشوری است که در سال‌های اخیر از شورش توده‌ای و اعتراضات شهری آسیب دیده است. اسکندریه همچنان در خط مقدم نبرد میان نظرات متعارضی قرار دارد که همگی بر سر اینکه طراحی اندیشمندانه شهری باید واقعا به چه صورت باشد با هم در نزاع‌اند.» (ص 135)   گاهی تصور می‌کنیم پوچی و سرگشتگی مخصوص سال یا دهه خاصی است اما گویی سرگشتگی کاموار پایانی ندارد، در این مجال با اشاره به سبک سنگین کردن واژه‌ها در مطلبی با عنوان «حدود پوچی در اندیشه آلبر کامو» آورده است: «سرگشتگی کامو درباره آمریکایی‌ها امروزه سرگشتگی ما شده است و مشاهدات او به همان قوت هفتاد سال پیش است. حلقه‌های سیرک سیاسی ما، با ترکیبی از جنون و خرد، راحتی صحبت درباره شکنجه و پوچی تحلیل‌های رسانه‌های ما: همه این‌ها یادآور آن شب به یادماندنی در سالن مک‌میلین هستند. این سرگشتگی به این زودی پایان نخواهند یافت اما، همان طور که کامو به مخاطبانش گفت، باید شروع کنیم به سبک سنگین کردن واژه‌هایی که به کار می‌گیریم. او اظهار کرد که باید «هر چیزی را به نام درستش صدا بزنیم و به این درک برسیم که وقتی به خود اجازه می‌دهیم افکار خاصی در ذهن داشته باشیم، داریم میلیون‌ها انسان را می‌کُشیم.» (ص 149)   تونی جات، تاریخ‌نگار و استاد دانشگاه که در حوزه تاریخ اروپا تخصص داشت. وی یکی از نویسندگان ثابت نیویورک ریویو آوبوکز بود. جات خود از پدر و مادری یهودی به دنیا آمد و مدتی هم در اسرائیل زندگی کرده بود، نقدهای کوبنده‌ای به این رژیم داشت. گزیده‌ای از گفتگوی وی «تونی‌جات: تهران بیش از تل آویو تهدید هسته‌ای می‌شود» بیانگر آخرین دیدگاه‌هایش درباره موقعیت اسرائیل در جهان و سیاست‌های منطقه‌ای این کشور به ویژه در قبال ایران است. مایکلی، مصاحبه‌گر درباره وضعیت تات قبل از مرگ می‌نویسد: «در 6 جولای 2010، یک ماه پیش از فوت تونی‌جات، در اتاق مطالعه این تاریخ‌نگار بریتانیایی در نیویورک‌‌‌‌‌‌‌‌ نشسته بودم تا مصاحبه‌ای ضبط کنم. روی تخت مخصوصی بود که عمده وقتش روی آن می‌گذشت: اِی.ال.اس یا همان بیماری لوگریک توان هر حرکتی را از او گرفته بود. مصاحبه‌مان بخشی از پروژه‌ای بزرگ‌تر به کارگردانی گِیلِن‌ راس درباره اسرائیل و ایالات متحده و یهودیت آمریکایی بود. اما برای من، یک گفت‌وگوی ژرف و عمیقا روح‌دار به حساب می‌آمد.   مایکلی: تهدید هسته‌ای فعلی ایران علیه اسرائیل را چطور می‌بینید؟ جات: چرا این قدر وسواس این قضیه را داریم؟ تهران آن قدر هوشیار هست که بفهمد حمله هسته‌ای به اسرائیل از طرف آمریکا بی‌پاسخ نمی‌نامند. اکثر ایرانی‌هایی که می‌شناسیم غرور دارند و دوست ندارند کسی به آن‌ها بگوید که آن‌ها و فقط آن‌ها، در میان کشورهای همسایه، حق خودمختاری هسته‌ای ندارند. قدرت‌های هسته‌ای آن‌ها را احاطه کرده‌اند: هند، پاکستان، روسیه و اسرائیل. از ناوگان آمریکا هم بگذریم. چرا نباید واهمه داشته باشند؟ تهدید هسته‌ای علیه تهران به مراتب وخیم‌تر از تهدید هسته‌ای علیه تل‌آویو است.» (ص 202)   پایان قرن بیستم با تخریب تمثال مارکس «مقدمه مارشال برمن بر مانفیست حزب کمونیست» نام مطلبی است که به انتشار نسخه جدیدی از کتاب مانفیست حزب کمونیست اختصاص دارد. به همین دلیل متن کتاب مانفیست حزب کمونیست با ستایشی تمام عیار از سرمایه‌داری آغاز می‌شود، در قسمتی از این کتاب می‌خوانیم: «کوبورگ از آن جور جاهایی بود که بسیاری از بیماران در حال مرگ تقاضا می‌کردند یک انجیل با آنها به خاک سپرده شود؛ اما وقتی پدر موگنتا از کارگران سوال کرد که آخرین درخواستشان این است که به جای انجیل با یک مانفیست به خاک سپرده شود. آنها به دکتر التماس می‌کردند اطمینان حاصل کند که نزدیکانشان در دم مرگشان نسخه‌های جدیدی از مانفیست برای آنها می‌خرند و اینکه مراقب باشد کشیش فضولانه داخل نشود و لحظه آخر آنرا تغییر ندهد.» (ص 272)   شماره نخست فصلنامه «ترجمان» با مدیر مسئولی مرتضی روحانی راوری در 344 صفحه و به بهای 10 هزار تومان منتشر شد. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Tue, 24 Jan 2017 06:50:50 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/244509/چرا-جاده-ابریشم-دل-تاریخ-گم کاش حکمت را به جای آثار فلاسفه غربی در ادبای ایرانی بجوییم http://www.ibna.ir/fa/doc/report/244544/کاش-حکمت-جای-آثار-فلاسفه-غربی-ادبای-ایرانی-بجوییم به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) نشست «حکمت در ادبیات فارسی» دوشنبه 4 بهمن‌ماه با حضور غلامحسین ابراهیمی دینانی، آیت الله مصطفی محقق داماد، اصغر دادبه و محمدرضا سنگری در موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران برگزار شد. غلامحسین ابراهیمی‌دینانی در این مراسم با بیان اینکه حکمت ایرانی در جامعه ما جایش خالی بوده، گفت: حکمت‌های بسیاری در ادبیات و زبان فارسی نهفته است که قرن‌ها از آنها غافل بوده‌ایم و ای کاش به جای اینکه حکمت را در آثار ارسطو، افلاطون، کانت، هگل و... بجوییم آن در آثار ادبای ایرانی جستجو کنیم. وی ادامه داد: نخستین شاعران فارسی زبان نیرومند مانند عطار و خیام اهل خراسان بزرگ یا به تعبیری نیشابور کنونی بودند. ظاهرا عطار میانه‌ای با فلسفه ندارد، اما در آثارش به حکمت بد نمی‌گوید. یکی از شناوران دریای عقل و حکمت عطار است. او در عرفان هم مقام بسیار بالایی دارد. تا جایی که مولوی خودش را پیرو عطار می‌داند. ای رو در کشیده به بازار آمده/ خلقی بدین طلسم گرفتار آمده... این استاد فلسفه با اشاره به اینکه وحدت ادیان و گفتگوی بین طرفداران ادیان الهی همیشه یکی از مسائل مهم تاریخ بوده است، اظهار کرد: حال این سوال پیش می‌آید که ادیان چه زمانی می‌توانند به هم نزدیک شوند و من در پاسخ می‌گویم زمانی که عطار را بخوانند. یعنی عرفان راه وحدت ادیان است. عرفان ما را به جایی می‌برد که جز وحدت به کثرت نیندیشیم. این چهره ماندگار فلسفه پیام عرفان را ابدی دانست و گفت: هیچ پیامی به ابدیت پیام عرفان نیست، هیچ ایدئولوژی پیامش ابدی نیست و هیچ کس نمی‌تواند یک مورد پیدا کند که پیامش ابدی باشد در صورتی که پیام عرفان ابدی است؛ چراکه به اصل برمی‌گردد. عطار در همه تعلیماتش یک پیام دارد؛ او می‌گوید به خود بمیر و به حق زنده باش. خداوند انسان را به خود می‌میراند و به حق زنده نگه می‌دارد. ابراهیمی‌دینانی توضیح داد: آیا از فنای به خود و بقای به حق جاودانه‌تر هم داریم؟ یک عارف هندی می‌گوید آسمان، زمین و من از یک ریشه‌ایم. عطار هم در شعری می‌گوید که اگر نقاب برداریم هیچ اختلافی در بازارهای گوناگون باقی نمی‌ماند. در واقع ما همه شاخه‌های یک درختیم و تمام مشکلات ما این است که توحید را نمی‌فهمیم. وی در ادامه با طرح این سوال که در توحید باید به یک موجود که واحد است برسیم یا به وحدت؟ بیان کرد: اگر به وحدت برسیم آیا کثرت عرض اندامی دارد؟ چه موجودی است که قرار است تا ابد بماند؟ عطار می‌گوید که پروردگارا غیر از تو هر چه هست سراب و نمایش است. برای یک موحد تمام دنیا یک نمایش است و حقیقت حق تعالی است. حضور خداوند حلول نیست که در اشیاء حضور یابد بلکه اینها همه ظواهرند. این استاد دانشگاه در بخش دیگری از سخنانش به دیدگاه عطار درباره حلول و اتحاد پرداخت و افزود: عطار می‌گوید حلول و اتحاد کفر است؛ چراکه در حلول، محل و حال نیاز است بلکه سهم وحدت در عین ساده بودن بسیار سخت است و خداوند در محل و حال نمی‌گنجد. وحدت یک جلوه است. عطار هم به زبان امروزی از فنومن می‌گوید، اما فنومنی که عطار می‌گوید با آنچه که فلاسفه غربی می‌گویند متفاوت است. فنومن به معنی چیزی است که پدیدار می‌شود. پدیدارشناسی عطار دقیق‌تر از پدیدارشناسی امروزیان است. وی در ادامه با اشاره به اشعاری از عطار تصریح کرد: همچنان که امواج از اعماق دریا شروع می‌شوند یعنی جهان موجی از حق تعالی است و این تشبیهی است که عطار می‌کند. این حکمت ایرانی در شعر فارسی است و در واقع تشبیهی از جلوه‌های حق تعالی است. عطار در تشبیه عالم دیگر می‌گوید عالم دیگر هم مانند این عالم روشن است، یعنی عالم انوار است، اما انوار آن عالم، منور به نور آگاهی است. عطار در پایان می‌گوید که عوالم گوناگون ظواهر حق تعالی است و این به معنی توحید است. استاد فلسفه اسلامی در پایان یادآور شد: ادبیات فارسی گنجینه‌ای از حکمت است که باید با آن آشنا شویم و بیشتر به آن بپردازیم. آیا وقتی به خدا و معشوق رسیدید، راحت می‌شوید؟ آیت‌الله مصطفی محقق داماد سخنرانی خود را با موضوع «قرب حق تعالی به ما و تقرب ما به او» ارائه کرد و گفت: یکی از اصول مستفاد ادبیات اسلامی، دور نبودن خداوند از انسان است؛ همان‌طور که می‌دانید دو رویکرد در این زمینه وجود دارد؛ یکی آنکه بشر در تصور اولیه مقید به این است که خدای مجسد یا شخصی را بپرستید و تصور دیگر یک خدای خیلی دور در آسمان‌ها اما متشخص است و بشر آن را می‌پرستد. وی ادامه داد: هر دو تفکر به دست قدرت طراحی شده‌اند. در مرحله اول و تصور اول متولیان بتخانه‌ها متولی خدا بودند. در تصور دوم که خداوند را خیلی دور می‌داند و هیچکس به آن دسترسی ندارد مانند همان چیزی که کلیسای کاتولیک می‌گوید انسان باید از طریق این رابط‌ها به خدا برسد. به نظر حکیمان اسلامی نگاه دوم هم دست کمی از نگاه اول ندارد یعنی خدا را جدای از عالم می‌داند. به نظر حکیمان اسلامی، خدای ما نزدیک ترین فرد به ماست. محقق داماد با اشاره به اینکه آیات قرآن چهارگونه قرب خدا را مطرح می‌کنند، افزود: دسته نخست آیاتی هستند که قرب خدا را به بشر بسیار نزدیک می‌دانند مانند آیه ۱۸۶ سوره بقره. دسته دوم آیاتی است که می‌گوید ما از رگ گردن به بشر نزدیکتریم. قرآن می‌گوید آنچه که در فکر و اندیشه شما هست ما از آنها خبر داریم و از رگ گردن به شما نزدیکتریم. من این رگ گردن را به رگ حیات معنی می‌کنم. یعنی خدا از رگ حیات به بشر نزدیکتر است و همه وسوسه‌های بشر را می‌شناسد. دسته سوم آیاتی هستند که دلالت بر این دارند که از رگ گردن به هم نزدیکترند که سعدی به زیبایی در این بیت که همه عمر سر بر ندارم سر از این خمار مستی... این آیات را به خوبی تفسیر کرده است. استاد فلسفه دانشگاه شهید بهشتی یادآور شد: دسته چهارم مانند آیه ۲۴ سوره انفال که ملاصدرا در تفسیر آن برای استدلال اصالت وجود استفاده می‌کند یعنی هستی خداست که بشر را هست کرده است. این قرب‌ها قطعاً قرب مکانی نیستند همانطور که سعدی می‌گوید آیا می‌شود که خدا به ما نزدیک باشد اما ما به آن نزدیک نباشیم؟ آیا این یک تناقض است؟ بی معنی است که یکی نزدیک و دیگری نزدیک نباشد اما این در عالم حقیقت ممکن است. به گفته محقق داماد، اما با سلوک می‌توان تقرب پیدا کرد. تقرب یعنی نزدیکی بجوییم. ملاصدرا در اینجا عقل عملی را می‌گوید و در واقع حکمت محی‌الدین را آورده است و می‌گوید عقل عملی چهار مرحله دارد. این چهار مرحله عبارتند از مقامات تجليه، تخليه، تحليه و فناء في الله. ملاصدرا معتقد است که هر کدام از این مراحل مرحله قبلی را کامل می‌کنند و مرحله بعدی متضمن مرحله قبلی است. وی گفت: ملاصدرا در ادامه این سوال را طرح می‌کند که بعد از اینکه فنا شد چه می‌شود و خود پاسخ می‌دهد در اینجا بیان من قاصر است، چرا که شهود است و بیان از آن قاصر. در اینجاست که سفر نیاز است و معتقد است که اینها را نمی‌توان بیان کرد و در واقع اسفار اربعه را مطرح می‌کند. این استاد فلسفه در پایان گفت: اما وقتی که به خدا و معشوق رسیدید آیا راحت می‌شوید؟ عده‌ای در پاسخ می‌گویند آنجا دارالسلام است. عده‌ای هم می‌گویند نه، آنجا دارالسلام نیست اما عبدالرحمان جامی نظر دیگری در این زمینه دارد. همانطور که می‌دانید جامی فقیه و اهل فلسفه بوده است. او قبول ندارد که وقتی به فنا رسیدید راحت خواهید شد بلکه اول سوز و گداز و درد است. جامی معتقد است که وقتی قرب، نتیجه می‌شود تازه ناز معشوق شروع می‌شود و این بسیار سخت است. سنایی عقل ایرانی را ستایش می‌کند دادبه در بخش دیگری از این مراسم سخنان خود را با قرائت مطلع «مرا کز عشق به ناید شعاری. مبادا تا زیم جز عشق کاری...» آغاز کرد و گفت: طبیعی است کسی که هیچ دلبندی ندارد فساد بسیاری خواهد داشت.   وی با اشاره به اغراض اولیه و ثانویه در معنی اشعار و در نتیجه دو پهلو بودن معنی آنها در نزد شعرای گذشته به‌ویژه حافظ افزود: به همین دلیل است که حافظ تا این اندازه اهمیت دارد. غرض اولیه آن موادی است که از ساده‌ترین تا پیچیده‌ترین الفاظ فلسفی را شامل می‌شود که در اشعار شاعران ایرانی بسیار مشهود است. همچنین از حدود قرن پنجم علوم رایج همه در سایه حکمت جمع شده بودند و با شعر بیان می‌شدند.   به گفته دادبه، اتفاقاتی که در قرن چهارم افتاد، شعرای ما همه به طرف یک نظریه خاص رفتند. این چهارصدسال در تاریخ ما بسیار مهم است تا جایی که استاد زرین‌‌کوب هم به آن اشاره می‌کند و حتی دو قرن ابتدایی را به دوقرن سکوت یاد می‌کند البته بدین معنی نیست که هیچ سحنی گفته نشده بلکه ثبت نشده است.   این حافظ‌شناس گفت: حدود سال‌های 205 هجری قمری طاهر ذوالیمینین اعلام استقلال سیاسی کرد و همزمان زبان ملی اتخاذ شد و به تعبیر استاد مطهری پانزده قرن است که زبان فارسی زبان دوم اسلام است اما به تعبیر بنده زبان اول بوده و هست.   وی با بیان اینکه قرن چهارم عصر طلایی فرهنگ اسلامی به طور عام و به صورت خاص ایران اسلامی است، گفت: این قرن بازشناسی و بازیابی هویت ملی است. رودکی، فردوسی و عطار همه از این قرن هستند. هویت ملی مانند یک مثلث است که نخستین ضلع آن زبان و ادب ملی، ضلع دوم اساطیر و ضلع سوم حکمت و فلسفه دینی است. اگر به دنبال دین می‌گردید حکمت از تعابیر آن است.   دادبه با تاکید بر اینکه فردوسی هر سه ضلع را زنده کرده اهمیت دارد افزود: از قرن چهارم که حکمت ملی تثبیت شد، حکمت عشق جریان پیدا کرد و همه شعرا سخنگوی این حکمت شدند به طور مثال در سبک خراسانی بیان ملیت با واژه ایران بیان می‌شود. در شاهنامه حدود دو هزار مرتبه ایران تکرار می‌شود. یعنی به دلیل تحولات مم تاریخی و سیاسی بیان هویت ملی از طریق حکمت صورت گرفت و مهمترین مواد و مصاح شعرای ما را در حکمت می‌بینیم.   وی افزود: نظامی پس از فردوسی از آن جهت مهم است که شعر را شرعی می‌کند. حال سوال این است که مولفه‌های فلسفه‌ساز و حکمت‌ساز چیست؟ در پاسخ باید گفت آنچه حکمت را می‌سازد عقل است به تعبیر فلسفی‌تر ابزار معرفت عقل است و من عقل را به گونه عقل یونانی ارسطویی و عقل ایرانی اقلاطونی تقسیم می‌کنم. این همان عقلی است که سهروردی از آن نام برده و از آن با نام شهود یاد می‌کند.   دادبه در پایان گفت: اولین کار مبالغه‌های شاعرانه نقد عقل است یعنی عقل یونانی ارسطویی را نقد می‌کند در صورتی که خردی که فردوسی در ابتدای شاهنامه می‌گوید خرد ایرانی افلاطونی است. شما در سنایی هم با کلمه عقل مواجه می‌شوید و در آنجا ستایش و نکوهش عقل را دارید در واقع سنایی عقل ایرانی را ستایش و عقل یونانی ارسطویی را نکوهش می‌کند. نظامی نیز وقتی که عقل را نقد می‌کند از تمام توانایی‌های انسان استفاده می‌کند.  ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Tue, 24 Jan 2017 05:00:13 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/244544/کاش-حکمت-جای-آثار-فلاسفه-غربی-ادبای-ایرانی-بجوییم پنج عنوان کتاب مردم‌شناسی منتشر شد http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244527/پنج-عنوان-کتاب-مردم-شناسی-منتشر به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، علیرضا حسن‌زاده، رییس پژوهشکده مردم‌شناسی گفت: کتاب «مجموعه مقالات میراث نیایش» حاوی مقالات دو همایش رمضان در آیینه اقوام ایرانی و تنوع فرهنگی وحدت ملی و معنوی و کتاب «نوروز؛ تنوع فرهنگی و فرهنگ صلح» چهارمین کتاب همایش نوروز میراث صلح حاوی  مقالاتی از محققان در زمینه نوروز به چاپ خواهد رسید. وی کتاب‌های «نوروز در سغد و جوامع فارسی زبان»، «مردم‌شناسی زیست محیطی» و «مردم‌شناسی غذا» را نیز  حاصل تلاش پژوهشگران پژوهشکده مردم‌شناسی اعلام کرد که تا پایان امسال منتشر می‌شود. به گفته حسن‌زاده، پیشتر نیز از این پژوهشکده کتاب‌های تحلیل افسانه سنگ صبور (دو زبانه)، مجموعه مقالات میراث روایی، گذری برجهان فرهنگی انسان، بازاندیشی در مردم‌شناسی بصری، مردم‌شناس، کودکان و جهان افسانه در نیمه نخست سال 1395 منتشر شده است.   ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Mon, 23 Jan 2017 09:27:02 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244527/پنج-عنوان-کتاب-مردم-شناسی-منتشر بخشی از سیاست‌نامه به قلم خواجه نظام‌الملک نیست http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244523/بخشی-سیاست-نامه-قلم-خواجه-نظام-الملک-نیست  به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، این نسخه‌شناس روس در نشست جنبی چهارمین عرس بیدل دهلوی که پیرامون صحت و سندیت این کتاب برگزار شده بود گفت: بخشی از کتاب «سیاست‌نامه» خواجه نظام الملک و برخی آثار مشهور و منسوب به غزالی از ایشان نیست.   خسماتولین گفت: آکادمی شرق‌شناسی روسیه که از قدیمی‌ترین مراکز تحقیق و نشر آثار فارسی در سال‌های اخیر است با تجمیع نسخ قدیمی پراکنده و تحقیق بر روی آنها متوجه شد که بخشی از آثار مهم ادبی فارسی مثل «سیاست‌نامه» به قلم امیر معزی شاعر بزرگ دربار ملکشاه سلجوقی نوشته شده و به قلم خواجه نظام الملک نیست.   وی ادامه داد: همچنین این بررسی‌ها نشان داد که آثار معروفی از امام محمد غزالی همچون «پند نامه» و «ای فرزند» و چند اثر دیگر بر پایه مقایسه انجام شده این نسخ با نسخه‌های کهن نویافته دیگر به اثبات رسید که این آثار نه تنها متعلق به امام محمد غزالی نیست بلکه متعلق به نویسنده‌ دیگری است که تقریبا یک قرن پیش از امام محمد غزالی نوشته شده است. سیاست‌نامه یا سیرالملوک، کتابی است به زبان فارسی در آیین فرمانروایی و کشورداری و اخلاق و سیاست پادشاهان پیشین، نوشته خواجه نظام‌الملک طوسی. این کتاب از آثار مهم نثر فارسی در قرن پنجم هجری است. سبک نگارش کتاب ساده و روشن و خالی از تصنع از تکلف است و از شاهکارهای زبان فارسی به شمار می‌آید. نظام‌الملک نگارش کتاب را به فرمان ملکشاه سلجوقی آغاز کرد و در دوره سلطنت محمد بن ملکشاه (۴۹۲–۵۱۱) به پایان رسانید. هیوبرت دارک ـ مصحح سیاست نامه ـ در مقدمه‌اش بر این کتاب (ص ۲۴–۲۵)، سال نگارش نیمه اول آن را ۴۷۹ هجری و سال نگارش نیمه دوم آن را ۴۸۴ هجری دانسته است. قطعه‌های گوناگون کتاب که از منابع مختلف گردآوری شده، شامل اندرزهای نویسنده، منقولات از قرآن و احادیث و گفته‌های مشاهیر، حکایت‌هایی در باره شاهان و وزیران و امیران است، و برخی حکایت‌های بلند آن دارای مکررات و حشو و زوائد است. گفتنی است نشست‌های جنبی عرس بیدل هر شب با حضور استادان خارجی و داخلی با محوریت نقد نسخ بیدل و دیگر سرآمدان ادبیات فارسی، معرفی مراکز فعال ادبی بدون مرز و پژوهش‌های آنها در هتل پارسیان انقلاب برگزار می‌شود. در این جلسات در کنار تبادل اطلاعات و آگاهی استادان از فعالیت‌ها و پژوهش‌های یکدیگر زمینه همکاری‌های بیشتر و گسترده‌تر آنها فراهم شده تا در آینده با مرکزیت نهادهایی مثل بنیاد بیدل در نتیجه این همکاری‌ها جریانی تازه و موثر از پژوهش‌، ‌تحقیق، تصحیح و انتشار میراث مکتوب فارسی رقم بخورد. «بنیاد بیدل دهلوی» چهارمین عرس بین المللی بیدل را روزهای 29 و 30 دی ماه 1395 در تهران برگزار کرد. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Mon, 23 Jan 2017 08:06:21 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244523/بخشی-سیاست-نامه-قلم-خواجه-نظام-الملک-نیست حدادی: «تاریخ شفاهی کتاب» گره‌های بسیاری از تاریخ نشر را گشوده است http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/244507/حدادی-تاریخ-شفاهی-کتاب-گره-های-بسیاری-نشر-گشوده به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) نصرالله حدادی، مولف «تاریخ شفاهی کتاب» درباره این کتاب که امروز در بیست و چهارمین دوره تجلیل از پیشكسوتان و خادمان نشر كتاب رونمایی می‌شود، گفت: تقریبا دو سال و اندی پیش سیدفرید قاسمی طرح تاریخ شفاهی کتاب را به من پیشنهاد داد، ایده خوبی بود، پذیرفتم و تقریبا 50 ناشر که پیش از پیروزی انقلاب اسلامی در حوزه چاپ و نشر کتاب فعال بودند، انتخاب کردم و پرسش‌هایی را طرح و پس از تائید مسئولان خانه کتاب در اختیار ناشران منتخب گذاشتم. وی ادامه داد: پس از اعلام آمادگی جلسه‌هایی در خانه کتاب برگزار شد و در هر جلسه ناشر منتخب به پرسش‌های مطرح شده پاسخ دادند. حاصل این نشست‌ها، پیاده و بیش از دو بار ویرایش در این کتاب گنجانده شد. نخستین جلسه این طرح با موسس کتابفروشی طهوری آغاز شد، ناشر پیش‌کسوت و خوش‌نامی که در زمان طرح تاریخ شفاهی دچار دل‌سردی شده بود و با حضور در این طرح تا اندازه‌ای تلاش شد تا از این فضا خارج شود. بنابراین کتاب شامل سرگذشت فعالیت ناشران بزرگ کشور است. این پژوهشگر گفت: «تاریخ شفاهی کتاب» بحث کتاب‌فروشی در تهران را از دوره قاجار تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی بیان می‌کند. پرسش‌های مطرح شده در چنین کتابی منافع برخی‌ها را به خطر انداخت. همچنین رقابت‌هایی که در آن زمان وجود داشت، در این اثر بازگو شده است. از طرفی برخی خَلط‌های تاریخی که رخ داده، در این اثر بیان شده است. برای مثال دکتر علی شریعتی درباره انتشار کتاب سلمان می‌نویسد: «یکی از ناشران کتاب را در ترازو گذاشت و من، لویی ماسینیون و سلمان را وزن کرد و گفت 16 ریال.» اگرچه دکتر شریعتی به ناشر اشاره نمی‌کند، اما می‌دانستم منظور وی، محمدی‌اردهالی، یکی از خوش‌نام‌ترین ناشران بوده است و در تاریخ شفاهی کتاب جویای این ماجرا شدم که محمدی‌اردهالی گفت، بله! من این کار را کردم اما به آن شکل نیست که دکتر شریعتی بیان کرده، بلکه موضوع از این قرار بود که وی کتابش را نزد من آورد و من کتاب را در ترازو گذاشتم و گفتم این کتاب چهار قِران کاغذ می‌برد، یک ریال هزینه صحافی آن می‌شود و الی آخر. وی ادامه داد:از طرفی 30 ریال قیمتی که تعیین کردید، گران است و باید کتاب را 15 ریال قیمت‌گذاری می‌کردید. اما دکتر شریعتی به این شکل نقل کرد که من و لویی ماسینیون و سلمان را... در حالی که من معتقد بودم که کتاب مذهبی باید ارزان به دست مخاطب برسد و هنوز هم همین عقیده را دارم و بر این باور هستم که کتاب مذهبی باید ارزان به مردم عرضه شود.» بنابراین در این اثر کم نیست نکات تاریکی که در رابطه با کتاب و کتابفروشی با ناشران مختلف مطرح کردم و مطمئنا در ادامه این کار گره‌های بیشتری از تاریخ نشر گشوده خواهد شد. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Mon, 23 Jan 2017 06:05:36 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/244507/حدادی-تاریخ-شفاهی-کتاب-گره-های-بسیاری-نشر-گشوده زوایایی از تاریخ نشر گویی بخشی از تاریخ مخفی است http://www.ibna.ir/fa/doc/note/244497/زوایایی-تاریخ-نشر-گویی-بخشی-مخفی خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- عبدالحسین آذرنگ: از میان ناشران بزرگ کشور، که این روزها شمارشان از دست همه در رفته است، تنها یک اثر تفصیلی از ناشری با تجربه انتشار یافته است (در جستجوی صبح، به قلم عبدالرحیم جعفری، تهران، روزبهان، 1383، فعلاً در دو جلد) که تاریخچه مؤسسه انتشاراتی خودش، خاطراتش را از نشر و گاه دیدگاه‌ها و داوری‌هایش را در این باره، در باب شماری از ناشران وعده بسیاری از همکاران نشر و پدیدآوران، بیان کرده است، اثری پرمطلب، پرنکته، و نیز روشن‌گر گوشه‌هایی از تاریخ نشر کشور. اگر روزی دیگر ناشران، از ناشران بزرگ و فعال گرفته تا ناشران متوسط و کوچکی که هر کدام به سهم خود نقشی در نشر کشور داشته‌اند، به تدوین و انتشار تاریخچه فعالیت‌های ناشرانه یا یادداشت‌های روزانه‌‌شان دست بزنند، انبوهی از اطلاعات در اختیار قارر خواهد گرفت که نگارش تاریخی تفصیلی در زمینه نشر در گام نخست، و تاریخ تحلیلی را در گام بعد اقتضا می‌کند. تاریخی که با تاریخ اندیشه، تاریخ آفرینش‌های فکری، ادبی، هنری، تاریخ انواع پدید‌آوردن‌ها، تاریخ فرهنگی، تاریخی از محفل‌ها و جرگه‌های فکری و روشنفکری پیوسته به نشر، تاریخی از مناسبات ناشران با صاحب قلمانی که توان تولید اثر داشتند، یا رابطانی که مناسبات میان ارکان نشر را برقرار می‌ساختند، تاریخی از ضرورت‌ها، نیازها و مضمون‌های دل‌خواه جامعه، تاریخی از انتقال اندیشه‌ها و دیدگاه‌ها و الهام گرفتن‌ها در زمینه‌های گوناگون، روایت‌هایی از مانع‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، از انگیزه‌ها و ضدانگیزه‌ها، و بالاخره تاریخی از عرصه‌های بسیاری که نشر با دامنۀ بسیار گستردۀ تأثیرپذیری‌ها و تأثیرگذاری‌های عمیق‌اش با آن‌ها درآمیخته است. اگر به قدرت محرّک نشر پی برده می‌شد که به‌سان کارخانۀ تولید برق، کارخانه‌ها و کارگاه‌های دیگر را به کار می‌اندازد، شاید از دیدگاه دیگری به این عرصه نگاه می‌شد و شاید نشرپژوهانی به میدان می‌آمدند و به زدودن از بسیاری ابهام‌ها کمک می‌کردند، به ویژه پژوهش‌گران میدانی و نیز سندپژوهان و سندکاوان که نشر به تکاپوهای آن‌ها سخت نیازمند است.   اکنون اگر بخواهیم تاریخ هرگونه تحوّل فکری را در کشور بنویسیم، با ورطه‌ای روبه‌رو هستیم که غفلت از توجه به تاریخ نشر در آن سهیم است. کمبود، و در بسیاری زمینه‌ها نبود منابع، پژوهشگر را بر لبۀ آن ورطه قرار می‌دهد. کمبود منبع در وهلۀ نخست با یادداشت‌هایی تأمین می‌شود که خودِ ناشران، کتابفروشان و چاپخانه‌های منتشرکنندۀ کتاب در سراسر کشور بنویسند و انتشار دهند؛ و نیز کسانی که در مقام کارگزار یا واسط، پل میان پدیدآوران و ناشران بوده‌اند، یا نظاره‌گر و رصّاد نشر بوده‌اند. اطلاعات ما دربارۀ ناشران شهرستان‌ها به اندازه‌ای ناچیز است که از زندگی فرهنگی در این نقاط کشورمان بیش از تصویری مبهم تصویر دیگری نداریم. این بی‌اعتنایی به یادداشت کردن و انتشار و انعکاس دادن، پیامدهای ناگواری دارد که از یادبردن تاریخ فکری سرزمین ما از جملۀ آن‌هاست.   از نکته‌های دیگری که اشاره به آن ضرورت دارد، این است که ارقام موجود از شمار کتاب‌هایی که از آغاز نشر تاکنون در کشور منتشر شده، تخمینی است، نه تحقیقی. اگر بررسی‌های دقیق کتابشناختی به رقم قابل اطمینانی دست یابد، و نیز معلوم کند که از میان اینها چه عنوان‌هایی و چند عنوان باز چاپ شده‌اند و چه عنوان‌هایی فقط یکبار به چاپ رسیده و بعد هم به فراموشی سپرده شده، یا فقط در قفسه‌های کتابخانه‌ها جای گرفته‌اند، دری به روی مطالعات تازه‌ای گشوده خواهد شد که می‌تواند به تغییر یا تصحیح روند نشر کشور در آینده، تغییر و تصحیح سیاست‌گذاری‌ها، برنامه‌ریزی‌ها و سازماندهی و سامان‌بخشی‌های نشر کمک کند. برآوردهای تخمینی و تقریبی ـ نه مبتنی بر تحقیق یا بررسی دقیق ـ نشان می‌دهد که کمتر از20  درصد کتاب‌هایی که از آغاز تا کنون به زبان فارسی در کشور انتشار یافته‌اند، بازچاپ شده، یا به انبارهای فراموشی سپرده نشده‌اند، یا هنوز هم گاه ممکن است کسانی به آنها مراجعه کنند. چنانچه بررسی‌های پژوهشی درستی این برآورد را تایید کند، با جنبۀ دیگری هم روبه‌رو خواهیم شد: اینکه چه میزان سرمایه، نیرو، زمان و کوشش در راه انتشار آثاری به کار گرفته شده که در خوشبینانه‌ترین برآوردها، فقط یک‌بار آنها را خوانده و سپس کنار گذاشته‌اند. آیا این همه خطای محاسبه و برآورد غیر دقیق در نشر نباید جامعه را به تامل و بازاندیشی در رویکردهایش وادارد؟   جنبۀ دیگر غفلت‌شده از آن، ناشران هستند. پیدایش، شکل‌گرفتن، تحوّل، حیات، تغییر یافتن سیاست‌ها، برنامه‌ها، رویکردها و روش‌های آنها در نشر و به نشر، گذشته از اهمیت تاریخی، در پیوند بسیار نزدیکی با پدیدآورندگان پدیدآوردهها، مخاطبان، خوانندگان و خواندن‌هاست. تغییر و تحوّل‌های اینها به هم پیوسته‌اند. عصر شکوفایی کتاب و نشر، عصر خواندن‌ها، واکنش‌ها و بازخوردها، و عصر شتاب‌گرفتن پدیدآوردن‌ها هم هست. اهرم نشر پر رونق این قدرت را دارد که دو سوی نشر را به هم نزدیکتر، و دادوستد میان آنان را وسعت و سرعت ببخشد: یک سو پدید آورندگان و سوی دیگر خوانندگان. دهۀ 1340ش در ایران، که به آن «عصر شکوفایی ادبیات» هم نام داده‌اند، سال‌های رونق نشر، افزایش شمار ناشران، به ویژه ناشران متوسط و کوچک آثار ادبی، دورۀ انتشار نشریه‌های وزین ادبی، و برهه‌ای از زمان بود که خوانندگان بیشتری به خواندن روی آوردند. اینگونه همگرایی‌ها همواره با معناست. یافتن آنها و الگوهایشان در تاریخ نشر، و نیز شناختن واگرایی‌ها و الگوهای آنها می‌تواند در زمینه‌های بسیاری روشنگرانه باشد. نشرِ پس از انقلاب موضوع بحث این کتاب نیست. فقط برای اشاره به شاهدی، این نکته یادآوری می‌شود که در دوره‌ای بر شمار ناشران به طرز نامنتظری افزوده شد. بعضی سیاستها و برنامه‌های مطالعه‌نشده هم به افزایش آن‌ها دامن می‌زد، بدون آنکه به تناسب سه رکن بنیادی نشر (پدیدآورندگان، ناشران، خوانندگان) و رشد متوازن میان آن‌ها توجه شود. اگر الگوهای تناسب میان سه رکن در تاریخ نشر شناخته شده بود، شاید از وارد شدن زیان به ناشران کم‌تجربه، کم‌سرمایه، و قطعاً آرمانگرا، و از سرخوردگی‌ها و نومیدی‌های پیامد آن، اجتناب می‌شد.   از شمار ناشران از آغاز نشر تا این زمان آمار دقیقی در اختیار نداریم. با ناشرانی که فعالیت‌شان برای مدتی طولانی تداوم داشته است، کم و بیش آشنا هستیم. شمار خاندان‌های ناشر، که از عصر قاجار تا کنون و نسل در نسل مانند بسیاری از ناشران با سابقۀ فرنگی، فعال بوده باشند و سنت نشر و ناشری را در خاندان خود حفظ کرده و پرورش داده باشند، از چند خاندان تجاوز نمی‌کند. الگوی غالب، جوانمرگی در نشر و پیدا و ناپیدا شدن شهاب‌وار است. بررسی در این‌باره و یافتن علت‌های آن می‌تواند از نابود شدن سرمایه، نیرو، تلاش‌های آرمان‌خواهانه، تکاپوهای بی‌اتکا به داده‌های واقعی، و بسیاری چیزهای دیگر جلوگیری کند، یا دستکم از شمار آن‌ها بکاهد. هر توانی که از پیکر ناشران بیرون برود، بر دو رکن دیگر نشر تأثیر منفی می‌گذارد. برای رشد، غنا و استمرار فرهنگی به حفظ کردن سرمایه‌ها، نیروها و نگاه‌داشتن آن‌ها در روند تولید ثمربخش نیاز هست. چه تعداد از ناشران از آغاز تا کنون از عرصۀ تولید خارج شدند و چرا؟ تأثیر از میان رفتن قدرت موّلد و محرّک این ناشران را در روند آفرینش‌ها چگونه می‌توان یافت؟ اوضاع و احوال، جوّ حاکم، تغییر حکومت‌ها، سیاست‌ها، گفتمان‌ها، تحول در عرصه‌های آموزشی و پژوهشی و فنّآوری، تحول در زمینۀ تغییر الگوی ارزش‌ها، عامل‌های جهانی، خارجی و داخلی، و بسیاری از علت‌های تأثیرگذار دیگر را نمیتوان به نشر بی‌ارتباط دانست، آن هم در حالی که حیات معنوی و فکری جامعه به نشر وابسته است. توجه کردن و پرداختن به این جنبه‌ها به قصد یافتن پاسخ‌های مبتنی بر پژوهش و بررسی‌های مستند، می‌تواند راه را به سوی تدوین تاریخ رضایت‌بخشی از نشر کشور باز کند.   مجهول‌ها، حلقه‌های مفقود، ابهام‌ها، نکاویده‌ها، ناگفته‌ها و نانوشته‌ها در عرصۀ تاریخ نشر به اندازهای فراوان است که نمی‌توان توقع داشت یک یا چند کتاب در این‌باره آنها را روشن کند و به پرسش‌ها پاسخ بگوید. در جست‌وجوها گاه به این نتیجه رسیده‌ام که زوایای بسیاری از تاریخ نشر گویی که بخشی از تاریخ مخفی است، یا از جملۀ رازهایی که آنها را هشیارانه مدفون می‌کردند یا به عمد از حافظه می‌زدودند. البته می‌توان فهمید آن بخشی از نشر در رژیم گذشته که همواره زیر تیغ سانسور بوده و مدام خود را در معرض تهدیدهای دستگاه‌های امنیتی و پلیسی می‌دیده است، باید خودش و مناسباتش را با پدیدآوران پنهان می‌کرد، از انگیزه‌ها سخنی به میان نمی‌آورد، رابطه‌ها را با جرگه‌های فکری و با اهل قلم مخفی نگاه می‌داشت، و خلاصه آن‌که تاریخ فعالیت‌هایش را به نهان‌ترین لایه‌های تاریخ می‌سپرد.   این یادداشت برگرفته از دیباچه کتاب «تاریخ و تحول نشر؛ درآمدی به بررسی نشر کتاب از آغاز تا آستانه انقلاب» است. این اثر نوشته عبدالحسین آذرنگ و در موسسه خانه کتاب منتشر شده است.   ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Mon, 23 Jan 2017 06:00:21 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/note/244497/زوایایی-تاریخ-نشر-گویی-بخشی-مخفی نقد تاریخ‌نگاری انقلاب اسلامی در جهاد دانشگاهی http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244498/نقد-تاریخ-نگاری-انقلاب-اسلامی-جهاد-دانشگاهی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از روابط عمومی سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی، نشست بررسی و نقد کتاب‌های «تاریخ‌نگاری انقلاب اسلامی» به همت سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی برگزار می‌شود.   در این نشست دکتر سینا فروزش، پژوهشگر تاریخ و عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات، دکتر علیرضا بهرامی، پژوهشگر و مدرس دانشگاه و محسن کاظمی، پژوهشگر تاریخ سخن خواهند گفت. نشست بررسی و نقد کتاب‌های «تاریخ‌نگاری انقلاب اسلامی» سه‌شنبه 12 بهمن ماه ساعت 14 و 30 دقیقه تا 17 در سالن نشست‌های معاونت فرهنگی جهاد دانشگاهی، واقع در خیابان انقلاب، خیابان فخررازی، خیابان شهدای ژاندارمری، پلاک 72 طبقه دوم برپا خواهد شد. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Sun, 22 Jan 2017 12:20:46 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244498/نقد-تاریخ-نگاری-انقلاب-اسلامی-جهاد-دانشگاهی ناگفته‌ها و پنهان مانده‌های تاریخ نشر ایران جدی‌تر کاویده شود http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/244486/ناگفته-ها-پنهان-مانده-های-تاریخ-نشر-ایران-جدی-تر-کاویده-شود  خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- فرید مرادی، پژوهشگر حوزه نشر و سرویراستار نشر نگاه، سال‌هاست درباره تاریخ نشر تحقیق و پژوهش می‌کند. دوره پنج جلدی «تاریخ چاپ و نشر کتاب فارسی؛ از برآمدن تا انقلاب» از آثار این پژوهشگر تاریخ نشر در خانه کتاب منتشر شده است. هم‌چنین دنباله ‌نشر این اثر،  کتاب  «تاریخ شفاهی کتاب» تالیف و تدوین نصرالله حدادی  نیز طی مراسمی روز چهارم بهمن‌ماه رونمایی خواهد شد. درباره‌  چالش‌های تاریخ شفاهی نشر و ضرورت‌های پرداختن به این موضوع با فرید مرادی گفت‌وگو کردیم. مشروح آن در ادامه می‌آید.   انتشار کتاب‌هایی درباره‌ تاریخ شفاهی نشر تا چه اندازه در ضرورت دارد؟! نخست باید بگویم تاریخ نشر ایران پر از حفره‌های تاریخی است، به عبارتی مجهولات آن بیشتر از معلومات آن است، علت این امر، آن است که بیش‌تر اطلاعات چاپ و نشر هنوز ثبت و منتشر نشده و پیدا کردن این اطلاعات تنها با تحقیقات میدانی حاصل می‌شود و بدون این امر نمی‌توان مدرکی برای آن پیدا کرد. این سخن را بر این پایه می‌‌گویم که سال‌هاست در این حوزه مشغول گردآوری و ثبت اطلاعات حوزه نشر هستم. از این‌رو تصور می‌کنم یکی از میدان‌هایی که می‌توان اطلاعاتی از آن به دست آورد، گفت‌وگو با پیش‌کسوتان نشر است. تدوین تاریخ شفاهی نشر از طریق گفت‌وگو با فعالان پیش‌کسوت حوزه نشر میسر می‌شود، زیرا  دانسته‌ها و اطلاعات فراوانی در این حوزه دارند.الان بسیاری از فعالان با سابقه این حوزه تقریبا به پایان راه نزدیک شدند و در سال‌های سالخوردگی هستند و ضرورت دارد   فعالیت‌ها در این عرصه با شتاب بیش‌تری دنبال شود. از سویی متاسفانه در سال‌های اخیر بسیاری از پیش‌کسوتان حوزه نشر روی در نقاب خاک کشیدند، بدون این‌که اطلاعات و دانسته‌های‌شان جایی ثبت شود و یا خاطرات‌شان برای آیندگان به یادگار مانده باشد. گام نخست گردآوری اطلاعات تاریخ نشر از طریق همین شیوه گفت‌وگوی تاریخ شفاهی امکان‌پذیر است، اگرچه با این شیوه گرفتن اطلاعات چندان موافق نبودم. چرا با شیوه گردآوری اطلاعات از طریق گفت‌وگو با پیشکسوتان تاریخ نشر موافق نیستید؟ زیرا گستردگی اطلاعات افراد حاضر در این گفت‌وگوها به اندازه‌ای بود که اختصاص زمان دو ساعته برای ثبت و ضبط آن کافی نبود و به نظرم در یک جلسه عمومی نمی‌توان دانسته‌های یک فرد را که پنجاه سال در حوزه نشر فعالیت کرده است، به صورت کامل و مفید استخراج کرد، در حالی که برای هر کدام از این پیشکسوتان می‌توان یک کتاب به چاپ رساند. این سخن را از آن‌رو می‌گویم که همین حالا سی نفر در حوزه نشر مد نظرم هست و ضرورت دارد با این افراد گفت‌وگوهای مفصلی در حوزه نشر گرفته شود.  به نظر‌ ‌شما چالش‌های تاریخ شفاهی نشر چیست؟  در حال حاضر پیاده کردن طرح‌های پژوهشی و تحقیقی تاریخ شفاهی نشر از سوی مراکز دولتی به دلیل محدودیت بودجه با دشواری‌های خاصی روبرو هست. برای نمونه طرح گفت‌وگو با سی نفر از پیش‌کسوتان نشر را ارائه کردم اما در حال حاضر امکان پیگیری و محقق کردن آن ممکن نیست. افرادی هستند که در حوزه‌های گوناگون نشر فعالیت کردند و از بسیاری مسائل تاریخ نشر اطلاع دارند اما فعلا مقدمات گفت‌وگو با آن‌ها مهیا نیست. یکی از افرادی که در فهرست سی نفری پیشنهاد کردم، نصرالله پورجوادی است که موسسه نشر کتاب دانشگاهی را در ایران مدیریت کرد و بسیاری از مبانی امروز نشر ایران مانند واژه‌سازی یا ویرایش درست، به نوعی حاصل تلاش‌های وی در نشر دانشگاهی است. وی در این موسسه فرهنگ اختصاصی منتشر کرد. پورجوادی سال‌هاست حاشیه‌نشین شده و با بهره‌گیری از این فرصت می‌توان بخشی از تاریخ نشر دانشگاهی را ثبت کرد. بنابراین ما در حال حاضر افرادی را داریم که منبع ناگفته‌ها و پنهان مانده‌های تاریخ نشر ایران حتی پس از پیروزی انقلاب هستند. برخی مشکلات و غفلت‌ها باعث شده امروز به راحتی از کنار آن‌ها بگذریم و وقتی اتفاقی برایشان می‌افتد، افسوس و حسرت می‌خوریم که چرا اطلاعات آنها ثبت نشد! شاید تصور کنیم پیدا کردن اطلاعات پیش‌کسوتان نشر به آسانی امکانپذیر است، اما باید بگویم چنین نیست. این مدعا را در هنگام پژوهش‌های نشر تجربه کردم. برای مثال وقتی به دنبال اطلاعاتی ساده و اولیه درباره حسین بریانی شبستری، بنیانگذار «کتاب‌های سریالی» در ایران بود، هر قدر جست‌وجو کردم تا اطلاعاتی درباره تاریخ تولد، دوران کودکی، سال درگذشت و محل دفن‌اش پیدا کنم، مطلبی به دست نیاوردم. این فقدان اطلاعات نشان می‌دهد که ما چقدر از حوزه فرهنگ غافل هستیم، در حالی که اگر قرار باشد، تاریخ فرهنگی این کشور نوشته شود، بدون تاریخ نشر قابل تعریف و تدوین نیست. بنابراین ضرورت دارد که در پرداخت و گردآوری تاریخ نشر تعجیل شود؛ تعجیلی که نیازمند رعایت نکاتی است که برشمردم. کتاب‌هایی که در موضوع  تاریخ شفاهی نشر منتشر شده است؛  با کاستی‌هایی که ممکن است داشته باشد، حرکت مفیدی است. زیرا مطالب ثبت شده در این منابع می‌تواند دانسته‌ها و موضوعات دیگری را طرح کند که اگر پژوهشگران و محققان پیگیر آن شوند، می‌توانند اطلاعات بیشتری بر تاریخ نشر بیفزایند. برای مثال درباره رئیس‌دانا، مدیر نشر نگاه و اطلاعاتی که در زمینه نشر دارد، می‌توان بر پایه 40 سال فعالیت در حیطه نشر یک کتاب استخراج کرد؛ بخشی از آن در رابطه با فراز و فرود نشرنگاه، قراردادها، کتاب‌هایی که منتشر کرده است که بخش مهمی از فرهنگ معاصر ماست.   ارزیابی شما  از وضعیت تاریخ شفاهی نشر چیست؟  به باور من تمام این کتاب‌ها می‌تواند ماده خام تاریخ تحولات اجتماعی – فرهنگی ما از منظر کتاب و نشر باشد. آثاری خانه کتاب در حوزه نشر خوب است و انتشار آن باید ادامه پیدا کند.  در کنار این آثار اسناد و مدرکی وجود دارد که سال‌ها در رابطه با نشر پیدا کردم و می‌تواند مبنای تالیف تاریخ تحلیلی نشر باشد و یک تاریخ وقایع‌نگارانه نشر را رقم بزند. نشر چنین آثاری، قدم‌های اولیه است. از سویی در حوزه نشر مسائل کاوش نشده بسیاری هست؛ مانند طراحی جلد، صفحه‌‌آرایی، تصویرسازی کتاب  و  تا کنون کسی سراغ این حوزه‌ها نرفته است. ما هنوز تحقیق مفصلی درباره چاپ سنگی انجام ندادیم،‌ علاوه بر آن درباره تاریخ کتاب درسی، کتاب کودک کاری نکردیم. بنابراین حوزه‌های نکاویده بسیاری در حیطه نشر وجود دارد که باید سراغ آن‌ها رفت و دریافت ناشران و آثارشان چه تاثیری در فکر و فرهنگ کشور گذاشته‌اند.     نظر شما درباره مجموعه کتاب‌های منتشر شده موسسه خانه کتاب در حوزه نشر چیست؟    در موسسه خانه کتاب از زمانی که مجید غلامی‌جلیسه عهده‌دار مسئولیت شدند، اقدامات مناسبی انجام شده است و سیدفرید قاسمی نیز طرح‌های بسیار خوبی را به این موسسه ارائه دادند. بنابراین طی این سه سال شاهد این هستیم که کارهای جدی در حوزه تاریخ نشر صورت گرفته که تا پیش از آن سابقه نداشت و شاید حضور مدیرعامل علاقه‌مند و آشنا به حوزه نشر، باعث چاپ چنین تالیفاتی شده است؛ کتاب‌هایی که در رابطه با تاریخ نشر در این مدت  در خانه کتاب منتشر شده در حدی است که می‌توان از آن یک کتابخانه کوچک ساخت که با توجه به آن می‌توانیم بگوییم برگ‌هایی از تاریخ نشر را در دسترس داریم. بنابراین به نظرم چنین کارهایی باید حمایت شود و چنین مدیرانی مانند غلامی‌جلیسه که علاقه‌مند، دل‌سوز و دلبسته حوزه چاپ و نشر هستند، تقویت شوند تا این حوزه‌ها قوت بیشتری بگیرد و بتوانند کارهای بیشتری انجام دهند. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Sun, 22 Jan 2017 10:26:33 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/244486/ناگفته-ها-پنهان-مانده-های-تاریخ-نشر-ایران-جدی-تر-کاویده-شود شمس‌آبادی: به نقش مردم در تاریخ‌نگاری انقلاب کمتر پرداخت شده است http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/244410/شمس-آبادی-نقش-مردم-تاریخ-نگاری-انقلاب-کمتر-پرداخت-شده  خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، بررسی کتاب‌هایی که به روایت تاریخ انقلاب اسلامی اختصاص دارند، حاکی از آن است که توجه به تاریخ محلی و رصد کردن نقش مردم در این رویداد عظیم چندان جدی گرفته نشده است. پس از چهار دهه از پیروزی انقلاب اسلامی به ثبت نقش برخی شهرها در پیروزی انقلاب اسلامی توجه شده است؛ توجهی که تاخیر در آن باعث شده جای روایت برخی افراد موثر در این رویداد به دلیل فقدان آنها خالی بماند. حسن شمس‌آبادی مولف کتاب‌های «سبزوار در انقلاب اسلامی»، «خاطرات حجت‌الاسلام و المسلمین محمدتقی عبدوس» و «نقش علمای مشهد در انقلاب اسلامی» معتقد است، تالیف تاریخ انقلاب اسلامی در شهرهای ایران را اگرچه با تاخیر اما بسیار سودمند می‌شمارد. در ادامه سوژه بررسی نقش و حضور مردم در تالیف تاریخ انقلاب با  شمس‌آبادی گفت‌وگو کردیم. وی به دلیل نگارش کتاب «سبزوار در انقلاب اسلامی» از ضرورت پرداختن به تاریخ محلی و نقش مردم در انقلاب با توجه به تجربه‌های خودش می‌گوید.   برخی کارشناسان معتقدند در روایت تاریخ انقلاب اسلامی به بُعد تاریخ سیاسی یا نخبگان توجه ویژه‌ای شده است. آیا می‌توان گفت در این رابطه به تمام ابعاد تاریخ سیاسی توجه ویژه شده و تالیفات خوبی در این رابطه منتشر شده است؟ پررنگ بودن تاریخ سیاسی مختص، تاریخ انقلاب اسلامی نیست و کلا تاریخ در ایران از منظر سیاسی دنبال می‌شود و این رویکرد را می‌توان در تاریخ قاجار و مشروطه نیز مشاهده کرد. این نوع رویکرد می‌تواند عوامل مختلفی از جمله نوع نگاه مورخان و موسسات فعال در این حیطه داشته باشد، نگاهی که تا به امروز نیز در تاریخ‌نگاری ما دنبال می‌شود. این پررنگ بودن بُعد سیاسی، تاریخ باعث شده به تاریخ اجتماعی و فرهنگی انقلاب اسلامی کمتر پرداخته شود. همچنین در بحث نظریه‌ها و تئوری‌پردازی انقلاب اسلامی چند اثر محدود تالیف شده که بیش‌تر آنها از سوی مورخان خارجی نوشته شده است. با این حال در این حوزه کتاب‌های خوبی منتشر شده که از جمله می‌توان به تک‌نگاری‌های سیاسی اشاره کرد، همچنین در رابطه با مجاهدین خلق، موسسه مطالعات پژوهش‌های سیاسی سه جلدی «سازمان مجاهدین خلق، از پیدایی تا فرجام» را به چاپ رساند که کتاب ارزشمندی است و به تاریخچه، سیاست‌ها، شعارها، اعلامیه و بیانیه‌ها پرداخته و تحلیل محتوا را نیز در نظر گرفته است. همچنین در حیطه تاریخ شفاهی نیز تالیف‌های خوبی منتشر شده و قابل تامل است. با این همه بحث نگاه و رویکرد موسسه‌های فعال در حوزه تدوین و تالیف تاریخ انقلاب اسلامی مطرح است؛ نگاهی که مولف به موضوع و پژوهش دارد و این‌که از چه دیدگاهی به موضوع می‌پردازد. البته در رابطه با تاریخ شفاهی می‌توان گفت به دلیل فعالیت موسسه‌های خارج از ایران و تالیف‌هایی که به چاپ رساندند با چند دیدگاه مواجه هستیم، دیدگاه‌هایی که ما را با چند نگاه به روایت تاریخ انقلاب مواجه می‌کند که در تالیف تاریخ انقلاب نیز به کار گرفته می‌شوند. بنابراین نگاه چند بُعدی به تاریخ ایران از یک منظر فراهم شده که برای پژوهشگران و مخاطب‌های تاریخ انقلاب سودمند است که با یک رویداد از چند دریچه یا زاویه دید برخورد می‌کنند و می‌توان انقلاب اسلامی را از زوایای مختلف بررسی کرد.   نقش پررنگ موسسه‌ها و مراکز دولتی در تالیف، ثبت و نشر تاریخ انقلاب اسلامی چه مزایا و معایبی دارد ؟ نه تنها تاریخ انقلاب اسلامی بلکه کلا تالیف تاریخ ایران بیش‌تر از سوی نهادهای دولتی مانند مرکز اسناد انقلاب اسلامی، مرکز بررسی‌های تاریخی، موسسه مطالعات تاریخ معاصر، موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی و ... صورت می‌پذیرد. نهادهایی که مستقیم یا غیرمستقیم از سوی دولت حمایت می‌شوند. نقاط قوت این رویکرد، دغدغه مسائل و مشکلات مالی نداشتن چنین موسسه‌هایی برای انجام پژوهش‌های تاریخی است. برای محققان این موسسه‌ها چندان نگران نیستند، کتاب‌های‌شان فروش برود یا خیر؟ بنابراین فقدان مشکل‌های مالی برای آن‌ها آرامش‌خاطری فراهم می‌کند تا به تحقیق و پژوهش در انقلاب اسلامی بپردازند، بدون این‌که دغدغه چندانی داشته باشند یا از نوآوری خاصی بهره ببرند. اما از جمله معایب فعالیت‌های این  موسسه‌ها آن است که آثار‌شان چندان در معبر نقد و نظر قرار نمی‌گیرد. از طرفی چون از یک گفتمان به مسائل تاریخ توجه می‌شود، متاسفانه چندان بازتابی در جامعه دانشگاهی و پژوهشی ندارد و این باعث می‌شود که نتواند به صورت وسیعی انعکاس پیدا کند و در رابطه با آن اظهارنظر شود. شاید به دلیل چنین رویکردی است که کتاب‌های منتشر شده در حوزه انقلاب اسلامی کمتر در تحقیقات مورد مراجعه قرار می‌گیرد. این در حالی است که میزان انتشار کتاب از سوی مرکز اسناد انقلاب اسلامی بسیار بالاست اما چندان گرایشی به مطالعه و نقد آن در میان جامعه تاریخ و پژوهش دیده نمی‌شود. اگرچه این منابع با مراجعه به خاطرات، اسناد و سایر منابع به خوبی گردآوری شده و کارهای با ارزشی نیز تا کنون تالیف و چاپ شده، اما به دلیل آن‌که نقد و نظر در آن کمرنگ است و به خوبی در آن پالایش صورت نمی‌گیرد، جامعه دانشگاهی گرایش چندانی به این آثار ندارد.   با گذشت چهار دهه از پیروزی انقلاب اسلامی انتشار کتاب‌هایی درباره «انقلاب اسلامی در مشهد»، «انقلاب اسلامی در اصفهان»، «انقلاب اسلامی در جهرم» و ... آغاز شده است. دلیل توجه به تاریخ انقلاب با محوریت تاریخ محلی در چیست؟ پرداختن به تاریخ انقلاب در شهرهای ایران بحث مغفولی بود اما مدتی‌ست با عنوان تاریخ شهرها یا تاریخ محلی به آن توجه شده است، اگرچه باید گفت در این میان ما یک تاریخ محلی داریم که تمرکز آن بر روی مکان یا مکان‌مندی تاریخ است که می‌تواند تاریخ محلی، شهری و یا منطقه‌ای باشد. در روایت تاریخ انقلاب اسلامی بیش‌تر به تهران، قم و برخی کلان‌شهرها پرداخته شده بود، اما چندی است موسسه‌هایی مانند مرکز اسناد انقلاب اسلامی و موسسه حفظ و نشر آثار امام خمینی (ره) به صرافت پرداختن به تاریخ محلی انقلاب شدند. البته مرکز اسناد انقلاب اسلامی در این رابطه آثار بیش‌تری را چاپ کرده است. با این حال نمی‌توان گفت پرداختن به تاریخ محلی پر رنگ کردن نقش مردم است؛ زیرا در همان روایت انقلاب در تهران و قم نیز مردم، علما، احزاب و گروه‌های سیاسی حضور دارند، در شهرهای دیگر مانند مشهد و سبزوار نیز مساله احزاب و جناح‌های سیاسی مطرح است و پرداختن تاریخ انقلاب اسلامی در سایر شهرها توجه به نقش مردم در انقلاب است که  کار بسیار خوبی است و تا کنون نیز روند انتشار آثار آن مناسب بوده و پایه تدوین و تالیف چنین آثاری متمرکز بر تاریخ شفاهی است که در آن افراد موثر در انقلاب اسلامی مدنظر قرار گرفتند. اگرچه سه دهه پس از پیروزی انقلاب اسلامی برای پرداختن به روایت‌های خارج از مرکز قدری دیر است و برخی افراد راوی دیگر از حافظه خوبی برخوردار نیستند و بعضی چهره‌های موثر و شاخص نیز فوت شده‌اند و این افسوس را به جا می‌گذارد؛ کاش این کار زودتر انجام می‌شد و جای خالی خاطرهای دیگران نیز با روایت‌های‌شان از انقلاب پر می‌شد با این حال باز هم این حرکت در تدوین تاریخ انقلاب با رویکرد مرکزدایی و توجه به شهرهای کوچک ارزشمند است.  ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Sun, 22 Jan 2017 09:06:36 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/244410/شمس-آبادی-نقش-مردم-تاریخ-نگاری-انقلاب-کمتر-پرداخت-شده زیگموند فروید درباره «تاویل رویا» چه می‌گوید؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/book/244294/زیگموند-فروید-درباره-تاویل-رویا-می-گوید به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) کتاب «تأویل رویا» اثر زیگموند فروید با ترجمه سهیل سُمی از سوی نشر پندار تابان روانه بازار نشر شده است.   در مارس 1900، کمی پس از نشر این کتاب، فروید به دوستش، ویلهلم فلیس، نوشت: «... آب از آب تکان نخورده تا نشان دهد که تأویل رؤیا بر کسی کوچکترین تأثیری گذاشته». فروید به این نتیجه رسیده بود که افکارش از نظر دیگران شنیع‌اند، و عطش او به این که اثرش بلافاصله قبول عام بیابد باعث شد که توجه به علاقه‌ی عموم را به کتابش دست کم بگیرد؛ افرادی که فروید مشتاق جلب تأییدشان بود ـ همکارانش در عرصه‌های پزشکی و علمی ـ کتابش را بلافاصله رد نکردند، اما قضاوتشان توأم با احتیاط و محافظه‌کاری بود. روانشناسی رمانتیک، با تمرکزش بر جست‌وجوی درونی سراسر ذهن، قلمرو نویسندگان و شاعران بود؛ اما در پایان قرن نوزدهم، این رویکرد جای خود را به نوعی فلسفه‌ی علم داد که برای مشاهده‌ی تجربی اهمیت قائل بود و به مسائلی که جنبه‌ی نظری داشت روی خوش نشان نمی‌داد. مکتب فکری هلمهولتس، که واکنشی نسبت به «حیات باوری» بود، می‌گفت که کل پدیده‌های‌ روانی ـ بیولوژیک باید در نهایت به رخدادهای فیزیکی ـ شیمیایی تقلیل یابند. فروید از دیدگاه پوزیتیویستی آگاهی خوبی داشت و، در واقع، حتی پیرو آن نیز بود؛ اما او روان‌شناسی را توضیحی در سطح بینابینی می‌دانست که می‌شد با خویشتن‌نگری به شکلی نظام‌مند در آن غور و تفحص کرد. ادعای او در مورد این که رویاها را با موفقیت در خدمت علم قرار داده، ادعایی است که باید در موردش محتاط بود؛ اما مهارت او در بحث این باب موجب شد که بسیاری از منتقدان، تقریباً بدون خواست و اراده‌ی خودشان، احساس کنند که مجاب شده‌اند ـ اثر او را عموماً «خلاقانه» و «الهام‌بخش» توصیف می‌کردند. تأویل رؤیا بسیار بیش از آن چیزی است که از عنوانش برمی‌آید. این اثر، در عین حال، شرح الگوی ذهن (نخستین «موضع نگاری» فروید، که بنابر آن ذهن به ناآگاهی، پیش آگاهی و آگاهی تقسیم شد، سه بخشی که در آن اصول متفاوتی برای کارکرد ذهن حاصل آمد)، تحقیق در باب فرآیندهای تخیلی، و نیز اعترافی شخصی است. فروید این نوشته را واکنشی نسبت به مرگ پدرش تلقی می‌کرد، «مهمترین اتفاق، تلخ‌ترین فقدان در زندگی یک مرد،» و کشف خود را در مورد «عقده‌ی ادیپ» در این کار ثبت کرد، ادعایی که هنوز مناقشه‌برانگیز است، ادعا در مورد گرایش ناآگاهانه‌ی (دوران کودکی) مردان به انجام کاری ممنوعه و پدرکشی. درک شرح نظری در فصل هفتم دشوار است، و نمونه‌ای است از اثر مکانیکی او به نام برنامه‌ای برای یک روان‌شناسی علمی (تلاشی جسورانه، اما نافرجام برای حل مسئله‌ی جسم ـ ذهن)، اما بررسی «عمل رؤیا» در فصل قبلی متن قانع‌کننده‌ای است. این بخش به جای تمرکز بر سیستم‌های نظری حافظه و انتقال «تحریک» در نوروفیزیولوژی نظری، نوعی «متابولیسم معنا» را توصیف و بر شیوه‌های شاخ و برگ یافتن ایده‌ها و بازنمود آن‌ها در ذهن تمرکز می‌کند، و گذار غیرمعمول مؤلف را از جایگاه یک عصب‌شناس به یک روان‌شناس تحت الشعاع قرار می‌دهد.   همه‌ی مجازها و استعاره‌های آشنا در خیال‌پردازی ادبی را فروید به زبان رؤیاها نسبت می‌دهد. اما مسلماً او در میان هم‌نسلان خود تنها کسی نبود که چنین کاری کرد. آنچه رویکرد فروید را از رویکرد افرادی چون استیونسن متمایز می‌کند، تأکید بر رؤیا به عنوان عامل اطلاعات نادرست است. آن جا که رمان‌نویس از تمهیدات خیالی برای دمیدن زندگی به جهان داستانی‌اش استفاده می‌کند تا «حقیقتی روایی» را خلق و منتقل کند، مولف نهان فروید (هرچند برای مقبول کردن اثرش برای سانسورچی قانونی و ویکتوریایی ذهن) کمر همت بسته است تا دروغ بگوید.   حال تقریبا صد سال از زمان نشر چاپ نخست تأویل رویا می‌گذرد، و بجاست که اگر بپرسیم که‌ آیا ایده‌های فروید هنوز هم معتبرند یا خیر؟   در تأویل رویا با دو فروید روبه‌رو هستیم؛ یک فروید به مفاهیم رایج در علم و فن‌آوری دوره‌ی خودش متوسل می‌شود تا برای عملکرد ذهن الگوهایی به دست بدهد. اگر او امروزه زنده بود، بی‌تردید دستگاه‌های ذهنی را به یک کامپیوتر تشبیه می‌کرد، نه به یک دوربین، و از هوش استوار بر سیلیکون سخن می‌گفت. اما فروید دوم به جای سازوکار به معنا می‌پردازد، تحولات استعاری آرزو در تقابل با نوسان تکانه‌های انرژیک. از دیدگاه امروزی، این فروید پیش از آن که در اشتباه باشد، بیش از حد متعصب و جزم‌اندیش می‌نماید. روشن است که بعضی از رؤیاها ظاهراً‌ گمراه‌کننده و در پس لفاف مستورند، اما رویاهای دیگر حقیقت را می‌گویند. فراگیر بودن رؤیاهای روشن و قابل درک، فعالیت خلاقانه، دستاوردهای فکری و تجربه‌ی احساسی در کنار هم نشانگر آن هستند که رؤیاها به لحاظ ماهیت مثل کل حوزه‌ی زندگی ذهنی دارای تنوع‌اند، چه از بُعد غیرگفتمانی و چه در بُعد شعری یا حتی تبلیغی. رساله‌ی فروید در باب فعالیت ذهن ما در خواب، به لحاظ انسجام منطقی و تعمیم‌های بسیار کلی کم و کاشتی داشت. این رساله آن کلید کلی و فراگیری که او تصور می‌کرد نبود. با این حال، نبوغ دوران ساز نهفته در آن جای هیچ شک و شبهه‌ای ندارد.  مخاطبان این اثر در هفت فصل با عناوین نوشته‌های علمی در باب مسائل رویا، شیوه تاویل رویا، رویا به مثابه تحقق آرزو، تحریف در رویاها، موضوع و منابع رویاها، عمل رویا و روان‌شناسی فرایندهای رویا می‌توانند با مباحث آن آشنا شوند. کتاب «تأویل رویا» اثر زیگموند فروید، ترجمه سهیل سُمی با شمارگان هزار و 500 نسخه در 527 صفحه به بهای 46 هزار تومان از سوی نشر پندار تابان منتشر شده است. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Sat, 21 Jan 2017 07:50:36 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/244294/زیگموند-فروید-درباره-تاویل-رویا-می-گوید روایت الیور ساکس از «مردی که زنش را با کلاه اشتباه می‌گرفت!» http://www.ibna.ir/fa/doc/book/244289/روایت-الیور-ساکس-مردی-زنش-کلاه-اشتباه-می-گرفت به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، نشر نو به تازگی کتاب «مردی که زنش را با کلاه اشتباه می‌گرفت! و ماجراهای بالینی دیگر...» نوشته الیور ساکس با ترجمه ماندانا فرهادیان را روانه بازار نشر کرده است.   در این کتاب حکایت افرادی آمده که گرفتاری ناهنجاری‌های فکری و ادارکی باورنکردنی هستند، بیمارانی که خاطراتشان را از دست داده‌اند و همراه آن بخش بزرگی از گذشته‌شان را؛ بیمارانی که قادر به تشخیص افراد یا اجسام آشنا نیستند، دست‌ها و پاهایشان برایشان بیگانه شده و حتی انسان‌های عقب افتاده قلمداد شده‌اند، اما در همین حال از استعدادهای هنری و ریاضیاتی ناشناخته و فوق‌العاده برخوردارند. این داستان‌های بی‌نظیر هر چند به شکل باورنکردنی عجیب به نظر می‌رسند اما در روایت همدلانه دکتر ساکس عمیقاً دیده می‌شوند. کتاب مواجهه بیماران، نزدیکان آنها و پزشکان با مشکلات عصب‌شناختی است.  مولف کتاب درباره انگیزه خود از نگارش این اثر می‌نویسد: «حرفه و زندگی‌ام همیشه با بیمار گذشته است، اما بیمار و بیماری‌اش مرا به فکرهایی واداشته که شاید در شرایطی دگر نمی‌داشتم. تا بدان‌جا که به مانند نیچه ناگزیرم این پرسش را مطرح کنم: «و اما بیماری: آیا وسوسه نمی‌شویم که از خود بپرسیم آیا بدون بیماری می‌شود سر کرد؟» و به پرسش‌هایی توجه کنم که از آن نشئت می‌گیرد و ماهیتاً به همین اندازه بنیادی است. بیمارانم دائماً مرا به پرسش وا می‌دارند و پرسش‌هایم همواره مرا به سوی بیماران می‌کشانند؛ بنابراین در داستان‌ها یا تحقیقاتی که خواهد آمد دائماً باید در حرکت خواهم بود. تحقیق، قبول؛ اما چرا داستان یا شرح حال بیمار؟ بقراط مفهوم شرح حال بیماران را ارائه داد. این فکر را که بیماری دوره‌ای دارد، از اولین علائم تا نقاط اوج یا بحران آن، و از آنجا به نتیجه‌ای شاد یا مرگبار ختم می‌شود. بنابراین بقراط شرح بیماری را باب کرد، یعنی توصیف یا شرحی از سابقه تاریخی بیماری که دقیقا از واژه قدیمی «پاتولوژی» مستفاد می‌شود. این قبیل شرح حال‌ها از جنس تاریخی طبیعی‌اند، ولی درباره خود فرد و سابقه‌اش چیزی نمی‌گویند؛ از فرد و از تجربه‌هایی که فرد در طی بیماری با آن‌ها مواجه می‌شود و برای بقا با آن‌ها مبارزه می‌کند چیزی نمی‌گوید.»   سنّتِ داستان‌های پرمایه پزشکی در قرن نوزدهم به اوج رسید و بعد با ظهور علم عصب‌شناسی، که فاقد جنبه شخصی بود، افول کرد. در حکایت‌های قدیمی شخصیت‌های تمثیلی ـ قهرمان، قربانی، شهید، جنگجو ـ حضور دارند. بیماران اعصاب نیز از زمره همین شخصیت‌های تمثیلی‌اند و در داستان‌های غریبی که در این کتاب نقل خواهد شد حتی بیشتر هم هستند. چگونه می‌توان «دریانورد گم گشته» یا دیگر شخصیت‌های غریب این کتاب را برحسب این واژه‌های تمثیلی یا استعاره‌‌ای دسته‌بندی کرد؟ می‌شود گفت که‌ آن‌ها مسافرانی به سرزمین‌های تصورناپذیرند. سرزمین‌هایی که در غیر این صورت هیچ گونه تصور یا خیال از آن‌ها نمی‌داشتیم.   هشت فصل از این کتاب پیش‌تر منتشر شده‌اند:‌ «دریانورد گم گشته»، «دست‌ها»، «دوقلوها»، «هنرمند اوتیستی» در نیویورک ریویو آو بوکز (1984 و 1985)، «ری تیک زنِ بامزه»، «مردی که زنش را با کلاه اشتباه می‌گرفت»، «خاطره‌پردازی» در لاندن رییو آو بوکز (1981، 1983، 1984) که روایت خلاصه‌تری از این آخری با عنوان «گوش موسیقایی» آورده‌ شده بود. «تراز شده» هم در مجله ساینس (1985) منتشر شده است. گزارش اولیه‌ای از یکی از بیماران ساکس را در «نوستالژی بی‌اختیار» می‌توان یافت که شخصیت رُز در کتاب بیداری‌ها و شخصیت دبورایِ هارولد پینتر در کتاب نوعی آلاسکا از آن برگرفته شده است (نخست با عنوانِ‌ «نوستالوژی بی‌اختیار بر اثر تجویز ال دوپا» در بهار 1970 در لَنسِت منتشر شده بود) از چهار «شبح»، دو تای اول آن با عنوان «نادره‌های بالینی» در بریتیش مدیکال جورنال (1984) به چاپ رسید. دو بخش کوتاه از کتاب‌های پیشین برگرفته شده‌اند: «مردی که از تخت بیرون می‌افتاده از کتاب پایی برای ایستادن، و «توهم‌های دیداری هیلده گارد» از کتاب میگرن. دوازده بخش مانده منتشر نشده و کاملاً جدیدند و همگی طی پاییز و زمستان 1984 نوشته شده‌اند.» کتاب «مردی که زنش را با کلاه اشتباه می‌گرفت! و ماجراهای بالینی دیگر...» با شمارگان هزار و 100 نسخه در 330 صفحه به بهای 25 هزار تومان از سوی نشر نو با همکاری نشر آسیم در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته است. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Fri, 20 Jan 2017 06:30:50 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/244289/روایت-الیور-ساکس-مردی-زنش-کلاه-اشتباه-می-گرفت ایرانشناسی که پیوسته نامش با تخت جمشید همراه است http://www.ibna.ir/fa/doc/report/244384/ایرانشناسی-پیوسته-نامش-تخت-جمشید-همراه خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- ارنست هرتسفلد، باستان­شناس شهیر و مؤلف کتاب «ایران در شرق باستان»، درباره تاریخ ایران باستان کاوش‌­های متعددی انجام داد. این مستشرق و ایران‌شناس آلمانی در خواندن خطوط باستانی و تسلط بر تاریخ ایران باستان، عراق و اسلام از اعجوبه‌­های زمان خود بود و در حدود 190 کتاب، رساله و مقاله درباره تاریخ و تمدن و ادیان ایران، کلده، عیلام، قدیم و اسلام نوشت.