خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) - آخرين عناوين تاریخ و سیاست :: نسخه کامل http://www.ibna.ir/fa/history_politic Mon, 15 Jul 2019 16:24:44 GMT استوديو خبر (سيستم جامع انتشار خبر و اتوماسيون هيئت تحريريه) نسخه 3.0 /skins/default/fa/normal3/ch01_newsfeed_logo.gif تهيه شده توسط خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) http://www.ibna.ir/ 100 70 fa نقل و نشر مطالب با ذکر نام خبرگزاری کتاب ايران آزاد است. Mon, 15 Jul 2019 16:24:44 GMT تاریخ و سیاست 60 ​دانش‌پژوه آبروی فهرست‌نویسی ایران در جهان است http://www.ibna.ir/fa/doc/report/278307/دانش-پژوه-آبروی-فهرست-نویسی-ایران-جهان به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، تالار خواجه نصیرالدین طوسی کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران یکشنبه 23 تیرماه میزبان استادان تاریخ، نسخه‌پژوهان و اندیشمندان بود تا از میراث علمی و فرهنگی استاد محمدتقی دانش‌پژوه یاد کنند. بزرگمردی که فهرست‌نگاری نسخه‌ها خطی بسیاری از مراکز حاصل سال‌ها تلاش و تحقيق ارزشمند اوست و آثار فراوان و سترگی كه هر يك از آن‌ها گنجينه‌ای براي شناخت بیشتر نسخه‌های خطی است. دانش‌پژوه در طول زندگی علمی خود آثار گران‌بهايی در زمينه فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی از خود به يادگار گذاشت و هركه بخواهد در این حوزه کار کند ناگزير است تا از اين آثار بهره جويد و اين خود بهترين راه برای زنده نگاه داشتن ياد آن بزرگ‌مرد است. دانش‌پژوه (متولد 30 فرودرین 1290 و متوفای 27 آذر 1375) در شرح حال خودنوشتش می‌گوید: «نیاکان من از دهکده‌ای بودند به نام درکا، در بلوک دیلارُستاق لاریجان، زیر روستای ناندل یا نونل که از دیرباز، گویا در اثر زمین‌لرزه ویران شده بود... نیای سوم من، میرزا گل علی از درکائیان بود، از تیره روحانی آن سامان... او را فرزندی بود به نام میرزا مهدی که فرزندی داشت به نام میرزا آقا بزرگ که یک دوره «وسائل الشیعه» چاپ سنگی نخستین، از او به من به ارث رسیده است... پسرش ـ پدر من ـ حاج میرزا احمد درکایی دیلارستاقی لاریجانی، از مجتهدان و فقهای بنام آمل و لاریجان بوده است. او هفت سال نجف بسر برده و از مرحوم حاج میرزا حبیب‌الله رشتی اجازه اجتهاد داشته است.» رسول جعفریان، رئیس کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران نخستین سخنران این مراسم بود، وی با اشاره به این‌که دانش‌پژوه یکی از ستون‌های استوار این مرکز و آبروی فهرست‌نویسی ایران در جهان است، گفت: زنده‌یاد دانش‌پژوه تا اواخر دهه 40 به طور رسمی در کتابخانه دانشکده حقوق بود، اما از زمانی که مرحوم مشکوه کتاب‌های خطی خود را به دانشگاه تهران داد، به عنوان فهرست‌نویس این نسخه‌ها مشغول به کار شد و نخستین کار او در سال 1332 به چاپ رسید. وی به زنده‌یاد افشار، دوست و یار دیرینه دانش‌پژوه نیز اشاره کرد و افزود: همکار وی از اواخر دهه 20 و بیشتر دهه 30 در کتابخانه حقوق، ایرج افشار بود و این هر دو، از ارکان کتابخانه مرکزی و دو یاری همیشگی شدند. دانش‌پژوه به عنوان رئیس بخش خطی تعیین شد و همزمان به تدریس در دانشکده‌های مختلف، از جمله معقول و منقول یا همان الهیات بعدی، و دانشکده ادبیات مشغول تدریس شد. جعفریان ادامه داد: دانش‌پژوه از سال 1318 به عنوان کمک کتابدار در دانشکده حقوق مشغول به کار شده است. بر پایه خاطرات افشار و زنده‌یاد ستوده دانش‌پژوه،  25 سال معاونت دانشکده حقوق را بر عهده داشته است. فعالیت‌های ارزشمند وی در کتابخانه دانشگاه تهران در زمینه فهرست‌نگاری ستودنی است و تا پیروزی انقلاب اسلامی همه مخطوطات کتابخانه فهرست شده است. وی نه تنها در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران به فهرست‌نگاری پرداخت بلکه مخطوطات کتابخانه آستان قدس و مرعشی را نیز تا پیروزی انقلاب به نیمه رسانده بود و اگر به سراغ کتابخانه ملک نمی‌‌رفت فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی راه به جایی نمی‌برد. جعفریان همچنین به آثار کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران پرداخت گفت: شاید کتابخانه مرکزی از نظر تعداد کتاب قابل مقایسه با دیگر کتابخانه‌ها نیست اما از نظر محتوا یکی از بهترین‌هاست. سپس پیام تصویری آیت‌الله جوادی آملی پخش شد و وی درباره شخصیت علمی دانش‌پژوه و پیشینه خانوادگی‌اش که از مجتهدان و فقهای نامدار آمل بودند سخن گفت. پس از پخش پیام تصویری، حجت‌الاسلام والمسلمین سید علی عماد، رئیس کتابخانه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی پیام علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی را برای حاضران در جلسه خواند. عماد در سخنانی گفت: کتابخانه مجلس به پاس همه خدمات ارزشمندی که دانش‌پژوه به عرصه علمی و صیانت و نشر میراث علمی اسلامی ایرانی انجام داده است به کوشش کاشانی در دو شماره مجموعه یادداشت‌هایی از دانش‌پژوه و مکاتبات وی با شخصیت‌های علمی در داخل و خارج از کشور و گفتارهای شخصیت‌های علمی را منتشر کرده است که به دلیل محدودیت زمان محروم شدیم از چاپ این کتاب که آن را به این مراسم پیشکش کنیم.   سپس مسعود راستی‌پور، یکی از پژوهشگران حوزه نسخه‌های خطی یادداشت ایرج افشار را با عنوان «یادی از محمدتقی دانش‌پژوه» خواند. افشار این چنین برای دانش‌پژوه نوشته بود: «اغراق نیست اگر گفته شود که دانش‌پژوه رقمی نزدیک به صدهزار نسخه خطی را یک به یک دیده و بررسی کرده و آن‌ها را که شایسته معرفی دانسته در مقاله‌ها و فهرست‌ها و مقدمه‌های خود بی‌تابانه شناسانده است. نگاهی به دوره چهار جلدی کتاب بررسی نسخه‌های اسلامی که به همت موسسه «الفرقان» انتشار یافته، گویای میزان و میدان کار و اهمیت پژوهش‌های یک تنه دانش‌پژوه در زمینه نسخه‌های خطی پراکنده در جهان است.» وی ادامه داد: «دانش‌پژوه با انتشار چهل ـ پنجاه کتاب و چهل ـ پنجاه فهرست و نزدیک به چهارصد مقاله بسیاری از مشاهیر را بهتر و بیشتر از پیش به ما شناساند و هم ما را با نام و نوشته بسیاری از ناشناختگان و فراموش‌شدگان آشنا کرد که پیش از او یادی از آن‌ها در نوشته‌های ما نبود. او می‌کوشید نوشته‌هایش به اندازه توان و امکان به واژه‌های پارسی و به گفته دری آراسته باشد.» محمد رحیمیان، معاونت پژوهشی دانشگاه تهران سخنران بعدی نشست بود. وی در سخنانی گفت: سیر تحولات تاریخی در غرب پس از رنسانس باعث پیدایش و ظهور پدیده استعمار شد و با توجه به ضرورت‌های سیاسی و اقتصادی اروپاییان برای شناخت سرزمین‌های زیر سلطه دانه شرق‌شناسی و شناخت سرزمین‌اسلامی رو به افزایش یافت. این موضوع سبب خروج آثار و منابع کهن این کشورها به اروپا شد قبل از اهتمام دانش‌پژوه برای جمع آوری و حفظ آثار دانشمندان ایرانی بسیاری از کتاب‌های خطی و فرهنگی نیاکان ما به طور پنهان به خارج از ایران می‌رفت و ارزشمندترین کتاب‌ها در زمینه پارسی، عربی، ترکی و اردو در دسترس مستشرقان اروپایی قرار داشت. وی افزود: دانش‌پژوه از نخستین کسانی بود که با تکیه بر همت خود برای گردآوری نسخه‌های خطی و آثار دانشمندان ایرانی برای استفاده محققان در کتابانه مرکزی دانشگاه اهتمام ورزیده و فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی به سبک مشتشرقان اروپایی نقشی موثر داشت. دانش‌پژوه اهتمام پاسداری و حفاظت از میراث فرهنگی تاریخی اسلامی و ایرانی را داشت و بسیاری از آثار مهم کشور و مسلمانان را بازآفرینی و از خطر فراموشی نجات داد. همچنین مجری برنامه نامه علامه سید محمد مشکوه به دانش‌پژوه، رئیس وقت دانشگاه تهران را خواند. مشکوه در این نامه از رنج‌های دانش‌پژوه در فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی یاد کرده بود. سپس سید محمود مرعشی نجفی، رئیس کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی به جایگاه فراخوانده شد تا از دانش‌پژوه و فعالیت‌هایش بگوید. وی درباره خاطرات دانش‌پژوه با پدرش و عصرهایی که دانش‌پژوه می‌آمد و ساعت‌ها درباره نسخه‌های خطی با آیت‌الله مرعشی نجفی صحبت می‌کرد، سخن گفت. مرعشی نجفی در سخنانی افزود: دانش‌پژوه یکی از پیشکسوتان فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی فارسی و عربی در ایران بود و بیشتر مراکز علمی و کتابخانه‌های بزرگ جهان او را می‌شناختند و به نیکی از وی یاد می‌کردند حتی پیش از انقلاب که که کشور ما با چین ارتباطی نداشت آن استاد سفری به چین داشته و از کتابخانه‌های چین و کتابخانه کاشغر گزارش‌هایی نوشته است. من در سفری که به چین داشتم تصاویری از ایشان در کتابخانه کاشغر دیدم.   وی در ادامه افزود: در کشورهای پیشرفته فهرست‌شناسی یکی از رشته‌های ارزشمند است و تا دکترا می‌توان در این زمینه تحصیل کرد. اکنون بیش از 300 جلد فهرست نسخه‌های خطی در کتابخانه‌های ایران منتشر شده است. از زمانی که کتابخانه مرعشی تاسیس شد دانش‌‌پژوه به قم می‌آمد و درخواست می‌کرد تا از نسخه‌های نفیس کتابخانه تصویر بگیرند و به وی تحویل دهند. دانش‌پژوه به این علم توجه ویژه می‌کرد و از فهرست‌نگاری بریتانیا و دیگر مراکز پیشرفته در این زمینه بهره‌برداری می‌‌کرد. نوش‌آ‌فرین انصاری سخنران بعدی نشست بود. وی با سروده‌ای از فردوسی سخنانش را آغاز کرد و گفت در سه بخش سخنانم را تقسیم کرده‌ام. بخش نخست رانگاناتان، دوم آقای دانش‌ و سوم رسول جعفریان. از دهه 1330 به بعد کتابداری نوین در جهان با یک دانشمند و ریاضیدان و متفکر هندی به نام رانگاناتان، پدر علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی هندوستان آشنا می‌شود. این کتابدار هندی از آن زمان تا امروز نگرش به کتابداری را تحت تاثیر قرار داده است. وی پنج قانونی را مطرح و جهان کتابداری را متاثر می‌کند. این پنج قانون عبارتند از: «کتاب برای همه»، «هر خواننده‌ای کتاب خودش»، «هر کتابی خواننده خودش»، «صرفه‌جویی در وقت خواننده» و «پویایی و تحول در کتابخانه» از نیمه دوم دهه 1340 این اصول مورد توجه کتابداران ایران قرار گرفت. نگاه اجتماعی است و کتاب به طرف جامعه است. کتابداری سنتی که استاد دانش‌پژوه عضو آن بودند در تقابل با کتابدارهای جدید موج نو قرار گرفت. جلساتی که در زمینه کتابداری تشکیل می‌شد نام آن دریای سنت در برابر موج نو بود. وی به خاطره‌ای درباره تجمیع نسخه‌های خطی در یک مرکز اشاره کرد و افزود: دانش‌پژوه روزی به من گفت: «آقاجان! این چه ظلمی است که می‌کنی، تجمیع در فرهنگ ما خطرناک بوده است. چرا می‌خواهید نسخه‌های خطی در این سه مجموعه (ادبیات، حقوق، پزشکی) به کتابخانه مرکزی بیاید.» این اتفاق افتاد و نخستین ورود استاد دانش‌پژوه به نگرش رانگاناتانی در کتابخانه بود. وقتی کهولت و بیماری استاد از راه رسید، دیگر ادامه مسیر برایش امکان نداشت و لذت و نتیجه کار را احساس نکرد. من گله از وی داشتم که چرا یک تنگی را به چند تنگی و گسترش کار ترجیح می‌دهد. دانش‌پژوه 50 سال مهمترین منصب‌ها را در زمینه کتابداری داشت چرا از سیستم استاد شاگردی استفاده نکرد و یک تنه به کارها پرداخت. انصاری به بخش سوم سخنانش که جعفریان نام داشت اشاره کرد و گفت: در موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان در زمینه مرمت کارهای چاپ سنگی مرحوم آذریزدی از من کمک خواستند. رسول جعفریان در کتابخانه مجلس شورای اسلامی، مدیری گشاده‌دست و گشاده‌رو بود که معتقد به پنج اصل رانگاناتان بود بدون اینکه این پنج اصل را بداند و در این زمینه کمک بسیاری به موسسه کرد. وی در پایان سخنانش اطهار کرد: تکنولوژی اکنون به قدری تحول پیدا کرده و امکانات بی‌نظیری آمده است که اگر از آن غافل بمانیم نمی‌توانیم به آن دست یابیم. امیدوارم که کتابخانه‌ها با این سیستم‌ها به پیشرفت برسند. سخنران بعدی نشست حسینعلی قبادی، رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی بود. وی به گنجینه‌ای ارزشمندی که دانش‌پژوه به کتابخانه مجتبی مینوی اهدا کرد پرداخت و گفت: این کتابخانه وقف پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی شد. ما در سال گذشته با همکاری شهرداری تهران کوچه‌ای به نام استاد مینوی نامگذاری کردیم که به این مجموعه منتهی می‌شود و هویت درخور توجهی را داراست. حفاظت و ساختمان ظاهری کتابخانه، صیانت از کتاب‌های کتابخانه با همکاری کتابخانه ملی و با جلب نظر کارشناسان زبده از فعالیت‌های پژوهشگاه است و همچنین کوشش شده که نسخه‌های خطی حفظ شود و در خدمت مردم قرار گیرد. نجفقلی حبیبی در سخنانی گفت: دانش‌پژوه مقدمه‌‌ای بر کتاب نجات ابن سینا نوشته که محصول 40 سال اطلاعات وی در حوزه فلسفه است که از افلاطون آغاز می‌کند و به دیگر اندیشمندان و فلاسفه می‌پردازد. این مقدمه 100 صفحه‌ای وسعت معلومات وی را می‌رساند و نشان می‌دهد در این زمینه چه تسلطی داشته است. وی همچنین به دیگر کتاب‌ها و نسخه‌هایی اشاره کرد که دانش‌پژوه بر آن‌ها مقدمه نوشته است. کتاب‌شناسی و رسالاتی که وی انجام داده به قدری جامع و کامل است که نمی‌توان در جای دیگری به آن‌ها دست یافت. محمدعلی مهدوی‌راد نیز به جایگاه فراخوانده شد تا درباره دانش‌پژوه سخن بگوید. وی گفت: دانش‌پژوه حق بزرگی بر دانش و فکر جامعه ما دارد که می‌‌توان ساعت‌ها درباره‌اش حرف زد. انسانی که با دانش‌اندوزی و فکر و اندیشه‌ای که دربردارنده وسعت اطلاعاتی بسیاری است با اخلاص فهرست‌نگاری می‌کند. دانش‌پژوه به معنای کلمه عالم ربانی بوده است. دانش‌پژوه عالم دینی به معنای کلمه است و زندگی‌نامه اندکی که نوشته نشان می‌دهد که چه کتاب‌هایی خوانده است. وی با این گسترش وسعت در تمام ابعاد تفکر اسلامی متخصص است اما با عشق فهرست‌نگاری کرده است. دانش‌پژوه به زبان‌های عربی، انگلیسی، فرانسه و با تمامی علوم آشنایی داشته است. فهرست‌نگاری شیعه نیز مدیون دانش‌پژوه است و مقدمه‌ای که بر کارهای فقهی نوشته است بسیار ارزشمند است. در پایان مراسم فریبا حری از پژوهشگران نسخه خطی آماری از فهرست‌نگاری آثار استاد دانش‌پژوه در کتابخانه‌های جهان ارائه داد. همچنین پایان‌بخش مراسم نیز از پنج عنوان کتاب با نام‌های جلد دوم «فهرست اسناد تاریخی کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران» (سوسن اصیلی)، جلد پنجم «فهرست اسناد تاریخی کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران» (شیوا تقوایی زحمتکش)، جلد هفتم «فهرست اسناد تاریخی کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران» (محیا شعیی عمرانی)، «فهرست نسخه‌های خطی علی‌اکبر دهخدا»»، «محمدتقی دانش‌پژوه در دانشگاه تهران» (رسول جعفریان) رونمایی و از گردآورندگان کتاب‌ها با اهدای لوح تقدیر سپاسگزاری شد. کتابی نیز با نام «باغ دانش» که دربردارنده تصاویری از کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران است معرفی شد.   ]]> تاریخ و سیاست Mon, 15 Jul 2019 08:02:50 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/278307/دانش-پژوه-آبروی-فهرست-نویسی-ایران-جهان انتشار ۱۰ عنوان کتاب مصور در فرانسه همزمان با سالروز گرامیداشت جنگ جهانی دوم http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/278269/انتشار-۱۰-عنوان-کتاب-مصور-فرانسه-همزمان-سالروز-گرامیداشت-جنگ-جهانی-دوم به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، دهم جولای در فرانسه مصادف با گرامیداشت جنگ جهانی دوم است و هر ساله مراسم گسترده‌ای با حضور سران کشورهای مختلف (امریکا، انگلیس، آلمان و ...) در تجلیل از سربازانی که برای آزادی فرانسه کمک کردند، در نقاط مختلف این کشور برگزار می‌شود. امسال برای نخستین بار در فرانسه ۱۰ عنوان «کتاب مصور» (BD) که در حوزه نشر از پرفروش‌ترین بخش‌های نشر در فرانسه است، با انتخاب موضوع جنگ در دسترس مخاطبان قرار گرفت. موضوع غالب این کتاب‌ها از خاطرات جنگی یا حوادث مهم آن دوران اقتباس شده است. هر یک از این آثار به یکی از جنبه‌های جنگ جهانی دوم اختصاص دارد. این کتب مصور غالبا حدود 50 صفحه و به قیمت میانگین ۱۵ یورو در کتابفروشی‌ها عرضه و به فروش می‌رود.  