­ نام او پیوسته با تخت جمشید همراه است؛ زیرا موفق به خواندن کتیبه­‌های آن شد. او کتاب مهمی درباره صنعت ایران باستان به نام «ایران و مشرق قدیم» و کتاب دیگری درباره زرتشت و دین­‌های عهد او تالیف کرد. کشف کتیبه «پهلوی فیروزآباد» و کتیبه­‌های سرمشهد، نزدیک کازرون، از دیگر اقدامات ارزشمند اوست. روایت هرتسفلد از ایران باستان «ایران و مشرق قدیم» که در سال 1941 و در بحبوحه جنگ جهانی دوم منتشر شد، در واقع روایتی اصلاح شده و اندکی مفصل­‌تر از هشت سخنرانی هرتسفلد، درباره تاریخچه باستانشناسی ایران است که پاییز 1934 در بوستون آمریکا ایراد شد. هنگام تالیف کتاب حاضر، هرتسفلد ناگزیر شد، با توجه به نتیجه کاوش‌­هایی که در فاصله سال‌­های 1934-1941 انجام شده بود، در متن سخنرانی‌­های اول و دوم تغییراتی بدهد و مطالبی را بر آن بیفزاید. مترجم این اثر هرتسفلد معتقد است، اگر این کتاب نیم قرن پیش به زبان فارسی ترجمه می­‌شد، شاید تغییرات عظیمی از اشیای هندی و باستانی این سرزمین، چنین گسترده به یغما نمی‌رفت. در ادامه توضیح می­‌دهد: کتاب زمانی که مسایل تاریخی و باستانشناسی نمی‌توانستند در اولویت باشند، انتشار یافته است و دوم بیانگر اهمیت فوق­‌العاده کتاب به‌عنوان مرجع و راهنمای جامعی درباره گذشته و فرهنگ پیش از تاریخ بومیان سرزمینی است که بعدها «فلات ایران» نامیده شد. این کتاب در چهار فصل تدوین شده است؛ فصل اول، دوره پیش از تاریخ یعنی عصر حجر، نوسنگی و مفرغ، عصر اخیر با پیدایش خط همزمان بوده است. آغاز عصر مفرغ در آسیای غربی با صفحه اول تاریخ، یعنی هنگامی که کهن‌­ترین اسناد مکتوب از آن به دست آمده، یکی است. فصل دوم، سپیده‌­دم تاریخ در بخشی از فلات ایران که سرنوشت‌­ساز بود و در خوزستان کنونی واقع است و ایلام نامیده می­‌شد، همزمان با سومر باستانی، گونه­‌ای خط مستقل ابداع شد که امروزه آن را خط ایلامی آن را خط ایلامی بدوی می­‌نامند. مولف با کمک و تکیه بر یافته­‌های باستان­شناختی، به شرح این دوره پرداخته است. فصل سوم، عصر هخامنشیان نام دارد. مولف هنر اصلی دوره هخامنشی را معماری آن دانسته و به شرح و تفسیر بناهای آن پرداخته است. هرتسفلد معتقد است: «تخت جمشید ظاهرا جایی بوده که با انگیزه تاریخی و عاطفی در زادگاه خاندان سلطنتی پی­‌افکنده و بنا شده است و تنها گاهی برای اجرای مراسمی خاص از آن استفاده می‌­شد. البته نقشه دقیق تمام بناهای آن، به‌عنوان مجموعه ساختمان واحدی، از قبل فراهم شده بود.» فصل چهارم، دوره‌­های اشکانی و ساسانی نام دارد. مولف، حمله اسکندر را به شرق باستان، عمیق‌­ترین زخم در تاریخ پنج هزار ساله آن دانسته است. وی در این کتاب ابتدا به شرح آثار و ابنیه باقی مانده از عهد اشکانی پرداخته و دوره اشکانی را با هخامنشی مقایسه کرده است، سپس به بررسی هنر عصر ساسانی که از دوره اشکانی شروع و تا آغاز دوره اسلامی ادامه می‌یابد. در نهایت سیر تحول هنر حجاری نقش برجسته و مجسمه‌­سازی ساسانی را مورد توجه قرار داده و آن را تقسیم‌بندی کرده است.   نام هرتسفلد با تاریخ تخت جمشید توام خواهد بود ریچارد فرای، ایرانشناس شهیر که مدتی را با هرتسفلد در دانشگاه هاروارد گذراند و از نزدیک با او آشنایی داشت، درباره وی می‌نویسد: «مستشرق و عالم بزرگ علم آثار قدیمی ارنست هرتسفلد که قریب شش ماه قبل در شهر بال از بلاد سوییس فوت کرد یکی از اعاظم علمانی است که ما را به معرفت احوال ایران قدیم آشنا ساخته‌­اند چنانکه هرتسفلد اول کسی است که اهمیت دخالت ایران دوره ساسانی را در تاریخ معماری و صنعت به عالم فهمانده و در نتیجه مطالعات و تحقیقات عدیده در خصوص معماری و ابنیه ایران قدیم دایره اطلاعات دیگران را که در این بابا بسیار محدود بود وسعت کامل بخشیده است.» وی ادامه می‌دهد: «علم و اطلاع بی پایان هرتسفلد تنها محدود به ایران نبود بلکه نسبت به احوال عالم عربیت و تمدن­‌های قدیم سرزمین بین­النهرین نیز احاطه و معرفتی تمام داشت. نام هرتسفلد پیوسته با تاریخ تخت جمشید توام خواهد بود چرا که اوست که اول بار در آن خرابه‌­ها با روشی علمی به حفاری پرداخته و نتایج مهمی به دست آورده است. انتشار متن و ترجمه کتیبه پهلوی پایکولی یکی از بزرگترین کارهایی است که به دست هرتسفلد انجام یافته و نالنتیجه تمام فضلایی را که در باب ایران قدیم کار می­‌کنند قرین امتنان ساخته است.» فرای در ادامه با اشاره به آخرین تالیف هرتسفلد می‌نویسد: «اندکی قبل از فوت هرتسفلد بالاخره بزرگترین تالیفات خویش را که مدت‌ها در تالیف آن رنج می‌برد منتشر ساخت. این کتاب که در دو جلد به سال 1947 میلادی در شهر پرینستن آمریکا انتشار یافته در باب زرتشت و دنیای عهد اوست. شاید این دانشمند آینده شومی را که در انتظار او بود پیش‌بینی می‌کرد چه این کتاب اخیر او هیچ قسم فهرستی ندارد و بی‌شباهت به نمونه‌های مطبعه که آن را به عجله خوانده باشند نیست. با تمام این احوال کتاب مزبور پر از آرا تازه تازه و متضمن عقاید هرتسفلد راجع به زندگانی زردشت است.»   ماجرای هرتسفلد و خروج آثار باستانی ایران پروفسور هرتسفلد در سال 1307 ش براساس تصویب مجلس شورای ملی برای تدریس در رشته تاریخ، جغرافیای تاریخی و باستان­‌شناسی به استخدام دولت ایران درآمد. او در طی سال‌های 1931-34 میلادی از طرف موسسه شرق­‌شناسی دانشگاه شیکاگو مأمور کاوش در تخت جمشید شد. وی در روز 6 مرداد 1312 قصد داشت با اتومبیل شخصی خود از مرز خسروی در غرب کشور خارج شود. مأموران گمرک تعداد 27 قطعه آثار عتیقه را از جامه‌­دان او کشف و توقیف کردند. بر اساس جدولی که مرحوم دکتر عزت‌الله نگهبان ارائه می­‌دهد اولین تماس هرتسفلد با آثار باستانی ایران در سال 1289 شمسی/1910 میلادی بود. پروفسور هرتسفلد هنگامی که ریاست هیئت حفاری در تخت جمشید را به عهده داشت، در تابستان 1313 شمسی متهم به خروج غیر قانونی بعضی از اشیاء عتیقه از کشور شد. اسناد مربوط به قاچاق آثار عتیقه ایران در بایگانی سازمان اسناد ملی ایران و نیز مرکز اسناد وزارت امور خارجه ایران موجود است. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Fri, 20 Jan 2017 05:30:36 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/244384/ایرانشناسی-پیوسته-نامش-تخت-جمشید-همراه فصیحی: بررسی داده‌های تاریخ فکر با چکمه آهنین امکان پذیر است http://www.ibna.ir/fa/doc/report/244431/فصیحی-بررسی-داده-های-تاریخ-فکر-چکمه-آهنین-امکان-پذیر به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، نشست نقد و بررسی کتاب «از کاوه تا کسروی» با نقادی دکتر سیمین فصیحی، عضو هیات علمی دانشگاه الزهراء و دکتر محسن بهشتی‌سرشت، عضو هیات علمی دانشگاه بین‌المللی قزوین و با حضور مولف کتاب دکتر علیرضا ملائی‌توانی چهارشنبه 29 شهریورماه در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد. مولف «از کاوه تا کسروی» را در حوزه فکر نوشته است فصیحی در این نشست گفت: ملائی‌توانی جزو تاریخ‌نگاران جوان و پرکار است که با تالیف «از کاوه تا کسروی» باید عنوان جسور نیز به وی بدهیم. زیرا موضوع تعاملات دینی و ورود به این حوزه پرمخاطره چه در دوره سنت و چه در دوره مدرن با مناقشات و مخاطراتی همراه بوده است که تبعات متفاوتی ممکن است داشته باشد و شاید تاریخ‌نگاران جوان بتوانند سراغ آن بروند و درباره آن در تاریخ تحقیق و بررسی‌ کنند.   وی افزود: موضوع تعاملات دینی و مواجهه‌ای که در جامعه ما با دین چه در دوره سنت و چه در دوره مدرن صورت گرفته، دارای اهمیت است به ویژه که در دوره مدرن با پدیده مدرنیته مواجه هستیم که وارد جامعه می‌شود و پس از آن جریان روشنفکری ما شکل می‌گیرد و به عبارتی تبار روشنفکران کنونی ما ریشه در جامعه قاجار دارد.   این عضو هیات علمی دانشگاه الزهراء ادامه داد: بنابراین در دوره قاجار مواجهه جامعه با پدیده روشنفکری صورت گرفته که بسیار مهم است. به هر حال وقتی مدرنیته وارد جامعه ایران شده، بحرانی ایجاد کرده که روشنفکران ما را به تامل برانگیخته است که با این مدرنیته چه کنند با آن بستیزند یا دل بسپارند؟ یا به دنبال راه میانه‌ای باشند که بتوانند جامعه را با آن آشتی دهند. در این میان آنچه بسیار مورد توجه قرار گرفته، خود مساله دین است.   فصیحی بیان کرد: فکر می‌کنم تاریخ‌نگار و محققی که وارد این حوزه‌ها می‌شود باید هم با افکار مدرن آشنا باشد که کارنامه تالیفات مولف نشان می‌دهد که این حوزه را می‌شناسد. از طرفی با جریانات، افکار، بسترهای تاریخی و سیاسی که در تاریخ معاصر وجود داشته، آشنا باشد که مولف با آن درگیر است، البته در این زمینه باید آشنایی با دین نیز اضافه شود، زیرا می‌تواند در تحلیل‌های مولف تاثیرگذار باشد.   وی افزود: مولف در «از کاوه تا کسروی» به حوزه فکر وارد شده که در واقعه بررسی این حوزه تخصص و تسلط به اندیشه‌های دینی را می‌طلبد. این اثر مربوط به تاریخ فکر است و منابع مشخصی دارد. مولف نیز اشاره کرده که از منظر تاریخ به این حوزه وارد شده است که به نظرم مانند هر کار تاریخی دیگری یک چکمه آهنین می‌خواهد تا با انبوهی از داده‌های تاریخی سروکار پیدا کند.   این استاد تاریخ دانشگاه الزهراء ادامه داد: البته منابع تاریخ فکر مشخص است و شاید دشواری، پراکندگی و تنوع موضوعات اجتماعی و اقتصادی را نداشته باشد. به عبارتی این تشخص و تعیین قدری کار مورخ را در گردآوری داده‌ها ساده‌تر می‌کند اما به دلیل ماهیت فکر و کیفیت آن به تحلیل نیازمند است که به این لحاظ مورخ باید از این قدرت، علم و آگاهی در حوزه تاریخ فکر برخوردار باشد که در این کتاب رگه‌هایی از تسلط و تحلیل را می‌توانیم به وضوح ببینیم.   فصیحی گفت: در این کتاب از مجموعه مفاهیمی صحبت شده که هنوز اجماع و اتفاق‌نظری درباره آنها وجود ندارد، بنابراین در واقع هم خود این مفاهیم اهمیت پیدا می‌کند که ما باید حداقل تعریفی از این مفاهیم ارائه دهیم که با چه تعریفی وارد بحث تاریخ فکر شدیم؟ اما آنچه که در این کتاب جای آن را بسیار خالی احساس کردم در واقع ارائه مفهوم روشنفکری دینی، به عنوان یک تیپلوژی است که باید روشن کند چه مباحثی پیرامون آن مطرح است؟   وی افزود: مفاهیمی مانند اصلاح‌گران، احیاگران و دگراندیشان دینی در واقع به چه شکل به جای هم به کار می‌روند؛ دقیقا مانند بحث مدرنیته، تجدد، مدرناسیون و مدرنیسم است که این مفاهیم نیز غالبا به جای هم به کار گرفته می‌شوند، در حالی که ممکن است معانی متفاوتی داشته باشند. البته مولف اشاره‌ای گذار به دگراندیشی کرده اما چندان قانع کننده نیست و به نظرم آنچه که برای دگراندیشی ذکر کرده، شاید رادیکال بودن در نوع فکر است یا رادیکال بودن در نوع مواجهه‌ای است که در متون دینی یا رفتارها و باورهای دینی جامعه بروز کرده و این صرفا در کسروی است و من در مجله «کاوه» تقی‌زاده، «ایرانشهر» کاظم‌زاده و یا حتی «آینده» دکتر محمود افشار ندیدم.     بالندگی موسس مجله کاوه در دل تاریخ بهشتی‌سرشت درباره ضرورت پرداختن به مسائل تاریخی که جامعه امروز به آن مبتلاست، گفت: با گذشت یک قرن از مشروطه، همچنان موضوع انحطاط و عقب‌ماندگی با همه پیشرفت‌هایی که به وجود آمده، مساله اصلی جامعه ماست. به همین دلیل باید از بُعد تاریخی به این مساله توجه ویژه شود. با خواندن کتاب «از کاوه تا کسروی» و سایر آثار مولف درمی‌یابید که مسیر مشخصی دنبال شده و دغدغه چرایی و تشریح برخی مسائل و معضلات امروز با تکیه بر تاریخ بررسی شده است.   وی درباه پرداختن به شخصیت و زندگی تقی‌زاده عنوان کرد: فکر می‌کنم موسس مجله کاوه جای این را داشت که بیشتر به فراز و فرود زندگی سیاسی‌اش پرداخته شود. زیرا وی یک شخصیت تاریخی است به این دلیل که به صورت تاریخی بالنده شده و هر دوره از زندگی‌اش متفاوت است و کسی کمتر از این تفاوت‌های زندگی تقی‌زاده صحبت کرده است.     تامل درباره زندگی تقی‌زاده دستمایه اثر دیگری است مولائی‌توانی در پایان نشست با اشاره به برخی انتقادهای منتقدان گفت: در دو بخش نخست کتاب به مجلات «کاوه»، «ایرانشهر»، «آینده»، «پیمان» و «پرچم» پرداختم بدون اینکه بخواهم به مولفان آنها؛ تقی‌زاده، کاظم‌زاده، دکتر افشار و کسروی بپردازم. اگرچه مولفان این مجله‌ها به ویژه تقی‌زاده در روند زندگی‌اش فراز و فرودهای فراوانی داشته و دستخوش تحولات و بازنگری‌ها در آرایش شده که بسیار ارزشمند است اما در کتاب «از کاوه تا کسروی» هدف بازتاب احوال و تغییرات زندگی مولفان مجله‌ها نبود. ادرباره مجله «ایرانشهر» کاظم‌زاده و «پیمان» کسروی کارهایی انجام دادم و طبیعتا این توقع پیش می‌آید که چرا در رابطه با بقیه انجام نشده است؟   وی افزود: در بررسی مجله‌ها اندیشه‌های دینی کسروی مدنظرم بود اما ملاحظات تقی‌زاده و سخنانی که در مجلس و شهریور 1320 بیان کرده، چندان مدنظرم نبود اما این موضوعات می‌تواند دستمایه اثر دیگری باشد.      ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Thu, 19 Jan 2017 09:00:01 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/244431/فصیحی-بررسی-داده-های-تاریخ-فکر-چکمه-آهنین-امکان-پذیر صالح‌پور: روایت زنده‌یاد نوایی از «ایران و جهان از قاجاریه تا پایان عهد ناصری» خواندنی است http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/244411/صالح-پور-روایت-زنده-یاد-نوایی-ایران-جهان-قاجاریه-پایان-عهد-ناصری-خواندنی اردشیر صالح‌پور، پژوهشگر و عضو ایکوم درباره پیشنهاد مطالعه برای تعطیلات پایان هفته به خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) گفت: کتاب «ایران و جهان از قاجاریه تا پایان عهد ناصری» تالیف زنده‌یاد دکتر عبدالحسین نوایی که با قلم شیوا تاریخ 200 ساله ایران را بسیار خوب تحلیل کرده گزینه مناسبی برای مطالعه تاریخ دوستان است.   وی افزود: مولف برهه‌ای از تاریخ معاصر ایران را با تکیه بر اسناد و منابع بیان کرده است و نوع روایت و قلم مولف باعث شده که چند بار کتاب را مرور کنم و از اطلاعات خوب آن بهره بگیرم. این پژوهشگر ادامه داد: از آنجا که مشغول نوشتن کتابی درباره دوره قاجار هستم مطالعه این اثر به من کمک بسیاری کرد و جزو منابع اصلی تالیف من قرار گرفته است. کتاب «ایران و جهان از قاجاریه تا پایان عهد ناصری» در 855 صفحه به بهای 4 هزار تومان با شمارگان 4900 نسخه در سال 1369 از سوی نشر هماذر منتشر شده است. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Thu, 19 Jan 2017 08:50:07 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/244411/صالح-پور-روایت-زنده-یاد-نوایی-ایران-جهان-قاجاریه-پایان-عهد-ناصری-خواندنی زورق: «دو مکتب در اسلام» و «نقش ائمه در احیا دین» را مطالعه کنید http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/244108/زورق-دو-مکتب-اسلام-نقش-ائمه-احیا-دین-مطالعه-کنید محمدحسن زورق در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) مطالعه آثار مرحوم دکتر سیدجعفر شهیدی و علامه عسگری را به مخاطبان پیشنهاد کرد و افزود: کتاب‌های این دو متفکر بسیار مهم هستند به ویژه از میان آثار علامه عسگری کتاب «دو مکتب در اسلام» بسیار ارزشمند بوده و به زبان فارسی هم ترجمه شده است.  وی ادامه داد: «معالم المدرستین» از کتب برجسته علامه عسگری است که در سه جلد تنظیم شده و دارای مباحثی چون منابع و مصادر شریعت اسلامی در دو مکتب امامت و خلافت، همچنین بحث‌های دو مکتب درباره صحابه و صحابی بودن، سنت پیامبر(ص) و قیام امام حسین(ع) برضد انحراف از سنت پیامبر(ص) که بر اثر جهاد و عمل به رای پدید آمده بود و نیز تمکین و توانایی امامان شیعه(ع) در اعاده و بازگرداندن سنت پیامبر(ص) به جامعه اسلامی پس از قیام امام حسین(ع) است. همچنین در بخشی دیگر مصطلحات بحث امامت و خلافت مانند شورا، خلیفه و خلیفه خدا در زمین، امیرالمومنین، امام، امر و اولی الامر، وصی و وصیت توضیح داده شده است. این پژوهشگر دینی ادامه داد: همچنین مجموعه 16 جلدی «نقش ائمه در احیا دین» نیز کتاب دیگری از علامه عسگری است که خواندن آن خالی از لطف نیست. وی در بخش دیگری از سخنانش مطالعه کتاب ««اسلام و سکولاریسم، از آغاز تا امروز» به قلم خود را که به تازگی منتشر شده را پیشنهاد کرد و افزود: در این کتاب بحث فطرت بیان شده که موضوع جدیدی است. همانگونه که می‌دانید دو دسته تمایل در انسان مطرح شده است؛ تمایلات زیستی که در همه انسان‌ها زنده است و دسته دیگر تمایلاتی است که در انسان است و در سایر موجودات نیست مانند میل به قدرت، زیبایی و لذت. نقش تمایلات در پیدایش تمدن در این کتاب کاملاً مشخص شده و مسیر حرکت تاریخ بر اساس این تمایلات تبیین شده است. محمدحسن زورق متولد سال ۱۳۲۹ در تهران است و تاکنون ۲۸ جلد کتاب در حوزه‌های ارتباطات، ادبیات، تاریخ، فلسفه تاریخ و سیاست از او منتشر شده است. کتاب «فاطمه چه گفت؟ مدینه چه شد؟» اثر دیگر این مولف در سال ۱۳۸۲ است که به‌عنوان یکی از آثار برگزیده جشنواره کتاب سال ولایت معرفی شد. این کتاب با عنوان جدید «شهر گمشده» به چاپ هفتم رسیده و برخی از آثار این مولف نیز به زبان‌های دیگر از جمله زبان‌های عربی و بنگالی منتشر شده است. کتاب «اسلام و سکولاریسم، از آغاز تا امروز» با توجه به استقبال اندیشمندان و مخاطبان کتاب «دو حرکت در تاریخ» در ۹۷۲ صفحه و قطع وزیری از سوی دفتر نشر فرهنگ اسلامی روانه بازار نشر کتاب شده است. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Thu, 19 Jan 2017 04:30:00 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/244108/زورق-دو-مکتب-اسلام-نقش-ائمه-احیا-دین-مطالعه-کنید کارنامه استاد نجیب مایل‌هروی درخور میراث کهن ایران است http://www.ibna.ir/fa/doc/book/244408/کارنامه-استاد-نجیب-مایل-هروی-درخور-میراث-کهن-ایران به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، «فرزند هرات» ارج‌نامه نجیب مایل هروی به کوشش علی اوجبی از سوی موسسه خانه کتاب منتشر شد. این کتاب از پنج فصل «درباره استاد نجیب مایل هروی»، «گفت‌وگو»، «معرفی تفصیلی آثار»، «مقالات اهدایی» و «رسائل اهدایی» تشکیل شده است.   کارنامه‌ای به اندازه یک دانشگاه مجید غلامی‌جلیسه، مدیر عامل موسسه خانه کتاب در پیشگفتار با اشاره به کارنامه استاد مایل‌هروی می‌نویسد: «بعید می‌دانم کسی از اهالی قلم، خاصه علاقه‌مندان به حوزه میراث و پژوهشگران این عرصه باشد که نام استاد نجیب مایل هروی را نشنیده و از آثارش بهره نگرفته باشد. مصحح باشی و کتاب تاریخ نسخه‌پردازی و تصحیح انتقادی نسخه‌های خطی ایشان را نخوانده باشی و یا نسخه‌شناس و نسخه‌پژوه باشی و از کتاب کتاب‌آرایی در تمدن اسلامی ایشان بهره نبرده باشی. استاد نجیب ما در زندگی پربار و پربرکت خود با وجود ناملایمتی‌های روزگار، کارنامه در خور توجهی از خود برجای گذاشته است؛ کارنامه‌ای که به تنهایی، دانشگاهی برای علاقه‌مندان به عرصه تحقیق و پژوهش و تصحیح در حوزه میراث کهن ایران است.» (ص 7) در سطوری از مقدمه کتاب می‌خوانیم: «امسال دوره پانزدهم «آیین بزرگداشت حامیان نسخ خطی» را با نگاهی فراملی برگزار می‌کنند. به این معنی که تاکنون چهره ویژه‌ای که در هر دوره به عنوان الگو، اسوه و پیشکسوت فعالیت‌های عرصه پژوهش متون معرفی می‌گردید از داخل کشور یا بهتر است بگوییم با هویت ایرانی بود؛ اما از این دوره دایره انتخاب وسیع‌تر شده و به وطن فارسی‌زبان (افغانستان، تاجیکستان، و هندوستان) تسری پیدا کرده است.» (ص 9)   فردایی استوار بر همدلی و هم‌نوایی و هم‌آوایی اشرف غنی، رئیس‌جمهور افغانستان نیز در پیامی در وصف استاد آورده است: «پاسداری از میراث فرهنگی این حوزه‌ی تمدنی و معرفی آن به نسل‌های آینده چونان مشعلی است که راه ما را بسوی آینده روشن می‌سازد و تداوم هویت مشترک مردمان این حوزه را ممکن می‌گرداند. آگاهی به مشترکات دینی و فرهنگی و پاس‌داشت آنها راهی است که زمینه‌ی همکاری و همیاری را می‌گستراند، شکاف‌ها و فاصله‌ها را بر می‌چیند و ما را، و نسل‌های آینده ما را، کمک می‌کند تا در ساختن فردایی استوار بر هم دلی و هم‌نوایی و هم‌آوایی یک جا سهم بگیریم و برچالش‌های فراروی چیره شویم.» (ص 12)   در فصل نخست «درباره استاد نجیب مایل‌هروی» با اشاره به زندگینامه وی آمده است: «در این سالیان دراز با بیشتر موسسات مهم فرهنگی و علمی ایران از قبیل دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار و ... همکاری‌های علمی داشته است. مایل هروی بسیار پُرکار است و فعالیت‌های علمی و پژوهشی او نیز طیف گسترده‌ای از موضوعات را در برمی‌گیرد. تحقیقات او در قالب کتاب‌ها و مقالات متنوعی منتشر شده است.» (ص 15)   «آن شوریده شیرین کار» با قلم ساده و شیوا از روزگار هم‌دانشگاهی خود می‌نویسد: «مایل‌هروی سال‌ها دور ار خانه و کاشانه اصلی خود، در خراسان، غریب و بی‌مونس به سر برد. دلتنگی‌ها کشید و سختی‌ها دید و شماتت‌ها شنید. در مصائب و سختی‌های روزگار، فریادرسی نداشت و آنانی که می‌توانستند، چندان روی بر او شیرین نکردند. اما وی در ناگزیرترین مراحل و گردنه‌های زندگی، صبر و رضا پیشه کرد و آنچه تقدیر در پیمانه او ریخت، سرکشید و عین الطاف شمرد. تا توانست کار کرد و از دسترنج خود، نان خورد و دست نیاز به سوی دیگران دراز نرکد و هرگز به میدان و محدوده متملقان و چرخ‌زن‌های نان به نرخ روز خور زمانه نزدیک نشد.» (ص 36)   بزرگ‌راه به جای واژه فارسی شاه‌راه نشست! بخش «گفت‌وگو» به بیان زندگی، خاطرات و یادی از استادان پرداخته که در سطوری از آن می‌خوانیم: «دکتر مهدی مشکوة‌الدینی ـ فرزند مرحوم مشکوة‌الدینی بزرگ، عبدالمحسن مشکوة‌الدینی ـ برای تدریس زبان‌شناسی، تازه به دانشکده ادبیات مشهد آمده بود و ما با او درسی داشتیم به نام «زبان‌شناسی اجتماعی». او در طول درس، متاسفانه بسیاری از ناگزیرهای درس را به لحاظ جو سیاسی عصر نمی‌توانست مطرح کند. به یاد دارم که در جسله‌ای کلمه «شاه‌راه» را مطرح ساختم و گفتم که به چه دلیل ما امروز این کلمه را در فارسی به «بزرگ‌راه» تبدیل کرده‌ایم، آیا واژه «بزرگ‌راه» می‌تواند جای «شاه‌راه» را در فرهنگ این منطقه بگیرد، آیا چه عاملی باعث شده است کلمه «شاه‌راه» دیگر کاربرد معمولش را نداشته باشد، ایشان نه تنها موضوع را به سکوت برگزار کردند، بلکه در سکوت بنده هم کوشیدند.» (ص 51)   در قسمت دیگری از این گفت‌وگو درباره فرهنگ ایران آمده است: «بنده به اکثر شهرهای ایران نیز آمد و شد داشته‌‌ام و شاید یگانه تفریحم در طول 28 سال، ایرانگردی باشد. من از تبریز به یزد و بلکه به روستاهای آن و نیز تهران و اطرافش و همچنین سمنان، شیراز، اصفهان، قم، ساوه و شمال ایران مسافرت کرده‌ام و بیشتر دوست داشتم که با اتومبیل شخصی سفر کنم. از این سفرها خاطرات بسیار شیرینی دارم و از مجموعه آنها به این نتیجه رسیده‌ام که زمینه فرهنگ جامعه ایرانی به طور ناخودآگاه یا خودآگاه، انسان را دچار امواجی می‌سازد که اشتیاق فرهنگی را مضاعف می‌کند. من در بیشتر شهرهایی رفت و آمد داشته‌ام، دوستانی را اعم از فرهنگی و غیرفرهنگی زیارت کرده‌ام که در استمرار کار فرهنگی‌ام بسیار موثر بوده‌اند. مجموع این خاطرات را در کتابی به نام «خاطرات سی‌ساله‌ام در ایران» در دست تدوین دارم.» (ص 56)   معرفی تفصیلی آثار در فصل سوم جای گرفته که در مقاله‌ای با عنوان «استاد نجیب مایل‌هروی و کتاب‌آرایی در تمدن اسلامی» می‌خوانیم: «با توجه بدان چه یاد کردیم، شناسایی این سنت و سبک‌ها، خود شاخه‌ای از دانش را پدید می‌آورد که از آن به «نسخه‌شناسی» تعبیر می‌شود. یکی از مهم‌ترین راهکارها در گردآوری آگاهی‌های نسخه‌شناسی، بررسی مستقیم نسخه‌ها و دسته‌بندی آن‌ها از دیدگاه ادوار و سبک‌های به کار رفته در نسخه‌ها است. اما جز این روش، شماری متون در زمینه آموزش کتاب‌آرایی و فنون وابسته بدان در سده‌های پیشین نگاشته شده که مندرجات آن‌ها می‌تواند در شناسایی دقیق‌تر نسخه‌ها و سبک‌های آن‌ها بسیار کارگشا باشد.» (ص 200)   گردونه آرزوها و خواهش‌های سرگردان فصل چهارم «مقالات اهدایی» نام گرفته است و غلامحسین ابراهیمی‌دینانی، استاد فلسفه دانشگاه تهران در مطلبی با نام «فلسفه متاع بازاری نیست» می‌نویسد: «فلسفه در کوچه و خیابان و بازار حضور دارد؛ ولی بازاری نیست و خرید و فروش آن معنی پیدا نمی‌کند. اگر فلسفه بازاری شود، هویت خودش را از دست می‌دهد. نظر فلسفی اگر به طور دقیق، نظر فلسفی باشد، از امیال و مقاصد شخصی انسان‌ها آزاد است و به جنبه روانی آن‌ها نیز وابسته نیست. کسی که با فلسفه بیگانه است و با احکام معتبر و محکم عقل، سروکار ندارد، یک موجود تک ساحتی شناخته می‌شود که در آرزوهای زودگذر خود فرو رفته و هرگز نمی‌تواند از آن گرداب، بیرون آید. کسی که از حکم صریحِ عقل پیروی نمی‌کند، در گردونه آرزوها و خواهش‌ها سرگردان می‌گردد و برای این سرگردانی، پایانی نمی‌توان در نظر گرفت.» (271)   اکبر ثبوت نیز در همین مجال مقاله‌ای با عنوان «فصلی از پیوندهای فرهنگی ایران و شبه‌قاره: بودا و اندیشه‌های او در سروده‌های پارسی گویان متاخر» آورده است: «طاهره صفارزاده از نامی‌ترین شاعره‌های معاصر: در اشعار و آثار وی نیز ذکر بودا و نیروانای او آمده است: فریادهای لفظی/ تنبور قوم لوط است/ پرواز آفتاب لب بام است/ مقصد به گم شدن و تاریکی دارد/ شاعر باید شاعر به واقعة هستی باشد/ و نبض واقعه هستی باشد/ وقتی که از نمای فاخر شعرت/ به خویش می‌بالی/ آیا ارج تشبیه را در می‌یابی/ آیا دست تو هم همچون دست الفاظ/ به سوی بلندی/ به سوی نور/ به سوی نیروانا هست؟ زنی در کنار رودخانه نمایان می‌شود که اندیشه‌کنان سایه یک روسری قرمز را بر روی پیراهن سپیدش می‌کشد. من او را پیشتر جایی دیده‌ام ـ در آستانه دری، وقتی که چتر کوچکش را می‌گشود، زیر درخت بودا، وقتی که از پنجره انگشتانش به بیرون می‌نگریست. او دوربینی داشت؛ دریچه‌های شهر را ـ همه چهار گوش همه ممهور ـ عکس می‌گرفت.» (ص 344)   «رسائل اهدایی» در فصل پنجم گنجانده شده است که در اوراقی از این فصل در مطلبی با نام «خصوصیات منشی» به قلم اکبر شریف‌زاده «هرچند بخش ابتدایی متن نسخه حاضر، با بخشی از متن رساله جوهریه سیمی نیشابوری که برحسب اتفاق، استاد ارجمند نجیب مایل هروی در کتاب گران‌سنگ خویش، کتاب‌آرایی در تمدن اسلامی به چاپ رسانده‌اند اما سه تفاوت مهم این رساله عبارت است از: اول، متن نسخه حاضر بیشتر و کامل‌تر از رساله چاپ شده است، دوم، در نگارش متن تغییرات و تفاوت دارد، سوم: متن نسخه حاضر اقدم از نسخه چاپ شده است، این موارد سبب گردید تا بخشی از این متن را در این مقاله ارائه دهیم.» (706) کتاب «فرزند هرات» ارج‌نامه نجیب مایل هروی به کوشش علی اوجبی در 760 صفحه، شمارگان 500 نسخه و به بهای 50 هزار تومان از سوی موسسه خانه کتاب منتشر شد. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Wed, 18 Jan 2017 12:30:52 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/244408/کارنامه-استاد-نجیب-مایل-هروی-درخور-میراث-کهن-ایران شیشه نباتی که مازندرانی‌ها بر سر راه ناصرالدین شاه می‌شکستند http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/244370/شیشه-نباتی-مازندرانی-ها-سر-راه-ناصرالدین-شاه-می-شکستند مجید عبدامین، مصصح به خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) گفت: کتاب «روزنامه خاطرات ناصرالدین‌شاه» حاصل استنساخ قسمتی از آلبوم شماره 97 از مجموعه آلبوم‌های بيوتات بخش اسناد خطی آرشیو ملی ايران است كه به خاطرات روزانه ناصرالدين‌شاه، از ربیع‌الثانی 1282 تا ربیع‌الاول 1283 قمری اختصاص دارد. این مصحح ادامه داد: کتاب با شرحی کوتاه درباره اتفاقات پس از مراجعت از سفر فیروزکوه و تصمیم عزیمت به شهرستانک آغاز می‌شود و در ادامه به شرح وقایع روزانه از گشت‌وگذارهای شاه و حرم وی به سلطنت‌آباد، قصرقاجار، دوشان‌تپه، جاجرود و کن می‌پردازد. عبدامین با اشاره به برخی جزئیات مطالب روزنامه خاطرات شاه قاجار بیان کرد: مشغوليات وی در اين ايام شامل شكار، كتاب‌خوانی، بررسی عرايض، گوش‌ فرادادن به موسيقی، تمرين زبان فرانسه، بررسی اخبار كشورهای خارجی، عزل و نصب‌های اداری و نظامی، بازی شطرنج و تخته‌نرد و به ويژه عكاسی (از مهم‌ترين يادگارهای به جای مانده از دوران ناصرالدین‌شاه) بوده است. وی افزود: بخش ميانی كتاب اختصاص دارد به شرح كامل سفر اول مازندران، كه از هفدهم ذيقعده سال 1282ق. آغاز و در هفتم ربيع‌الاول سال بعد پایان می‌پذیرد. بخش پايانی کتاب شرحی مختصر از وقايع و حوادث دارالخلافه و توضيحاتی در ارتباط با عزل و نصب‌های حكومتی و تغيير و تحولات صورت گرفته، عزل ميرزامحمدخان سپه‌سالاراعظم از منصب صدارت و تغييرات گسترده در نحوه اداره ولايات و وزارت‌خانه‌های دولتی و شرحی از شورش اهالی بروجرد بر شاهزاده ملك‌آرا حاكم وقت است. این مصصح درباره اهمیت مطالب این روزنامه «روزنامه خاطرات ناصرالدین‌شاه» با اشاره به سفر مازندران اظهار کرد: در این کتاب اطلاعات جالب مردم‌شناسی دارد از نوع عکس‌العمل مردم از دیدن شاه و کالسکه‌اش، رسوم‌های منطقه و آوزاهایی که سر راه شاه می‌خوانند، نوع استقبالی که از وی کردند و شیشه نباتی که سر راهش می‌شکستند و ناصرالدین‌شاه این اشعار را با اعرابگذاری در سفرنامه‌اش منعکس کرده است. كتاب «روزنامه خاطرات ناصرالدين‌شاه» در 430 صفحه  با جلد گالينگور و به قيمت 25 هزار تومان از سوی انتشارات انجمن آثار و مفاخر فرهنگي منتشر شد. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Wed, 18 Jan 2017 07:46:05 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/244370/شیشه-نباتی-مازندرانی-ها-سر-راه-ناصرالدین-شاه-می-شکستند انوار: دقت و ظرافت دبیرسیاقی در تحشیه خاطرات «حکمت» بی‌نظیر است http://www.ibna.ir/fa/doc/report/244389/انوار-دقت-ظرافت-دبیرسیاقی-تحشیه-خاطرات-حکمت-بی-نظیر به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، شب‌ دکتر محمد دبیرسیاقی با سخنرانی استاد عبدالله انوار، نسخه‌شناس، فهرست‌نگار و کتابشناس، دکتر محمد استعلامی، مولوی‌پژوه و حافظ‌شناس، محمدعلی حضرتی، رئیس اداره میراث فرهنگی و گردشگری قزوین، رضا یکرنگیان، مدیر انتشارات خجسته و علی دهباشی، سردبیر نشریه بخارا سه‌شنبه 28 دی‌ماه در کانون زبان فارسی (بنیاد موقوفات افشار) برگزار شد. در این نشست فیلم مستند نادره‌ کار، ساخته منوچهر مشیری به نمایش درآمد. مهدخت معین، دکتر احسان اشراقی، شکوفه شهیدی، سیروس علی‌نژاد، اکرم سلطانی و... در این مراسم حضور داشتند. دکتر دبیرسیاقی در آستانه تولد 98 سالگی و به علت وضعیت جسمی قادر به حضور در این مراسم نشد. تصحیح دیوان منوچهری‌دامغانی، اثری قابل تامل  سیدعبدالله انوار گفت: دبیرسیاقی به قول جنید بغدادی انسانی ذوالجناحین است، یعنی دو بال دارد، یک بال وی، بالی است که در خدمت کارهای اداری بوده و مدت 35 سال در وزارت دارایی در نهایت پاکی و طهارت کار کرده است. این سخن قول متواتری است که از افراد متعددی شنیده‌ام و به قول فقیهان اجماع محقق در پاکی وی است.   وی افزود: جناح و بال دیگر دبیرسیاقی، پرواز در علم و ادب فارسی بود که برای تبیین آن باید وقت بسیار گذاشت و آن را توضیح داد. با این حال کار وی در حوزه ادب قابل بحث است؛ نخست اینکه در تصحیح متون ادبی دست داشته و به تصحیح متون متعددی پرداخته است و هر کسی که بخواهد تصحیح درستی را ببیند باید به تصحیح وی از دیوان منوچهری‌دامغانی مراجعه کند و دریابد که مصصح چگونه اثری را نشان می‌دهد.   این نسخه‌شناس ادامه داد: همچنین کار ادیبانه وی در رابطه با شاهنامه است که با تعمق، مطالعه و تحقیقی که داشت می‌توان بسیاری از مشکلات شاهنامه را با رجوع به آثارش دریافت. در همین رابطه وی اظهارنظرهایی کرده که بسیار قابل تامل است.   استاد انوار بیان کرد: کاری که خواندنش ما را دچار تفکر و تامل کرد انتشار خاطرات علی‌اصغر حکمت است که خود روزی دانشجوی درسش بوده و به قدری این کار با دقت و ظرافت به انجام رسیده است که بدون شائبه، اگر خود حکمت این کار را می‌کرد شاید به خوبی و کیفیت کار شاگردش نمی‌رسید.   نسل ما جای استادان نسل اول را پر نکرد! استعلامی نیز عنوان کرد: زمانی که شاگرد دکتر محمد معین در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران بودم، یک کتابی را از یک دستفروش به قیمت 3 تومن خریداری کردم که جلد نداشت. در یکی از اشعار این‌ گونه آمده بود: «آزاده رفیقان منا من چو بمیرم/ از سرخ‌ترین باده بشویید تن من/ از دانه انگور بسازید حنوطم/ وز برگ رز سبز ردا و کفن من/ در سایه رز اندر، گوری بکنیدم/ در سایه رز اندر، گوری بکنیدم/ تا نیکترین جایی باشد وطن من» و بعدا از استاد معین خواستم که در فهم بهتر اشعار منوچهری دامغانی به من کمک کند و وی تصحیح دیوان منوچهری دامغانی اثر دکتر دبیرسیاقی را توصیه کرد. نخستین بار اینجا بود که نام وی را شنیدم و بعدها با سفارش دکتر معین در لغتنامه دهخدا با وی همکار شدم و از محضرش بسیار آموختم.   وی افزود: بعدها که به لغتنامه رفتم، برایم به مانند یک دانشگاه بود که چهارتَن (معین، انوار، شهیدی و دبیرسیاقی) از شاگردان علامه دهخدا عهده‌دار کارهای آن بودند و مقاله‌های ما نوخواستگان را باید دو نفر از آنها می‌دیدند و این تالیف مقاله باعث می‌شد که من کنار علی‌نقی منزوی، پروین گنابادی، شهیدی و دبیرسیاقی بنشینم و مطالب بسیاری از آنها یاد بگیرم.   این استاد ادبیات ادامه داد: نکته‌ای که بارها گفته‌ام و باز هم باید بگویم این است که در واقع نسلی که نسل سوم استادان دانشکده ادبیات دانشگاه تهران بودیم و یک شانس فوق‌العاده استثنایی و فرصت بزرگ را تجربه کردیم و آن درک کردن محضر بدیع‌الزمان فروزانفر، جلال‌الدین همایی، مقدس رضوی و ابراهیم پورداوود بود. بعدا از نسل دوم استادان این دانشگاه دکتر معین، حسین خطیبی، پرویز ناتل‌خانلری، ذبیح‌الله صفا و صادق‌کیا بسیار آموختیم. با این حال اگر بپرسند که به عنوان نسل سوم توانستیم جای نسل دوم را پر کنیم؟ باید بگویم جای وسیعی را پر می‌کردیم که تواناییش را نداشتیم.    مورد نفرت معاصران و نفرت و لعن فرزندان نشویم یکرنگیان بیان کرد: دبیرسیاقی، «چرند و پرند» را از مجله صوراسرافیل گردآوری کرد و واژگان مبهم و مهم را معنی و در حاشیه آورده است. همچنین مقالات سیاسی، گزیده «امثال و حکم» و دیوان دهخدا را نیز جمع‌آوری کرد. وی افزود: دبیرسیاقی در گزیده امثال و حکم می‌نویسد: «دهخدا پس از برافتادن حکومت مرحوم مصدق تحمل گردش ناملایم و خلاف مراد از زمانه نتوانست کرد، چه اعتقاد او این بود که ما از شاه تا گدا مهمان‌های چندروزه یا چند ساله این مملکتیم. تنها خداوند متعال جاویدان است و این مملکت مال اخلاف ماست. همان‌طور که اجداد ما به ما سپردند باید به اخلاف خود بسپاریم و برای چند روز کامرانی خود نباید راضی شویم که مورد نفرت معاصرین و نفرت و لعن فرزندان خود شویم.» گره خوردن نام دبیرسیاقی با شاهنامه محمدعلی حضرتی نیز در ادامه این شب گفت: نام دبیرسیاقی با نام بلند شاهنامه گره خورده است و هر کسی که در رابطه با شاهنامه پژوهش کرده باشد، بی‌نیاز به مراجعه به آثار وی نیست. وی پس از آن به قرائت پیام دکتر دبیر سیاقی خطاب به حاضران در مراسم پرداخت.  ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Wed, 18 Jan 2017 05:50:46 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/244389/انوار-دقت-ظرافت-دبیرسیاقی-تحشیه-خاطرات-حکمت-بی-نظیر داوری اردکانی: بیش از «می‌فهمم» به «می‌توانم» فکر می‌کنم http://www.ibna.ir/fa/doc/report/244388/داوری-اردکانی-بیش-می-فهمم-می-توانم-فکر-می-کنم به گزارش خبرگزاری کتاب ایران‌(ایبنا) آیین نکوداشت دکتر رضا داوری اردکانی،‌ رئیس فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران و رونمایی از کتاب «گاهِ خرد» سه‌شنبه (29 دی‌ماه) با حضور دکتر رضا داوری اردکانی، رئیس فرهنگستان علوم، دکترمحمد‌رضا بهشتی، عضو هیات علمی دانشگاه تهران، دکتر قاسم پورحسن، استادیار گروه فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی، دکتر بیژن عبدالکریمی، دانشیار گروه فلسفه دانشگاه آزاد اسلامی، دکتر علی‌اصغر مصلح، استاد گروه فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی، دکتر حسین نمازی، دبیر فرهنگستان علوم، حسین کلباسی اشتری، استاد گروه فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی، حجت‌الاسلام ناصر نقویان، دکتر نجفقلی حبیبی، عضو هیات امنای سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی، حجت‌الاسلام سید محمود دعایی، مدیر مسئول موسسه اطلاعات و دکتر نیلی، استاد فلسفه در تالار «حکمت» سازمان اسناد و کتابخانه ملی برگزار شد.   ما، آینده، می‌شویم داوری اردکانی گفت: سادگی روستایی من موجب شده تا مورد توجه و لطف شما قرار بگیرم. من معلم روستایی هستم و این شغل را دوست دارم تلاش کرده‌ و می‌کنم شأن معلمی را حفظ کنم. خواندن رمان و شعر را از 12 سالگی شروع کردم سه دوره با حافظ مانوس بودم و شعر خواندن را با فردوسی آغاز کردم. شعر و فلسفه خویشاوندند یا لااقل روی دو قله قرار دارند.   وی افزود: آینده عدم است؛ آینده ما هستیم آیا برای تحقق آینده آمادگی داریم؟ اگر این آمادگی وجود داشته باشد محقق می‌شود. ما، آینده، می‌شویم. تامل کنیم که چه کار می‌توانیم انجام دهیم. من درباره «می‌توانم» و «می‌توانیم» بسیار فکر می‌کنم حتی بیشتر از می‌فهمم. «می‌توانم» را متأخر بر «می‌فهمم» نمی‌دانم؛ به‌عبارت دیگر فهم ما توانایی ما و توانایی ما، فهم ماست؛ البته این موضوع نباید منجر به متقدم دانستن علم انتزاعی شود.   اردکانی ضمن گرامی‌داشت یاد مرحوم حجت‌الاسلام والمسلمین هاشمی رفسنجانی و دکتر شریعتمداری اظهار کرد: بهتر است هزینه‌های گرامی‌‌داشت بزرگان را در جایی بهتر صرف و اعتدال را رعایت کنیم. حرف تازه باید در سمینار‌ها مطرح شود و باید از تکرار بپرهیزیم.   اردکانی، دغدغه‌مندانه می‌پرسد بهشتی ضمن معرفی کتاب «گاه خرد» درباره نحوه رویکرد دکتر اردکانی در حوزه فلسفه گفت: کتاب «گاهِ خرد» مجموعه پرسش‌ و پاسخ تعدادی از دانشجویان با دکتر اردکانی است. پاسخ‌های استاد نشان و آهنگ دغدغه فلسفی دارد؛ علاوه بر این پاسخ‌ها ناظر بر تحولات فکری،‌ اجتماعی و فرهنگی جامعه معاصر و حال است. استاد نه از سر فضل‌فروشی بلکه از سر دغدغه‌مندی به موضوعات می‌نگرد. وی ادامه داد: داوری اردکانی دغدغه‌مندانه می‌پرسد و در پی پاسخ است. ایشان علاوه بر تلاش برای یافتن حقیقت حداقل، شمه‌ای از نحوه راهیابی جستجو‌گرانه حقیقت را نمایان کرده است.   بهشتی گفت: فلسفه از زندگی آغاز می‌شود و به زندگی باز‌ می‌گردد. فلسفه‌ای که از زندگی آغاز نشود طراوات خود را از دست می‌دهد همچنین اگر به زندگی بازنگردد به فضل‌فروشی و حتی به تامین معاش تبدیل می‌شود.     این استاد فلسفه با اشاره به آغاز فلسفه از دیدگاه ارسطو و افلاطون درباره سرآغاز فلسفه اظهار کرد: افلاطون و ارسطو آغاز فلسفه را حیرت دانسته‌‌اند. آیا این مبداء، فقط به معنای سربرآوردن است؟ در حالی که این مبدا به معنای اصل حاکم بر هر چیز نیز هست. بنابراین فلسفه تا زمانی فلسفه است که با تحیر و در نتیجه با پرسش همراه باشد؛ همچنین آغاز، میان و پایان فلسفه، حیرت و پرسش است. فلسفه جستجو برای از آن خود کردن حقیقت است. فلسفه تا زمانی فلسفه است که در این جستجو باقی بماند. فلسفه مادام در جستجوی حقیقت است بهشتی ادامه داد: فلسفه زمانی که فکر کند به پایان پرسش رسیده و پاسخ‌های نهایی را در اختیار دارد، همه‌چیز است به‌جز فلسفه. دریافت حقیقت مطلق آن‌گونه که هست به تعبیر افلاطون از آن خدا یا خدایان است؛ و خدایان، فلسفه‌ورزی نمی‌کنند. فلسفه مادامی فلسفه است که در جستجوی حقیقت باشد؛ آنچه در ابتدای فلسفه به درستی دریافت شد حقیقت به ملکیت و در اختیار افراد درنمی‌آید بنابراین خرید و فروش نمی‌‌شود.          مدیر گروه فلسفه فرهنگستان هنر اظهار کرد: فیلسوف جستجو‌گر است و آهنگ سخن و لحن وی نیز چنین است. لحن فیلسوف پیامبر‌گونه نیست و به هر میزان که به این لحن نزدیک شد از جوهر فلسفه دور می‌شود. سخن فیلسوف تلخ نیست افرادی که تصور می‌کنند حقیقت مطلقی را از آن خود کرده‌اند به تلخی سخن می‌گویند. فیلسوف ملتزم به اندیشه است و دائم در جریان پرسش‌های نو به نو قرار دارد.   رسالت گاه خرد، حفظ میراث است دکتر بیژن عبدالکریمی ادامه داد: رسالت کتاب «گاه خرد» در روزگاری که قدرت قرائت و فهم متن را از دست داده‌ایم، حفظ میراث است؛ همه این ناتوانی‌ها نشان از انحطاط دارد.   وی افزود: مخاطب من در این جلسه افرادی هستند که با داوری اردکانی بی‌مهری ورزیده‌اند یا کمتر همدلی نشان‌ می‌دهند. معتقدم که ما ایرانی‌ها باید به داوری اردکانی بیندیشیم و نسبت خودمان را با وی مشخص کنیم چراکه موجب می‌شود تقدیر خودمان را رقم بزنیم. اندیشیدن درباره داوری مبتنی بر تلقی ما از تفکر و اندیشه است. آیا داوری فیلسوف است؟ بسیاری در این امر تردید دارند که تامل‌برانگیز است. داوری را متفکر بدانیم یا نه، بسیار در سرنوشت فردی و اجتماعی ما دخالت دارد. عبدالکریمی با اشاره به شرح اردکانی از وضعیت خود در فضای فلسفه اظهار کرد: داوری اردکانی اعلام کرده که زمانی بین ژورنالیسم و فلسفه در نوسان بوده است. تفکر یعنی خود‌آگاهی و اگر داوری خود را فیلسوف نمی‌داند ناشی از تواضع تاریخی است و نه تواضع اخلاقی. خود‌آگاهی در آثار داوری موج می‌زند. من معتقدم که داوری اردکانی، یک متفکر است و افرادی که با ایشان موضعی نامهربانانه دارند براساس عقل انتزاعی و توهمی برخورد می‌کنند؛ این دسته معتقدند، تفکر امری سوژه‌محور و غیرتاریخی است؛ اما آشنایان با سرشت تفکر، نسبت به تلاش‌های سترگ معاصران فرهنگی واقف است. این استاد دانشگاه گفت: فردید یا داوری شدن کار آسانی نیست و این موضوع برای کسانی قابل درک است که تجربه زیسته‌ای از تفکر داشته باشند. تفکر امر سوژه‌محور نیست. عبدالکریمی درباره دلایل بی‌مهری برخی نسبت به داوری اردکانی اظهار کرد: داوری اردکانی بار‌ها نسبت به بی‌توجهی برخی از حوزویان، دانشجویان جوان و روشنفکران اذعان داشته است؛ افرادی که برای داوری شأنی، قائل نیستند در حقیقت برای فلسفه، شأنی در نظر ندارند. کسانی که در چارچوب اندیشه‌های ایدئولوژیک می‌اندیشند در برقراری ارتباط با کسی که به دنیال زیست فلسفی است ناتوانند. نویسنده کتاب «هایدگر و استعلا» ادامه داد: می‌پذیرم که زبان داوری اردکانی دشوار است اما معتقدم اگر بخواهیم به زبان متفکری گوش بسپاریم دیگر دشوار نیست. زمانی دشوار تلقی می‌‌شود که اراده به دشوار شنیدن وجود دارد. زبان داوری پریشان است اما برای کسانی که به دنبال پاسخ‌های صریح و روشن هستند. وی در تشریح دلایل جایگاه ویژه داوری اردکانی اظهار کرد: به‌نظر می‌رسد که ما مساله نداریم، بلکه با بحران مواجه هستیم و کمتر کسی به این موضوع توجه کرده است. ما به نحو بنیادین مساله داریم که البته جنبه سیاسی ندارد. عبدالکریمی افزود: انقلاب بزرگی در این کشور صورت گرفته و ساختار را دگرگون کرده است. برای حل مسائل به برنامه و طرح نیاز داریم که وجود دارد اما استراتژی وجود ندارد برای طراحی استراتژی به نظریه اجتماعی و برای نظریه اجتماعی به فهم جهان نیاز داریم که در دوران ما وجود ندارد. از میان معاصران در دوران کنونی تنها کسی که می‌فهمد فهم جهان امر دم‌دستی و پیش‌پا افتاده نیست داوری اردکانی است که نشانه‌های آن در آثارش وجود دارد.   اردکانی جزو پیشگامان فلسفه تحلیلی است سید محمود دعائی ادامه داد: دکتر داوری اردکانی جزو پیشگامان فلسفه تحلیلی است وی همچنین جمع سنت و تجدد را در کنار هم دارد. وی جزو ‌نخستین کسانی است که در اوج میل به گرایش عمومی به فلسفه در سال‌های نخست انقلاب اسلامی، طنین فلسفه بحرانی و بحران فلسفه را با نگارش «فلسفه در بحران» طنین‌انداز کرد. وی افزود: دکتر داوری اردکانی، روزی را بدون فلسفه‌ورزی به سر نیاورده و در انجام وظایف یک فیلسوف آگاه و خبره و متعهد کوتاهی نکرده است. وی علاوه بر حکمت نظری که پیوسته به اسلوب آن مشی کرده، در واحد حکمت عملی نیز گام زده است. فراموش نکرده‌ایم که او در اوج گسترش بد‌اخلاقی‌های سیاسی،‌ صدای اعتراض بلند کرد و از ترویج دروغ در ساحت سیاست اظهار ناراحتی کرد. اردکانی فیلسوف فلسفه است دعایی گفت: دکتر داوری اردکانی را باید فیلسوف فلسفه تلقی کرد چرا که در طول سال‌ها بخش عمده حساسیت و تمرکز و اصلاح‌اندیشی و تذکر وی پیرامون فلسفه جریان داشته است. اردکانی کج‌اندیشی درباره فلسفه را تاب نمی‌آورد؛ بنابراین چونان مرزبانی که حراست از مرز‌های یک کشور را وظیفه خود بداند حراست ار مرز‌های عقلانیت را وظیفه تخلف‌ناپذیر خود تلقی کرده است. داوری بر تفکر درباره وضع فلسفه تاکید دارد دکتر علی‌اصغر مصلح گفت: وی در کنار تحقیق و فلسفه به تفکر درباره وضع فلسفه نیز تاکید داشته است. وی با درک عمیق تفکر مدرن آن‌ را برای توصیف وضع فرهنگ ایران معاصر به کار برده است. کار بزرگ داوری اردکانی، تذکر نسبت به ناتوانی خرد ایرانی ماقبل مدرن و لزوم فراگرفتن، درک و فهم بعد هضم تفکر مدرن و معاصر غرب است. وی با اشاره به دیدگاه داوری اردکانی درباره فرهنگ ایرانی با استناد به کتاب «گاهِ خرد» اظهار کرد: داوری اردکانی در توصیف وضع تفکر در ایران عبارت‌هایی مانند گسست،‌ بی‌تاریخی، بحران،‌ فروبستگی افق را به‌کار برده است. هیجان در آثار داوری اردکانی اندک است داوری اردکانی صد‌ها صفحه نوشته که در میان آن‌ها آثار هیجان و تحولات شخصی اندک و نادر است. دریافت‌های وی تامل و تفکر ایجاد می‌کند و بنابراین در این باره باید بیشتر بیندیشیم که داوری کجا ایستاده است. مهم‌ترین کلید درک متفکران، جای آن‌هاست. درباره تفکر فسلفی در ایران هنوز نمی‌توان از افق سخن گفت بنابراین بهتر نیست کمتر حرف بزنیم و پرچم فلسفه را نیمه افراشته نگه داریم؟ این استاد گروه فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی افزود: درچند سال گذشته در میان فلاسفه نوعی همگرایی آغاز شده است که به تجربه و دریافت‌های مشابه بازمی‌گردد و میل به اعتدال تقویت شده، بنابراین بهتر است که به راه‌های کنونی و طی شده نظر کنیم و درصدد شنیدن بهتر سخن یکدیگر باشیم. شاید در این مسیر بتوانیم مسائل اصلی فرهنگ را مفهومی کنیم. کتاب «گاه خرد» اردکانی نمونه‌ای برای گفت‌وگوی اهل فلسفه با یکدیگر درباره مسائل مشترک است. بوی مهر از آثار سخن دکتر داوری اردکانی می‌رسد و کتاب «گاه خرد» نمونه‌ای از منش گفت‌و‌گو و مهر‌پیشگی ایشان است. مصلح اظهار کرد: اندوهی عمیق از لابه‌لای نوشته‌های دکتر اردکانی حاکم است و سراسر کتاب وی بوی اندوه می‌دهد. اردکانی اندوهناک اما امید‌وار است. کتاب بیش از همه حکایت دغدغه‌ها و اندوه‌های دوران پختگی دکتر داوری اردکانی است.   خردورزی مهم‌ترین دغدغه در اندیشه فلسفی است دکتر قاسم پورحسن نیز گفت: خرد‌ورزی مهم‌ترین دغدغه در فلسفه است که باید آن‌‌را جستجو کنیم و چشم‌انتظار آن باشیم. خرد‌ورزی می‌تواند افقی باشد که داوری اردکانی در پاسخ‌ها در پی آن بوده است. دکتر داوری اردکانی در یک دهه گذشته به فیلسوف بی‌وطن تبدیل شده است. وی آگاهانه درباره فلسفه‌ بی‌تمایل به هم‌سخنی، به پایان به معنای سلبی، اندیشیده است.   وی در تعریف فیلسوف بی‌وطن افزود: فیلسوف حقیقی کسی است که تفکرش جهان شمول شود و فیلسوف بی‌وطن به این معناست. از مجموعه پاسخ‌های داوری اردکانی مهم‌ترین دلیل انسداد تفکر در دوره معاصر بی‌توجهی به مساله بنیادین مشارکت است. کمتر فیلسوفی داریم که بیندیشد که دیگران هم باید به اندیشه او بدون توجه به زبان و فرهنگ التفاط کنند. پورحسن با اشاره به برداشت دکتر داوری درباره سنت یونانی و اسلامی گفت: هنوز بازخوانی صحیحی از این دو مواجه به عمل نیاورده‌ایم؛ بسیاری از مورخان معتقدند که سنت اسلامی ادامه سنت یونانی است. هرچند که دکتر داوری نسبت به این مساله معترض است اما به نظر می‌رسد که وی قائل به چرخش معرفتی فیلسوفان اسلامی نسبت به فیلسوفان یونانی نیست؛ بنابراین بحث در این‌باره ثمر خواهد داشت. دکتر داوری بیش از محسن مهدی (اسلام‌شناس و عرب‌شناس) درباره فارابی می‌اندیشد؛ اما همچنان این پرسش مطرح است که اگر اندیشمندان مسلمان، دست به گسست معرفتی بنیادین نمی‌زدند می‌توانستند فلسفه‌ای را ظهور دهند؟     این استاد فلسفه با اشاره به دیدگاه داوری اردکانی درباره فلسفه تطبیقی اظهار کرد: دکتر داوری اردکانی جزو‌ نخستین فیلسوفانی است که درباره فلسفه تطبیقی اندیشیده است. به نظر می‌رسد داوری اردکانی در این عرصه به پدیدارشناسی معتقد است دکتر داوری می‌توانست موقعیت صریح‌تری درباره فلسفه تطبیقی که مهم‌ترین مساله ماست ابراز کند. وی قبول دارد که بنیاد تفکر ما باید به آینده معطوف باشد وی گذشته و اکنون را در آینده جستجو می‌کند.   «استراتژی آلترناتیو» نوع خوانش داوری از فارابی است نیلی نیز با اشاره به انواع خوانش اندیشه فلسفی فارابی ادامه داد: دیدگاه داوری را می‌توان در قالب «استراتژی آلترناتیو» به‌عنوان نوعی از خوانش اندیشه فلسفی فارابی بررسی کرد. داوری، فارابی و رابطه دین و فلسفه را نه در قالب‌های باستان‌شناسانه و نه در رویکرد‌های تاریخی خوانش می‌کند؛ به‌عبارت دیگر داوری فارابی را درگذشته محبوس نمی‌کند؛ بلکه ما را در فهم خویش در بستر اکنون و از موضع ایرانی برای فرا رفتن از سپهر جهان اروپا مدارانه، یاری می‌کند که نیازمند توجه جامعه شناسان است. داوری اردکانی پرسشگر است حسین کلباسی اشتری افزود: به سخن آمدن خرد، هدف اصلی تدوین کتاب «گاه خرد» است. «گاه خرد» قرار بود در قالب صوتی منتشر شود اما به پیشنهاد استاد به صورت کتاب درآمد.          وی ادامه داد: امروزه در سطوح مختلف از عقلانیت می‌شنویم اما این عقل چیست؟ حدود سه دهه قبل با مطالعه «شاعران در زمانه عسرت» تا آخرین کتاب دکتر اردکانی «خرد سیاسی عصر توسعه‌نیافتگی» درباره عقل و خرد پرسش داشتم که گمشده و مطلوب ما چیست؟ اگر عقل گمشده ماست کدام عقل؟ داوری اردکانی، پرسشگر است.   در پایان این آئین از کتاب «گاه خرد» رونمایی شد.          ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Wed, 18 Jan 2017 05:00:07 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/244388/داوری-اردکانی-بیش-می-فهمم-می-توانم-فکر-می-کنم حکمت: نقد وضعیت موجود تاریخ فلسفه اسلامی در کتاب فلاطوری مشهود است http://www.ibna.ir/fa/doc/report/244385/حکمت-نقد-وضعیت-موجود-تاریخ-فلسفه-اسلامی-کتاب-فلاطوری-مشهود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، نشست «تعاملات فلسفی ایران و یونان» با محوریت بررسی «دگرگونی بنیادی فلسفه یونانی در برخورد با شیوه اسلامی» اثر پروفسور جواد فلاطوری سه شنبه (28 دی) با حضور سعید بینای مطلق، استاد دانشگاه اصفهان، منوچهر صدوقی سُها، مدرس موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه و نصرالله حکمت، استاد فلسفه دانشگاه شهید بهشتی در پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برگزار شد. رضا ماحوزی در ابتدای این نشست توضیحاتی را ارائه کرد و گفت: تمام تاریخ تمدن متاثر از یونان و پس از آن بوده است. پروفسور فلاطوری در کتاب «دگرگونی بنیادی فلسفه یونانی در برخورد با شیوه اسلامی» به این موضوع پرداخته و نشست امروز نیز این کتاب را بررسی می‌کند. وی ادامه داد: ماهیت فلسفه اسلامی ضرورت تشکیل این جلسه است که آیا ما اساساً فلسفه‌ای داشته‌ایم یا خیر؟ این کتاب به نظر می‌آید بتوان نقطه آغازی باشد. بر اساس سخن فلاطوری در این کتاب فلسفه اسلامی دو مرحله دارد؛ در مرحله اولیه فلسفه اسلامی روح نو افلاطونی دارد و  حرف جدیدی برای گفتن ندارد و عمده مطالبی که در این دوره بیان می‌شود تحت تاثیر اندیشه نو افلاطونی است اما در دوره ابن رشد این بنیادها مورد بازنگری قرار می‌گیرد و موجی ایجاد می‌شود. از نظر فلاطوری در فلسفه اسلامی اولیه بنا به خوانش آلمانی‌ها که می‌خواهد آن را رد کند، ما چیزی به نام فلسفه اسلامی نداریم.   حکمت نیز در این نشست تحلیلی درباره رویکرد سید جواد فلاطوری در بازخوانی مواجهه فلسفه یونانی و اندیشه اسلامی ارائه کرد و گفت: سخن درباره فلسفه اسلامی از انرژی اتمی بسیار مهمتر است چرا که انرژی اتمی یک تکنولوژی است که می‌توان آن را وارد کرد اما فلسفه اسلامی ریشه هویت و تفکر ما است و اگر ما ندانیم از کجا آمده ایم قطعا نخواهیم دانست که به کجا برویم. اندیشه اصلی کتاب بسیار شگفت انگیز است به ویژه اکنون که در تاریخ فلسفه ما بسیاری از مسائل مطرح نشده یا اینکه جرأت پرداختن به آن را نداشته و نداریم. این کتاب به من شهامت بیشتر داد که از پارادایم مسلط و حاکم بر تاریخ فلسفه قدمی فراتر بگذارم. وی با بیان اینکه کتاب تفاوت بنیادین فلسفه یونان با فلسفه اسلامی را مطرح می‌کند، ادامه داد: یونانیان پرسشی درباره هستی عالم دارند. یعنی چه چیزی مبداء نخستین عالم است؟ از آنجایی که ذهن یونانی خلقت عالم را درک نمی‌کند بنابراین به دنبال یک مبداء درون بوده که از آنجا بسط اصلی پدید می‌آید. استاد فلسفه اسلامی دانشگاه شهید بهشتی افزود: زمان نظام‌بخش و سامان‌بخش، مبداء درون بودِ تمام تحولات عرصه هستی است و بنابراین هستی مبنای بیرون بود است و خالق هستی ندارد بنابراین هر فیلسوف یونانی این موضوع را به شکل خاصی مطرح می‌کند. به گفته حکمت، نقطه مقابل این تفکر، اندیشه‌ای است که از قرآن نشأت می‌گیرد و از چه کسی پرسش می‌کند. از دیدگاه فلاطوری، نحوه نگاه قرآن به زمان و یونانیان کاملاَ متفاوت است و این مبداء تفاوت بنیادین این فلسفه است. پیرو این نظریه اصلی فلاطوری نکات ظریفی مطرح می‌کند که در جای جای کتاب می‌توان آنها را دید. وی با تاکید بر اینکه نقد وضعیت موجود تاریخ فلسفه اسلامی در کتاب مشهود است، یادآور شد: ما امروز با وضعیت اسفبار تاریخ فلسفه اسلامی مواجه‌ایم. آنچه که امروز درباره فلسفه اسلامی در دانشگاه‌های ما مطرح می‌شود کاملا مغایر با واقعیت است. وی در ادامه با اشاره به اینکه فلاطوری در تمام کتاب دیدگاه مستشرقین را نقد می‌کند، گفت: فلاطوری علاوه بر دیدگاه‌های مستشرقین به درستی برخی از تاریخ‌های فلسفه اسلامی مانند تاریخ فلسفه حنا الفاخوری و برخی دیگر از مورخان عرب را نقد می‌کند. حکمت در ادامه با اشاره به اینکه توقع ما از این کتاب چیست؟ گفت: اگر توقع ما این باشد که این کتاب گام نخست بوده بنابراین موفق است هر چند این گام شاید اندکی لغزان باشد اما اینکه جرأت داشته بیندیشد و می‌خواسته نقطه آغاز برای فلسفه اسلامی اعلام کند کتاب موفقی است اما اینکه نظام فلسفی در این کتاب وجود دارد شاید نباشد هر چند که فلاطوری ادعای آن را دارد که نظامی وجود دارد. وی تصریح کرد: اساساً از درون قرآن، نظام قابل استخراج نیست و من اصلاً این را نمی فهمم چرا که نظام و سیستم فکری امری مطلوب نیست و در واقع اشکال در آنجایی است که یک فیلسوف نظام فکری می‌سازد چرا که شکاکان این نظام فکری را در هم شکسته‌اند. به گفته استاد فلسفه اسلامی، آن فیلسوفی که دست به نظام سازی می‌زند در واقع از پرسش خسته شده و افلاطون زمانی دست به نظام سازی زد که از سقراط خسته شده بود و در واقع می‌خواست نظام بسازد و به اعتقاد من همه اینها کاری غیر از فلسفه است. حکمت به تفاوت مدینه فاضله فارابی و مدینه افلاطون اشاره کرد و گفت: شهری که افلاطون می‌سازد برای این است که فیلسوف در آن اعدام نشود اما در واقع فلسفه اعدام شد. آنجایی که فلسفه نیست گناه نیست و در شهری که گناه نیست تفکر هم نیست این عصیان است که همراه خود تفکر می آورد و این شیطان است که همراه خودش ضرورت تفکر را می آورد. استاد دانشگاه شهید بهشتی در ادامه با اشاره به بحث زمان گفت: زمان، یکی از مسائل فلسفی است و تفاوت آن با ادیان ابراهیمی در این است که در ادیان ابراهیمی خالق فرد است اما در یونان چیز است. وی افزود: ما اگر این رای را درباره زمان بپذیریم به این معنی است که در واقع زمان سامان بخش در یونان همه چیز را شکل می‌دهد اما نقد اصلی من به فلاطوری این است که اگر ما در جستجوی تفاوت بنیادین تفکر یونانی و اسلامی هستیم، باید بگویم من معتقدم تفاوت ماهوی با هم دارند چرا که نخست مواجهه فیلسوف یونانی با آن فضایی که در آن قرار دارد و مواجهه فیلسوف اسلامی در فضایی که در آن قرار دارد را باید بیان کنیم.  حکمت تاکید کرد: فیلسوف یونانی با سوفسطایی مواجه است اما مواجهه فیلسوف اسلامی با پیامبر است آن مواجه اقتضای اقتدار عمل را می‌کند اما در این مواجهه باید عقل نقادی شود چرا که مبنای آن چیز دیگری است. وی در پایان با اشاره به نگاه فلاطوری به الجمع فارابی گفت: فلاطوری نگاهش به الجمع متاثر از پارادایم مستشرقین است و معتقد است که فارابی بین ارسطو و افلاطون جمع کرده است. این اثر تعلیم روش نقد متافیزیک یونان است. فارابی عقل را نقد می‌کند که فراتر از عقل برود در صورتی که کانت عقل را نقد می‌کند اما دوباره به عقل بر می‌گردد. کتاب تلاشی برای مشخص کردن فلسفه اسلامی است بینای مطلق در این نشست سخنرانی خود با موضوع «بازخوانی انتقادی جایگاه فلسفه یونان در تاریخ فلسفه» را ارائه کرد و گفت: اگر افرادی بخواهند در تاریخ فلسفه از فلسفه یونان دفاع کنند، آنها ایرانیان هستند چرا که اشتراکات زیادی با هم دارند. وی با تاکید بر اینکه گفتمان انتقادی در نقد کتاب دارد افزود: کتاب‌های تاریخ و فلسفه به ما می‌آموزند که یونان باستان سرآغاز پدیده‌ای به نام تاریخ فلسفه غرب است. حال تا کجا می‌توان بر درستی این گزاره دل بست؟ یا اینکه برای آن تمامیتی مستقل از تاریخ فلسفه غرب قائل شد. از پدیده تاریخ فلسفه غرب چه مراد می‌کنیم و تا کجا می‌توان از مجموعه به هم پیوسته‌ای با نام تاریخ فلسفه غرب یاد کرد؟ سخنان من تاملی بر این پرسش‌هاست. وی در ادامه افزود: اگر به یاد آوریم که یونان باستان رقیب ایران بوده باید ببینیم که چه نگرش‌های درباره فلسفه یونان باستان حاکم بوده‌ است؟ سه رویکرد درباره فلسفه یونان وجود دارد؛ رویکرد نخست یونان را سرآغاز مطلق فلسفه می‌شمارد، رویکرد دیگر یونان را به عنوان سرآغاز فلسفه غرب می‌داند، اما رویکرد سوم را در ادامه شرح می‌دهم. این استاد فلسفه ادامه داد: در پذیرش دیدگاه نخست، باید گفت این رویکرد خواهان انحصار اندیشه در نزد یونان باستان است. آیا یونانیان بر این باور هستند؟ در پاسخ به این سوال باید گفت که از نوشته‌های آن چیز دیگری بر می‌آید. وانگهی پذیرش این دیدگاه نادیده انگاشتن سهم اقوام دیگر از جمله ایرانیان در اندیشه است. چگونه بپذیریم که مصریان، ایرانیان، بابلیان و ... نیندیشیده‌اند؟ در آن صورت چه پاسخی به تالس حکیم بدهیم که در آب سرآغاز ممکنی برای زایش هستی دید ولی ادعای این نداشت که کاشف حقیقتی نو است. شاید می‌دانست که بابلیان هم چنین می‌پنداشتند. درباره صفر پیدایش چه بگوییم؟ کتاب «آموزه عهد عتیق» به ما چنین می‌آموزد که در آغاز آب بود. اگر از قرآن ونهج‌البلاغه هم بگذریم هراکلیت می‌گوید که «همه قوانین بشری از یک قانون یگانه الهی سرچشمه می‌گیرند»، پس او هم لوگوس را در انحصار یونانیان نمی‌داند. وی تاکید کرد: افلاطون هم هنر اندیشیدن را منحصر به یونانیان نمی‌داند؛ در گفت وگوهای افلاطون گواهی‌های را در این باره می‌توان یافت. پس اگر تنها یونانیان اندیشیده‌اند، تشابهات بین اندیشه‌های ایرانیان و یونانیان نشانه چیست؟ آیا این نشانه این نیست که ایرانیان هم اندیشیده‌اند؟ پس تردید در مطلقیت اندیشه در نزد یونانیان بجاست و سوال این است که خاستگاه این نگاه انحصار طلبانه کجاست؟ به هر حال این انحصارگرایی هم پسند یونانیان نیست و در متون یونانی اثری از انحصار طلبی اندیشه در نزد یونانیان دیده نمی‌شود. بینای مطلق در ادامه درباره نگرش دوم توضیح داد: ما فلسفه‌های یونان داریم و نه فلسفه یونان! فلاطوری در کتابش به این تنوع فلسفه توجهی نداشته و این در داوری او بی تاثیر نبوده است. در آن صورت، این اندیشه ناگزیر می‌شود که کدام اندیشمند یونانی سرآغاز فلسفه غرب است؟ چرا گذشتگان چنین دیدگاهی نسبت به سرآغاز نداشتند اما معاصران چنین باوری دارند؟ چرا پروکلوس در قرن 5 یا فیچینو چنین نمی‌پنداشت؟ فیچینو به سیر فلسفه و حکمت قائل بود و سرآغاز فلسفه را نه در یونان که در هرمس می‌دانست. همانندی این باور با سهروردی قابل تأمل است. این استاد دانشگاه افزود: پس دوباره باید بپرسیم که چرا باور فیچینو ـ سهرودی غالب نشد؟ چه زمانی و چه سانی یونان به سرآغازی فلسفه رسید؟ باید بپرسیم تفاسیر موجود در نظرشان سرآغاز گرفتن یونان به چه دلیل بوده است؟ در پاسخ به این پرسش می‌توان دو گونه تفسیر ارائه داد؛ گروه اول تفاسیر درباره یونان به عنوان زادگاه فلسفه عقلانیتی را می‌جویند که با دکارت ادامه می‌یابد. این نگرش که بیشتر متعلق به مورخان تاریخ فلسفه است، در واقع همان شک دکارتی است. به گفته وی، گروه دوم اساساً فیلسوف هستند و از نظر فلسفی به این مسئله می‌نگرند. نیچه و هایدگر اساساً افلاطون را نقد می‌کنند و به زعم او، افلاطون جهان را به دو نیمه تقسیم می‌کند. کما اینکه هایدگر به گونه‌ای دیگر او را نقد می‌کند. بنابراین سرآغاز دیدن یونان به معنایی که امروز دیده‌ایم، حاصلی جز فرو کاستن و وارونه کردن اندیشه‌های آن قوم ندارد. وی در ادامه با اشاره به همین دیدگاه گفت: پس به جای اینکه یونانیان را سرآغاز پدیده‌ای بدانیم که شاید حاصل همه بشر باشد، بگذاریم که یونان به سرای خویش بازگردد و تعامل با دیگر اقوام در اندیشه داشته باشد و درواقع این رویکرد سومی است که من به آن اعتقاد دارم که در آن صورت تشابهات اندیشه‌های ایران و یونان مهم شده و به نوعی کارآیی خواهند داشت. بینای مطلق کتاب سید جواد فلاطوری را تلاشی برای مشخص کردن فلسفه اسلامی دانست و افزود: اما پرسش این است که چرا فلسفه اسلامی که به اعتقاد برخی از دوستان، دامنه و عمری فراتر از فلسفه مسیحی دارد، امروز موضع مشخصی ندارد و نمایندگان برجسته‌ای ندارد. آیا این برخاسته از فیلسوفان ما است یا از خود فلسفه است؟ این استاد دانشگاه در پاسخ گفت: مشکلی هم که من با این کتاب داشتم، این بود که فلاطوری در کلیات سخن گفته و موردی بحث نمی‌کند و نکته دیگر اینکه مشروعیت کتاب آسمانی و نسبت شان با فیلسوفان یونانی چیست؟ اینکه درون بودن، علت است و اینکه می‌گوید فیلسوفان یونان همه درون‌ بودن را علت می‌دانستند؛ به این صورت نیست. وی در ادامه با اشاره به خدا در تفکر فلاسفه یونان تصریح کرد: در افلاطون، دمیورژ را می‌بینیم که بیرون از طبیعت هستی است و هستی را ایجاد می‌کند و محدودتر از علت فاعلی است. بنابراین ما نمی‌توانیم بگوییم که یونانیان فقط به علت درون‌بود قائل بودند. دو مرحله از شدن و بودن داریم که فلاطوری به آن حساس نیست. ایشان در جایی به روال طبیعی می‌گوید که همه چیز یکباره به وجود می‌آید؛ در صورتی که چنین چیزی در یونان باستان نداریم. همچنین بحثی که به صورت تدریج نزد یونانیان می‌گوید را در هیچ جای فلسفه یونان باستان نمی‌توان یافت، جز در علوم جدید و مدرن. وی در پایان با اشاره به بحث زمان نزد یونانیان و آنچه که فلاطوری در کتابش مطرح می‌کند، گفت: زمان هایدگر و زمان یونانی، اینهایی نیستند که نمی‌توانید خاستگاه زمان هگلی را در یونان ببینید؛ آنگونه که فلاطوری می‌گوید. اتفاقاً این مستلزم این‌گونه فکر کردن یعنی درون‌بود دیدن زمان است. فلسفه اسلامی منتهی به سه دستگاه است صدوقی سها نیز در بخش دیگری از این نشست نخستین ایراد کتاب را متوجه عنوان آن دانست و گفت: با مشاهده عنوان کتاب، به ذهن متبادر می شود که فلسفه یونان در یونان متاثر شده است. در صورتی که نویسنده می خواهد بگوید این فلسفه در اسلام دگرگون شده است. وی با طرح این سوال که تعاملات فلسفه یونان با فلسفه اسلامی چیست؟ اظهار کرد: ما با سه مسئله در تاریخ فلسفه مواجه هستیم، نخست اینکه می‌گویند فلسفه اسلامی با ابن رشد تمام شده است. دوم اینکه فلسفه اسلامی همان فلسفه یونانی است که از سمت راست نوشته می‌شود و سوم هم اینکه چنانچه فلسفه اسلامی وجود داشته باشد چون مستند به دین است پس کلام است و فلسفه نیست. هر سه نکته‌ای که در این باره مطرح شده واهی و دروغ است. این مدرس فلسفه در ادامه درباره اینکه فلسفه اسلامی با ابن رشد تمام شده است گفت: برخی می‌گویند چون ابن رشد شارح ارسطو است و صرفاً عقلانی بوده او را فیلسوف دانسته‌اند در صورتی که فلسفه اسلامی با ابن رشد تولد می‌یابد و اگر با ابن رشد تمام می‌شد پس همه این سلسله‌ فیلسوف‌های بعد از او به چه معنا است؟ وی با تاکید بر اینکه فلسفه اسلامی همان فلسفه یونانی است یک مغالطه است افزود: مگر نباید استدلالیات در تحلیل منتهی به بدیهیات بشود پس فلسفه اسمی خودش ناعقلانی است. درست است که فلسفه اسلامی مستند به دین است اما دین خودش عقلانی است پس اگر ما دستگاه فلسفی مستند به دین ایجاد کنیم نتیجه آن عقلانی است. صدوقی سها با اشاره به اینکه فلسفه اسلامی منتهی به سه دستگاه است ادامه داد: البته منکر آن نیستم که کتاب «جواهر النواع» یونانی است. یک فلسفه هم یونانی است اما اسلامیزه شده و فکر می‌کنم که این هم فلسفه اسلامی نیست. ما اگر بتوانیم از خود قرآن مبادی را استخراج کنیم و یک دستگاه بسازیم آن را می‌توانیم فلسفه اسلامی نامگذاری کنیم. وی در پایان گفت: این هر سه دستگاه، فلسفه اند و فلسفه هم موضوعش وجود است. نتیجه این فلسفه، هم موضوعش وجود است و مسائل و اختلاف اساسی روی مبادی است که به نظر من مبادی اسلامی بسیار بالاتر و گسترده از عقل است. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Tue, 17 Jan 2017 19:33:38 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/244385/حکمت-نقد-وضعیت-موجود-تاریخ-فلسفه-اسلامی-کتاب-فلاطوری-مشهود دنیای اقتصاد دو کتاب جدید روانه بازار نشر کرد http://www.ibna.ir/fa/doc/book/243931/دنیای-اقتصاد-دو-کتاب-جدید-روانه-بازار-نشر به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) کتاب «گفت‌وگو با مردم» در دو بخش داستان شکل‌گیری یک کسب و کار و اجرای فرایند شناخت مشتریان سامان یافته است. نویسنده در بخشی از مقدمه کتاب می‌نویسد: «از همان نخستین باری که تدریس مفاهیم گسترش مشتریان و نیز سکوی پرش ناب را در سال 2002 آغاز کردم، بر این باور بود که مهم‌ترین اصلی که باید مورد توجه قرار داد، چیزی نیست جز «بیرون زدن از ساختمان». از آن زمان تاکنون، تغییرات زیاد‌ روی داده است. مفاهیمی که برای نخستین‌بار در کتاب چهار گام به سوی پدیداری مطرح کردم، به یک جنبش بین‌المللی یعنی جنبش استارتاپ ناب تبدیل شد. کلاسی که برای تدریس این مفاهیم طراحی کرده بودم ـ یعنی سکوی پرش ناب ـ امروزه در دانشگاه‌های استفورد، دانشگاه کالیفرنیا برکلی، دانشگاه کالیفرنیا سانفرانسیسکو و اخیرا در دانشگاه نیویورک تدریس می‌شود. اصول نوپای ناب، مفاهیم سنتی راه‌‌اندازی کسب و کار که در بردارنده نگارش طرح اقتصادی، ارائه آن به سرمایه‌گذار، جمع‌آوری تیم و نیز تولید و عرضه محصول است را به کلی زیر سوال می‌برد. با اینکه مفاهیمی نظیر «چرخش» و یا «حداقل حصول قابل ارائه» این روزها به طور گسترده‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد، اما هنوز بسیاری از فعلان کسب و کار با این مفاهیم آشنایی ندارند. مفهوم «بیرون زدن از ساختمان» هم چنین وضعیتی دارد. بسیاری از کارآفرینان «بیرون می‌زنند» و با مشتریان صحبت می‌کنند، اما نگاهی بسیار ساده‌انگارانه دارند، پرسش‌هایی که خودشان می‌خواهند را از مردم پرسیده و برای نمونه از مردم می‌پرسند که آیا حاضر به خرید محصول (نه چندان آماده) آنها هستند یا خیر. در واقع «بیرون زدن» قسمت ساده‌کار است. در عوض، به کارگیری درست شیوه‌های شناخت مشتریان و آزمودن گمانه‌های مطرح شده با استفاده از واقعیت‌های کاربران، مشتریان و شریکان برای کارآفرینانی که در جستجوی یک مدل قابل توسعه و تکرار‌پذیر کسب و کار هستند، ضروری و البته در بیشتر موارد دشوار است.» از زمانی که کتاب چهار گام به سوی پدیداری منتشر شد، تاکنون کتاب‌های زیادی در مورد شیوه‌های اجرای فرآیند گسترش مشتریان به بازار آمده‌اند که برای نمونه می‌توان به کتاب‌های راهنمای صاحبان کسب و کارهای نوپا، طراحی مدل کسب و کار و نیز نوپای ناب اشاره کرد. هر یک از این کتاب‌ها، موجب افزایش درک ما نسبت به شیوه‌های فرآیند گسترش مشتریان شده و جزئیاتی در مورد دلیل اجرای این شیوه‌ها و زمان‌بندی آن را به دانشجویان و کارآفرینان ارائه می‌کند، اما در مقابل جزئیات چندانی در مورد «چگونگی» بیرون زدن از ساختمان ارائه نمی‌کند. با اینکه کتاب گفت‌وگو با مردم حجم کمی دارد، اما در عین حال بسیار جامع است. کتاب گفت‌وگو با مردم در واقع چگونگی بیرون زدن از ساختمان را آموزش می‌دهد. این کتاب راهنمایی برای همه دانشجویان و کارآفرینان برای یافتن افرادی برای مصاحبه، ساختاربندی و انجام گفت‌وگوهایی موثر با مردم و بهره‌گیری از اطلاعات به دست آمده از آن است. گیف کنستابل در این کتاب، داستانی جذاب را به همراه راهبردها، راهکارها و نیز تمرین‌هایی ارزشمند ارایه می‌کند که می‌تواند به دستیابی شما به اهدافی که از فرایند شناخت مشتریان در نظر دارید کمک کند. به گفته مولف، اگر دانشجو باشید یا کارآفرینی مشتاق و یا حتی مدیر تولید یک شرکت و قصدتان هم بیرون زدن از ساختمان باشد، این کتاب پیش‌نیازی برای موفقیت شما خواهد بود. این کتاب سرشار از توصیه‌های بجا و کاربردی است که به شما امکان بیشترین بهره‌برداری از زمانی که بیرون از ساختمان سپری می‌کنید راه می‌دهد. کتاب «گفت‌وگو با مردم» در هزار و 100 نسخه در 135 صفحه به بهای 8 هزار تومان از سوی انتشارات دنیای اقتصاد منتشر شده است. «فروش موفق» چگونه است؟ کتاب «فروش موفق» نوشته برایان تریسی با ترجمه صالح سپهری‌فر عنوان اثر جدید دیگری است که روانه بازار کتاب شده است. در بخشی از مقدمه کتاب می‌خوانیم: «فروش موفق دربردارنده ظرافت‌های خاصی است که برخی از آنها به دنیای درون فردی و ویژگی‌های فروشنده و برخی دیگر به نحوه تعامل و ارتباط او با خریدار و نیز شناخت ویژگی‌های عمومی بازار مربوط می‌شود. با اینکه بسیاری از این ظرافت‌ها را می‌توان از طریق دانش روان‌شناسی و نیز جامعه‌شناسی بازشناخت، اما برخی دیگر از آنها نیز فقط با تجربه مستقیم حاصل می‌شوند. برایان تریسی برای صاحبان کسب و کار در سراسر جهان و البته ایران نامی آشنا به شمار می‌رود. یکی از دلایل اصلی استقبال از کتاب‌های این نویسنده نام‌آور رویکردی است که او در ترکیب نظریات و مطالب تئوریک با تجربیات خود و دیگران آن هم با زبانی ساده و قابل فهم برای عموم در پیش می‌گیرد. این رویکرد سبب می‌شود که خواننده بتواند نمودهای عینی مطالب ارائه شده را در فعالیت‌های خود به خوبی مشاهده کند.» این کتاب نهمین جلد از مجموعه کتاب‌های جدیدی است که به قلم برایان تریسی نگاشته شده و با شمارگان هزار و 100 نسخه در 142 صفحه به بهای 8 هزار تومان به همت انتشارات دنیای اقتصاد روانه بازار نشر شده است. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Tue, 17 Jan 2017 11:37:04 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/243931/دنیای-اقتصاد-دو-کتاب-جدید-روانه-بازار-نشر تکمیل‌همایون: مطالعات جاده ابریشم در انبار یونسکو مسکوت مانده است http://www.ibna.ir/fa/doc/report/244364/تکمیل-همایون-مطالعات-جاده-ابریشم-انبار-یونسکو-مسکوت-مانده به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، نشست «راه ابریشم» به عنوان دویست و هفتاد و ششمین شب از مجموعه شب‌های مجله بخارا، با همراهی مؤسسه فرهنگی پژوهشی چاپ و نشر نظر و بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار با سخنرانی مهندس سیدمحمد بهشتی، رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، دکتر ناصر تکمیل‌همایون، عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، دکتر ژان کلود ووآزن، مولف و پژوهشگر یکشنبه 26 دی‌ماه در کانون زبان و ادبیات فارسی برگزار شد. در این نشست از کتاب «قلعه‌های راه ابریشم» تألیف ژان کلود ووآزن رونمایی شد. مطالعات جاده ابریشم هنوز در آغاز راه است تکمیل‌همایون در نقد و بررسی کتاب «قلعه‌های راه ابریشم» گفت: این کتاب را با دقت هر چه تمام از ابتدا تا انتها خواندم. در بخش‌هایی هم متن انگلیسی را با فرانسه و فارسی مقایسه کردم. اگر درباره این کتاب نقدی داشته باشم دلیل بر وجود عیب و نقص در کل اثر نیست اما روش علمی اقتضا می‌کند، دوستی و ارادت خود را نسبت به مؤلف کتاب حفظ کنیم. نویسنده در هر حال با فرهنگ و تمدن ایرانی آشنا هستند اما باید اشکالات را گفت تا در چاپ‌های بعدی توجه شود. وی افزود: شاید یکی از اشکالات این کتاب در این است که مسأله گذشته تاریخی دقیق را با استفاده از واژه‌های حکومتی امروز بیان کرده است. همیشه از هرات به عنوان واحد جدای از ایران نام برده‌اند در حالی که زمان ناصرالدین‌شاه هرات از کشورمان جدا شد و یا در مورد بحث جنگ‌های ایران اگر بگویند حمله محمود افغان به ایران، این اشتباه است بلکه حمله قندهاریان به پایتخت جمله صحیحی است. اگر از تاریخ امروز می‌نویسیم باید همین‌طور که هست بنویسیم اما وقتی می‌خواهیم از گذشته بنویسیم باید به همان زبان گذشته نگاشته شود. مثلا در مورد واژه نخست‌وزیر اگر متنی در دوره قاجار نوشته می‌شود این کلمه باید با عنوان «اعتماد الدوله»، سپس «صدر اعظم»، دوره‌های بعد «رئیس الوزرا» و بعدها «رئیس وزرا» و در دوره‌های اخیر «نخست وزیر» بیان شود. این تاریخ‌نگار در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به تالیفاتی درباره جاده ابریشم اظهار کرد: از چه زمانی به جاده ابریشم توجه شد؟ زمانی که در پاریس بودم استاد باستانی‌پاریزی به خانه‌ام آمد و گفت که از رومانی می‌آیم و در آنجا سمیناری در مورد جاده ابریشم برگزار کرده بودند، یعنی دکتر پاریزی تقدم فضل و فضل تقدم به این مسأله داشتند. با این حال، دانشجویی از دوره دکتر صدیقی داشتیم، با نام دکتر علی مظاهری که در فرانسه ماندگار شد و بعد از مدتی کتابی بسیار عالی در مورد جاده ابریشم نوشت و در دو جلد به فارسی ترجمه شد و در پژوهشگاه علوم انسانی به چاپ رسید. آن زمان که مسئولیتی در جاده ابریشم داشتم، گفتم چون دکتر مظاهری ایرانی است پس ممکن است همه فکر کنند از دیدگاه ایرانی این صحبت شده است. کتابی دیگر را از محققان اروپایی ترجمه کردیم که از دو دیدگاه شرقی و غربی به جاده ابریشم توجه داشته باشیم. تکمیل‌همایون عنوان کرد: کم‌کم یونسکو به موضوع این جاده علاقه‌مند شد و جاده گفت‌وگوهای تمدن‌ها را بر آن نام نهاد. 10 سال طول کشید و سمینارهای متعددی دادند. شاید هزار و دویست سخنرانی و فیلم و هزاران عکس و تصویر تهیه شد و این‌ها همه موجود است و قرار بر این بود که یونسکو این‌ها را چاپ کند اما سرمایه‌گذاری نشد و این مسأله مسکوت ماند. مطالعات جاده ابریشم یکی از ذخائر بزرگ فرهنگی ایران که در انبار یونسکو مانده است. خود بنده هم کتابی در مورد خدمات یونسکو در جاده ابریشم را توسط انتشارات سروش منتشر کردم. کتاب دیگری با موضوع جاده ابریشم هم دارم و چند مقاله هم نوشتم که از جمله شهر قزوین در مسیر جاده ابریشم را بررسی کردم. حدود چند رساله با کمک استادان دیگر همانند آموزگار درباره زبان‌هایی که در این جاده  وجود داشت و یا موسیقی‌ها و قصه‌هایی که در این مسیر بود، داشتیم. در جریانات توقف اجباری سفر و کاروانسراهای این جاده و ماندن در برف و باران‌ها بود که ابن‌سینا کتاب خود را نوشته است. این‌ها باید زنده می‌شد اما هنوز در اول کاریم. خجالت کشیدن از وجود کویر مرکزی و کویر لوت بهشتی سخنان خود را با محور تحلیلِ دو واژه «راه» و «دژ» چنین آغاز کرد: درباره موضوع کتاب باید دو نکته را بگویم: یکی موضوع راه است و دیگری موضوع دژ و قلعه. اینکه در حوزه‌ای که ووآزن کار کردند این دو پدیده با یکدیگر تفاوت می‌کند. راه در همه جا هست و هیچ جایی از جهان وجود ندارد که در آن راه نباشد. و تقریبا هیچ جایی از جهان نیست که در آن قلعه وجود نداشته باشد اما در این بخش از جغرافیایی که وی کار کرده چه راه و چه قلعه از یک ویژگی برخوردار است. وی در بخش دوم سخنانش به تعریف و بررسی واژه قلعه و دژ پرداخت و سرزمین ایران را نمونه یک دژ دانست و گفت: بسیاری این تصور را دارند که ایران فعلی و این گربه نشسته همانند بسیاری از موجودات دیگر که در نقشه‌ها هستند و نامشان کشورهای مختلف است، همین وضعیت را دارند. به عنوان مثال بین لیبی و مصر یک خط با خط کشیده شده و چند هزار کیلومتر مرز بین این دو است و در بسیاری از نقاط دنیا مرزهایی این‌چنین داریم که این‌ها مرزهای تصنعی اعتباری هستند و معدود کشورهایی مرزهایشان مرزهای واقعی است. یکی از این کشورها ایران فعلی است. ایران فعلی خود یک دژ است. قلعه‌ها خندق، بارو، شارستان و کهن دژ دارند. رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری افزود: خندق ایران فعلی دریای مازندران و رودخانه ارس و اترک در شمال، دریای عمان و خلیج فارس در جنوب و در غربش رودخانه فرات است. البته از رودخانه فرات کمی فاصله گرفته‌ایم و در بارو ایستاده‌ایم. در شرق آن کم و بیش این دیواره را داریم اما خندق خیر. رودخانه سند در گذشته خندق ما بوده است. کوه‌های هندوکش دیواره‌های ما بوده‌اند. باروی ما البرز و زاگرس هستند. اتفاقا باروی بسیار مستحکمی هستند. شارستان آن دامنه‌های این‌هاست و دره‌های میانشان (آن بخش‌هایی که استعداد به وجود آمدن شهر ها) بوده است. همین‌جا که امروز شهرهای بزرگ ما شکل گرفتند. کهن دژ کویر مرکزی و کویر لوت هستند. ما امروزه از وجود کویر مرکزی و کویر لوت خجالت می‌کشیم. در صورتی که مهم‌ترین عامل یکپارچگی ایران وجود این کهن دژ بود. «قلعه‌های راه ابریشم» حاصل سال‌ها مطالعه است علی دهباشی، سردبیر مجله بخارا در ادامه با اشاره به بخش‎هایی از زندگینامه دکتر ووآزن چنین گفت: وی دارای دکتری تاریخ و باستان‌شناسی سده‌های میانه هستند و با اشتیاق پدیده «دژ در خاورمیانه و آسیای مرکزی» را در رساله‌ای دنبال کردند. از سال 1995 تا 2000 رئیس مرکز فرهنگی فرانسه در بیروت و هم زمان سال‌ها استاد مدعو در دانشگاه سن ژوزف بوده‌اند. از سال 2008 تا 2011 در بخش فرهنگی سفارت فرانسه در ایران فعالیت داشتند. عضو لابراتوار باستان‌شناسی سده‌های میانه دانشگاه نانسی در فرانسه بودند. کتاب «قلعه‌های راه ابریشم» حاصل سال‌ها مطالعاتشان درباره این راه به‌ویژه قلعه‌های این مسیر تاریخی بوده است. متن فارسی کتاب، هفته پیش توسط نشر نظر منتشر شد که باید در اینجا از کوشش‌های هنرمندانه محمود رضا بهمن‌پور، مدیر این مؤسسه یاد کنم که آثار گرانقدری را به جامعه فرهنگی و هنری ایران عرضه کرده‌اند. برملا شدن دژها و قلعه‌های تاریخی با مطالعات کلی ژان کلود ووآزن، آخرین سخنران این نشست بود که خانم مینا صدر توصیحاتش را به فارسی ترجمه کرد. وی درباره بخش‌های مختلف کتاب خود چنین گفت: مفهوم جاده ابریشم توسط فردیناند فن ریشتهوفن (1905-1813)، جغرافی‌دان و زمین‌شناس آلمانی‌تبار که به مثابه رؤیایی برای غرب بوده و همچنان نیز ادامه دارد در سال 1870 ابداع شد. ولی این رؤیا تنها مختص آن‌ها نبوده چرا که در سال‌های اخیر چینی‌ها در این مفهوم راهی جدید برای اقتصاد امپریالیستی یافته‌اند. این مولف در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به انباشته شدن تاریخ تمدن در دل بناهای مستحکم بیان کرد: مطالعات کلی می‌توانند تعداد دیگری از این آثار را بر ملا کنند. نکته قابل توجه این‌که در دل تمامی این بناهای مستحکم شده دفاعی صدها سال و حتی گاهی دو هزار سال تاریخ تمدن‌ها انباشته شده است. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Tue, 17 Jan 2017 10:00:21 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/244364/تکمیل-همایون-مطالعات-جاده-ابریشم-انبار-یونسکو-مسکوت-مانده «جامعه‌شناسی پدیداری و تحلیل ایرانی؛ تحلیل و ارزیابی جامعه‌شناسی برگر» نقد می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244343/جامعه-شناسی-پدیداری-تحلیل-ایرانی-ارزیابی-برگر-نقد-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، انجمن جامعه‌شناسی ایران در نظر دارد تا با توجه به اهمیت روزافزون جامعه‌شناسی پدیداری و اقبال جامعه‌شناسان و پژوهشگران اجتماعی به آن، در پنجاهمین سال انتشار کتاب «برساخت اجتماعی واقعیت» نوشته پیتر برگر و تامس لاکمن به تحلیل و ارزیابی جامعه‌شناسی پدیداری با نگاه به جامعه ایرانی در آثار و آراء پیتر برگر بپردازد.   محورهای سمینار شامل «جامعه‌شناسی پدیداری، پدیدارشناسی اجتماعی»، «زبان، آگاهی و جامعه»، «دین و سکولاریسم» و «برگر در ایران، جهان اجتماعی ایرانی» خواهد بود. سمینار «جامعه‌شناسی پدیداری و تحلیل ایرانی؛ تحلیل و ارزیابی جامعه‌شناسی برگر» سه‌شنبه سوم اسفند از ساعت ۱۵ تا ۱۹ در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار می‌شود. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Tue, 17 Jan 2017 09:34:24 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244343/جامعه-شناسی-پدیداری-تحلیل-ایرانی-ارزیابی-برگر-نقد-می-شود روایتی از صنعتی‌زاده؛ ناشر ادبیات آمریکایی که چپ می‌زد http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/244301/روایتی-صنعتی-زاده-ناشر-ادبیات-آمریکایی-چپ-می-زد  خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- کتاب «از فرانکلین تا لاله‌زار»،  روایت زندگی و فعالیت‌های همایون صنعتی‌زاده به همت سیروس علی‌نژاد در نشر ققنوس منتشر شده است. سیروس علی‌نژاد  روزنامه‌نگار پیش‌کسوت و سردبیر مجله‌ معروف آدینه در سال‌های دهه شصت، بخشی از فعالیت‌ها و کار‌های‌ روزنامه‌نگاری‌اش در حوزه تاریخ نشر  کتاب ایران است. او در سال‌های زندگی همایون صنعتی‌زاده بنیان‌گذار نشر فرانکلین در ایران با این ناشر و کارآفرین بار‌ها دیدار و گفت‌وگو داشت و بعد‌ از مرگش هم جستار‌ها و مقاله‌هایی درباره او نوشت. در این  اثر  گفت‌وگو با  صنعتی‌زاده و همچنین گزارش‌هایش درباره او را ارائه کرده است و علاوه بر آن مصاحبه‌ مفصلی را با منوچهر انور، مترجم و ویراستار  ارشد فرانکلین ارائه شده است. در این اثر می‌توان به وجوه مختلف یک مدیر موفق فرهنگی و فردی کارآفرین در عرصه فرهنگ بیش‌تر آشنا شد.     درباره همایون صنعتی‌زاده بگویید؟ صنعتی‌زاده فردی مبتکر و خوشفکری بود، وی در زمینه‌های بسیاری وارد شد که در هر زمینه ابتکارت خاص خودش را پیاده کرد. صنعتی‌زاده هر کجا قدم گذاشت، آنجا را آباد کرد. انتشارات فرانکلین را از نو ساخت که 1700 جلد عنوان کتاب به چاپ رساند، می‌توانید در آن‌زمان این تعداد کتاب را تصور کنید، کتاب‌هایی که سرمایه عظیمی را رقم می‌زد. شاید گفتن این سخن درست نباشد؛ اما من نخستین بار خدمات و فعالیت‌های صنعتی‌زاده را با انتشار مقاله‌هایی در مجله بخارا  و دیگر جراید معرفی کردم. تا قبل از آن کسی درباره وی چیزی ننوشته بود؛  البته قبل از انقلاب جلال‌ آل‌احمد در کتاب «یک چاه و دو چاله» مطالبی در مخالفت با وی نوشت با این حال تنها قشر خاصی صنعتی‌زاده را می‌شناختند.   شما در این  کتاب می‌گوید، «پیداست که چاپ این کتاب‌ها چه سود کلانی برای ناشران داشت. به این ترتیب، فرانکلین بدل به سازمانی شد که پول پارو می‌کرد.»  در حالی که سال‌هاست فضای نشر کتاب  ایران در رکود است و دیگر از پول پارو کردن خبری نیست!   بله، صنعتی‌زاده با کتاب توانست پول پارو کند، زیرا سیستمی طراحی کرده بود که کتاب را آماده می‌کرد و با ثبت یک جمله در ابتدای آن «با همکاری موسسه انتشارات فرانکلین» به ناشران برای چاپ می‌داد و در عوض از قیمت پشت جلد کتاب 15 درصد می‌گرفت. به مرور چنان در این حیطه به تبحر دست یافت که در منطقه خاورمیانه نظیر چنین موسسه انتشاراتی وجود نداشت. این در حالی بود که فرانکلین در بسیاری کشورهای دنیا ورشکست شد، اما در ایران پول‌ساز شد و این هنر صنعتی‌زاده بود، اگرچه وی در کارهای دیگری که وارد شد نیز به موفقیت دست یافت.   در عنوان کتاب «از فرانکلین تا لاله‌زار»، مخاطب تصور می‌کند که مقصود لاله‌زار تهران است اما با مطالعه متن متوجه می‌شود لاله‌زار کرمان مدنظر است. این مساله ندارد؟ همایون صنعتی‌زاده چند سال قبل از پیروزی انقلاب اسلامی به کرمان رفت. در این شهر ساکن شد و دست به کارهای عجیب و غریبی هم‌چون راه‌اندازی کارخانه گلاب زهرا زد. وی کوهستانی را تبدیل به لاله‌زار کرد. این کارها ناشی از ذهن منظم، هوش و کارادانی‌اش می‌شد. اگرچه در بسیاری از کارها افراد را تشویق می‌کرد تا کاری را که می‌خواهد، برایش انجام دهند. از این‌رو در کرمان روستاییان را تشویق کرد تا گل بکارند از آنها بخرد. آنها نیز به جای خشخاش، گل کاشتند و صنعتی‌زاده گل‌ها را خریداری کرد و روستائیان سود بیشتری نسبت به فروش خشخاش بردند. بنابراین آن‌ها تشویق شدند و به کاشت گل‌محمدی ادامه دادند. می‌خواهم بگویم کاربلد بود. ضمن اینکه لاله‌زار نام منطقه‌ای در کرمان است.  آنچه در این کتاب آمده، شبیه تاریخ شفاهی است؛ اما اطلاعاتی درباره تاریخ گفت‌وگو، مکان و زمان دقیق آن ذکر نشده است. در حالی که ردی از شیفتگی شما به صنعتی‌زاده در این کتاب دیده می‌شود؛ اما از نقل خوب و بدش خودداری نشده است! آن هنگام که با همایون صنعتی‌زاده گفت‌وگو می‌کردم نه به فکر گفت‌وگو به شیوه تاریخ شفاهی نبودم و نه قصد داشتم حاصل آن‌ را چاپ کنم و یا حتی نکاتی را ذکر کنم که برشمردید. گفت‌وگو با همایون صنعتی‌زاده  به این شکل بود؛ گاهی با هم صحبت می‌کردیم و بعضی وقت‌ها ضبط صدا را هم روشن می‌کردم. بعد آن را به خودش نشان می‌دادم. اگرچه این رویکرد شبیه تاریخ شفاهی است اما طرز تدوین  آن هیچ ربطی به تاریخ شفاهی ندارد. از طرفی در رابطه با شیفتگی، تا حدی زیادی حق با شماست. به نظرم واقعا به درستی گفتم صنعتی‌زاده یک اعجوبه بود. واقعا وقتی که با وی برخورد می‌کردم، با شنیدن سرگذشتش و کارهایی که انجام داده، حیران می‌شدم. بنابراین حتما آن شیفتگی در من اثر گذاشته است. زیرا جز ستایش چیز دیگر در بیان ویژگی‌های این فرد نمی‌توانم بگویم. انصافا این سخن درستی است که شیفتگی من در حدی بود که باعث شد که بدی‌هایش را نبینم. اگر عمرش درازتر بود و موفق می‌شدم چند مصاحبه دیگر با وی داشته باشم، حتما برخی از عیب‌هایش عیان می‌شد، از جمله اینکه وی آدمی اهل‌ غلو و اغراق بود، موضوعی را مطرح و آدمی را شیفته آن می‌کرد. بنابراین سخن شما در رابطه با شیفتگی را انکار نمی‌کنم.   در این کتاب، گفت‌وگوهایی با دوستان، همکاران و بستگان صنعتیزاده انجام شده است؛ به پاره‌ای از تحولات اجتماعی و سیاسی سال‌های دهه چهل و پنجاه پرداخته شده است. قصدتان از این اشاره‌ها گذرا چه بود؟ قطعا هر رویداد فرهنگی در یک بستر تاریخی یا اجتماعی زمان خودش روی داده و وقتی فرد در یک دوره رشد و نمو کرده است، این دوره شامل رویدادهای متفاوتی است و برای بررسی یا بیان زندگی یک فرد جذابیت و خاصیت یک روایت اقتضا می‌کند که دوره تاریخی آن را حتی به صورت گذرا رصد کنیم که چه اتفاقاتی رخ داده و فرد مورد نظر ما کجای این رویداد قرار گرفته است. با این حال باید بگویم به متن تاریخی اجتماعی کمی توجه کردم و عمدا به رویدادهای خاص آن پرداختم.  صنعتی‌زاده از طرفداران حزب توده بود، اما پس از انقلاب دیگر نمی‌خواهد این علاقه  به حزب توده پررنگ شود و به نوعی معتقد است که از دور خدماتی به حزب کرده است. این استنباط درست است؟   بله و شاید به این دلیل است که بعد از مدتی همان حد ارتباط را نیز کنار گذاشت، ارتباطی که بیشتر با شخص عبدالصمد کامبخش بود. اما پس از آن دیگر نمی‌خواهد به این حزب منتسب شود. شاید نزدیکی صنعتی‌زاده به حزب توده را بتوان این‌گونه توضیح داد که وی به نوعی در این فکر بود که چگونه می‌توان کشور را ساخت. شاید در تصور اولیه با نزدیکی به حزب در صدد رسیدن به این هدف بود. اگرچه در این رابطه باید گفت روشنفکران آن دوره دو دسته بودند؛ روشنفکری که وارد میدان سیاست و حکومت می‌شود تا از راه نزدیک شدن به حکومت به اهدافش جامعه عمل بپوشانند، مانند حسن ارسنجانی که اصلاحات ارضی را پیاده کرد. گروه دیکر از روشنفکران، روشنفکری است که با حکومت مخالفت می‌کند و چریک می‌شود. اما همایون صنعتی‌زاده از قرار گرفتن در مقابل حکومت برگشته بود و با نزدیک شدن به آن تلاش کرد که اهداف نوسازانه خودش را دنبال کند و تصور می‌کرد با این شیوه بهتر می‌تواند مملکت را آباد کرد. خلاصه کلام اینکه صنعتی‌زاده مردی وطن‌دوستی بود. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Tue, 17 Jan 2017 06:36:23 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/244301/روایتی-صنعتی-زاده-ناشر-ادبیات-آمریکایی-چپ-می-زد کیابی: تالیف «راهنمای میدانی ماهیان آب‌های داخلی ایران» یک نوآوری بود http://www.ibna.ir/fa/doc/report/244354/کیابی-تالیف-راهنمای-میدانی-ماهیان-آب-های-داخلی-ایران-یک-نوآوری به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، نشست رونمایی از دو کتاب «راهنمای میدانی ماهیان آب‌های داخلی ایران» نوشته دکتر اصغر عبدلی و «راهنمای میدانی عنکبوت‌ها و عقرب‌های ایران» تالیف علیرضا زمانی با حضور دکتر بهرام کیابی، پژوهشگر و استاد دانشگاه شهید بهشتی و امیرحسین بختیاری، مدیر انتشارات ایرانشناسی در سرای اهل قلم موسسه خانه کتاب برگزار شد.   