یکی از ضعف‌های عمده بازار نشر آثار در حوزه دفاع مقدس ایران، کتاب‌هایی است که به طور اختصاصی به روایت تاریخ جنگ تحمیلی هشت ساله، برای کودکان و نوجوانان بپردازد. جای خالی آثار مصور و کمیک در این میان به شدت به چشم می‌خورد. یکی از معدود کسانی که در این حوزه فعال است و آثارش به شهادت منتقدان از کیفیت بالایی برخوردارند محمدعلی سپهرافغان است و البته باید تعداد این طراحان و قصه‌ نویسان بیشتر شود. به نظر می‌رسد که باید با ترجمه نمونه‌های مشابه خارجی و توجه به دستاوردهای دیگر کشورها در این حوزه (بویژه کشورهایی که صنعت نشری قوی دارند) می‌توان به جبران کمبودها در این حوزه پرداخت. ضرورت آشنایی نسل‌های جدید با دفاع مقدس و سلحشوران مبارزان اسلام بر کسی پوشیده نیست، اما باید این کار با استفاده از سلیقه‌های مخاطبان امروزی انجام شود. این خبر را رایزنی فرهنگی ایران در فرانسه برای انتشار در اختیار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، گذاشته است.   ]]> انقلاب و دفاع مقدس Sun, 14 Jul 2019 11:37:50 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/278269/انتشار-۱۰-عنوان-کتاب-مصور-فرانسه-همزمان-سالروز-گرامیداشت-جنگ-جهانی-دوم ویژه نامه ماهنامه «تاریخ» پاریس به تاریخ هخامنشیان اختصاص یافت http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278262/ویژه-نامه-ماهنامه-تاریخ-پاریس-هخامنشیان-اختصاص-یافت به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، به نقل از رایزنی فرهنگی ایران در فرانسه، ماهنامه تاریخ، از مجموعه مجلاتی است که توسط تنی چند از متخصصان دانشگاه­‌ها و پژوهشکده‌­های مطالعات تاریخ در فرانسه در سال ۱۹۷۸ آغاز به کار کرد. شعار هیات تحریره­ این مجموعه «بیان و تفسیر علم برای همه» است. رویکرد آنها نیز  ارایه عمومی و تحلیل مطالب تاریخی برای مخاطب عام و تفسیر تاریخ با نیم نگاهی به تحولات دوره معاصر است. ویژه نامه شماره ۴۶۰  (ماه ژوئن ۲۰۱۹) به صورت خاص به دوره تاریخ هخامنشی ایران اختصاص داده شده است. این ویژه نامه که در ۲۶ صفحه تنظیم شده است، در هفت محور نگاهی تحلیلی به این دورۀ مهم  تاریخی ایران باستان و میراث آن برای عصر معاصر دارد. ]]> تاریخ و سیاست Sun, 14 Jul 2019 09:27:40 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278262/ویژه-نامه-ماهنامه-تاریخ-پاریس-هخامنشیان-اختصاص-یافت منتقدان از «فروپاشی» می‌گویند http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/278236/منتقدان-فروپاشی-می-گویند به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، نشست پنجم از سلسله نشست‌های نقد و بررسی آثار توسعه؛ نظم و فروپاشی سیاسی به نقد و بررسی کتاب «فروپاشی؛ چگونه جوامع راه فنا یا بقا را برمی‌گزینند» اثر جرد دایموند اختصاص دارد. این نشست پنجشنبه 27 تیر ساعت 17 و 30 تا 19 و 30 دقیقه با همکاری مرکز پژوهش آفرینش و انجمن علوم سیاسی ایران در سالن حافظ برگزار می‌شود. محمد قاضی، عضو هیات علمی گروه جامعه‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی، فریدون مجلسی، دیپلمات سابق و پژوهشگر حوزه روابط بین‌الملل، محمد درویش، عضو هیات علمی موسسه تحقیقاتی جنگل‌ها و مراتع کشور سخنرانان این نشست هستند و دبیری نشست نیز بر عهده بهمن سرلک، پژوهشگر حوزه روابط بین‌الملل است. فریدون مجلسی درباره این کتاب می‌نویسد: «کتاب نوشته جَرِد دایموند است که در حال حاضر استاد دانشگاه کالیفرنیای جنوبی در لس‌آنجلس است و به علاوه پرنده‌شناسی پژوهشگر و از دوستداران جدی محیط زیست به‌شمار می‌رود، به شیوه هشدار دهنده دیگری و با قلمی در شأن برنده جایزه ارزشمند پولیتزر، حساس‌ترین و مهم‌ترین مسائل زیست‌محیطی دنیای کنونی را به صورتی داستان‌گونه شرح داده است. داستانی که آیینه‌ای برای بازتاب گذشته است و آینده‌ای سخت را می‌نمایاند؛ با هشداری جدی بر خطر فروپاشی که داستان گذشته و آینده ماست! همه ما!‌   کتاب صرفاً دانشگاهی نیست، بلکه عمومی است و داستان‌وار و جذاب خواننده را دنبال خود می‌کشاند. با این حال، به کسانی که در جست‌وجوی افسانه و قصه هستند توصیه می‌کنم از خیر این کتاب بگذرند! باری خودم که کم‌تجربه و کتاب نخوانده هم نیستم، این کتاب بسیار آموزنده بود؛ یعنی همان انتظاری که از کتابی فوق‌العاده داشتم، که پس از خواندنش با پیش از خواندنش فرق کرده باشم؛ کتابی آگاهی‌دهنده در زمینه‌های تاریخی، جغرافیایی، اجتماعی، سیاسی، مردم‌شناسی و البته زیست‌محیطی و... نامش را کتاب سواد گذاشتم! خواننده پس از خواندن آن دارای سواد بیشتری در مقولاتی می‌شود که زندگی امروز ما به آن‌ها گره خورده است و آینده ما و فرزندانمان در گرو شناخت بیشتر و عملکرد جدی‌تر در زمینه‌های مختلف آن است.»   سالن حافظ خانه اندیشمندان علوم انسانی در خیابان نجات‌اللهی(ویلا)، نبش خیابان ورشو است. ]]> تاریخ و سیاست Sun, 14 Jul 2019 05:34:38 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/278236/منتقدان-فروپاشی-می-گویند چرا احزاب سیاسی نمی‌توانند حقیقت طلب باشند؟/نظریه سیمون وی در این باب http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/278102/چرا-احزاب-سیاسی-نمی-توانند-حقیقت-طلب-باشند-نظریه-سیمون-وی-این-باب به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، نشر کرگدن دومین چاپ کتاب «درباب حذف احزاب سیاسی» اثر سیمون وی و ترجمه سنبل رشیدی را با شمارگان ۷۰۰ نسخه، ۸۰ صفحه و بهای ۱۵ هزار تومان منتشر کرد. چاپ نخست این کتاب در نمایشگاه کتاب امسال به بهای ۱۲ هزار تومان منتشر شده بود. سیمون وی (متولد ۱۹۰۹ و درگذشته به سال ۱۹۴۳) اندیشمند، مبارز و آزادی خواه معاصر فرانسوی مشهور به عذرای چپی است.  وی پس از عمری حقیقت‌طلبی در ۲۴ اوت ۱۹۴۳ در انگلستان و در حالی که تنها ۳۴ سال سن داشت، بر اثر خودداری از خوردن غذا در اعتراض به اشغال‌گری آلمان‌ها و عارضه قلبی درگذشت. کتاب «در باب حذف احزاب سیاسی» در اواخر زندگی کوتاه سیمون وی در سال 1943 نوشته شد. سیمون وی در لندن به دولت تبعیدی «فرانسه آزاد» به رهبری ژنرال دوگل پیوسته بود؛ اما عمیقاً از اقدامات سیاستمداران فرانسوی در تبعید که سنت‌های کهنه و مخرب احزاب سیاسی ـ مثل رقابت، نفاق و جناح بندی ـ را بازتولید می‌دادند بیمناک بود. سرانجام هم به دلیل پایبندی به اصول خود همه مسئولیت‌هایش را در «فرانسه آزاد» در 26 جولای، زمانی که در بیمارستان بود واگذار کرد و کمی بعد در 24 اوت در سن سی و چهار سالگی درگذشت. این مقاله برای نخستین بار هفت سال بعد در ماهنامه میزگرد (شماره 26، فوریه 1950) منتشر شد که بلافاصله مورد تحسین آندره برتون (شاعر، نویسنده و نظریه پرداز سورئالیست) و آلن (نام ادبی امیل شارتیه، فیلسوف و نویسنده برجسته که معلم فلسفه سیمون وی هم بوده است) قرار گرفت. متن سپس به صورت کتاب توسط انتشارات گالیمار بازنشر شد. وی در این کتاب به این سوالات می‌پردازد که چرا احزاب سیاسی شرّند؟ و چرا اعضای هر حزبی هیچگاه نمی توانند مطلقا در پی حقیقت باشند؟ به باور سیمون وی احزاب سه ویژگی اصلی دارند: حزب سیاسی دستگاهی است برای ایجاد هیجانات جمعی؛ حزب سیاسی سازمانی است با هدف به کارگیری فشار جمعی و اِعمال آن بر ذهن تک تک اعضای خود؛ رشد و گسترش نامحدود حزبی هدف اول و غایی هر حزب است. به دلیل همین سه ویژگی، هر حزبی، بالقوه و به علت جاه طلبی، تمامیت خواه است. اگر حزبی در عمل تمامیت خواه نباشد، فقط به این دلیل است که احزاب دور و بر از آن پیشی گرفته‌اند و دست بالاتری دارند. این سه ویژگی واقعی هستند و برای هر کس که به نحوی با فعالیت های روزانه احزاب سیاسی سروکار داشته باشد بدیهی‌اند. از این رو، احزاب در پی آن حقیقتی هستند که مطابق با بینش پذیرفته شده آنان باشد.   ]]> تاریخ و سیاست Sun, 14 Jul 2019 04:26:33 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/278102/چرا-احزاب-سیاسی-نمی-توانند-حقیقت-طلب-باشند-نظریه-سیمون-وی-این-باب رونمایی از کتاب «یادها و یادبودها» http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/278220/رونمایی-کتاب-یادها-یادبودها به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، پژوهشکده مطالعات اجتماعی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی کتاب «یادها و یادبودها» را رونمایی می‌کند. در این نشست درباره شخصیت‌های برجسته مندرج در این کتاب سخنرانی می‌شود. احمد سمیعی (گیلانی)، حسن ذوالفقاری، احمد تمیم‌داری، ناصر تکمیل‌همایون و... سخنرانان این نشست هستند. این کتاب مجموعه‌ای است از دل‌نوشته‌هایی از استاد احمد کتابی که در گذر ایام به تدریج فراهم آمده و شامل دو بخش است. بخش اول به بزرگداشت مقام و منزلت والای شماری از استادان فرهیخته و فرزانگان وارسته‌ای اختصاص یافته که در زمان نگارش هنوز سایه پربرکت حیات‌شان گسترده است. بخش دوم که صفحات بیشتری را دربردارد، مشتمل بر اندوه‌نامه‌هایی است که به مناسبت‌های مختلف، در تعزیت درگذشت بزرگانی چند از استادان و دانشوران گرانقدر، پدر و مادر نگارنده و نیز بعضی از اعضای دور و نزدیک خانواده، نوشته شده و بعضی از آنها در مراسم ترحیم یا یادبود آنها قرائت شده است. بی‌گمان این سوگ‌نامه‌ها که در اصل به انگیزه بیان اندوه عمیق نویسنده و به منظور عرض تسلیت و اظهار هم‌دردی با بازماندگان ارائه شده، حاوی دست‌آوردها و آموزه‌هایی بس ارزنده و عبرت‌انگیز از زندگی این بزرگواران است. کتاب «یادها و یادبودها» دوشنبه 24 تیر ساعت 10 تا 12 در سالن اندیشه پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی به نشانی بزرگراه کردستان، خیابان دکتر آئینه‌وند (64 غربی) برگزار می‌شود. ]]> تاریخ و سیاست Sat, 13 Jul 2019 11:38:48 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/278220/رونمایی-کتاب-یادها-یادبودها انتشار کتاب «گرجیان در گورستان مسیحی دولاب تهران» در گرجستان http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278215/انتشار-کتاب-گرجیان-گورستان-مسیحی-دولاب-تهران-گرجستان به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، نشست روزنمایی از کتاب «گرجیان در گورستان مسیحی دولاب تهران» مربوط به مطالعات پژوهشی و علمی درخصوص آثارمعماری آرامگاه شاهزاده گرجی و سنگ نوشته‌های گرجیان دفن شده در قبرستان دولاب تهران و شهرهای دیگر ایران  و بررسی نحوه حفاظت از میراث‌های فرهنگی و تاریخی گرجستان بود.   برنامه‌های این جلسه شامل ارائه گزارش اقدامات انجام شده در خصوص مطالعات علمی، مرمت و بازسازی آرامگاه همسرخوشتاریا  یکی از شاهزادگان گرجی، تبادل نظر کارشناسان برای حفاظت و مرمت بناهای تاریخی گرجستان، برگزاری نمایشگاه عکس از آرامگاه همسرخوشتاریا و سنگ نوشته‌های قبرستان گرجیان در شهرهای مختلف ایران و جلسه رونمایی از کتاب «گرجیان در گورستان مسیحی دولاب تهران» بود.   در ابتدای نشست، پرفسور گیورگی سانیکیدزه رئیس انستیتوی شرق شناسی با اشاره به ارتباطات تاریخی و فرهنگی گرجستان و ایران نمونه هایی از میراث فرهنگی و تاریخی مشترک را معرفی کرد و سپس گزارشی از اقدامات انجام شده در یک سال گذشته در حوزه فعالیت‌های علمی وفرهنگی گرجستان با ایران و همچنین اقدامات انجام شده برای مرمت و بازسازی آرامگاه همسر آکاکی مفودیویچ خوشتاریا  در راستای اجرایی کردن  یادداشت تفاهم همکاری میان پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری ایران و دانشگاه دولتی ایلیا ارائه کرد.   رئیس انستیتوی شرق شناسی گرجستان در ادامه سخنان خود از همکاری‌های خوب و سازنده سفارت و رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در تفلیس، وزارت امورخارجه، سازمان میراث فرهنگی و سایر نهادهای علمی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران که در راستای توسعه روابط علمی وفرهنگی دوجانبه با نهادهای گرجستان بویژه انسیتیوی شرق‌شناسی همکاری و فعالیت مشترک دارند تقدیر و تشکر کرد.   در ادامه حمید مصطفوی رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در گرجستان با اشاره به روابط تاریخی دوجانبه و اشتراکات فرهنگی ایران و گرجستان گفت: دو کشور ايران و گرجستان ريشه‌های تاريخی و فرهنگی عميقی وجود دارد که پيشينه و فرهنگ مشترک دو ملت را می‌توان به کمک میراث مشترک تاریخی و فرهنگی، دانشمندان و شعرا، شخصیت‌ها، آيين‌ها، آداب و رسوم، زبان و ادبيات دو کشور شناسایی و معرفی کرد.   رایزن فرهنگی کشورمان افزود: هرگونه اقدامی که به منظور شناخت،حفظ،احيا و ارتقاي فرهنگ و میراث مشترک انجام شود می‌تواند زمينه ساز ارتقاي تعاملات سياسی، اقتصادی، علمي شود. مصطفوی بر اهمیت شناسائی و مستند سازی میراث فرهنگی ملموس و غیرملموس، آثار تاریخی  و آداب و رسوم مشترک دو کشور تاکید کرد و از آمادگی رایزنی فرهنگی  برای همکاری و انجام طرح و برنامه‌های مشترک خبر داد.   در ادامه تعدادی از ایرانشناسان و کارشناسان از جمله دکترنیکولوز ناخوتسریشویلی، آنتون واچارادزه از آژانس ملی حفاظت از میراث فرهنگی گرجستان، خانم تامار تکوادزه خبرنگار شبکه تلویزیونی ارت سولوونبا - پاتریاکی و سایر کارشناسان سخنرانی کردند.   در این نشست درباره پروژه‌های تحقیقی، کارهای انجام شده و برنامه‌ها و پروژه‌هایی آینده درخصوص حفاظت ازمیراث فرهنگی گرجستان بحث شد و کتابی که در این ارتباط چاپ شده بود رونمایی شد. ]]> تاریخ و سیاست Sat, 13 Jul 2019 11:37:02 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278215/انتشار-کتاب-گرجیان-گورستان-مسیحی-دولاب-تهران-گرجستان ​بررسی کتیبه‌های فارسی در جمهوری آذربایجان http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278196/بررسی-کتیبه-های-فارسی-جمهوری-آذربایجان به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)،‌ یکصد و دهمین نشست مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب، با عنوان «بررسی کتیبه‌های فارسی در جمهوری آذربایجان»، چهارشنبه 26 تیرماه، برگزار می‌شود.   در این نشست دکتر مرتضی رضوانفر، عضو هیئت علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، دربارهۀ کتیبه‌های فارسی در جمهوری آذربایجان سخنرانی خواهد کرد.   کتیبه‌نویسی در فرهنگ ایرانی و ایرانی ـ اسلامی جایگاه ویژه‌ای داشته و کتیبه‌های فارسی (از فارسی پهلوی تا دری) موجود در مساجد و بناهای ممالک مختلف، از شرق چین تا شرق آفریقا، و در دل اروپا، از مهم‌ترین اسنادی به شمار می‌روند که حاکی از نفوذ و گستره تمدنی ایران هستند. وجود این کتیبه‌ها در راه‌های دریایی و خشکی نشانی از حضور دیرین فرهنگ ایرانی و فارسی در مسیر راه ابریشم است.   مرتضی رضوانفر، عضو هیئت علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی، رئیس سابق پژوهشکده مردم‌شناسی این پژوهشگاه، و مشاور معاونت مطالعاتی کمیسیون ملی یونسکو ـ ایران در امور فرهنگی است. وی مسئول تدوین شش پروندۀ ثبت جهانی از ۱۳ پرونده ثبت‌شده ایران در فهرست میراث ناملموس یونسکو است و تاکنون پرونده‌های «چوگان»، «آیین پهلوانی و زورخانه‌ای»، «فرش شهری بافت کاشان»، «فرش روستایی بافت فارس»، «تعزیه» و «موسیقی بخشی» را مدیریت کرده و همۀ آنها در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده‌اند.   از رضوانفر تاکنون کتاب‌هایی در حوزه میراث ناملموس و کتیبه‌های فارسی هم منتشر شده که از جمله آنها می‌توان به «میراث ناملموس و جهانی شدن»، «حفاظت از میراث ناملموس»(ترجمه)، «نقش ایران و زبان فارسی در گسترش مساجد جهان»، «درهای کتیبه‌دار قرآنی در گسترۀ جهان ایرانی» و «میراث جهانی ایران» اشاره کرد. وی سردبیری ماهنامه کتاب ماه (هنر)، سردبیری ماهنامه کلمه و سردبیری هفته‌نامه برنامه را نیز در کارنامۀ خود دارد.     