کیابی در این نشست گفت: دکتر عبدلی تنها فردی است که هنوز لیسانس نگرفته صاحب مقاله‌ای به زبان انگلیسی شد. وی با وجود امکانات محدود شروع به جمع‌آوری نمونه از رودخانه‌های استان مرکزی کرد و تنها به سواد محدود بنده در زمینه ماهیان بسنده نکرد. عبدلی به اکولوژیک علاقه‌مند است و تنها به شناسایی مطلق ماهیان نپرداخت و هدف خود را شناسایی ماهی و زیستگاه آن قرار داد. هرکس نام وی را می‌شنود گمان می‌کند کارمند یا وابسته به شیلات است اما اینگونه نیست چراکه نگاه اکولوژیک دارد. وی ادامه داد: عبدلی از محدوده پل میان‌دوآب و استان مرکزی شروع به نمونه‌برداری تحقیق کرد و امروز به جایی رسید که بهترین کتاب ماهیان آب‌های داخلی ایران را نوشت. تالیف این اثر نظر سازمان حفاظت محیط زیست را نیز جلب کرد و باعث شد ماهیان را نادیده نگیرند. متاسفانه سازمان محیط زیست تنها به پرندگان و پستانداران اهمیت می‌دهد. در حالی که بخش مهمی از وظایف سازمان حفظ تنوع زیستی است و در این راستا باید همه گروه‌ها در کنار هم دیده شوند. با این حال معتقدم نگرش محیط زیست درحال تکوین است. این استاد دانشگاه با بیان اینکه ماهیان آب‌های شیرین داخلی ایران بزرگترین آسیب را با تغییرات اقلیمی متحمل شده‌اند، عنوان کرد: با کاهش بارش عرصه برای زندگی طیف بزرگی از جانوران یعنی ماهیان تنگ می‌شود اما این موضوع از نظر سازمان محیط زیست دور مانده است. کاری که نویسنده کتاب «ماهیان آب‌های داخلی ایران» کرد یک نوآوری بود چراکه توجه سازمان را به این موضوع و گروه مهم جلب کرد. کیابی افزود: خرسندم از اینکه دانشجوی دیروز و دوست امروزم علی رغم همه گرفتاری‌ها و البته با همت و همراهی انتشارات ایرانشناسی یک کتاب مفید و ارزشمند برای افراد علاقه‌مند تهیه کرد. باید برای انتشار این اثر ارزشمند در کنار دکتر عبدلی از انتشارات ایرانشناسی نیز قدردانی کنم و به آنها خسته نباشید بگویم. امیدوارم در آینده شاهد انتشار دیگر مجموعه‌های این انتشارات باشیم. جای این کتاب در میان حوزه محیط زیست خالی بود عبدلی، مولف کتاب «راهنمای میدانی ماهیان آب‌های داخلی ایران» نیز در این نشست ضمن قدردانی از دکتر کیابی به‌عنوان بهترین استادی که در طول دوران زندگی خود داشته ، عنوان کرد: کیابی جریانی را شروع کرد، جریانی که به شناخت بهتر طبیعت ایران کمک کرد. این جریان در سطح ایران بسیار گسترش پیدا کرد. این جریان جامع‌نگر بودن را ترویج داد. همین موضوع باعث شد هیچ‌وقت محدود به ماهیان نشدم و به سمت اکولوژی و حفاظت گام برداشتم. در عین حال هیچ‌گاه نگاه حفاظتی صرف نداشتم و به بهره‌برداری  از ماهیان به‌گونه‌ای که به جمعیت‌شان آسیبی نرسد نیز توجه داشتم. این پژوهشگر گفت: در وهله نخست خود را علاقه‌مند به طبیعت ایران و ماهی‌ها و به‌طور خاص ماهیان آب‌های شیرین می‌دانم. معتقدم برای کامل شدن تحقیقات راه بسیار طولانی در پیش دارم و نیاز به آموزش و یادگیری دارم. از زمانی که وارد بحث اکولوژی و اکوسیستم شدم بیشترین نیاز و کمبود در این حوزه را حس کردم. وی افزود: طی مطالعاتم متوجه شدم کتابی که به ماهیان آب‌های داخلی ایران به‌طور کامل پرداخته باشد، وجود ندارد. به همین دلیل تصمیم به تهیه اثری با این موضوع گرفتم. به این ترتیب سال 78 کتاب «ماهیان آب‌های داخلی ایران» از سوی موزه دارآباد منتشر شد. تالیف و انتشار این اثر با محدودیت‌ها و مشکلات زیادی مواجه بود، ابزارها و دستگاه‌های نمونه‌برداری در اختیار نداشتیم و از سوی دیگر مجاب کردن سازمان غیرممکن بود. این مسائل باعث شد کارها خیلی کند پیش برود. فکر می‌کنم اگر امکانات امروز را در اختیار داشتم قطعا اثر کامل‌تری تالیف می‌شد. عبدلی با اشاره به نخستین تالیف خود در زمینه ماهی‌ها عنوان کرد: در تالیف نخستین اثر در زمینه ماهیان آب‌های داخلی ایران وسواس زیادی به خرج می‌دادم اما دکتر کیابی تاکید داشت که این فرصت را از دست ندهم. هنگامی که کتاب منتشر شد، زیاد رضایت نداشتم. اما بعد از گذشت چندسال وقتی دیدم افراد زیادی آن را خوانده‌اند و افرادی از دیگر کشورها از عکس‌ها و نقشه‌های آن استفاده کرده‌اند، بسیار لذت بردم. چراکه معتقدم هیچ چیز برای یک مولف ارزشمندتر از این نیست که اثرش دیده و خوانده شود. وی با اشاره به کتاب «راهنمای میدانی ماهیان آب‌های داخلی ایران» افزود: بختیاری، مدیر انتشارات ایرانشناسی زحمات زیادی برای چاپ باکیفیت این کتاب کشید و خوشبختانه اثر در حجم کم و قابل حمل چاپ شد. به هرحال کار زمان‌بری بود اما جای آن با این ابعاد و اطلاعات در حوزه محیط زیست خالی بود. این اثر نسبت به کتاب قبلی مزیت‌های فراوانی از جمله کیفیت چاپ و توزیع بهتر و مناسب‌تر دارد؛ درکل معتقدم به این دست آثار زیاد نیاز داریم. این استاد دانشگاه با بیان اینکه وضعیت آب‌های شیرین ایران اسفناک است، اظهار کرد: اگر با تالیفاتی از این دست نتوانیم این وضعیت بحرانی را سامان بخشیم، به زودی گونه‌های بسیاری منقرض خواهند شد. بنابراین وظیفه داریم جامعه را با تالیف چنین آثاری از این خطرات آگاه کنیم. متاسفانه گونه‌های دو منطقه یعنی حوزه آبخیز دز و کرخه و حوزه آبخیز دریای خزر در معرض انقراض هستند. باورم این است که با وجود اهمیت همه گروه‌ها اما ماهیان به دلیل معضل کم آبی از اولویت ویژه‌ای برخوردارند. تالیف راهنمای میدانی عنکبوت‌ها و عقرب‌های خاورمیانه علیرضا زمانی، نویسنده کتاب «راهنمای میدانی عنکبوت‌ها و عقرب‌های ایران» در این نشست با بیان اینکه در دوران کودکی که در باغچه حیاط خانه دنبال عنکبوت‌ها می‌گشتم، هیچگاه فکر نمی‌کردم اولین راهنمای میدانی عنکبوت‌ها و عقرب‌های خاورمیانه تالیف کنم، عنوان کرد: با توجه به تاریخچه تحقیقات عنکبوت‌شناسی در ایران، بیشترین مطالعات مربوط به عقرب‌ها بوده و عنکبوت‌ها، شبه عقرب‌ها، رتیل‌ها و درازپایان به ترتیب مورد توجه کمتری واقع شده‌اند. تاکنون تعداد محدودی کتاب در این حوزه در ایران منتشر شده است، اما این کتاب نخستین راهنمای میدانی نگارش شده در ارتباط با این جانوران در ایران است. این کتاب براساس معرفی گونه‌هایی با پراکنش بیشتر و جالب توجه از نظر ظاهری برای طبیعت‌گران نگارش شده است. وی با اشاره به مشکلات و موانع تالیف این اثر گفت: فقر داده‌های بوم‌شناسی، زیست‌شناسی و رفتارشناسی گونه‌های ایرانی به شدت احساس می‌شد و کمبود تصاویر تهیه شده از آنها گردآوری اطلاعات مورد نیاز را دوچندان کرده بود. در این روند تصاویر بسیاری از گونه‌ها با کمک علی مهاجران در استودیوی عکاسی سازمان حفاظت محیط زیست تهیه شد. زمانی با اشاره به ویژگی‌های کتاب «راهنمای میدانی عنکبوت‌ها و عقرب‌های ایران» عنوان کرد: از ویژگی‌های این کتاب می‌توان به ارائه اولین تصاویر از نمونه‌های زنده در جهان برای برخی گونه‌های عنکبوتیان اشاره کرد. این اثر براساس آخرین آمار و اطلاعات علمی و داده‌های پراکنش گونه‌ها در ایران تهیه شده است که طبعا در سال‌های آینده دوچندان خواهد شد. همچنین بسیاری از پراکنش‌های ارائه شده در این کتاب برای بسیاری استان‌ها برای اولین بار به ثبت رسیده است. وی افزود: تلاشم این بود که گونه‌های شاخص از انواع رایج، کمیاب و بومی انحصاری، خطرناک برای انسان بیشتر معرفی شوند. در این کتاب سعی بر استفاده از نام‌های عمومی فارسی شده است. بسیاری از این نام‌ها برگردان فارسی نام‌های موجود در زبان انگلیسی و یا آلمانی بوده، و یا از نام علمی گونه برگرفته شده است. تلاش داشتم با تالیف این کتاب افراد دچار تشخیص اشتباه و گمراه نشوند. زمانی گفت: اولین نمونه‌برداری از عنکبوت‌ها در سال 1985 انجام شد و از سال 1973 تا 1975 عنکبوت‌شناس سوئیسی فعالیت وسیعی در ایران انجام داد که در موژه ژنو نمونه‌های آن وجود دارد. بیشترین مطالعات عنکبوت‌شناسی از سال 2013 وارد ایران شد و تا سال 2016 تعداد عنکبوت‌های ایران روند خوبی داشته و 5 برابر رشد کرده است. یک جانورشناس باید مقالات علمی تولید کند و یک گام جلوتر برود و این علم را به زمان نسل بعد از خود برساند. این پژوهشگر در پایان سخنانش گفت: باید از سنین کودکی مسئولیت‌پذیری در برابر طبیعت را به کودکان آموزش داد، خانواده‌ها باید برخی از دیدگاه‌ها را تغییر بدهند تا آموزش‌ها به شکلی باشد که کودکان با طبیعت و حیوانات ارتباط بگیرند. با این آموزش‌ها می‌توانیم بگوییم به نتیجه مطلوبی رسیده‌ایم. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Mon, 16 Jan 2017 15:50:43 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/244354/کیابی-تالیف-راهنمای-میدانی-ماهیان-آب-های-داخلی-ایران-یک-نوآوری شراکت «نیکسون، کیسینجر و شاه» کتاب شد http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244323/شراکت-نیکسون-کیسینجر-شاه-کتاب به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)بحث سیاسی بر ادبیات روابط بین ایالات متحده و ایران سایه افکنده است که بخش اعظم آن در پی انقلاب ایران و ماجرای گروگان‌گیری تهران به رشته تحریر درآمده است. پس از سقوط شاه، انگشت اتهام جمهوری‌خواهان و دموکرات‌ها در آمریکا به سوی همدیگر نشانه رفته بود که «چه کسی ایران را از دست داد؟» جمهوری‌خواهان، کارتر را مسئول سقوط شاه می‌دانستند و دموکرات‌ها نیز نیکسون و کیسینجر را محکوم می‌کردند. برخی روایت‌های تاریخی، تا حدود زیادی قصور دولت‌های آمریکا را مسئول سقوط شاه می‌دانند که شاید بزرگ‌ترین عقب‌نشینی سیاست خارجی آمریکا در خلال جنگ سرد باشد. محمدرضا پهلوی در دهة آخر سلطنتش، مشارکتی را با نیکسون و کیسینجر شکل داد که نفوذ اتحاد شوروی را محدود کرد و برتری منطقه‌ای ایران را در خلیج فارس به نمایش گذاشت. در پرتو دکترین نیکسون، ایران به شریک ایالات متحده در جنگ سرد تبدیل شد؛ شراکتی که نمونه‌ای دیگر از روند جنگ سرد، نه‌تنها در روابط بین سیاستمداران مسکو و واشنگتن بود بلکه بر روابط متحدین آن‌ها در جهان سوم نیز تاثیر نهاد. این کتاب، سه رویداد تاریخی را که موجب ظهور و سقوط شراکت نیکسون – کیسینجر – پهلوی شده‌اند، به نمایش می‌گذارد. فصل اول به بحث درباره سرچشمه‌های روابط ایران و امریکا در دوران جنگ جهانی دوم و بحران‌ آذربایجان در سال 1946 می‌پردازد. فصل دوم به خیزش ایران از یک دولت فرودست به شریک ایالات متحده و سپس اعلام خروج انگلستان از منطقه خلیج فارس در سال 1968 تا پایان نخستین دوره ریاست جمهوری نیکسون در 1972 می‌پردازد. در قلب این شراکت، دوستیِ شخص ریچارد نیکسون و محمدرضا پهلوی قرار دارد. فصل سوم به اوج روابط ایالات متحده و ایران و مشارکت نیکسون و کیسینجر – در طول دیدار آنان در ماه مه از ایران – پرداخته است. در نخستین روایت مبسوط از عملیات پنهان سیا در کردستان عراق (از 1972 تا 1975) نشان داده می‌شود که چگونه دولت نیکسون دوشادوش ایران و اسرائیل از شورش کردها علیه رژیم بعث عراق پشتیبانی کرد اما بعد اتفاقاتی دیگر رقم خورد. سرانجام اینکه فصل چهارم، در جریان افول مشارکت ایران و ایالات متحده پس از ماجرای واترگیت و استعفای نیکسون از ریاست جمهوری، به شکست مذاکرات بین شاه و دولت جرالد فورد از 1974 تا 1976 و نیز صادرات هسته ای امریکا به ایران می‌پردازد. این کتاب از سوی روزنامه فایننشیال تایمز به عنوان برترین کتاب تاریخی سال 2014 انتخاب شد. رهام الوندی – نویسنده کتاب - دانشیار دانشکدة اقتصاد و علوم سیاسی لندن و مدیر گروه دانشکدة اقتصاد و علوم سیاسی لندن در کلمبیاست. او تالیفاتی بسیار دربارة تاریخ روابط خارجی ایران داشته و پژوهش‌های جاری وی بر فعالیت‌های حقوق بشر جهانی و ریشه‌های انقلاب 1357 ایران متمرکز است. «نیکسون، کیسینجر و شاه» با ترجمه غلامرضا علی بابایی در 356 صفحه و با قیمت 33 هزار تومان از سوی بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه منتتشر شده است. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Mon, 16 Jan 2017 08:21:15 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244323/شراکت-نیکسون-کیسینجر-شاه-کتاب منتقدان «از کاوه تا کسروی» را نقد می‌کنند http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244319/منتقدان-کاوه-کسروی-نقد-می-کنند به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از روابط عمومی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، کتاب «از کاوه تا کسروی» تالیف علیرضا ملائی‌توانی نقد می‌شود. در نشست نقد و بررسی کتاب «از کاوه تا کسروی» با نقادی دکتر سیمین فصیحی، استاد گروه تاریخ دانشگاه الزهراء و دکتر محسن بهشتی‌سرشت، استاد تاریخ دانشگاه بین‌المللی قزوین و با حضور مولف برپا خواهد شد. کتاب «از کاوه تا کسروی» تالیف علیرضا ملایی‌توانی از سوی انتشارات پژوهشکده تاریخ اسلام منتشر شده و رهیافت‌های انتقادی روشنفکران پس از جنگ جهانی اول به ویژه گروه برلنی‌ها را از مجله کاوه تا آثار احمد کسروی درباره دین و باورهای ایرانیان را روایت می‌کند؛ یعنی مهم‌ترین نگرش‌های انتقادی آنها را درباره دین و روحانیت، رفتارها و باورهای دینی ایرانیان را بازتاب می‌دهد. در این کتاب نقد دینی به مفهوم مدرن مدنظر است که ریشه در اندیشه‌های عصر روشنگری دارد. نشست نقد و بررسی کتاب «از کاوه تا کسروی» چهارشنبه 29 دی‌ماه ساعت 16 تا 18 در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی به نشانی بزرگراه کردستان خیابان دکترآئینه‌وند (64 غربی) برگزار خواهد شد. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Mon, 16 Jan 2017 07:51:31 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244319/منتقدان-کاوه-کسروی-نقد-می-کنند بهشتی: اخلاق جایگاه مستحکمی در فعالیت‌های باستان‌شناسانه کابلی دارد http://www.ibna.ir/fa/doc/report/244315/بهشتی-اخلاق-جایگاه-مستحکمی-فعالیت-های-باستان-شناسانه-کابلی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، مراسم نکوداشت میرعابدین کابلی، باستان‌شناس پیشکسوت یکشنبه 26 دی‌ماه در موزه دوران اسلامی برگزار شد. در این نشست کتاب «جشن‌نامه میر عابدین کابلی» که از انتشارات پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری منتشر شده رونمایی شد. این کتاب حاوی مقالات علمی و ارزشمندی از باستان‌شناسان کشور با موضوعات مختلف است. سید محمد بهشتی، رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی کابلی را استادی ایران‌دوست و دارای جایگاه علمی دانست و با اشاره به تجربیات شخصی‌تش با وی افزود: زمانی که در دهه 60 به سازمان میراث فرهنگی آمدم بنا به دلایلی گمان می‌کردم می‌دانم به کجا آمده‌ام. وی ادامه داد: به دلیل تحصیل در رشته معماری، به تاریخ معماری علاقه داشتم، در طول سال‌های پیش از انقلاب به شکل حریصانه‌ای ایران را گشته بودم و روسای سازمان نظیر حجت، زرگر و مرحوم کازرونی از دوستان قدیمی‌ام بودند و کما بیش در جریان امور سازمان بودم. سه ماهی طول کشید تا متوجه شدم نمی‌دانم به کجا آمده‌ام که البته در حشر و نشر با دوستان و فعالان سازمان به این نتیجه رسیدم. بهشتی افزود: تا قبل از این مدت اگر از من می‌پرسیدند که ایران را گشته‌ای با اطمینان پاسخ می‌گفتم که بله ولی بعد از این زمان خیلی قاطع پاسخ می‌گفتم خیر، زیرا ایرانی که من گشته بودم و ایرانی که در آن وقت شناختم خیلی با هم فاصله داشتند. وی گفت: از آنجا به بعد یاد گرفتم سهم‌ام را از گوهری که دوستان فعال در رشته‌های مختلف سازمان میراث فرهنگی با سال‌های طولانی تأمل، جست‌وجو کرده و در زمینه آنها دانشی آموخته بودند بردارم، برای من سازمان به کلاسی تبدیل شد که یک شاگرد داشت که خودم بودم و تعداد زیادی معلم که با هر یک بنا به ضرورت ارتباط داشتم و از تجربیاتشان استفاده می‌کردم. از این رو در سفرهایی که می‌رفتیم سوال می‌پرسیدم تا کم کم موفق شدم از یک خط عمودی به علامت سوال تبدیل شوم و در این راه خیلی بهره بردم. بهشتی یکی از این افراد را کابلی معرفی کرد و گفت: زمانی که کابلی در شهداد، قمرود و شوش کار می‌کردند توفیق داشتم که خدمت‌شان برسم و ایشان به شرح فعالیت‌هایشان برای من می‌پرداختند. وی با اشاره به ارزشمند بودن این موارد به لحاظ علمی گفت: مواردی که یاد گرفتم اگر با مطالبی که از سایرین آموخته بودم جمع می‌بستم به من یک چشم‌انداز عمومی نسبت به کل کشور می‌داد که ارزشمند بود. بهشتی با اشاره به درس‌های دیگری که از کابلی آموخته است اظهار کرد: زمانی که در تلاش بودم موضوع میراث فرهنگی در برنامه پنجساله سوم وارد شود با خیلی‌ها مشورت می‌کردم در آن زمان کابلی به نکته‌ای اشاره کرد و چند کپی کاغذ را راجع به شخصی که در روزگاری سعی کرده بود طرحی نو در این زمینه در اندازد به من داد و خواست که آن فرد را به من معرفی کند. وی افزود: روزهای اول متوجه کاری که وی انجام داد نشدم ولی طولی نکشید که دریافتم کابلی ریسک کرده به خاطر این‌که آن شخص فیروز باقر زاده بود و در آن سال‌ها صحبت کردن از وی در سازمان میراث فرهنگی کاری مشکل بود زیرا که وی با تلخی ایران را ترک کرده بود و افرادی بودند که از رفتن او خوشحال بودند. بهشتی گفت : چند بار امتحان کردم و در مورد فیروز باقرزاده از برخی سوال کردم و دریافتم علاقه‌ای به صحبت درباره وی ندارند و شاید گمان می‌کردند که این کار برایشان هزینه‌بر است اما کابلی در اندیشه هزینه نبود و می‌خواست خادمی را به شخصی معرفی کند و از آن نظر که باقرزاده را می‌شناخت و من را نمی‌شناخت ریسک کرد. رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، در ادامه با ابراز خوشحالی از اینکه کابلی او را با شخصیت فیروز باقرزاده آشنا کرده است، گفت: درسی که در این زمینه از کابلی گرفتم بزرگ‌تر از درسی بود که از حاصل مطالعات وی در شهداد، قمرو و ... نصیبم شد زیرا که این راجع به اخلاق حرفه‌ای و حرمت نگه داشتن نسبت به یک خادم بود و دلالت بر نوعی جوانمردی و بزرگ منشی می‌کرد که اینها در شخصیت کابلی آموزنده است. بهشتی کابلی را نه تنها فردی با سواد بلکه انسان با اخلاقی دانست که می‌توان از او درس اخلاق گرفت. توقع می‌رود بین افرادی که در حوزه علوم انسانی فعالیت می‌کنند و با معارف ایران بیشتر از سایر علوم آشنا هستند اخلاق جایگاه مستحکمی داشته باشد که این‌طور نیست و اگر بین این افراد اشخاصی را ببینیم که در سلوکشان و نه در سوادشان اخلاق وجود دارد خیلی قیمتی است و من درکابلی این را می‌بینم. رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری تجربه شخصی‌اش در آشنایی با کابلی را به مثابه یک معلم و مربی بسیار شیرین دانست و گفت: از او چیزهای زیادی آموختم و امیدوارم همچنان توفیق شاگردی و بهره‌گیری برای من از ایشان باقی بماند.     از نگاه کابلی با خوزستان آشنا شدم محمدحسن طالبیان، معاون میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری، دیگر سخنران این مراسم با اشاره به سجایای اخلاقی، حرفه‌ای و نحوه آشنایی‌اش با استاد کابلی گفت: برای اولین بار در شهداد با کابلی آشنا شدم و در حین فصول مختلف کاوش‌های این محوطه شاهد تلا‌های وی بودم. وی افزود: در چغازنبیل و هفت تپه نیز افتخار همکاری با کابلی را داشتم و از نگاه وی با خوزستان آشنا شدم. کابلی کارش را با عشق انجام می‌دهد، او نه تنها در باستان‌شناسی بلکه در حوزه حفاظت و مرمت نیز پر تلاش بوده و هست. طالبیان گفت: درارتباط شبانه‌روزی با کابلی در پایگاه هفت تپه دریافتم که او در حوزه کاری‌اش انسانی فرهیخته و صاحب کمالات است. کابلی تمام عمرش را وقف کشورش کرده و عاشق ایران است و تمام افرادی را که او آموزش داده حوزه‌های کلیدی میراث فرهنگی را در دست دارند. حضور دوباره کابلی در شوش دیگر سخنران این مراسم حمیده چوبک، رییس پژوهشکده باستان‌شناسی بود که آیین نکوداشت و تکریم از پیشکسوتان در حوزه فرهنگی را بسیار نیکو دانست و گفت: شایسته است راهی را که این افراد در شناخت ارزش‌های این سرزمین پیموده‌اند ادامه بدهیم. وی افزود: کارم را در زمان مدیریت کابلی به عنوان معاون پژوهشی مرکز باستان‌شناسی ایران آغاز کردم و سعادت داشتم به عنوان کارآموز در شوش با وی به عنوان نماینده مرکز باستان شناسی کار کنم و او با پشتیبانی بهترین شرایط را فراهم کرد تا بتوانم فعالیت کنم. چوبک با اشاره به خاطراتی از دوران همکاری‌اش با کابلی افزود: زمانی که مرکز باستان‌شناسی به اداره کل میراث فرهنگی استان تهران تبدیل شد در ملاقات صبحگاهی همه همکاران مورد عنایت و لطف کابلی در زمینه کار باستان‌شناسی و اخلاق حرفه‌ای قرار می‌گرفتند. وی با اشاره به آموخته‌هایش از کابلی اظهار کرد: هر روز صبح وقتی از کنار اتاق سابق او در پژوهشکده باستان‌شناسی می‌گذرم حسرت می‌خورم که ای کاش هنوز در آنجا حضور داشت.  برخلاف آنچه برخی گمان می‌کنند با بازنشستگی ریشه‌های ما از گذشته گسسته نمی‌شود و بدیهی است که نسل جوان بدون اتصال به گذشته و پیشینه علمی نمی‌تواند پیشرفت کند. رییس پژوهشکده باستان‌شناسی تأکید کرد: تلاش می‌کنیم سنت بهره‌برداری از تجربیات، دانش، فرهنگ و اخلاق باستان‌شناسان پیشکسوت را که می‌تواند در توسعه و شناخت موثر باشد پایه‌گذاری کنیم. وی با اشاره به لزوم همکاری استادان پیشکسوت در پروژه‌های ناتمام باستان‌شناسی گفت: با حضور دوباره کابلی در شوش جانی تازه به این محوطه بخشیده می‌شود و نسل جدید باستان‌شناس زیر سایه وی راه او را ادامه می‌دهد. در ادامه این مراسم با اهدای لوح تقدیر از خدمات شایسته استاد میرعابدین کابلی، باستان‌شناس پیشکسوت در چند دهه فعالیت در حوزه باستان‌شناسی تقدیر و کتاب «جشن نامه میر عابدین کابلی» رونمایی شد. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Mon, 16 Jan 2017 07:30:01 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/244315/بهشتی-اخلاق-جایگاه-مستحکمی-فعالیت-های-باستان-شناسانه-کابلی منصوری: توجه به تاریخ مردم در انقلاب برای زدودن برخی تصورات عوامانه است http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/244183/منصوری-توجه-تاریخ-مردم-انقلاب-زدودن-برخی-تصورات-عوامانه خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- مروری بر تالیفات تاریخ انقلاب اسلامی حاکی از این است که اگرچه تاریخ سیاسی نخبگان در دهه نخست و دوم پس از پیروزی انقلاب بیشترین آثار را به خود اختصاص داده اما به مرور پرداختن به نقش مردم در انقلاب نیز مدنظر قرار گرفت و در حال حاضر برخی آثار نیز در این زمینه منتشر شده است. از این رو در آستانه سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی بر آن شدیم تا با برخی افراد فعال در تدوین و تالیف تاریخ انقلاب اسلامی به گفت‌وگو بنشینیم تا دلیل پررنگی و کمرنگی برخی موضوعات از جمله نقش مردم را در پژوهش‌های انقلاب اسلامی دریابیم. دکتر جواد منصوری از بنيانگذاران سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نخستين فرمانده كل اين ارگان است. وی مدتی نیز در وزارت امور خارجه به عنوان سفیر حضور داشت و هم اكنون علاوه بر تحقيق و تأليف، به عنوان معاون اسناد و اطلاع‌رسانی مركز اسناد انقلاب اسلامی ایفای نقش می‌کند. منصوری آثاری از جمله «25 سال حاكميت آمريكا در ايران»، «سياست خارجی جمهوری اسلامی ايران»، «سير تكوينی انقلاب اسلامی»، «قيام 15 خرداد به روايت اسناد» و «آشنايی با انقلاب اسلامی» در کارنامه خود دارد.   جناب منصوری با توجه به اینکه شما در زمینه تالیفات انقلاب اسلامی فعال بودید به نظرتان چه حوزه‌هایی در این زمینه مغفول مانده یا کمتر به آن توجه شده است؟ در رابطه با مباحث مربوط به پیش از پیروزی انقلاب اسلامی بعضی مسائل مانند قراردادهای نفتی، تسلیحاتی و محرمانه که تا کنون اسنادی در رابطه با آنها به دست نیامده، آثار کمتری چاپ شده است. این کمبود تالیف به دلیل دسترسی نداشتن محققان به اسناد است، اگر چه کتابی نیز که تالیف شده مبتنی بر مطالب منتشر شده در روزنامه‌ها و خاطرات شفاهی بوده است که محققان توانسته‌اند مطالبی را گردآوری و در یک اثر تالیفی بگنجانند که کافی نیست. از طرفی این خلا از آنجا ناشی می‌شود که دستگاه‌های مربوطه نیز  در انتشار اسناد، مدارک و تصاویر جدیتی از خود نشان ندادند. ضمن اینکه دولت‌های طرف مقابل این قراردادها نیز اسناد محدودی را به چاپ رساندند که در نتیجه باعث شده پژوهش و تالیف در این زمینه ناقص و محدود باشد. اما درباره تالیفات پس از پیروزی انقلاب اسلامی باید بگویم در واقع با دو محدودیت مواجه هستیم؛ نخستین محدودیت در این است چون افراد فعال در این حوزه دیدگاه‌هایی دارند به دلیل این نظرات از محدودیت‌ها و محذوریت‌هایی برخوردار هستند. از طرف دیگر هنوز بسیاری از اسناد مربوط به انقلاب اسلامی در دسترس محققان و پژوهشگران قرار نگرفته است؛ به طوری که حتی اسناد طبقه‌بندی شده جنگ تحمیلی نیز منتشر نشده است. این در حالی است که تغییرات بسیار وسیعی به لحاظ سیاسی در رژیم عراق روی داده، اما هنوز اسناد جنگ به طور عمده چاپ نشده است. این کمبود به دلیل رویکرد برخی نهادها و موسسات است که ملاحظاتی دارند و این ملاحظات مانع از انتشار اسناد می‌شود؛ برای مثال هنوز در رابطه با دخالت‌های بنی‌صدر در زمان تصدیگری پست ریاست‌جمهوری، ارتباطاتی که با کشورهای خارجی داشت و مسائلی که در آن ایفای نقش کرده است، دچار کمبود سند هستیم.   به نظر شما مرکز اسناد انقلاب اسلامی تا کنون چه نقشی در تبیین تاریخ انقلاب اسلامی ایفا کرده و آیا برخی از آثار این مرکز به مرور زمان نیاز به بازبینی دارد یا خیر؟ این مرکز حداکثر تلاش کرده تا اسناد مربوط به انقلاب اسلامی که در خاطرات مقامات، سیاسیون و اشخاص موثر وجود داشته، در تدوین و تبیین تاریخ تحولات انقلاب اسلامی استفاده کند. از این رو برای دستیبابی به اسناد، عهده‌دار گردآوری و چاپ خاطرات رجال انقلابی شده که در این زمینه، میزان انتشار آثار مبتنی بر خاطرات افرادی که در انقلاب حضور داشتند، قابل مقایسه با سایر موسسات و مراکز نیست. به عبارتی هیچ مرکز، موسسه و یا نهادی در ایران سراغ ندارید که به اندازه مرکز اسناد انقلاب اسلامی در زمینه جزئیات رویدادها، وقایع و جریان‌های قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی کتاب منتشر کرده باشد، آثاری که مبتنی بر اسناد است و از مولفان مختلفی نیز در این رابطه بهره گرفته شده است. در رابطه با بازنگری برخی آثار که شامل مرور زمان شده، باید بگویم بستگی به نظر محقق دارد. اگر مولف یا محقق اسناد و مدارکی در رابطه با یک جریان یا رویداد به دست بیاورد، ممکن است بخواهد در اثر خود تجدیدنظر کند. غالبا چنین اتفاقی به ندرت روی می‌دهد، مگر اینکه مولفی بخواهد اثر جدیدی را تدوین کند که مفصل‌تر و کامل‌تر از اثر قبلی باشد. با این حال تا کنون مرکز اسناد کتاب‌هایی را که به چاپ رسانده،‌ به ندرت مورد انتقاد و اعتراض قرار گرفته است. زیرا این آثار غالبا مستند به اسناد متقن و قابل انکار است و در بسیاری از آنها، متن سند در زمینه کتاب قرار داده شده است. لذا خواننده می‌تواند به سند مراجعه کند، تا احتمالات و تردیدهایش برطرف شود. با توجه به اینکه پس از پیروزی انقلاب اسلامی گردآوری خاطرات، چاپ آن و در کل تاریخ سیاسی مدنظر موسسات و مراکز اسنادی و پژوهشی قرار گرفت، در نتیجه آثار متعددی درباره نقش نخبگان سیاسی منتشر شد، شما در یک اظهارنظر اشاره کردید که هنوز ابعاد بسیاری از شخصیت‌های سیاسی انقلاب اسلامی ناشناخته مانده است! آیا طبق این اظهارنظر باید گفت در حوزه تاریخ سیاسی نیز با کمبودهای جدی در حوزه تالیفات اسلامی مواجه هستیم؟ در رابطه با بعضی شخصیت‌های سیاسی که در پنجاه سال اخیر حضور داشتند، هنوز مطلبی نوشته نشده است. از طرفی در برخی تالیفات مرتبط با نخبگان سیاسی به حداقل مطالب به دلیل ضعف اسناد، اطلاعات و یا برخی ملاحظات اکتفا شده است، ضمن اینکه برخی افراد در ایران جزئیات، نظرات و سابقه مبارزات خویش را می‌نویسند، از این رو بسیاری از کتاب‌های خاطرات را که ورق می‌زنید، متوجه می‌شوید که بخشی از خاطراتشان به صورت تاریخ شفاهی بیان شده است اما کمتر کتابی داریم که فرد سیاسی خودش خاطراتش را به شکل روزانه ثبت کرده و در عین حال از نگاه منتقدانه برخودار باشد. بنابراین در خاطرات ایرانیان رویه نقد از خویش معمول نیست.   به نظر شما با توجه اینکه موسسات و مراکز دولتی نقش پررنگ‌تری در تالیف، ثبت و چاپ تاریخ انقلاب اسلامی دارند، این امر چه مزایا و معایبی می‌تواند داشته باشد؟ از آنجا که مراکز غیردولتی امکانات و پشتیبانی‌های لازم را ندارند و یا اینکه به شدت محافظه‌کاری می‌کنند که مبادا با مشکلی روبه‌رو شوند، حضور موسسات و مراکز دولتی برای تدوین تاریخ انقلاب اسلامی ضروری است. با این حال ناشران بسیاری هستند که آثاری درباره انقلاب اسلامی و تاریخ معاصر منتشر کرده‌اند. ضمن اینکه مراکز دولتی از شهرت بیشتری در این زمینه برخوردار هستند. با این وجود اگر به فهرست کتاب‌های منتشر شده نگاه کنید، متوجه خواهید شد که انتشارات مراکز غیر دولتی نیز سهم بسزایی در چاپ تاریخ انقلاب اسلامی داشتند.   با گذشت 4 دهه از پیروزی انقلاب اسلامی چندی است که انتشار کتاب‌هایی درباره «انقلاب اسلامی در مشهد»، «انقلاب اسلامی در اصفهان»، «انقلاب اسلامی در جهرم» و ... آغاز شده است. دلیل توجه به تاریخ انقلاب با محوریت مردم یا تاریخ محلی در چیست؟ به نظرم مرکز اسناد انقلاب اسلامی بیش از یک دهه است که به این کار مشغول است اما در انتشار آثار نتوانسته با همان سرعت تحقیق، گردآوری و تالیف عمل کند. به همین دلیل سیاست چاپ آثار به تدریج انجام شده و برای همین است که برخی از آثار پس از مدت‌ها به دست نشر سپرده شده و تا جایی که می‌دانم ناشران دیگر نیز در این حوزه تالیفاتی دارند. اگرچه تا یکی دو دهه پس از پیروزی انقلاب اسلامی احساس نیاز به این کار نمی‌شد اما بعدا برای نگارش دقیق تاریخ انقلاب نیاز پیدا کردند که به این حوزه نیز توجه کنند و از طرفی این تصور عوامانه نیز برطرف شود که انقلاب تنها در تهران و قم پررنگ نبوده که مردم فقط در این دو شهر به پشتیبانی از آن برخاسته‌ باشند. ضمن اینکه به دلیل خطر فراموشی تاریخ انقلاب از اذهان مردم، سراغ تحقیق و پژوهش در این رابطه رفتند و خوشبختانه آثاری نیز به انتشار رسید.   در تالیف تاریخ انقلاب اسلامی تا چه اندازه از آراء، نظرات و نگاه‌های مبارزان، احزاب مختلف، سلایق و دیدگاه‌های گروه‌های گوناگون بهره برده شده است؟ شاید بتوان گفت در این زمینه مقداری ضعف وجود دارد. از طرفی مولفان و محققان ما بیشتر نظرات خود و یا دیدگاه رهبران انقلاب را منعکس می‌کنند و کمتر دیدگاه‌های مخالفان و معارضان را. در حال حاضر در حال تالیف «تاریخ تحولات پس از پیروزی انقلاب اسلامی» هستم که در این کتاب اشاره‌ای به دیدگاه‌های احزاب و شخصیت‌های معارض نیز کرده‌ام.     ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Mon, 16 Jan 2017 06:30:41 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/244183/منصوری-توجه-تاریخ-مردم-انقلاب-زدودن-برخی-تصورات-عوامانه نامه‌های زنان ایرانی، روایت زنانه از مشروطه http://www.ibna.ir/fa/doc/book/243805/نامه-های-زنان-ایرانی-روایت-زنانه-مشروطه به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، کتاب «نامه‌های زنان ایرانی» به کوشش علی باغدار دلگشا به نامه‌های زنان در دوره مشروطه پیرامون نقش مدارس در اهمیت تربیت دختران آن عصر پرداخته است. «امتحان دبستان ناموس در سنگلج»، «اعلانات»، «کاغذ یا ماتمکده»، «لایحه خانم دانشمند»، «حمیت زنانه»، «نطق معارف پروانه»، «مدرسه مخدرات»، « بشارت به خانم‌های وطن»، «شکایت ضعیفه»، «حسیات دختر ایرانی»، «راجع به قتل رئیس نظمیه انزلی»، «اعلان کوچه همت‌آباد» و «در بیچارگی زنان» از جمله مطالبی هستند که در این کتاب گنجانده شده است. ایجاد دبستان‌های دخترانه برای ستیز با خرافات اجتماعی پشت جلد کتاب می‌خوانیم: «نامه‌های زنان ایرانی، مجموع 62 نامه مندرج از زبان زنان در روزنامه «ایران نو» (1290-1288ش/1911-1909م) را شامل می‌شود؛ نامه‌هایی از عصر مشروطه که از مندرجات 475 شمار از شمارگان روزنامه ایران نو استخراج شده است. عصری که بر خلاف مردان، زنان در آن از برخی حقوق اجتماعی دیگر مانند حق رای، محروم و برای به دست آوردن برخی حقوق اجتماعی دیگر مانند حق تحصیل و ایجاد دبستان‌های دخترانه با هنجارها و خرافات اجتماعی در حال ستیز بودند. بر این اساس بیشتر نامه‌های زنان در این دوره پیرامون نقش مدارس در اهمیت تربیت دختران و در راستای ارتقاء سطح فرهنگ اجتماعی جامعه آن عصر بوده است.» در مقدمه کتاب با اشاره به تفکر انتقادی آمده است: «با انتشار روزنامه قانون در لندن به زبان فارسی، دو فکر اساسی عصر مشروطه به ایران وارد می‌شود: فکر مشروطه‌خواهی و دموکراسی، توجه به حقوق اجتماعی زنان از طریق آشنایی با تفکر فمنیست‌های قرن نوزده به همین دلیل زنان راه رستگاری را همانند زنان غربی در گسترش آگاهی زنان می‌دانستند که عاملی تعیین‌کننده است و می‌توان گفت امروزه نه فقط گسترش آموزش زنان در تمام سطوح بلکه مجهز شدن به تفکر انتقادی مطرح می‌شود. منظور از تفکر انتقادی یعنی شناخت به منظور تغییر.» (ص 10)   تصرف ملک کَمینِه، مگر به حکم قانون اساسی مولف در پیشگفتار در رابطه با حضور اجتماعی زنان آورده است: «عصر مشروطه دوره‌ای است که علاوه بر تحول در گفتمان سیاسی مانند محدود کردن قدرت پادشاه، تشکیل احزاب سیاسی در قالب نوین و مدرن آن، شکل‌گیری مجلس شورای ملی و مساله حق رای، از نظر تاریخ اجتماعی، آشنایی با فرهنگ غرب، طرح مطالبات اجتماعی، ترویج روزنامه‌نگاری، حضور زنان در صحنه‌های اجتماعی به همراه مساله مهم جایگزینی واژه شهروند به جای رعیت نسبت به دیگر اداوار تاریخی دارای اهمیتی افزون است. دوره‌ای که می‌توان به عنوان نخستین دوره تاریخ اجتماعی ایران معرفی کرد که زنان در آن به طرح مطالبات اجتماعی پرداخته‌اند.» (ص 13)   «مکتوب شهری» عنوان یکی از نامه‌های است که یکی از زنان به قصد تظلم‌خواهی برای روزنامه ایران نو نوشته است، در قسمتی از این مکتوب آمده است: «دو هفته قبل بدون اطلاع کمینه، مامور عدلیه اعظم درب منزل کمینه آمده که مامورم ملک متصرفی شما را تخلیه نموده به تصرف ادیب‌السلطنه مدیرکل وزارت داخله بدهم وکیل کمینه از مامور عدلیه سوال می‌کند که این حکم از کدام محکمه بر حقانیت طرف صادر شده است. جواب می‌دهد این حکم از هیئت وکلائی است که برای تصفیه عدلیه در حیات سرچشمه هستند توسط وکیل کمینه عریضه‌ای به هئیت وکلا عرض شده و عریضه تظلم‌نامه کمینه را به وکلای محترم ارائه داده قبول عریضه فرمودند. همان مجلس رافع عریضه قانون اساسی از بغل بیرون آورده و عرض می‌کند به موجب فصل پانزدهم و شانزدهم و فصل هفدهم که در قانون تصریح کرده حق ندارید که خانه ملکی متصرفی کمینه علیله را بدون محکمه از ید تصرف مالکانه من بیرون کنید مگر به حکم قانون اساسی.» (ص 117) کتاب «نامه‌های زنان ایرانی» به کوشش علی باغدار دلگشا در 191 صفحه، شمارگان 500 نسخه به قیمت 15 هزار تومان از سوی انتشارات روشنگران و مطالعات زنان روانه بازار کتاب شده است. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Sun, 15 Jan 2017 11:08:40 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/243805/نامه-های-زنان-ایرانی-روایت-زنانه-مشروطه سخنرانی استادان ادبیات و فلسفه درباره «حکمت در ادبیات فارسی» http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244277/سخنرانی-استادان-ادبیات-فلسفه-درباره-حکمت-فارسی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، نشست علمی «حکمت در ادبیات فارسی» برگزار می‌شود. این نشست علمی با حضور استادانی همچون دکتر ابراهیمی دینانی، احمد احمدی، سید مصطفی محقق داماد، کریم زمانی، مهدی محقق و حجت‌الاسلام والمسلمین شیخ الاسلامی با موضوع حکمت در ادبیات فارسی و با محوریت شعرای بزرگ فارسی زبان برگزار می‌شود. دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی در این نشست با موضوع، عطار، حجت‌الاسلام والمسلمین شیخ الاسلامی با موضوع حافظ، حجت‌الاسلام والمسلمین احمد احمدی با موضوع فردوسی، حجت‌الاسلام محقق داماد با موضوع جامی، دکتر مهدی محقق با موضوع ناصر خسرو،‌ اصغر دادبه با موضوع نظامی و کریم زمانی با موضوع مولوی سخنرانی می‌کنند. موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران دوشنبه 27 دی از ساعت 13 تا 17 به نشانی چهارراه امیر اکرم خیابان نوفل لوشاتو کوچه آراکلیان شماره 4 میزبان علاقه‌مندان است. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Sun, 15 Jan 2017 08:47:27 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244277/سخنرانی-استادان-ادبیات-فلسفه-درباره-حکمت-فارسی ارایه کتاب‌های پژوهشگاه علوم ورزشی در پانزدهمین نمایشگاه ورزش و تجهیزات ورزشی http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244274/ارایه-کتاب-های-پژوهشگاه-علوم-ورزشی-پانزدهمین-نمایشگاه-ورزش-تجهیزات به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از پژوهشگاه علوم ورزشی، با آغاز به کار پانزدهمین نمایشگاه ورزش و تجهیزات ورزشی (Sportex 2017)، پژوهشگاه علوم ورزشی به‌منظور معرفی آخرین دستاوردهای خود در حوزه فناوری ورزشی و تعامل علمی- اجرایی بیشتر با بخش تولیدی و صنعتی ورزش کشور، برای نخستین بار در این نمایشگاه حضور یافته است. این پژوهشگاه در راستای معرفی اقدامات حمایتی مالی و معنوی از صاحبان ایده و مخترعان در حوزه فناوری‌های ورزشی و معرفی مرکز نوآوری فناوری‌های ورزشی ایران در این نمایشگاه حضور دارند. پژوهشگاه علوم ورزشی در این نمایشگاه به معرفی خدمات آزمایشگاهی و انجام آزمون پایش سلامت، معرفی طرح‌های پژوهشی مبتنی بر فناوری پژوهشگاه علوم ورزشی، معرفی دوره‌ها و کارگاه‌های آموزشی و پژوهشی، همایش‌های ملی و بین‌المللی، معرفی انتشارات پژوهشگاه علوم ورزشی و ارائه آخرین کتاب‌ها و نشریات علمی- پژوهشی، مشاوره در زمینه فرایندهای ثبت اختراعات ورزشی و همچنین مشاوره تخصصی اعضای هیات علمی پژوهشگاه علوم ورزشی اقدام کرده است. پانزدهمین نمایشگاه ورزش و تجهیزات ورزشی (Sportex 2017) از 25 دی آغاز شده و تا 28 دی‌ماه 1395 از ساعت 9 صبح تا 16 در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران برگزار می‌شود. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Sun, 15 Jan 2017 07:58:06 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244274/ارایه-کتاب-های-پژوهشگاه-علوم-ورزشی-پانزدهمین-نمایشگاه-ورزش-تجهیزات انتشار یکی از 100 کتاب تاثیرگذار بعد از جنگ جهانی دوم http://www.ibna.ir/fa/doc/book/244241/انتشار-یکی-100-کتاب-تاثیرگذار-بعد-جنگ-جهانی-دوم به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، کتاب «ساختار انقلاب‌های علمی» نوشته تامس س.کیون با ترجمه علی جوادزاده به تازگی منتشر شده است. مخاطبان در 13 فصل کتاب با عناوین نقشی برای تاریخ، گذار به سوی علم متعارف، سرشت علم متعارف، علم متعارف به مثابه حل معما، اولویت پارادایم‌ها، ناهنجاری و بروز اکتشافات علمی، بحران و ظهور نظریه‌های علمی، واکنش به بحران، طبیعت و ضرورت انقلاب‌های علمی، انقلاب‌ها به مثابه دگرگونی‌هایی در چشم‌انداز جهان، نامرئی بودن انقلاب‌ها، استقرار انقلاب‌ها و پیشرفت از طریق انقلاب‌ها با مباحث این کتاب آشنا می‌شوند.  کتاب «ساختار انقلاب‌های علمی» را یکی از ۱۰۰ کتاب تاثیرگذار نوشته شده پس از جنگ جهانی دوم دانسته‌اند. اصطلاح کلیدی پارادایم که نویسنده اثر آن را از عرصه زبان‌شناسی وام گرفته و با بازتعریف به‌عنوان معرف مبنایی‌ترین وجه نظریه خود به کار برده، تنها پس از انتشار این کتاب بود که راه خود را در گویش عمومی جهانی باز کرد. نگارنده کتاب، تامس سامیوئل کیون متولد ۱۹۲۲ در شهر سین سیناتی ایالت اوهایوی آمریکاست. او مدرک دکترای فیزیک خود را در سال ۱۹۴۹ از دانشگاه هاروارد گرفت و از سال ۱۹۴۸ تا ۱۹۵۶ در همین دانشگاه مشغول تدریس بوده است. او پس از ترک هاروارد در دانشگاه برکلی کالیفرنیا به‌عنوان استاد تاریخ علم به فعالیت پرداخت. در همین زمان بود که مهم‌ترین کتاب خود یعنی «ساختار انقلاب‌های علمی» را منتشر کرد. او در سال ۱۹۹۶ به دلیل ابتلا به سرطان ریه درگذشت. نویسنده کتاب درباره این اثر می‌نویسد: «این کتاب اولین گزارش منتشر شده از طرحی است که حدود ۱۵ سال پیش از این، به ذهنم رسید. آن زمان سرگرم تکمیل پایان‌نامه دکتری خود در رشته فیزیک نظری بودم. از بخت خوش کار تدریس فیزیک به دانشجویان رشته‌هایی غیر از علوم طبیعی، در چارچوب یک واحد درسی آزمایشی در کالج، سبب نخستین رویارویی‌ام با مقوله تاریخ علم شد. با کمال تعجب این مواجهه با نظریات و تجربیات کهن علمی، تحول بنیادینی در درک من از طبیعت علم و دلایل موفقیت آن پدید آورد.» روح حاکم بر نگاه نگارنده این کتاب، متاثر از مکتب «فلسفه تحلیلی» است. وضوح و شفافیت اصطلاحات، گزاره‌ها و اجتناب از مغلق‌گویی حیرت‌افکنی از خصوصیات این رویه از بیان فلسفی است. البته این معنا مانع از باریک‌اندیشی و ژرفا پیمایی‌های فکری نبوده و خواننده دقیق کتاب خود شاهد خواهد بود که برای رسیدن به پاره‌ای از استنتاجات تا چه میزان بادیه‌های درشتناک خردفرسا و هزارتوهای اندیشگی طی شده است. داعیه اصلی تامس کیون در این اثر، این است که علم به روش تجمع تدریجی و خطی اطلاعات و داده‌های نوین، توسعه پیدا نمی‌کند بلکه از طریق انقلاب‌های دوره‌ای پیش می‌رود. هر چند بحث کیون در کتاب حاضر منحصر به موضوع چگونگی تکوین عقاید علمی و توسعه علم است، ولی از یک منظر شاید بتوان الگوی پیشنهادی کیون را به فهم بشر در عرصه‌های دیگر هم تعمیم داد. خود کیون حداقل در یک جا به چنین امکانی اشاره کرده و آن را به عهده دیگران گذارده است. مخاطب کیون در این کتاب دانشجویان علم، تاریخ‌نگاران علم و فیلسوفان علم بوده‌اند، اما با گذشت نیم قرن در ایران کتابخوانانی غیرمتخصص هم این اثر را مطالعه کرده‌اند. در پشت جلد این کتاب می‌خوانیم: «این کتاب را از تاثیرگذارترین کتاب‌های نوشته شده پس از جنگ جهانی دوم دانسته‌اند و این ارزیابی گزاف نیست. داعیه اصلی تامس س.کیون در کتاب ساختار انقلاب‌های علمی این است که علم به روش تجمع تدریجی و خطی اطلاعات و داده‌های نوین توسعه نمی‌یابد بلکه از طریق انقلاب‌های دوره‌ای پیش می‌رود. در جریان این انقلاب‌هاست که یک پارادایم مسلط و پذیرفته‌شده جامعه علمی کنار گذاشته شده و پارادایم جدیدی به جای آن می‌نشیند. چنین تغییری موجب تحولی عمیق در سرشت جست‌وجو و تحقیق علمی می‌شود.» کتاب «ساختار انقلاب‌های علمی» از سوی انتشارات فرهنگ نشر نو با همکاری نشر آسیم با شمارگان 770 نسخه در ۳۸۸ صفحه به بهای 28 هزار تومان منتشر شده است. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Sun, 15 Jan 2017 05:00:16 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/244241/انتشار-یکی-100-کتاب-تاثیرگذار-بعد-جنگ-جهانی-دوم نکوداشت یک باستان‌شناس پیشکسوت و رونمایی از «جشن‌نامه میر عابدین کابلی» http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/244147/نکوداشت-یک-باستان-شناس-پیشکسوت-رونمایی-جشن-نامه-میر-عابدین-کابلی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، سید احمد محیط طباطبایی، مشاور رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری  گفت: همزمان با این مراسم که یکشنبه 26 دی‌ماه ساعت 15 تا 17 یکشنبه در موزه دوران اسلامی برگزار می‌شود کتاب «جشن‌نامه میر عابدین کابلی» از انتشارات پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری نیز رونمایی خواهد شد. رییس ایکوم افزود: این کتاب حاوی مقالات علمی و ارزشمندی از باستان‌شناسان کشور با موضوعات مختلف است. طباطبایی با بیان اینکه برگزاری مراسم نکوداشت باستان‌شناسان پیشکسوت و بزرگان میراث فرهنگی توسط پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری از سال گذشته آغاز شده تصریح کرد: در همین راستا سال گذشته مراسم نکوداشت صادق ملک شهمیرزادی توسط پژوهشگاه برگزار شد. وی تصریح کرد: برگزاری مراسم نکوداشت احسان یغمایی باستان‌شناس پیشکسوت نیز از برنامه‌های آتی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری در این حوزه است. استاد میرعابدین کابلی 9 مرداد ماه سال 1322 در شهرستان بابل به دنیا آمد و مقاطع تحصیلی را در دبستان بدر، دبیرستان‌های شاهپور، قناد و فردوسی بابل گذراند و مدرک کارشناسی خود را در رشته باستان‌شناسی از دانشگاه تهران دریافت کرد. کابلی فعالیت خود را در اداره کل باستان‌شناسی از 16 خردادماه سال 1350 آغاز کرد و از آن زمان در بسیاری از کاوش‌های باستان‌شناسی با مسئولیت مختلف شرکت کرد که می‌توان از آن جمله از کاوش‌های هفت تپه، ابوفندووا، بررسی شمال خراسان ، شهداد و اولین بررسی مشترک در دره هلیلان به سرپرستی او و «پدر مورتنسن» نام برد. کابلی پس از انقلاب اسلامی ایران، سرپرستی تیم‌های کاوش محوطه شهداد در استان کرمان، شوش در استان خوزستان و قمرود در استان قم را بر عهده داشته است. این باستان‌شناس پیشکسوت می‌گوید: بزرگترین مربی من در کاوش خاک است «یعنی تجربه، تجربه و تجربه است که می‌آموزد و همین خاک و تجربه بود که در شوش بعد از 100سال کاوش فرانسوی‌ها، دروازه دوره هخامنشی را به من نشان داد. سید محمد بهشتی، رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری در سرآغاز سخن این کتاب می‌نویسد: بزرگداشت و تقدیر از عالمان و بزرگان فرهنگ، نشانه پویایی، کمال طلبی جامعه و نشان‌دهنده ارج قائل شدن جامعه علمی و فرهنگی برای خدمات والای فرهنگی است، چنان که از حق‌شناسی و درک سرمایه های انسانی خبر می‌دهد. با این دیدگاه، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری مفتخر است به پاس خدمات ارزشمند استاد میرعابدین کابلی در حوزه باستان‌شناسی که فردی تأثیر گذار از نظر علمی و اخلاقی است تقدیر به عمل آورده و از خداوند متعال درخواست توفیق روز افزون برای ایشان داشته باشد. شرکت در مراسم نکوداشت میر عابدین کابلی پیشکسوت باستان‌شناسی که  با همکاری پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، موزه ملی ایران و کمیته ملی موزه‌های ایران (ایکوم) برگزار می‌شود برای علاقه‌مندان به میراث فرهنگی آزاد است. نکوداشت باستان‌شناس پیشکسوت در خیابان امام‌خمینی، ابتدای خیابان سی‌تیر، موزه ملی ایران، تالار همایش‌های موزه دوران اسلامی واقع شده است. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Sat, 14 Jan 2017 12:30:59 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/244147/نکوداشت-یک-باستان-شناس-پیشکسوت-رونمایی-جشن-نامه-میر-عابدین-کابلی استادان فلسفه از «تاملات فلسفی ایران و یونان» سخن می‌گویند http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244230/استادان-فلسفه-تاملات-فلسفی-ایران-یونان-سخن-می-گویند به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از واحد روابط عمومی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در این نشست سعید بینای مطلق، استاد دانشگاه اصفهان، استاد منوچهر صدوقی سها، مدرس موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران و نصرالله حکمت، استاد دانشگاه شهید بهشتی سخنرانی خواهند کرد. «بازخوانی انتقادی جایگاه فلسفی یونان در تاریخ فلسفه»، «دگرگونی اندیشه یونانی در فلسفه ایرانی ـ اسلامی» و «تحلیلی بر رویکرد استاد جواد فلاطوری در بازخوانی مواجهه فلسفه یونانی و اندیشه اسلامی» به ترتیب عناوین سخنرانی‌های این استادان است که روز سه‌شنبه 28 دی از ساعت 15 تا 17 برگزار خواهد شد. سالن اجتماعات پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، به نشانی خیابان پاسداران، خیابان شهید مومن‌نژاد (گلستان اول)، شماره 124 پذیرای عموم علاقه‌مندان به شرکت در این نشست است. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Sat, 14 Jan 2017 11:00:53 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244230/استادان-فلسفه-تاملات-فلسفی-ایران-یونان-سخن-می-گویند همایش «تاملی بر وضع فلسفه در ایران» برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244231/همایش-تاملی-وضع-فلسفه-ایران-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، پژوهشکده غرب‌شناسی و علم‌پژوهی گروه تاریخ و تمدن غرب دومین سمینار علمی خود را با عنوان «تاملی بر وضع فلسفه در ایران» برگزار می‌کند. در این همایش علی‌اصغر مصلح با عنوان «پریشان حالی فلسفه»، مریم صانع‌پور با عنوان «ما و فلسفه‌های فمینیستی»، مزدک رجبی با عنوان «تربیت فلسفی و آموزش تاریخ فلسفه» و مهدی بنایی با عنوان «ما و پدیدار‌شناسی» سخنرانی می‌کنند. این همایش سوم بهمن ساعت ۹ صبح در محل سالن حکمت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی واقع در بزرگراه کردستان، خیابان دکتر صادق آئینه‌وند(۶۴ غربی) برگزار می‌شود. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Sat, 14 Jan 2017 10:50:47 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244231/همایش-تاملی-وضع-فلسفه-ایران-برگزار-می-شود تازه‌های نشر ایران‌شناسی در سرای اهل قلم رونمایی می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/244212/تازه-های-نشر-ایران-شناسی-سرای-اهل-قلم-رونمایی-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- نگاهی به تازه‌های نشر ایران‌شناسی از سلسله نشست‌های ایران‌شناسی و ایران‌شناسان است که دوشنبه 27 دی‌ماه در سرای اهل قلم موسسه خانه کتاب برگزار می‌شود. در این نشست دو کتاب از تازه‌های نشر ایران‌شناسی با نام‌های «راهنمای میدانی ماهیان آب‌های داخلی ایران» نوشته دکتر اصغر عبدلی و «راهنمای میدانی عنکبوت‌ها و عقرب‌های ایران» تالیف علیرضا زمانی رونمایی می‌شود. این نشست با حضور دکتر بهرام حسن‌زاده کیابی، دانشیار دانشگاه شهید بهشتی، دکتر عبدلی، دانشیار پژوهشکده علوم محیطی دانشگاه شهید بهشتی، زمانی پژوهشگر حوزه زیست‌شناسی جانوری و تنی چند از استادان و پژوهشگران حوزه محیط زیست و اکولوژیست‌های کشور برگزار می‌شود. کتاب «راهنمای میدانی ماهیان آب­های داخلی ایران» تالیف اصغر عبدلی تلاش کرده با توجه به نیازهای طیف گسترده علاقه‌‌مندان به این مهره‌داران، جدیدترین اطلاعات را در شکل و محتوایی مناسب و کاربردی ارائه کند. کتاب «راهنمای میدانی عنکبوت‌ها و عقرب‌های ایران» تالیف علیرضا زمانی نیز نخستین راهنمای میدانی عنکبوت‌ها و عقرب‌ها در خاورمیانه محسوب می‌شود و دربردارنده تصاویری برای بیش از 230 گونه از هر دو راسته است. نشست رونمایی از جدیدترین آثار انتشارات ایرانشناسی دوشنبه 27 دی‌ماه از ساعت 16 تا 18 در سرای اهل قلم خانه کتاب برگزار می‌شود. علاقه‌مندان می‌توانند برای شرکت در این نشست به خیابان انقلاب، خیابان برادران مظفر جنوبی(صبا)، کوچه خواجه نصیر، پلاک 2، سرای اهل قلم مراجعه کنند. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Sat, 14 Jan 2017 07:22:56 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/244212/تازه-های-نشر-ایران-شناسی-سرای-اهل-قلم-رونمایی-می-شود ملاصالحی «مبانی فلسفه باستان‌شناسی» را نوشت http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/244096/ملاصالحی-مبانی-فلسفه-باستان-شناسی-نوشت حکمت‌الله ملاصالحی، عضو هیات علمی در گروه باستان‌شناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران و نخستین پژوهشگر فلسفه باستان‌شناسی در ایران در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) از تالیف کتاب «مبانی فلسفه باستان‌شناسی» خبر داد و گفت: نگارش این کتاب را به پایان رساندم. وی ادامه داد: در این کتاب به این موضوع پرداخته می‌شود که باستان‌شناسی چگونه دانشی است و چرا در گذشته تاریخ واکاوی نشده و باستان‌شناسی نداشتیم؟ چون در هیچ تمدنی باستان‌شناسی به معنای مدرن آن به وجود نیامد. همچنین در این کتاب به این موضوع پرداخته‌ام که این دانش در میان دانش‌های دیگر چه جایگاهی دارد و به چه موضوعاتی می‌پردازد؟ این استاد رشته باستان‌شناسی افزود: همچنین در این کتاب به این مساله اشاره کرده‌ام که در باستان‌شناسی از چه روش‌ها و راهکارهایی استفاده می‌شود؟ آیا اساساً شناخت گذشته با کلنگ باستان‌شناسی و شواهد باستان‌شناسانه امکان‌پذیر است و باستان‌شناسان چه اهدافی را دنبال می‌کنند؟ به گفته وی، کتاب «مبانی فلسفه باستان‌شناسی» قرار است از سوی نشر پارسه روانه بازار نشر شده و در اختیار علاقه‌مندان قرار گیرد.   این استاد دانشگاه تهران در پایان نیز از تالیف کتاب دیگری با عنوان «مبانی و مبادی باستان‌شناسی ادراکی شناختی» خبر داد و یادآور شد: در این کتاب نیز مبانی و اصول باستان‌شناسی بررسی شده و کتاب پس از اتمام نگارش از سوی انتشارات دانشگاه تهران در دسترس علاقه‌مندان قرار می‌گیرد. از ملاصالحی هفت عنوان کتاب و نیز مقالات متعددی به زبان‌های فارسی، انگلیسی و یونانی در نشریات معتبر داخلی و خارجی در زمینه‌های متنوع فلسفه، باستان شناسی، دین پژوهی، هنرهای آیینی و مسایل دیگر به چاپ رسیده است. جلوه‌های کهن هنر آیینی (۱۳۷۷)؛ زیبایی و هنر از منظر وحیانی اسلام (۱۳۷۸)؛ درآمدی بر معرفت‌شناسی باستان‌شناسی (۱۳۸۲)؛ جستاری در فرهنگ، پدیده موزه و باستان‌شناسی (۱۳۸۴)؛ انسان، فرهنگ و سنت (۱۳۸۷)، باستان‌شناسی در بوته معرفت‌شناختی (۱۳۸۷) و باستان‌شناسی دین: با فانوس نظر در جستجوی آیین‌های گمشده (۱۳۹۰) عناوین آثار منتشر شده این استاد دانشگاه است. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Sat, 14 Jan 2017 05:50:57 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/244096/ملاصالحی-مبانی-فلسفه-باستان-شناسی-نوشت پیام تسلیت صالحی به مناسبت درگذشت علی شریعتمداری http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244192/پیام-تسلیت-صالحی-مناسبت-درگذشت-علی-شریعتمداری به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به گزارش روابط عمومی معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دکتر سید عباس صالحی با انتشار پیامی درگذشت دکتر علی شریعتمداری، چهره ماندگار و عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی را تسلیت گفت. متن پیام صالحی به این شرح است: فقدان دکتر علی شریعتمداری خسرانی نه تنها برای اهالی فرهنگ که خسارتی برای جامعه علمی و نیز فعالان حوزه آموزش و تربیت در کشور است. آن مرحوم به دلیل حضور و فعالیت در حوزه های گوناگون، از کسوت شریف معلمی گرفته تا استادی در دانشگاه و نیز به دلیل مسئولیت های متعددی که در دوره های متمادی در حوزه فرهنگ و آموزش عهده دار بودند تاثیر قابل توجهی در این عرصه داشتند. درگذشت زنده یاد دکتر علی شریعتمداری را به جامعه دانشگاهی و فعالان عرصه فرهنگ و نیز به خانواده محترم ایشان تسلیت گفته و از درگاه ایزد منان برای آن مرحوم مغفرت الهی و برای بازماندگان صبر مسئلت می کنم. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Fri, 13 Jan 2017 08:44:07 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244192/پیام-تسلیت-صالحی-مناسبت-درگذشت-علی-شریعتمداری صفی‌نژاد: «فرهنگ زبانزدهای مشترک قوم لر» حاوی اطلاعانی در حوزه زبان، قومیت و فرهنگ است http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/243977/صفی-نژاد-فرهنگ-زبانزدهای-مشترک-قوم-لر-حاوی-اطلاعانی-حوزه-زبان-قومیت جواد صفی‌نژاد، استاد مطالعات جامعه‌شناسی، جغرافیا و پژوهش‌های بومی درباره مطالعه آخر هفته به خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) گفت: کتاب‌های اردشیر صالح‌پور در حوزه فرهنگ، زبان و تاریخ عامه یا مردم بسیار ارزشمند است و اطلاعات مفیدی به ما می‌دهد. وی افزود: از آنجا که مولف خود از فرهنگ بختیاری برخاسته به خوبی توانسته است در تالیفات خود اطلاعات مفیدی به مخاطب ارائه کند. کتاب «فرهنگ زبانزدهای مشترک قوم لر» حاوی نکات و اطلاعات پرباری در حوزه زبان، قومیت و فرهنگ است. کتاب «فرهنگ زبانزدهای مشترک قوم لر»؛ بختیاری، کهگیلویه و بویراحمدی، لری و لکی) به وجه مشترک گویش‌ها، در زبان لری، بختیاری، بویراحمدی و لرستان در زاگرس میانی پرداخته است. نویسنده در این اثر نکات مشترک زبان‌ها را برشمرده و آن‌ها را مقایسه کرده است و نشان می‌دهد اصطلاحات و زبانزدهای در بختیاری، بویراحمدی، لری و لکی چگونه به کار می‌رود و در همه زبان‌ها یک نقطه اشتراک دارد. به عبارتی این کتاب اشتراکات و افتراقات را دنبال کرده است. کتاب «فرهنگ زبانزدهای مشترک قوم لر»؛ بختیاری، کهگیلویه و بویراحمدی، لری و لکی) تالیف مشترک اردشیر صالح‌پور و زینت صالح‌پور در 342 صفحه، شمارگان سه‌هزار نسخه و به بهای 3500 تومان از سوی ناشر مولف منتشر شده است.   ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Thu, 12 Jan 2017 06:00:00 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/243977/صفی-نژاد-فرهنگ-زبانزدهای-مشترک-قوم-لر-حاوی-اطلاعانی-حوزه-زبان-قومیت داوود فیرحی: کتاب «نظریه‌ حکومت قانون در ایران» سید جواد طباطبایی را بخوانید http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/244102/داوود-فیرحی-کتاب-نظریه-حکومت-قانون-ایران-سید-جواد-طباطبایی-بخوانید حجت‌الاسلام داوود فیرحی در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) مطالعه کتاب «نظریه‌ حکومت قانون در ایران» نوشته سید جواد طباطبایی را برای ایام پایانی هفته پیشنهاد کرد و گفت: اخیراً به دلیل یکی از کارهای علمی‌ام دوباره این کتاب را مطالعه کردم و خواندن آن را به دیگران پیشنهاد می‌کنم. این کتاب دومین بخش جلد دوم «تاملی درباره ایران» است. وی ادامه داد: طباطبایی در این کتاب توجه ویژه‌ای به آشکار شدن نشانه‌های بحران در نظام خودکامه، تکوین نطفه آگاهی ملی و تاریخ پدیدار شدن مفاهیم نوآیین و تحول آن‌ها را داشته و کوشیده این وجه مهم از تاریخ معاصر ایران را که با اصلاحات عباس میرزا در دارالسلطنه تبریز آغاز شده بود، دنبال کند. فیرحی گفت: همچنین در این کتاب به مکتب تبریز اشاره شده و می‌کوشد به وجوه دیگری از تجدد خواهی ایرانیان اشاره شود. طباطبایی در درآمد «نظریه حکومت قانون در ایران» نوشته است: «اینکه در مناسبت‌های دیگری گفته‌ام که دستگاه مفاهیم تاریخ و تاریخ اندیشه غربی را نمی‌توان بدون تنقیح آن مفاهیم در مورد مواد تاریخ و اندیشه در ایران به کار گرفت و در اینجا نیز خواهم گفت که بسیاری از مفاهیمی که از اندیشه سیاسی، فلسفه‌های دین و... برگرفته شده‌اند، برای تبیین گذشته و توضیح وضع کنونی ما سودمند نیست، از این روست که به نظر من بسیاری از مفاهیم تاریخ و اندیشه غربی با مواد تاریخ و تاریخ اندیشه در ایران سازگار نیست و چنان که گریزی از سود جستن آن از آن مفاهیم نباشد باید وجه سلبی آنها را نیز لحاظ کرد...» بحران خودکامگی و بسط آگاهی نوآئین، بحران آگاهی و پدیدار شدن مفاهیم نوآئین، نظریه اصلاح دینی، نخستین رساله در اصلاح نظام حقوقی، دیدگاه‌های نو در اندیشه سیاسی، دیدگاه‌های نو در اندیشه اقتصادی، نظریه مشروعه خواهی اهل دیانت، نظریه مشروطه خواهی اهل دیانت، میرزای نائینی و نظریه مشروطیت ایران و تجدید مطلعی در مفهوم سنت فصل‌های این کتاب را تشکیل می‌دهد. فهرست مطالب، اختصارات، کتاب‌شناسی، نمایه نام‌ها، نمایه کتاب‌ها و نمایه مفاهیم دیگر بخش‌های کتاب است. «نظریه حکومت قانون در ایران» به قلم سید جواد طباطبایی با شمارگان پنج هزار نسخه در 732 صفحه منتشر شده است. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Thu, 12 Jan 2017 05:30:00 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/244102/داوود-فیرحی-کتاب-نظریه-حکومت-قانون-ایران-سید-جواد-طباطبایی-بخوانید ابن هشام؛ صاحب یکی از مشهورترین سیره‌های عالم اسلام http://www.ibna.ir/fa/doc/report/244146/ابن-هشام-صاحب-یکی-مشهورترین-سیره-های-عالم-اسلام خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- ابو محمد عبدالملک بن هشام بن ایوب حمیری المعافری مشهور به جمال‌الدین (متوفی ۲۱۳ یا  ۲۱۸ ق)، محدث، مورخ، ادیب و نسب‌شناس در مصر به دنیا آمد و در بصره رشد کرد. نسب ابن هشام را ذهلی، منسوب به ذهل بن معاویه، تیره‌ای از قبیله «کنده»، ذکر کرده‌اند و برخی نیز او را حمیری(منتسب به منطقه‌ای در یمن) می‌دانند. عمده شهرت ابن هشام، به سبب تالیف کتاب «سیره‌النبویه» است تا جایی که ابن خلکان در شرح حال وی می‌نویسد: «ابن هشام همان کسی است که سیره رسول‌الله را از مغازی واقدی و سیره ابن اسحاق جمع‌آوری نموده و آنها را تهذیب و تلخیص کرده است و این همان سیره‌ای است که در دسترس مردم قرار دارد و به سیره ابن هشام معروف است.»   روایت‌های تاریخی از حضرت آدم تا پایان زندگی پیامبر اسلام (ص) کتاب «السیره‌النبویه» معروف به سیره ابن هشام؛ مشتمل بر اخبار تاریخی پیرامون سیره پیامبر (ص) است. در میان کتاب‌هایی که در زمینه سیره حضرت محمد(ص) نگاشته شده، سیره ابن هشام یکی از مهم‌ترین منابع و مراجع تاریخی مسلمانان به شمار می‌رود و از اعتبار و شهرت زیادی میان عالمان برخوردار است.   