نشست «بررسی کتیبه‌های فارسی در جمهوری آذربایجان» چهارشنبه 26 تیرماه از ساعت 16 تا 17:30 در مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب به نشانی خیابان انقلاب، بین خیابان ابوریحان و دانشگاه، شماره 1182، (ساختمان فروردین)، طبقه دوم، واحد 8 برگزار خواهد شد و حضور برای عموم علاقه‌مندان آزاد است. ]]> تاریخ و سیاست Sat, 13 Jul 2019 08:09:48 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278196/بررسی-کتیبه-های-فارسی-جمهوری-آذربایجان ​بررسی زندگی و زمانه بابک خرمدین در خانه اندیشمندان http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/278194/بررسی-زندگی-زمانه-بابک-خرمدین-خانه-اندیشمندان به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، بررسی زندگی و زمانه بابک خرمدین و جنبش خرمدینان ایران با همکاری نشریه «وطن یولی» و موسسه نگارستان اندیشه در خانه اندیشمندان علوم انسانی بررسی می‌شود. در این نشست که شنبه 22 تیرماه ساعت 17 برگزار می‌شود، علی بهرامیان، عضو هیات علمی دایره‌المعارف بزرگ اسلامی سخنرانی می‌کند و دبیری نشست نیز بر عهده داود دشتبانی است. بابک خرم‌دین، رهبر اصلی جنبش ایرانی «خرم‌دین» است که از ناحیه‌ آذربایجان، شورش آغاز کرد ولی این حرکت در غرب و مرکز ایران نیز گسترش یافت و بیش از ۲۰ سال طول کشید. سعید نفیسی کتابی در این زمینه دارد که به جنبش‌های ایرانیان، زندگی‌نامه بابک خرم‌دین، جنبش او، آغاز و پایان کار خرم‌دینان، سرزمین ایشان، شرح مفصل جنگ‌های بابک با خلفای عباسی و اسارت و قتل او و سرانجامِ خرم‌دینان پرداخته است. در این اثر سترگ تمام متون عربی و فارسی مربوط به بابک و خرم‌دینان و تحقیقات اروپاییان معرفی شده است. سرزمينی که بابک خرم دين در آن سال‌ها فرمانروايی داشته از سوی مغرب همسايه ارمنستان بوده و بابک در ارمنستان نيز تاخت و تازهايی کرده است به همين دلیل با شاهان ارمنستان رابطه داشته و تاریخ‌نويسان ارمنی آگاهی‌های چندی درباره وی داده‌اند. از آن جمله يکی از کشيشان وارداپت واردان يا وارتان که در 1271 ميلادي و 670 قمری در گذشته در کتابي که بنام «تاريخ عموم» نوشته و از مآخذ پيش از خود بهره‌مند شده است، مطالبي درباره او دارد. ارمنيان نام بابک را گاهي «باب»، گاهي «بابن» و گاهی «بابک» ضبط کرده‌اند. تالار حافظ خانه اندیشمندان علوم انسانی در خیابان استاد نجات‌اللهی‌(ویلا)، نبش پارک ورشو برگزار می‌شود.  ]]> تاریخ و سیاست Sat, 13 Jul 2019 08:09:03 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/278194/بررسی-زندگی-زمانه-بابک-خرمدین-خانه-اندیشمندان اخترشناسانی که از پادشاهی اردشیر و تاجگذاری انوشیروان خبر می‌دهند http://www.ibna.ir/fa/doc/report/278191/اخترشناسانی-پادشاهی-اردشیر-تاجگذاری-انوشیروان-خبر-می-دهند به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، «تنکلُوشا» از مولفی ناشناخته به ضمیمه مدخل منظوم از عبدالجبار خُجندی(سروده به سال 616 ه.ق) با مقدمه و تصحیح رحیم رضازاده ملک از سوی مرکز پژهشی میراث مکتوب منتشر شده است. تنکلوشا از جمله کهن‌ترین آثار مربوط به تنجیم است که بر اساس نجوم ایرانی و با توجه به حکایات زمان اولیه تألیف خود؛ یعنی دوره ساسانی سامان یافته است. ادبیات تنجیمی چنین حکایت می‌کند که تنکلوشا پس از سامان در ایران به فارسی میانه، به زبان سریانی، و سپس در دوره اسلامی به عربی ترجمه شده است. این اثر منبع اطلاع بسیاری از ادبیات تنجیمی بعد از خود بوده است، اما از ترجمه سریانی آن اثری نیست، ولی از ترجمه‌های عربی و نیز ترجمه فارسی آن نسخه‌هایی در دست است و تنکلوشای 1074ه.ق. نمونه‌ای از ترجمه فارسی آن نسخه است. نسخه تنکلوشای 1074ه.ق. به فرمان پادشاه وقت و به قلم نستعلیق «محمد تقی بن حاجی محمد مشهدی» بازنویسی شده است. موضوع نسخه شرح و پیشگویی طالع در سیصد و شصت درجه بروج است. ویژگی منحصر به فرد نسخه که آن را از سایر نسخه‌های پیش و پس از آن متمایز می‌کند، نگاره‌های آن است. در حقیقت نگاره‌ها تفسیری بصری از متن‌های پیشگویی هستند. جز در دیگر نسخه‌ها جز در شیوه خوشنویسی و تاریخ کتابت تفاوت چندانی با هم ندارند. رحیم رضازاده ملک ۱۷ مهرماه ۱۳۱۹ در مراغه‌ زاده شد. وی تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در تهران گذراند، تحصیلات دانشگاهی خود را تا مرحله کارشناسی ارشد امور مالی و حسابداری در دانشکده صنعت نفت و دانشگاه تهران به پایان رساند و سپس به آمریکا رفت و تخصص خود را در مدیریت مالی و اقتصادسنجی تا اخذ دکترا ادامه داد. رضازاده ملک پس از بازگشت به ایران به عنوان کارشناس مسائل مالیاتی به کار پرداخت و در مدرسه عالی بازرگانی به تدریس در رشته‌های حسابداری و حسابرسی مشغول شد. وی در رشته اقتصاد تحصیل کرده بود، اما شهرت و اعتبار او به دلیل مطالعاتش در زمینه تاریخ معاصر و آثار تحقیقی او در مسائل فرهنگی است. وی تا واپسین روزهای زندگی، تخصص علمی خود در امور مالی و و همچنین دلبستگی فراوان خود به مقولات تاریخی و فرهنگی را ادامه داد. از پژوهش‌های آن زنده‌یاد در عرصه تاریخ دوران متأخر قاجار و جنبش مشروطه، به ویژه کتاب او با عنوان «حیدرخان عمواوغلی، چکیده انقلاب» معروفیت فراوان دارد. کتاب‌های سوسمارالدوله، انقلاب مشروطه ایران بر اساس اسناد بریتانیا و ایران و ایرانیان از آثار رضازاده ملک در عرصه تاریخ معاصر ایران هستند. وی در مقدمه ارزشمندی که بر کتاب نوشته است به تاثیر موقعیت کواکب اشاره می‌کند: «کهن‌مردمان، پیامد هر واقعه را که روزی زمین در اجتماع ایشان رخ می‌داد نتیجه تاثیر موقعیت کواکب به هنگام رخداد می‌دانستند. مثلا اگر فردی به شاهی برگزیده می‌شد، لازم بود در وقتی تاجگذاری کند که اجرام فالکی در وضعیت موافق این تاجگذاری باشند، تا این پادشهای جدید، لااقل برای آن شاه مبارک و میمون باشد. کتاب «المسائل» نوشته ابویوسف یعقوب‌بن علی‌القرشی‌القصرانی به تاجگذاری خسرو انوشیروان اشاره کرده است. کهن‌مردمان هر یک از اقوام را که می‌شناختند، و نیز هر یک از اقلیم‌ها و شهرها را به مجموعه‌ای از ثوابت دوازده‌گانه و برخی از سیارات هفتگانه نسبت داده بودند. اینچنین از دو قوم که یکی در اقلیمی و دیگری در اقلیمی دیگر ساکن بودند آن قوم و اقلیم که کواکب منسوب به آن بر کواکب منسوب به قوم و اقلیم دیگر در موقعیت سعد قرار می‌گرفت، نتیجه‌اش این استباط بود که قوم نخستین بر قوم پسین چیره خواهد شد. ظهیرالدین ابوالمحامد محمدبن محمودبن مسعودبن محمدبن زکی غزنوی در کتاب «کفایه‌ التعلیم فی صناعه التنجیم» در حدود نیمه سده ششم هجری به نقل از کتاب «قرانات» می‌نویسد: «پیش از سال هجرت به سه ماه و بیست و هفت روز، سال عالم نو شد، روز یکشنیه سیوم رمضان و در وقت نو شدن سال، قران نخستین بود در برج سرطان، و طالع سال نیز سرطان بود بدین شکل: «پس به سبب این قران دلیل برافتادن دولت پارس بود و بالا گرفتن دولت عرب، از آن جهت که چون بسطت دولت پارس در عراق بود و عراق منسوب است به سرطان و مشتری، چنانکه عرب منسوب است به عقرب و زهره. و زهره در شکل این طالع مبتز است، برای آن‌که در برج شرف است و در وتد عاشر به تسویه، از آن جهت که درجه عاشر از حوث است.» به اعتقاد کهن مردمان، اگر بنایی مثلا یک شهر را آغاز می‌‌کردند و آن شهر رونقی می‌یافت و یا مردم آن شهر در رفاه می‌زیستند یا آن شهر برای مدتی مدید مصون از تعرض می‌ماند بدان جهت بود که شروع به بنای آن شهر در هنگامی که موقعیت کواکب موافق آن بنا بوده، انجام گرفته است. ابوریحان بیرونی در کتاب «الآثار الباقیه عن‌القرون الخالیه» به آغاز بنای شهر بغداد اشاره می‌کند. اعتقاد به تاثیر کواکب در زندگی روزمره ایرانیان لااقل تا انقلاب مشروطه ایران یک باور استوار و قابل اتکا تلقی می‌شد و سراسر ادبیات ایرانی و نیز تلقین‌ها و تحلیل‌های تاریخی کهن با عنایت و استناد به احکام نجومی شکل می‌گرفت. کاووس کی، در زرتشتنامه (مولود زرتشت) که به شرح تولد و بالش زرتشت، و پیش‌گویی‌های او می‌پردازد، در مورد تولد زرتشت از شکم دغدو می‌آورد: «روایت کند موبد روزگار / که بگرفت دغدو به زرتشت بار» در کارنامه اردشیر بابکان متنی به فارسی میانه (پهلوی) به وقتی که اردوان (پادشاه اشکانی) دغدغه آینده خود و کشورش را دارد: «روزی اردوان، دانایان و اخترشماران را که به درگاه وی بودند، به پیش خواست و پرسید که: «چه همی بینید به چی‌ش هفتان و دوازدهان و ایستش و روش ستارگان، و چی‌ش هنگام خدایان شهر شهر، و چی‌ش مردمان گیهان و چی‌ش من و فرزندان و مردمان ما؟» اخترشماران سردار، به پاسخ گفت: «دوازدهان (نهازگان) افتاده و ستاره هرمزد باز با بالست شده، وش از بهرام و ناهید به کسته هفتورنگ و شیراختر مرزند و به هرمزد یاری دهند و هم چم را ایدون نماید که خدایی و پادشاهی نو به پیدایی آید و بسی سر خدا را بکشد و گیهان باز به یک خدایی آورد.» و در تاریخ طبری باز در پادشاهی اردوان در مورد اردشیر آمده است: «منجمان و پیشگویان از زایجه خوب وی (: اردشیر) خبر دادند و گفتند که پادشاه ولایت‌ها می‌شود. اردشیر فروتنی می‌کرد و پیوسته خبر شایع‌تر می‌شد.» در بندهش (دانشنامه گونه‌ای از سده سوم هجری به پارسی میانه پهلوی آمده است: «در دین گوید به ماه فروردین، روز هرمزد، به نیمروز که روز و شب برابر بود، اهریمن در تاخت. (بدان هنگام اپاختران به خانه‌ها بدین سان بودند) به جانان، خرچنگ به نوزده خُرده که اَزرَگ است، تیشتر در آسمان و از اپاختران هرمز در جانان بود. به خواستگان شیر بود، به برادران خوشه بود، به پدستان که ترازو است. کیوان درجسته بود به فرزندان کژدم بود، به کشتگان که نیم اسب است دُنب گوزهر درجسته بود، به بیوگان که بُز است بهرام درجسته بود به مرگان دول بود، به کارداگان که ماهی است اناهید و نتیر درجسته بود به میان آسمان که بره است مهر در خُرده پدیستر درجسته بود، به فرخان که گاو است کاه درجسته بود به دشپرگان که دو پیکر است سر گوزهر درجسته بود.» به باور قدما برآیند هر واقعه‌ای که در جهان حسی ایشان رخ می‌داد نتیجه تاثیر موقعیت کواکب به هنگام وقوع آن حادثه بوده است. از جمله وقایع مهم در زندگی افراد بشر حادثه تولد ایشان است. برای هر فرد از افراد بشری مهم است بداند که به هنگام تولد او ثوابت و سارات در چه موقعیتی بوده‌اند تا از روی آن بتواند آینده خود را از سعادت و نکبت، شغل و معیشت، سلامت و بیماری، ثروت و فقر، فرزندان، پیش‌بینی (پیش‌گویی)، کند. به هنگام تولد هر نوزاد اقدام به تعیین موقعیت کواکب و تنظیم جدولی که وضعیت کواکب را به هنگام تولد نوزاد نمایش دهد، می‌کردند. چنان جدولی را که سامان می‌دادند «زایجه طالع» می‌نامیدند. در بازمانده‌های کهن نقاشی و برجسته‌نمایی و کنده‌کاری، نمونه‌هایی از نمایش استخراج زایجه طالع به هنگام تولد نوزاد به چشم می‌آید. اگر به هنگام زاده شدن کسی، زایجه استخراج نمی‌شد (و غالبا چنین بود) بعدها او می‌توانست با به یاد داشتن ساعت و روز و ماه و سال تولد خود، به یک منجم احکامی مراجعه کند و بخواهد که زایجه طالع او را به هنگام زاده شدن سامان دهد. پیداست که زایجه طالع را روی تکه کاغذ تنظیم و ثبت می‌کردند و باز پیداست که این تکه کاغذها با گذشت ایام از بین می‌رفت، یا لااقل با فوت شخص، آن تکه کاغذ نیز هبا می‌شد. ولی اگر کسی که زایجه طالع او استخراج و تنظیم می‌شد، شخصی مهم (مثلا شاه یا شاهزاده و...) بود، زایجه طالع او به شکل یک کتابچه، که شرح و بسط موقعیت سیارات و احکام مربوط به آن موقعیت‌ها را به همراه داشت، سامان می‌یافت و به عنوان یک سند مهم، همچنان‌که زایجه‌های تاجگذاری‌ها و نبردها و پی افکندن بناها که نمونه‌هایی از آن‌ها را به نقل از منابع مکتوب که لابد از خزانه‌های شاهی و حکومتی تحصیل شده‌اند دیدیم در خزانه شاهی یا اسناد خانوادگی نگهداری می‌شد. خسروپرویز خطاب به فرزندش شیرویه می‌گوید: «همان نیز گفتار اخترشناس  که ما را همی از تو دادی هراس که از تو بد آید بدینسان که هست  نینداختیم اخترت را ز دست و از آن پس نهادیم مُهری به روی  به شیرین سپردیم بی گفت‌گوی» ]]> تاریخ و سیاست Sat, 13 Jul 2019 07:33:47 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/278191/اخترشناسانی-پادشاهی-اردشیر-تاجگذاری-انوشیروان-خبر-می-دهند تالیف کتاب‌های تاریخی از ترجمه پیشی گرفت/ تهرانی‌ها پیشتاز بودند http://www.ibna.ir/fa/doc/report/278077/تالیف-کتاب-های-تاریخی-ترجمه-پیشی-گرفت-تهرانی-ها-پیشتاز-بودند به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، بر اساس داده‌های بانک اطلاعات موسسه خانه کتاب، در باره زمانی یکم تا 15 تیرماه 1398، 47 عنوان کتاب در حوزه تاریخ چاپ شده که از میان 47 عنوان 30 عنوان چاپ نخست بوده و 17 عنوان بازچاپ شده است. همچنین آمار کتاب‌های چاپ شده نشان می‌دهد که در حوزه تاریخ تالیف از ترجمه پیشی گرفته است. بر این اساس تالیف 37 عنوان و ترجمه 10 عنوان بوده است. همچنین 32 عنوان کتاب در تهران و 15 عنوان نیز در شهرستان به چاپ رسیده است. در زمینه کمک درسی و آموزشی نیز 11 عنوان کتاب منتشر شده است. در حوزه کودک و نوجوان نیز یک عنوان کتاب به چاپ رسیده است. در این گزارش به کتاب‌های چاپ نخست در حوزه تاریخ اشاره شده و عناوین بازچاپ‌ها نیامده است. همچنین کتاب‌های کمک درسی و آموزشی نیز در این گزارش عنوان نشده است. تا انتهای عشق: حضور دفاعی زنان در تاریخ نويسنده: بهاره زاهدی‌طبرستانی؛ ويراستار: سمیرا جلالی‌کرمرود - نی‌نگار تاریخ اروپای مدرن نويسنده: تی. سی. دبلیو بلنینگ؛ مترجم: ابراهیم عامل‌محرابی- شرکت انتشارات علمی و فرهنگی                   تاریخ سیاسی - اجتماعی ایل ساکی (پژوهشی پیرامون بازماندگان قوم سکاها در ایران) از باستان تا اواخر دوره زندیه نويسنده: داود ساکی‌حسین‌خانی؛ ويراستار: آفرین پنهانی- شاپورخواست تاریخ شفت نويسنده: پروین علیپور نصیرمحله – بلور تاریخ طراحی داخلی: پس از انقلاب صنعتی نويسنده: جان‌اف پایل؛ مترجم: محمدرضا نامداری؛ مترجم: لیدا حسین‌زاده - کتابکده کسری تاریخ عرب در اسلام نويسنده: فیلیپ‌خوری حتی؛ مترجم: محمد سعیدی – ارمغان تاریخ فن‌آوری در جهان نويسنده: دانیل‌آر هدریک؛ مترجم: فرج‌الله احمدی - دانش نگار تاریخ مطبوعات در ایران نويسنده: محمد منصوری - آفرینندگان تاریخ معاصر گرگان (ایالت استرآباد) و شهرهای مراوه‌تپه، کلاله، گنبد، مینودشت، رامیان، علی‌آباد، سرخنکلاته...(50 سال دوران پهلوی) نويسنده: اسدالله معطوفی - دانشگاه آزاد اسلامی، واحد گرگان                 تاریخ‌نگاری حقیقی: مجموعه مقالات ایرانشناسی یادنامه مرحوم دکتر محسن جعفری‌مذهب‌حقیقی (محسن نامه 2) گردآورنده: پروین استخری؛ گردآورنده: جمشید کیان‌فر - سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران تمدن اسلامی در جنوب آسیا: تاریخچه‌ای از قدرت و حضور مسلمانان در شبه قاره‌ی هند نويسنده: بورجور آواری؛ مترجم: افسانه منفرد – اختران تمدن‌های پیش از تاریخ شمال غرب ایران نويسنده: سیدتوفیق حسینی؛ نويسنده: حسن امین‌اسماعیلی - جهاد دانشگاهی (دانشگاه شهید بهشتی) جهان‌سازان و جهان‌سوزان تاریخ نويسنده: مهرعلی نکیسافر- شاپورخواست دانش‌نامه پیرانشهر (پیرانشهر از ظهور تا کنون، مردم کرد و منشا تاریخی، آداب و رسوم) نويسنده: کمال روحانی - آراس               دانشنامه کوچک من: تاریخ جهان نويسنده: فیونا چندلر؛ مترجم: ابراهیم عامل‌محرابی؛ ويراستار: پژمان واسعی – میچکا درآمدی بر تاریخچه ورزش باستانی نويسنده: مصطفی نوریان - نظری درآمدی بر تاریخچه ورزش جهان نويسنده: مصطفی نوریان – نظری سوگنامه عشق و ایثار: شامل فرازهائی از تاریخچه، فلسفه، حکمت و فضیلت... نويسنده: محمدرضا ناظری؛ ويراستار:جواد ناظری - قلم سرا شناسنامه اهر و پیرامون (فرهنگ، تاریخ و ...) نويسنده: اصغر محمودآبادی؛ ويراستار: حسین فرضی – شمیسا فرهنگ‌نامه تاریخ ایران نويسنده: مجید میرزایی؛ نويسنده: کامیار عبدی؛ نويسنده: مهرداد ملک‌زاده - طلایی گونه‌شناسی خانه‌های تاریخی خرم‌آباد (سبک معماری لری) نويسنده: محمد محمدی‌اصل – شاپورخواست مشتاق معرفت: مصاحبه تاریخ شفاهی با استاد عبدالمحمد آیتی گردآورنده: فاطمه نورایی‌نژاد ؛ تدوين: سوده مرتجائی؛ ويراستار: آرزو تجلی - سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران نگاهی اجمالی بر سیر تاریخی آموزش و پرورش در ایران قبل و بعد از اسلام از آغاز تا پایان حکومت صفویان نويسنده: رحیم کاویانی؛ ويراستار: نفیسه صالحی - پژوهش‌های دانشگاه یلدا (تاریخچه و آداب و رسوم در ایران و جهان) نويسنده: حمید عباسدوست - رستم و سهراب ]]> تاریخ و سیاست Fri, 12 Jul 2019 04:46:11 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/278077/تالیف-کتاب-های-تاریخی-ترجمه-پیشی-گرفت-تهرانی-ها-پیشتاز-بودند ​موسی‌پور: رودی مته به مقوله‌‌ای کمتر کار شده در تاریخ اجتماعی ایران پرداخته است http://www.ibna.ir/fa/doc/report/278111/موسی-پور-رودی-مته-مقوله-ای-کمتر-کار-شده-تاریخ-اجتماعی-ایران-پرداخته به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، «تفریحات ایرانیان» مسکرات و مخدرات از صفویه تا قاجار نوشته رودی مته چهارشنبه 19 تیرماه در سرای اهل قلم موسسه خانه کتاب نقد و بررسی شد. در این نشست که با همکاری انجمن ایرانی تاریخ برگزار شد ابراهیم موسی‌‌پور، سید سعید میرمحمدصادق و مانی صالحی علامه (مترجم) درباره این کتاب سخنرانی کردند. مسکرات و مخدرات از دوران باستان تا عصر حاضر به گونه‌های