سیره ابن اسحاق مشتمل بر روایت‌های تاریخی از زمان حضرت آدم تا پایان زندگی پیامبر اسلام است؛ وی اخبار و حوادث دوران مکه و مدینه و احوال پیامبر(ص) و بخشی از ماجراهای مربوط به عصر جاهلی را که در کتاب‌ها و مجموعه‌های پراکنده گوناگون یافته بود در سیره خود جمع‌آوری کرده و به منصور خلیفه عباسی تقدیم کرد. در حقیقت متن تهیه شده توسط ابن اسحاق به‌طور کامل به دست ما نرسیده و تنها تهذیب آن توسط عبدالملک بن هشام در دسترس ما قرار دارد. وی آن‌گونه که در مقدمه آورده، مطالبی را که بی ارتباط با پیامبر (ص) دیده و نیز برخی اشعار و آنچه را که شنیع می‌دانسته حذف کرده است. درباره اینکه ابن هشام مطالب عمده‌ای را حذف کرده یا نه، اختلاف نظر وجود دارد. تهذیب ابن هشام از همان آغاز مورد استفاده بوده است. یعقوبی از همین روایت استفاده کرده است. کتاب «الروض الانف» از عبدالرحمان السهیلی شرحی است مبسوط به سیره ابن هشام که به چاپ رسیده است.   ابن هشام از سیره ابن اسحاق حذف و به آن اضافه کرد و آن را مورد نقد و مقایسه با روایات متعارض قرار داد که حاصل آن کتابی است که امروزه به سیره ابن هشام شهرت دارد. وی در ابتدای همین کتاب آورده است: «ما به خواست خدا این کتاب را با ذکر زندگانی اسماعیل بن ابراهیم که جدّ رسول‌الله (ص) از طرف پدرانش بوده است، شروع می‌کنیم و زندگی پدران رسول‌اللّه (ص) را تا حضرت اسماعیل با ذکر حوادث مربوط به هر کدام توضیح می‌دهیم و برای رعایت اختصار نامی از دیگر فرزندان اسماعیل را نیاورده‌ایم. در این میان بعضی از مطالبی را که ابن اسحاق ذکر کرده است؛ ولی در آن‌ها ذکری از رسول اکرم صلّی‌اللّه علیه و آله به میان نیامده و یا در قرآن اشاره‌ای بدان نشده است و یا ربطی به موضوع این کتاب ندارد، برای مختصر کردن کتاب آن‌ها را حذف می‌کنیم. همچنین بعضی از اشعار را که وی نقل کرده و به وسیله هیچ یک از استادان شعر شناخته نشده و یا اخباری را ذکر کرده که سخن گفتن درباره آنها زشت است! و یا بعضی از مردم آن را نمی‌پسندند! و یا بکایی به صحت آنها اقرار نکرده است را حذف می‌کنیم.»   ترجمه‌های فارسی سیره ابن هشام تا کنون از سیره ابن هشام سه ترجمه به زبان فارسی تالیف شده است: در قرن هفتم، رفیع‌الدین اسحاق بن محمد همدانی، قاضی ابرقو، سیره ابن هشام را با نام «سیرت رسول‌الله» ترجمه و انشا کرده است، که اصغر مهدوی با مقدمه مفصلی آن را تصحیح و منتشر کرده است که سبکی قدیمی داشته و نوعی تقریر به نظر می‌رسد که دارای حذف و اضافات بسیاری است. فاضل رسولی محلاتی نیز در دهه 40 شمسی، ترجمه‌ای از آن ارائه داده است که به نظر می‌رسد در این اثر بیشتر اشعار ترجمه نشده است. این کتاب از سوی انتشارات کتابفروشی اسلامیه در سال 1348 به چاپ رسیده است. مسعود انصاری نیز سیره ابن هشام را در سه جلد با نام «سیرت محمد رسول‌الله» تالیف کرده که اثر وی در سال 1392 از سوی انتشارات مولی در تهران منتشر شده است. در این ترجمه تصحیح مصطفی السقا، ابراهیم الأبیاری و عبدالحفیظ شلبی مبنا قرار گرفته و برای تکمیل آن از کتاب الروض الانف هم استفاده شده است. مقدمه ابن هشام عینا ترجمه شده که مقدمه‌ای بسیار قدیمی است. بنا بر ادعای مترجم، متن ترجمه کامل است تا جایی که هیچ بیتی، مورد غفلت واقع نشده است. تفاوت‌های سیره ابن هشام و مغازی واقدی امروزه از دیدگاه سیره‌پژوهان درفن سیره، دو کتاب در درجه اول شهرت قرار دارند: اول سیره ابن هشام و دوم مغازی محمدبن عمر واقدی، متوفای 207 و کتاب­‌های دیگر مثل طبقات محمدبن سعد و انساب الاشراف، تاریخ یعقوبی و تاریخ محمدبن جریر طبری به این درجه از اعتبار و شهرت نیستند. یک تفاوت میان سیره ابن هشام و مغازی واقدی این است که در سیره ابن هشام، با وسعت بیشتری از زندگانی پیامبر(ص) سخن گفته شده است. به این معنا که زندگانی آن حضرت را از عصر اجدادشان مورد نظر قرار داده و تا هنگام وفات و حتی حوادث سقیفه، ادامه می­‌دهد و هیچ یک از دو عصر قبل و بعد از هجرت را از نظر دور نمی‌­دارد. در صورتی که واقدی، تنها زندگانی پیامبر (ص) را در عصر بعد از هجرت، آن هم با تکیه بر غزوات و جنگ­‌های ایشان، مورد بحث تفصیلی قرار می‌‌دهد و از دوره قبل از هجرت چیزی نمی‌­گوید. فرق دیگر این دو کتاب، تفصیل وقایع در یکی و اجمال و اختصار نسبی آن­ها در در دیگری است. واقدی همیشه حوادث را با تفصیل و گستردگی بیشتری نقل می­‌کند و ریزه‌کاری‌­ها را بهتر می­‌نماید. او جوانب مختلف وقایع را بازتر طرح می­‌کند و روایاتی می­‌آورد که وضوح بیشتری دارند و از مجهولات بیشتری پرده برمی‌­دارند. واقدی خیلی از اوقات تنها به تفصیل وقایع بسنده نمی­‌کند، بلکه بسیاری از حقایق مهم تاریخی را نقل می­‌کند که نه تنها ابن هشام نیست، بلکه در آثار دیگر مورخان بزرگ هم دیده نمی‌­شود. به عنوان نمونه واقدی درباره جنگ احد می‌­نویسد: «قریشیان روز پنجشنبه، پنجم شوال، ده روز بعد از خروج مکه و درست در راس ماه سی و دوم از هجرت پیامبر -ص- به ذوالحلیفه رسیدند.» از این نمونه‌ها در کتاب واقدی بسیار وجود دارد. این دقت در نقل تاریخ و تبیین دقیق شرایط کارگزاران و فرماندهان جنگی یا ویژگی‌های مدیریت شخص پیامبر (ص) و صدها اطلاع جالب و دقیق تاریخی دیگر، مثل چگونگی زراعت، آداب غذا خوردن، دفن اموات، تنظیم کاروان­‌ها و غیره نکات جالبی هستند که در کتاب واقدی به کثرت دیده می‌­شود؛ در حالی‌­که ابن هشام از این­‌گونه اطلاعات دقیق و تفصیلات تاریخی بهره بسیار کمتری دارد. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Thu, 12 Jan 2017 04:30:00 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/244146/ابن-هشام-صاحب-یکی-مشهورترین-سیره-های-عالم-اسلام انتشار دو کتاب جدید در حوزه روانشناسی http://www.ibna.ir/fa/doc/book/243814/انتشار-دو-کتاب-جدید-حوزه-روانشناسی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) کتاب «والدین هوشیار» نوشته شفالی ساباری با ترجمه اکرم کرمی از سوی موسسه انتشارات صابرین وارد بازار نشر شده است.   مخاطبان در هفده فصل کتاب می‌توانند با عناوینی مانند شخصی واقعی مانند من، فرزند عامل رشد روحی و معنوی، رهاسازی فرزندان از نیاز به جلب تایید، شعور هستی، خانواده‌ای بر بستر اصالت، کنار زدن ایگو و ... آشنا شوند. به گفته ناشر اثر، این کتاب یک جلد از «کلیدهای تربیت کودکان و نوجوانان» است. کتاب‌های این مجموعه، با وجود ارتباط موضوعی، هرکدام از نظر مطلب، مستقل هستند. آمادگی برای زایمان، روش‌های مناسب و صحیح شیردادن، تولد فرزند دوم، نقش پدر در تربیت کودک، پرورش کودک تیزهوش، آموختن به کودکان درباره خدا، سلامت جنسی در کودکان و نوجوانان، پرورش فرزندان امیدوار و موفق، کلیدهای رفتار با نوجوانان و نیز مطالب متنوع و جالب دیگران که به روش‌ها و مشکلات تربیتی کودکان و نوجوانان تا سنین بلوغ می‌پردازد، موضوع کتا‌ب‌های این مجموعه را تشکیل می‌دهند. روش نویسندگان این کتاب‌ها، آموزش شیوه‌های عملی به والدین است. در نتیجه، هر کتاب از فصل‌های متعددی تشکیل شده است که هرفصل به توضیح یک روش کلیدی می‌پردازد. مجموعه کلیدهای تربیت کودکان و نوجوانان، علاوه بر پشتوانه علمی و معتبر خود، از زبانی ساده برای توضیح مطالب و انتقال آن‌ها به خواننده استفاده کرده است که برای عمومی مادران و پدران جوان قابل استفاده خواهد بود. تربیت ایده‌آل سرابی بیش نیست، چه در واقع نه والد ایده‌آلی وجود دارد و نه کودک ایده‌آل. کتاب حاضر با تأکید بر چالش‌های طبیعی فرزندپروری تصدیق می‌کند که هر یک از ما سعی می‌کنیم بهترین والدینی باشیم که می‌توانیم. هدف ما این است که نشان دهیم چگونه می‌توان درس‌های عاطفی و معنوی نهفته در مسیر فرزند پروری را بیرون کشید، روی آن سرمایه‌گذاری کرد و از رهگذر تحول و هشیاری به شیوه‌ای موثر در تربیت دست یافت. در این رویکرد برما والدین است که دریابیم چگونه نقص و کاستی ما می‌تواند به عنوان ارزشمندترین ابزارِ تغییر در اختیار ما قرار گیرد. در بخشی از کتاب می‌خوانیم: «ممکن است که بعضی از بخش‌های این کتاب احساسات آزاردهنده‌ای را در مخاطب برانگیزد. خواهش من از شما این است که در صورت تجربه چنین احساساتی به انرژی و حال و هوای این تجربه، خوب توجه کنید، خواندن را متوقف سازید و در خلوت احساسات خود را لمس کنید و با آن روبه‌رو شوید. با انجام این کار متوجه خواهید شد که خود به خود احساسات خود را هضم کرده‌‌اید و آنچه خوانده‌اید برایتان پرمعناتر شده است. تمامی والدین، صرف‌نظر از سن فرزند خود، می‌توانند از این کتاب استفاده کنند و اطمینان داشته باشند که التزام و عمل به اصول مطرح شده در آن، تحول و دگرگونی را برای خود و فرزندشان به ارمغان خواهد آورد. اگر والدین تنها هستید که بدون کمک دیگران مجبورید فرزند خود را بزرگ کنید خواندن این کتاب بار شما را سبک‌تر می‌کند. اگر پرستار تمام وقت کودک هستید خواندن این کتاب بر غنای تجربه شما می‌افزاید.»  کتاب «والدین هوشیار» نوشته شفالی ساباری به ترجمه اکرم کرمی با شمارگان دو هزار و 500 نسخه در 278 صفحه به بهای 200 هزار ریال از سوی موسسه انتشارات صابرین در اختیار مخاطبان قرار گرفته است. کلیدهای پرورش هوش اجتماعی در کودکان و نوجوانان کتاب «کلیدهای پرورش هوش اجتماعی در کودکان و نوجوانان» نوشته کتی کوهن با ترجمه اشرف راضی اثر دیگری است که به تازگی منتشر شده است. کتاب حاضر در یازده فصل با عناوین شروع کردن، پیوست به سایر افراد، برقراری ارتباط و گفت‌وگو، خواندن نشانه‌های اجتماعی، افزایش عزت نفس، مقابله با تمسخر، مدیریت استرس، حل مشکلات اجتماعی، حل تعارض، مدیریت خشم و قراردادن در کنار یکدیگر سامان یافته است. در بخشی از مقدمه کتاب می‌خوانیم: «کودکانی که در وضعیت‌های اجتماعی دچار کشمکش هستند، فرصت اندکی برای یادگیری مهارت‌های اجتماعی دارند. مدارس معمولاً موضوعاتی مانند همکاری، همدلی، حل تعارض، مدیریت عواطف و مهارت‌های ارتباطی را آموزش نمی‌دهند. جامعه این طور تصور می‌کند که کودکان صرفاً با تماشای رفتار دیگران، می‌توانند چگونگی کنار آمدن با دیگران را بیاموزند، در حالی که این موضوع صحت ندارد! برای بسیاری از کودکان، قرار گرفتن در وضعیت‌های دشوار اجتماعی، سخت‌ترین بخش از زندگی روزمره شان را تشکیل می‌دهد. ب برای این قبیل کودکان، حل یک مسئله پیچیده ریاضی، آسان‌تر از انجام یک مکالمه با دوستان خود است. برای آن‌ها، یادگیری یک بازی پیشرفته کامپیوتری بسیار لذت‌بخش است، در حالی که گوش کردن و واکنش مناسب نشان دادن به مشکلات دوست خود، یک شکنجه محض است. یک کودک می‌تواند معدل بالایی داشته باشد اما همچنان نیاز به افزایش هوش اجتماعی خود دارد. کودکانی که این نوع مشکلات را در مهارت‌های اجتماعی دارند، دچار چیزی هستند که من آن را «ناتوانی‌های یادگیری اجتماعی» می‌نامم. خبر نویدبخش آن است که مهارت‌های اجتماعی ضعیف، با آموزش و تعلیم بهبود می‌یابد. شما والدین، قادر هستید برای کمک به کودک خود، فنونی را آموخته و به نتایج سریع و موثری دست یابید. کودکان، مهارت‌های اجتماعی را در حضور سایر کودکان بهتر می‌آموزند. آموزش دادن مهارت‌های مورد نیاز به کودکان برای کنار آمدن با دیگران، زمانی که آن‌ها با درمانگر در فضای مصنوعی مطب تنها هستند، بسیار دشوار است. حتی اگر بتوانیم نحوه مکالمه و یا چگونگی حل تعارض را برای آن‌ها نقش‌گذاری نماییم، باز هم مشکلات آن‌ها با هم‌سالانشان ادامه خواهد یافت. کودک قادر است دیدگاه خود را درباره دعوایی که با هم‌کلاسی خود در مدرسه داشته، به ما بگوید، اما قادر نخواهد بود دیدگاه کودک مقابل خود را برای ما روشن کند. او پیامدهای بحث را به یاد می‌آورد، اما قادر نیست آنچه را که منجر به نزاع شد، به خاطر بیاورد. من همواره از اینکه بتوانم از طریق جلسات انفرادی به کودکان کمک نماییم احساس عجز می‌کنم چرا که شاهد تعارضاتی که در زندگی واقعی برای آن‌ها اتفاق می‌افتد نیستم.» به گفته مولف، کتاب حاضر، گام‌هایی را که کودکان برای برقراری رابطه دوستی و تداوم آن نیاز دارد، به مخاطب ارائه می‌کند. اگرچه مهارت‌های آموزش داده شده در کتاب می‌توانند در خانه مورد بحث و تمرین قرار گیرند، اما در حضور سایر کودکان بهتر آموخته خواهند شد. این فنون به عنوانی بخشی از یک برنامه آموزشی گروه درمانی، مهارت‌های اجتماعی که کودکان 4 تا 18 سال و والدین آن‌ها را شامل می‌شود، توسعه یافته است. هرچند این برنامه، ابتدا با هدف گروه درمانی طراحی شد، اما فنون آن به منظور استفاده والدین در خانه مورد بازنگری و اصلاح قرار گرفت. درست همان‌گونه که در محیط درمانی مشاهده شده، مهارت‌های اجتماعی در محیط‌های اجتماعی بهتر آموخته می‌شوند. بنابراین اگر کودک فرصت‌های اجتماعی زیادی ندارد، ضروری است برای او، موقعیت‌هایی را برای تمرین این مهارت‌ها، ایجاد کرد. کتاب «کلیدهای پرورش هوش اجتماعی در کودکان و نوجوانان» نوشته کتی کوهن، ترجمه اشرف راضی با شمارگان سه هزار نسخه در 261 صفحه به بهای 18 هزار و 500 تومان از سوی موسسه انتشارات صابرین منتشر شده است. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Wed, 11 Jan 2017 08:25:13 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/243814/انتشار-دو-کتاب-جدید-حوزه-روانشناسی مطالعه اثر «فرامکین» برای درک ریشه‌یابی مسائل خاورمیانه امروز ضرورت دارد http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/243691/مطالعه-اثر-فرامکین-درک-ریشه-یابی-مسائل-خاورمیانه-امروز-ضرورت حسن افشار درباره ترجمه کتاب در دست انتشار خود با نام «صلحی که همه صلح‌ها را به باد» به خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) گفت: این کتاب را در سال 87 ترجمه کردم و در فهرست کتابخانه ملی نیز سال ترجمه و تحویل آن همان سال ثبت شده است. وی با اشاره به حاشیه‌های انتشار «صلحی که همه صلح‌ها را به باد» افزود: گاهی برخی از دوستان با توجه به اطلاعاتی که در کتابخانه ملی ثبت شده، با من تماس می‌گیرند و می‌گویند نسخه‌های منتشر شده کتاب در بازار تمام شده و خواستار درخواست تجدید‌چاپ کتاب می‌شوند! در حالی که باید گفت این کتاب هنوز منتشر نشده تا به تجدید چاپ برسد! این مترجم ادامه داد: ماجرا به این شکل است که نشر ماهی سال 87 یک نسخه از کتاب را به کتابخانه ملی برای ثبت فیپا فرستاد و با وجود برخورداری از فیپا، هنوز کتاب منتشر نشده و گویا قرار است که به زودی منتشر شود. افشار درباره اختلاف صفحات نسخه تحویل داده شده به کتابخانه ملی با نسخه در دست انتشار اظهار کرد: اختلاف صفحه این دو نسخه به این دلیل است که نسخه کتابخانه ملی به صورت چاپ دستی تنظیم شده بود و در چاپ دیجیتال این تنظیم تغییر پیدا کرد و تعداد صفحات تغییر یافت، اگرچه مطلبی از آن حذف نشده است.   وی بیان کرد: در رابطه با چاپ شدن این کتاب با توجه به رویدادهای که در خاورمیانه در حال شکل‌گیری است باید گفت اگرچه کتاب به مسائل تاریخ خاورمیانه و شکل‌گیری آن ارتباط دارد اما چاپ آن چه در سال‌ها قبل و چه امروز مناسبت دارد.   افشار افزود: کتاب به مسائل پس از جنگ جهانی نخست اختصاص دارد که در این برهه قدرت‌های امپریالیستی با گذاشتن خط‌کش منطقه خاورمیانه را شکل دادند و بر اساس این تغییرات کویت، عراق، اردن‌، عربستان و ... به عنوان کشورهای مستقل موجودیت پیدا کردند. بنابراین باید گفت که موضوع کتاب مسائل امروز و داعش نیست.   این مترجم ادامه داد: ترجمه کتاب را نشر ماهی پیشنهاد کرد، ضرورت ترجمه آن به نوعی ریشه‌یابی مشکلات امروز خاورمیانه است و تقریبا مسائلی که امروز منطقه با آن دست به گریبان است، از نحوه تقسیم‌بندی کشورهایی چون عربستان، عراق، سوریه و...  شکل می‌گیرد.   افشار گفت: کشتاری که امروز در خاورمیانه اتفاق افتاده، ناشی از مسائلی است که پس از جنگ جهانی دوم روی داد و فروپاشی امپراتوری عثمانی را رقم زد. پس از این فروپاشی، کشورهای امپریالیستی (انگلیس، فرانسه و آمریکا) بدون در نظر گرفتن ویژگی‌های منطقه و اختلافات قومی به تقسیم آن مبادرت کردند و این نوع تقسیم‌بندی منجر به پراکندگی اقوام از جمله کُردهای ساکن در منطقه شد.   وی عنوان کرد: کارشناسان مسائل سیاسی معتقد هستند تقریبا اغلب مسائلی که امروز منطقه با آن درگیر است، ریشه در شکل‌گیری عجولانه کشورهای مستقل خاورمیانه دارد.   این مترجم درباره ترجمه کتاب «صلحی که همه صلح‌ها را به باد» گفت: تجربه‌ای که در ترجمه دارم و برگرداندن زبان کتاب‌های گوناگون باعث شده تا در این کتاب نیز مشکلی نداشته باشم. از طرفی موضوع کتاب برایم جذاب بود و با ترجمه آن نکات بسیاری از سرگذشت منطقه خاورمیانه آموختم.   افشار با اشاره به استقبال از کتاب فرامکین بیان کرد: مطمئن هستم انتشار کتاب با استقبال خوبی روبه‌رو خواهد شد زیرا برای درک مشکلات امروز منطقه خاورمیانه، مطالعه کتاب «صلحی که همه صلح‌ها را به باد» لازم است، این کتاب از نحوه شکل‌گیری کشورهای تشکیل دهنده خاورمیانه سخن می‌گوید.   وی در رابطه با روایت بودن کتاب یا تحلیلی بودن آن افزود: کتاب از تحلیل برخوردار است و مولف به روایت صرف حوادت تاریخ منطقه اکتفا نکرده و در اکثر مطالب به اسناد ارجاع داده است. در کل می‌توان گفت مولفان غربی در بیان تاریخ معمولا به اسناد استناد می‌کند و این کتاب نیز از این رویه برخوردار است.   این مترجم ادامه داد: فرامکین در کتابش به تحلیل مطالب پرداخته و به نظرم تاریخ یعنی تحلیل رویدادها و حوادث است. مولف نیز با همین نگاه به اسناد مراجعه کرده و براساس اسناد به تحلیل وقایع پرداخته است؛ تحلیلی که بسیار خواندنی، جذاب و دقیق است.   نگاهی به کتاب «صلحی که همه صلح‌ها را به باد داد» کتاب «صلحی که همه صلح‌ها را به باد داد» تالیف دیوید فرامکین با ترجمه حسن افشار به زودی از سوی نشر ماهی روانه بازار کتاب خواهد شد. اثر فرامکین به فروپاشی امپراتوری عثمانی و شکل‌گیری خاورمیانه معاصر اختصاص دارد. پشت جلد کتاب آمده است: «کتاب حاضر تنها به نقش اروپا در خارومیانه نمی‌پردازد. بلکه تاثیر این دگرگونی را در خود اروپا نیز دربرمی‌گیرد. گاه خواننده را با خود به دل بیان‌های شبه‌جزیره عربستان می‌برد و با ماجرای لارنس همگام می‌کند و گاه از اختلافات و مناقشات دولتمردان اروپایی در پایتخت‌هایشان پرده برمی‌دارد. چرچیل، لوید، ویلسون، وودرو، لارنس عربستان، لنین، استالین و موسلینی بازیگران اصلی کتاب هستند. اینان خاورمیانه را جزء لاینفک یا بوته آزمایش برای جهان‌بینی خود می‌دانستند و با شور و شوق بر این عقیده بودند که قرن بسیتم آرمانی‌شان همچون ققنوس از دل خاکستر جنگ جهانی اول برمی‌خیزد یا باید برخیزد بدین‌سان می‌توان تاریخی را که این کتاب به آن پرداخته سفر پیدایش قرن بیستم خاورمیانه امروز دانست.»   کتاب «صلحی که همه صلح‌ها را به باد داد» تالیف دیوید فرامکین با ترجمه حسن افشار، در 700 صفحه، شمارگان یک‌هزار نسخه و به قیمت 49 هزار تومان از سوی نشر ماهی منتشر خواهد شد. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Wed, 11 Jan 2017 08:00:38 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/243691/مطالعه-اثر-فرامکین-درک-ریشه-یابی-مسائل-خاورمیانه-امروز-ضرورت جمعیت مسلمانان جهان رو به افزایش است یا کاهش ؟! http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/243933/جمعیت-مسلمانان-جهان-رو-افزایش-یا-کاهش علی پژهان در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) توضیحاتی درباره کتاب «جمعیت‌شناختی مسلمانان جهان» ارائه کرد و گفت: برای گردآوری داده‌های اطلاعاتی با 222 کشور مکاتبه کردیم. پایه‌ بسیاری از این آمارها در گزارش انجمن پیو در سال 2009، در نقشه‌ جمعیت مسلمانان جهان منتشر شده است. این کتاب تا حد امکان، داده‌ها را برای هر دهه 2030 و 2020، 2010، 2000، 1990 فراهم می‌کند. با این حال، در برخی موارد، دوره‌های زمانی متفاوت است، زیرا داده‌ها فقط برای سال خاصی و یا در دوره‌ پنج‌ساله (به عنوان مثال، 2015 ـ 2010 و 2035 ـ 2030) در دسترس است.   وی با بیان اینکه تعریف مسلمان در این گزارش بسیار وسیع است، افزود: هدف این کتاب، شمارش تمام گروه‌ها و افرادی است که خود را مسلمان معرفی می‌کنند. در این کتاب هیچ تلاشی برای اندازه‌‌گیری چگونگی مذهب مسلمانان و پیش‌بینی سطح مذهبی آنان در دهه‌ پیش رو نشده است. همچنین در این پژوهش، هر قاره به مناطق مختلف تقسیم و پس از آن کشورهای هر منطقه برحسب حروف الفبا تنظیم شده است. این مناطق از بالا به پایین (شمال و جنوب) و به پیروی از سنت مسلمانان از راست به چپ (از شرق به غرب) است. رشد اسلام در این قاره به عنوان یک درخت در حال رشد شبیه‌سازی شده است.   به گفته پژهان، این کتاب مشتمل بر دو فصل است؛ فصل نخست آن به جمعیت‌شناسی تاریخی مسلمانان جهان و ارائه‌ یک برآورد مطمئن از جمعیت مسلمانان و رصد آنها در هر یک از کشورها در سراسر جهان می‌پردازد. این اطلاعات، به عنوان یک مرجع برای مطالعات دیگر و بحث‌های مربوط به جمعیت مسلمان جمع‌آوری شده است.   وی با بیان اینکه این کتاب تصویر متفاوتی با تصویر معمول از افزایش مداوم جمعیت در سرزمین‌های اسلامی را نشان می‌دهد اضافه کرد: با استفاده از داده‌های به دست آمده از کشورها، میانگین نرخ باروری در سال‌های 1975 تا 1980 و 2005 چهل و یک درصد کاهش یافته است، حال آنکه کاهش نرخ باروری در جهان 33 درصد بوده است. 22 درصد از کشورهای مسلمان شاهد 50 درصد یا بیشتر کاهش باروری بوده‌اند. بیشترین کاهش در ایران، عمان، امارت متحده عربی، الجزیره، بنگلادش، تونس، لیبی، آلبانی، قطر و کویت که حدود 60 درصد یا بیشتر طی سه دهه‌ گذشته بوده است.   این جمعیت‌شناس با اشاره به اینکه فصل دوم کتاب به پیش‌بینی جمعیت مسلمانان جهان می‌پردازد، یادآور شد: انتظار می‌رود که در 20 سال آینده جمعیت مسلمان جهان در حدود 35 درصد افزایش یابد، با توجه به پیش‌بینی‌‌های جدید توسط انجمن مرکز تحقیقاتی پیو در ارتباط با مذهب و جمعیت، تعداد مسلمانان از یک میلیارد و ششصد میلیون نفر در سال 2010 به دو میلیارد و دویست میلیون نفر تا سال 2030 افزایش می‌یابد. اگر روند فعلی ادامه یابد، مسلمانان 26/4 درصد از کل جمعیت هشت میلیارد و سیصد میلیون پیش‌بینی شده‌ جهان در سال 2030 را تشکیل خواهند داد. نکته‌ حائز اهمیت اینکه، براساس بررسی‌های انجام شده جمعیت مسلمانان در دو دهه‌ آینده با سرعت کندتری نسبت به دو دهه‌ گذشته رشد خواهد کرد.   پژهان در پاسخ به این پرسش که ادعای کتاب مبنی بر اینکه رد پای اعمال سیاست‌های غربی در کاهش جمعیت مسلمانان در جهان چگونه قابل اثبات است، اظهار کرد: این همان چیزی است که در کتاب با آن از خودکشی جمعیتی یاد کردیم. به هر حال جنگ‌های زیادی در کشورهایی که مسلمانان ساکن هستند وجود دارد و به همین دلیل بخشی از جمعیت کشورهای مسلمان از این طریق در حال کاهش است. از سوی دیگر کاهش باروری نیز در کشورهای مسلمان محسوس است هر چند کاهش باروری فقط محدود به ایران نیست و در همه جهان وجود دارد اما نمودار‌ها حاکی از آن است که سقوط جمعیتی مسلمانان پنجاه درصد از غیرمسلمانان بیشتر است.   وی افزود: امروز کشورهای غیر مسلمان نسبت به خطرات کاهش باروری آگاه هستند و به همین دلیل کتاب‌هایی چون «آمریکای تنهای تنها» یا «فرانسه رو به افول» در این کشورها منتشر شده و خطرات کاهش باروری در این کشورها را گوشزد کرده است. این در حالی است که مسلمانان به خواب زمستانی رفتند.   وی در بخش دیگری از سخنانش درباره کاهش خطرات باروری در ایران سخن گفت و افزود: ما در هرم جمعیتی دهه 60 یک انفجار جمعیتی داشتیم و این مساله به تدریج موجب مشکلات و رقابت گسترده‌ای در تحصیل و ورود دانشگاه، ازدواج و یافتن کار و مسکن شد. در دهه‌های بعدی، متولدین دهه 60 به سالخوردگی می‌رسند و در سال‌های آینده این جمعیت در حالی به میانسالی و پیری می‌رسد که ما زیر ساخت‌هایی را برای روبه‌رو شدن با چنین وضعیتی نداریم.   پژهان در پاسخ به این پرسش که رویکرد دولت در این زمینه چگونه باید باشد، گفت: دولت نباید در این حوزه مداخله مستقیم داشته باشد. کشور کره نیز در این باره فعالیت‌های غیرمستقیم خوبی داشته است. البته کشورهای آمریکا و اروپا به دلیل مهاجرپذیری سعی در استفاده از نیروهای انسانی جایگزین دارند اما ما باید هوشیار باشیم و در این زمینه روشنگری‌های لازم را اعمال کنیم. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Wed, 11 Jan 2017 06:00:41 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/243933/جمعیت-مسلمانان-جهان-رو-افزایش-یا-کاهش خاطرات هاشمی‌رفسنجانی حافظه انقلاب است http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/244136/خاطرات-هاشمی-رفسنجانی-حافظه-انقلاب کیانوش کیانی هفت‌لنگ، مشاور عالی بنیاد مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی در گفت‌و‌گو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران‌(ایبنا)  ضمن تسلیت رحلت آیت‌الله هاشمی رفسنجانی درباره نقش وی در تاریخ‌نگاری انقلاب اسلامی اظهار کرد: هاشمی رفسنجانی به‌عنوان شخصیت بزرگی است که نقش وی در سیاست جمهوری اسلامی واضح و مبرهن است و نیازی به اشاره من ندارد، بنابراین تلاش می‌کنم از زاویه دیگری به بررسی شخصیت وی بپردازیم.      وی افزود: این رجال سیاسی به مثابه حافظه تاریخ انقلاب اسلامی و در واقع از جمله سیاست‌مداران مطرح دنیا محسوب می‌شود که به تاریخ‌نگاری علاقه داشت و خاطرات روزانه خود را یادداشت می‌کرد که بخشی از آن از سوی دفتر نشر معارف به چاپ رسیده است.   کیانی ادامه داد: همچنین آیت‌الله رفسنجانی به مساله اسناد ملی و اسناد تاریخی توجه ویژه‌ای نشان داد و شکوفایی آرشیو اسناد ملی و گسترش شعب استانی این سازمان مدیون حمایت‌های وی است. رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در رفسنجان یک موزه تاسیس کرد که بخش عمده‌ای از اسناد، یادداشت‌ها و یادگاری‌های خود را در آن گرد‌آوری کرده است. وی افزود: این کار در دنیا سابقه ‌دارد و معمولا روسای جمهوری که از سیاست کنار می‌روند یادگاری‌ها، یادداشت‌ها، اسناد، معاهدات، تصاویر و فیلم‌های خود را جمع‌آوری می‌کنند و در یک موزه در معرض عموم قرار می‌دهند علاوه بر این علاقه‌مندی هاشمی رفسنجانی به تاریخ از تالیف کتاب امیر‌کبیر به‌روشنی آشکار است؛ کتابی که هم‌‌اکنون از منابع مورد مراجعه محققان و پژوهشگران به‌حساب می‌‌آید.   این عضو دائره‌المعارف بزرگ اسلامی گفت: طی دو سال گذشته در سالگرد شهادت میرزا کوچک‌خان به خدمت هاشمی رفسنجانی رسیدیم و درباره «نهضت جنگل» با وی صحبت کردیم این رجال سیاسی ایران با دقت کامل به سخنان ما گوش داد و تحلیل‌ جالبی از واکاوی نهضت ارائه کرد. وی از‌ جمله رجال علاقه‌مند به تاریخ بود که حوادث را به دقت رصد می‌کرد و اهل تحقیق و تحلیل بود. داده‌هایی که برای ما به جا گذاشته است مستندات مهم انقلاب اسلامی را ارائه می‌کند. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Mon, 09 Jan 2017 13:27:09 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/244136/خاطرات-هاشمی-رفسنجانی-حافظه-انقلاب کتابشناسی عضو تازه درگذشته شورای عالی انقلاب فرهنگی http://www.ibna.ir/fa/doc/report/244129/کتابشناسی-عضو-تازه-درگذشته-شورای-عالی-انقلاب-فرهنگی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) علی شریعتمداری عصر دوشنبه (20 دی‌ماه) در سن 93 سالگی به دلیل کهولت سن درگذشت. به قلم این استاد دانشگاه و پژوهشگر فقید ۲۴ جلد اثر تالیفی و شش عنوان کتاب ترجمه و مقاله‌های بسیاری در زمینه‌های علمی، اجتماعی، فرهنگی، مذهبی منتشر شده است.    به مناسبت درگذشت وزیر فرهنگ و آموزش عالی دولت بازرگان کتابشناسی از برخی آثار منتشر شده وی را بر اساس اطلاعات منتشر شده در سایت موسسه خانه کتاب و سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران گردآوری کرده‌ایم که در ادامه می‌خوانید: اصول تعلیم و تربیت علی شریعتمداری - دانشگاه تهران، موسسه انتشارات و چاپ - 136 صفحه - وزیری (شومیز) - چاپ 22 سال 1390 - 5000 نسخه - 25000 ريال   اصول و فلسفه تعلیم و تربیت علی شریعتمداری - موسسه‌ انتشارات‌ امیرکبیر - 272 صفحه - وزیری (شومیز) - چاپ 41 سال 1390 - 1000 نسخه - 51000 ريال   تعلیم و تربیت اسلامی علی شریعتمداری - موسسه‌ انتشارات‌ امیرکبیر - 252 صفحه - رقعی (شومیز) - چاپ 23 سال 1390 - 4000 نسخه - 35000 ريال   جامعه و تعلیم و تربیت: مبانی تربیت جدید علی شریعتمداری - موسسه‌ انتشارات‌ امیرکبیر - 264 صفحه - وزیری (شومیز) - چاپ 23 سال 1392 - 1000 نسخه - 75000 ريال   چند مبحث اساسی در برنامه‌ریزی درسی علی شریعتمداری - سازمان‌ مطالعه ‌و تدوین‌ کتب‌ علوم ‌انسانی ‌دانشگاهها (سمت) - 64 صفحه - رقعی (شومیز) - چاپ 13 سال 1390 - 1000 نسخه - 9000 ريال   رسالت تربیتی و علمی مراکز آموزشی علی شریعتمداری - سازمان‌ مطالعه ‌و تدوین‌ کتب‌ علوم ‌انسانی ‌دانشگاهها (سمت) - 148 صفحه - وزیری (شومیز) - چاپ 5 سال 1390 - 500 نسخه - 20000 ريال   روانشناسی تربیتی علی شریعتمداری - موسسه‌ انتشارات‌ امیرکبیر - 576 صفحه - وزیری (شومیز) - چاپ 21 سال 1390 - 1500 نسخه - 86500 ريال   مربیان بزرگ (تاریخ اندیشه‌های تربیتی) رابرت اولیچ ؛ مترجم: علی شریعتمداری - سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی - 282 صفحه - وزیری (شومیز) - چاپ 1 سال 1390 - 1000 نسخه - 38000 ريال   چند مبحث اساسی در برنامه‌ریزی درسی علی شریعتمداری - سازمان‌ مطالعه ‌و تدوین‌ کتب‌ علوم ‌انسانی ‌دانشگاهها (سمت) - 64 صفحه - رقعی (شومیز) - چاپ 13 سال 1390 - 1000 نسخه - 9000 ريال   ارزی‍اب‍ی‌ ش‍خ‍ص‍ی‍ت‌ در م‍ن‍اس‍ب‍ات‌ ان‍س‍ان‍ی‌: م‍ف‍ه‍وم‌ ع‍ل‍م‌ روح‌ ع‍ل‍م‍ی‌   علی شریعتمداری  ‏ـ نشر اصفهان- 34 صفحه   ارزی‍اب‍ی‌ ش‍ش‍خ‍ص‍ی‍ت‌ در م‍ن‍اس‍ب‍ات‌ ان‍س‍ان‍ی‌ .../ س‍ه‌ م‍ق‍ال‍ه‌ از ع‍ل‍ی‌ ش‍ری‍ع‍ت‍م‍داری‌   علی شریعتمداری  ‏ـ نشر اصفهان- 32 صفحه   اب‍ع‍اد اس‍اس‍ی‌ ش‍خ‍ص‍ی‍ت‌ ازن‍ظر م‍ک‍ت‍ب‌ اس‍لام‌            علی شریعتمداری  ‏ـ نشر قائم اصفهان- 48  صفحه ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Mon, 09 Jan 2017 12:39:13 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/244129/کتابشناسی-عضو-تازه-درگذشته-شورای-عالی-انقلاب-فرهنگی