متنوعی در حیات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی ایران تأثیر گذاشته است. مته بر آن است که مصرف برخی از مشروبات در میان نخبگان ایرانی در دوران باستان و حتی پس از اسلام رواج داشته است، به طوری که در برخی موارد بر قدرت و توان نظامی و کیفیت رهبری سیاسی تاثیر منفی گذاشته است. او شکست شراب آلوده شاه اسماعیل در جنگ چالدران را از این دست تأثیرات می‌داند. رودی مته بر این باور است که اگر غنای سنت فرهنگی ایران و فقر نسبی اسناد اجتماعی ـ اقتصادی برای هر دوره‌‌‌‌‌‌‌ای تا قبل از عصر جدید را هم به مورد قبل اضافه کنیم، می‌‌‌‌‌‌‌توان فهمید که چرا محققان تأثیرات سکرآور مواد مخدر و الکل را بیشتر همچون استعاره‌‌‌‌‌‌‌ای شاعرانه نگریسته‌‌‌‌‌‌‌اند. همچنین نیروی جاذبه فرهنگ که تمایل داشته حقیقت و تعالی را از واقعیت خارجی ملموس باارزش‌‌‌‌‌‌‌تر و معتبرتر بداند، باعث شده ایران‌پژوهان، چه ایرانی و چه خارجی، تحقیق در فعالیت‌‌‌‌‌‌‌های متعالی‌‌‌‌‌‌‌تر و روحانی‌‌‌‌‌‌‌تر حیات بشری را بر علاقه‌‌‌‌‌‌‌شان به ابعاد مادی زندگی از جمله موضوع تولید و مصرف ترجیح دهند. موسی‌پور بشلی سخنانش را با اشاره به لغزش‌هایی آغاز کرد که در کتاب روی داده و گفت: در مواردی اعلام فرانسه با تلفظ انگلیسی ضبط شده است مثل رافائل دومان که دومانس ضبط شده یا برخی اعلام فارسی و عربی و ترکی در ترجمه به درستی ضبط نشده مثلا نعیمه به جای نعیما که مورخ مشهور عثمانی است؛ البته این اشتباهات معمولا به سبب مشکلات «ترانسلیتراسیون» اعلام پیش می آید بویژه که در ترجمه منابع تاریخی و تمدنی کشورهای اسلامی، ما با انبوه متنوعی از اعلام فارسی و عربی و ترکی و اردو و بربری و جز اینها سروکار داریم. اما موردی مثل حسام الدین متطبب هم در کتاب هست که آن را خود مولف نادرست ضبط کرده و مترجم محترم هم طبعا با این واژه آشنا نبوده و ضبط خطا را اصلاح نکرده است؛ متطبب عنوان بسیاری از پزشکان و مولفان در دوره اسلامی بوده است از جمله همین حسام الدین. همچنین در متن اصلی نوشته شده «الله‌وردیخان ارمنی» که الله وردیخان گرجی بوده است. در مواردی هم مترجم خطاهای ضبط اشعار فارسی را که در متن اصلی بوده تصحیح کرده است. با این حال در یک دو مورد باز هم اشعار همچنان اشکال وزنی دارند یا مثلا در جایی خود مترجم محترم بیتی از رودکی را در کروشه نقل کرده که صورت صحیح آن چیز دیگری است. وی سپس به برشمردن اهمیت و امتیازات این کتاب پرداخت و اشاره کرد که اثر رودی مته در حوزه مورد بحث یک شاهکار به شمار می آید از این رو که در حد امکان و با توجه به دشواری گردآوری انبوهی از شواهد پراکنده توانسته است تصویر نسبتا منسجمی از مقوله های مورد نظرش را در کتاب ارائه کند. محققان خارجی از جمله مته خوشبختانه برخلاف ما ایرانیان هم به منابع و اسناد به‌ویژه اسناد مالی و تجاری بایگانی‌های بزرگ غربی دسترسی دارند و هم از شرایط مساعدی برای پژوهش در همه حوزه‌ها برخوردارند. بخشی از این کتاب که به بررسی داده‌های آماری راجع به تجارت و صادرات قهوه پرداخته کم نظیر و بسیار جذاب است. این در حالی است که اطلاعات و آمار و داده‌های کمی درباره دوران صفوی یا قاجاری بسیار محدود است یا دسترسی ما به آنها به سادگی میسر نیست و از همین روست که کار کردن در زمینه تاریخ اجتماعی اقتصادی ایران اصولا بسیار دشوار است. به هر روی به عنوان یک خواننده از آقای رودی مته که این پژوهش پردردسر را صورت داده و یکی از مقوله‌های کمتر کار شده در تاریخ اجتماعی ایران را مطالعه کرده، سپاسگزاری می‌کنم. موسی‌پور بشلی همچنین در نقدی روش شناختی به کار مته گفت: مته با اینکه پژوهشگر ممتازی در تاریخ اجتماعی است در این کتاب به منابع کافی مراجعه نکرده. شاید اگر اسم کتاب این قدر جامع نبود می شد این مورد را نادیده گرفت ولی اگر قرار باشد به تاریخ مفرحات و مکیفات در ایران بپردازیم توجه به منابع غیر رسمی و غیر تاریخی مثل منابع ادبی و فولکلوریک و جز اینها هم لازم است. مته درباره دوره صفوی بر اساس اینکه شواهد مصرف مشروبات در میان طبقات پایین در دست نیست یا ایشان به دست نیاورده به این نتیجه رسیده که مصرف کنندگان مشروبات، اعضای طبقات بالای جامعه بوده اند در حالی که برای چنین استنتاجی اتکای صرف به منابع تاریخی و گزارش‌های مستقیم کافی نیست و محقق باید بر اساس شواهد دیگر و بافتمندسازی داده‌های پراکنده ادبی و زبان شناختی به نوعی اطلاعات لازم را در این زمینه گردآوری کند. وی ادامه داد: اگر اتکای صرف به گزارش‌های مستقیم ملاک باشد ما در تاریخ اجتماعی صفویه درباره قهوه خوردن طبقات پایین هم داده‌های مستقیم کافی نداریم پس باید همین حرف را درباره قهوه هم بزنیم یا درباره هر خوراکی دیگری که گزارش‌های مستقیم به ما نمی‌گویند که در دوره صفوی مردم عادی هم آنها را مصرف می‌کرده‌اند. تحلیل‌های هرمنوتیک فضا و بافتار اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی و مولفه‌هایی که باید به صورت یک شبکه دیده شوند در چنین استنتاجی به مورخ اجتماعی کمک می‌کنند. اصلا تاریخ اجتماعی به همین دلیل به‌وجود آمد که برای یافتن اطلاعات تاریخی، مسیرهایی را طی ‌کند که در تاریخ نگاری سنتی طی نمی‌شده است و چیزهایی را ببیند که مورخان سنتی نمی‌دیدند یا نمی‌خواستند ببینند. این پژوهشگر تاریخ افزود: با این همه احتمالا این نقص در کتاب محصول چگونگی شکل گیری این کتاب است که در اصل مقاله‌ای قدیمی بوده و بعدا مته آن مقاله را با اطلاعات دیگر، تفصیل داده است. وی در ادامه به توجه مته به خرده فرهنگ نوشیدن مشروبات اشاره کرده و گفت: مته با اینکه در پی نوشتن ابعاد تاریخ فرهنگی یا مردم شناختی مصرف این نوشیدنی‌ها در ایران نبوده تا حدی به مجموعه فرهنگی ای که در این زمینه شکل گرفته توجه داشته که من در کتاب دین زیسته و زندگی روزانه اسم این را  «مجموعه فرهنگی نهان نوشی» گذاشته‌ام.  موسی‌پور بشلی در پایان سخنانش به بحث تنباکو پرداخت و گفت: مطالعات درباره جنبش تنباکو در ایران بسیار مغشوش و از نظر روش شناسی و حتی روش تحقیق تاریخی نابسامان است و اغلب نوشته های موجود، شعاری و مغلوط است و مته خوشبختانه به برخی از موارد مهمی که در این قبیل نوشته‌های راجع به جنبش تنباکو مغفول مانده، اشاره کرده است. سید سعید میرمحمد صادق نیز سخنانش را با سروده‌ای از نجیب کاشانی آغاز کرد و گفت: «ثنا می‌کنم ایزد پاک را / مدور کن حب تریاک را» نجیب کاشانی از شاعران پارسی سده یازدهم هجری در روزگار صفوی است که در عصر شاه سلیمان و شاه سلطان‌حسین می‌زیست و در سبک هندی شعر می‌سرود. وی کتابی با نام تاریخ کشیک‌خانه دارد که در این کتاب مراسم هر روز دربار شاه سلیمان را که مهمان ویژه و شاهزاده‌ای به نام اکبر دارد گزارش‌ می‌دهد. حب تریاک زمینه دارویی داشته و دیوان‌هایی که در آن دوره وجود دارد به این مساله اشاره کرده است. معاون فرهنگی و پژوهشی موسسه خانه کتاب ادامه داد: ما در ایران فقر پژوهشی در حوزه تاریخ اجتماعی داریم. اما غربی‌ها نیز با اینکه کارهای ارزشمندی در این زمینه انجام داده‌اند ضعف ساختاری در پژوهش‌هایشان وجود دارد و آن ضعف ساختاری به عمق متون تاریخی و ادبی برمی‌گردد که از چشم پژوهشگران غربی مغفول مانده است. در خارج از کشور به تاریخ اجتماعی باریک‌بینانه نگریسته نمی‌شود تنها موردی که وجود دارد این است که دست آن‌ها در پژوهش باز است و آن‌ها زمینه پژوهش و تحقیق در این مساله را دارند. در ایران نیز در این زمینه کارهایی انجام می‌شود اما محدودیت‌هایی وجود دارد، گاهی پژوهش‌هایی در زمینه تاریخ اجتماعی انجام می‌شود اما به مرحله چاپ نمی‌رسد. وی افزود: مته کتابش را از مواد مخدر آغاز می‌کند و به توتون و تنباکو می‌رسد. مته در این کتاب به چند هدف اشاره می‌کند. نگاه به نمود مادی مواد کیفی‌آور و خاصیت داروشناسی آن. ابزار و ادواتی که برای مصرف این مواد استفاده می‌شود و دیگری بررسی مسایل اقتصادی و اجتماعی و سیاسی از نگاه مولف است. همچنین ارایه تاریخ اجتماعی از شیوه‌ها و رویکرد ایرانیان به مواد مخدر. مته در پایان اهدافش ورود این نوع مواد را در زندگی مردم بررسی می کند و دیگر این‌که این مواد چه فرایندی را بین نهاد قدرت و نهاد مردم دارد که در جاهایی موفق بوده است. وی همچنین از پیشینه شراب نوشی می‌گوید. مته به سمت منابع درجه نخست می‌‌رود اما این منابع فرنگی هستند و سراغ دیگر پژوهش‌ها نمی‌رود. میرمحمدصادق ادامه داد: مته در توصیفاتی که ارایه می‌دهد یک جاهایی دچار ابهام می‌شود. در بعضی جاها می‌گوید صوفیان باده‌نوشی می‌کنند که نگاهش تناقض‌گونه در کلام و محتواست که در این اثر این دیدگاه وجود دارد. همچنین نویسنده از توبه شاه تهماسب می‌گوید و در جای دیگر می‌نویسد که به شاه تهماسب در خواب الهام شده است. در برخی جاها از شا‌ه عباس اول سخن می‌گوید و سپس به شاه عباس دوم می‌پردازد که با این نوع نگارش خواننده را دچار سردرگمی می‌کند. ارجاع به منابع نیز این است که معمولا از قدیمی‌ترین منبع شروع می‌شود و این ظرافت‌های پژوهش را نشان می‌دهد. معاون فرهنگی پژوهشی موسسه خانه کتاب به اسناد فرنگی نیز اشاره کرد و گفت: استفاده از اسناد فرنگی در این کتاب بی‌نظیر است و نگاه غیر ایرانیان را به تاریخ ایران نشان می‌دهد و مته همه این موارد را به شکل سند مستقیم ارایه می‌دهد و برخی از این فکت‌ها قابلیت نقد و تحلیل دارند. وی افزود: مته نقش این کتاب را از نگارش یک مقاله آغاز کرده و وقتی این پژوهش را در قالب کتاب می‌خوانیم پرش‌های ذهنی را برای خواننده ایجاد می‌کند. در کتاب به اصرار شاه سلیمان به شیخ علی زنگینه برای نوشیدن شراب اشاره می‌شود و وقتی وی امتناع می‌کند مدتی بعد از سمتش برکنار می‌شود. مته سه جا این مطلب را می‌گوید. نبود منابع ایرانی یک ضعف در این اثر محسوب می‌شود، تذکره‌های فارسی آگاهی‌های بسیاری به پژوهشگران و محققان می‌دهد و مته می‌توانست از تذکره‌ها به عنوان منبع بهره بیشتری ببرد. معاون فرهنگی و پژوهشی موسسه خانه کتاب در پایان سخنانش گفت: ورود تنباکو به ایران نیز مساله مهمی است و در منابع دوره صفوی به آن اشاره شده است. نویسنده عرفات‌العاشقین می‌گوید مصرف تنباکو در سال 1017 ق. رواج پیدا می‌کند. منابع تصویری ما از دوره صفوی دربردارنده اطلاعات تاریخی مهمی هستند که پیشرفت‌ها را در آن دوره نشان می‌دهند. ساختارهای پژوهش در این اثر چارچوب خاصی ندارد زیرا از نگارش مقاله آغاز می‌شود و کم کم مطالب گسترده‌تر می‌شود. مانی صالحی علامه نیز در سخنانی کوتاه گفت: در این جلسه نقد به جنبه‌هایی اشاره شد که بسیار مفید بود. من با ابزار نوین ترجمه نمی‌کنم. مطالب این کتاب فتح بابی است برای پژوهشگران جوانی که می‌خواهند در این زمینه کار کنند. یک نکته که می‌خواهم به آن اشاره کنم هنجارسازی بازارهای بین‌النهرین برای بازارهای شرقی است. آن‌ها هنجارهای اجتماعی را براساس منافع خود به ما تحمیل می‌کنند. وی افزود: همچنین نام کتاب را نیز تغییر داده‌ایم زیرا نام اصلی کتاب به دنبال لذت‌جویی بود و مشکلاتی فنی را به‌وجود می‌آورد. میرمحمدصادق نیز در پاسخ به تغییر نام کتاب گفت: بهتر بود که نام کتاب تفریجات ایرانیان انتخاب نمی‌شد زیرا تفریحاتی نظیر ورق بازی کردن (گنجفه) که در دوره صفویه رواج داشت و بازی‌های عامیانه و کشتی و... را دربرمی‌گیرد اگر کسی این دوره تاریخی را نشناسد گمان می‌برد که تفریح ایرانیان در دوره صفویه تنها خوردن قهوه و کشیدن دود و نوشیدن شراب بوده است! ]]> تاریخ و سیاست Thu, 11 Jul 2019 04:48:12 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/278111/موسی-پور-رودی-مته-مقوله-ای-کمتر-کار-شده-تاریخ-اجتماعی-ایران-پرداخته منصوره اتحادیه در برنامه نام‌آوران رادیو فرهنگ http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278099/منصوره-اتحادیه-برنامه-نام-آوران-رادیو-فرهنگ به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) برنامه نام‌آوران این هفته به سراغ بانوی نام آشنای کشورمان دکتر منصوره اتحادیه رفته است؛ نامی آشنا در تاریخ دوره قاجار که مادرش از خانواده قاجار، پدربزرگش، پسر عبدالحسین میرزا فرمان فرما و مادربزرگش دختر مظفرالدین شاه قاجار است و در این گفت‌وگو وی از آثار و همچنین خاطراتی که دارد برای شنوندگان می‌گوید.   اتحادیه در سال ۱۳۱۲ در خیابان لاله‌زار، باغ اتابک در خانه‌ای که پدرش از ورثه اتابک (امین‌السلطان) خریداری کرد به دنیا آمد؛ خانه‌ای تاریخی که مجموعه «دایی جان ناپلئون» در آن ساخته شد. به گفته او که دوران کودکی‌اش را در دوره جنگ جهانی دوم سپری کرده، دستیابی به آرشیو اسناد خانوادگی و اسناد خانواده شوهرش نظام مافی و خانواده مادری‌اش که نوه دختری فرمانفرما بود اتفاق بزرگ و شانس مهم زندگی‌اش محسوب می‌شود. اتحادیه نکته‌های جذاب و شنیدنی بسیاری از نسخه‌های خطی دوره قاجار دارد. «نام آوران ایران زمین» برنامه‌ای است که در گروه تاریخ و اندیشه به تهیه کنندگی رکسانا حمیدی و اجرای علی عظیمی نژادان روزهای پنجشنبه ساعت ساعت ۱۸ به مدت ۶۰ دقیقه از رادیو فرهنگ روی موج اف ام ردیف ۱۰۶ مگاهرتز پخش می‌شود و به گفت‌وگو با اهالی فرهنگ و اندیشه و هنر ایران زمین می‌پردازد. ]]> تاریخ و سیاست Wed, 10 Jul 2019 11:18:52 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278099/منصوره-اتحادیه-برنامه-نام-آوران-رادیو-فرهنگ چرا سیر تطور هویت‌یابی شیعیان تا پایان مدرسه شیعی بغداد مهم است؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/278042/چرا-سیر-تطور-هویت-یابی-شیعیان-پایان-مدرسه-شیعی-بغداد-مهم عبدالمجید مبلغی، پژوهشگر فلسفه تاریخ و الهیات سیاسی در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) از اتمام نگارش «سیر تطور هویت‌یابی شیعیان تا پایان مدرسه شیعی بغداد» خبر داد و افزود: فهم و توضیح تاریخ‌نگارانه هویت یافتن شیعیان تا قرن پنجم هجری قمری موضوع مهمی است که در این کتاب به آن پرداخته می‌شود.  وی افزود:‌ این دوره به لحاظ تاریخ‌پژوهی دارای اهمیت است و در ارتباط با تحلیل تاریخی این حوزه چند اثر مهم نگاشته شده است، اما بر این باورم که برخی از آثار در مراجعه به جزییات و لحاظ نگاه دقیق به منطق تحول بر اساس آنچه در تاریخ به دست ما رسیده است موفق نبودند.  این کارشناس فلسفه تاریخ و الهیات سیاسی ادامه داد:‌ در برخی از آثار نبود نظریه موثر برای مراجعه به این دوره تاریخی(از ابتدای تاریخ اسلام تا قرن پنجم) محسوس است. از این روی گشودن پیچیدگی نظری این دوره اهمیت دارد.  مبلغی با بیان اینکه کتاب «سیر تطور هویت‌یابی شیعیان تا پایان مدرسه شیعی بغداد» شامل پنج فصل در 600 صفحه است،‌ ادامه داد: «رویکرد به روش‌شناسی گفتمان در  مطالعه شیعه»،‌ «شیعه سیاسی از دوران امام علی (ع) تا واقعه عاشورا»،‌ «شیعه‌ اجتماعی از کربلا تا صادقین (ع)»،‌ «شیعه اعتقادی از صادقین (ع) تا غیبت صغری» و  «شیعه هویتی از آغاز غیبت تا تأسیس حوزه نجف» عناوین پنج فصل این کتاب هستند.  به گفته وی، این کتاب به دنبال این است که تطور شیعه را تا دوره‌ای که حوزه نجف تأسیس می‌شود بیان کند. در واقع هدف این کتاب این است که ضمن بهره‌گیری از مطالعات گفتمانی سازمان اجتماعی و سیاسی شیعه را به مثابه یک جنبش بیرونی،‌ اجتماعی و اعتقادی ـ سیاسی در ارتباط با گسترش نظام اندیشه‌ای آن توضیح دهد.  مبلغی سپس به طرح این موضوع پرداخت که شیعه گویای یک مجموعه نفس‌الأمری و فی حد ذاته مستقل نزد خداوند بوده است، اما آنچه در جهان بیرون تحقق پیدا کرد تابعی از نظام قدرت و موقعیت‌ها است. وی یادآور شد: بنابراین مطالعه شیعه به مثابه یک موقعیتی اندیشه‌ای که در جهان بیرون و در ارتباط با وقایع بروز و ظهور تاریخی یافته بسی مهم است. وی در توضیح بیشتر فصول این کتاب گفت: همان طور که اشاره شد کتاب «سیر تطور هویت‌یابی شیعیان تا پایان مدرسه شیعی بغداد» شامل پنج فصل است،‌ در فصل اول این کتاب که جنبه روش‌شناختی دارد، تلاش می‌شود نشان دهیم چگونه نظریه گفتمان امکانات روش‌شناختی مناسبی برای لحاظ دیالکتیک موقعیت های نظری و تاریخی فراهم می‌آورد. مبلغی درباره این فصل توضیح داد: برخی تصور می‌کنند نظریات پساساختارگرایانه به لحاظ گروهی از مبادی نظری قابلیت مطالعه در امر دینی را ندارد،‌ در این اثر تلاش کردم امکان بهره‌گیری از نظریات را از منظری معرفت‌شناسانه توضیح و نشان دهم چنین استفاده‌ای افق‌های روش‌شناختی ارزشمندی را پیش روی ما می‌گشاید.  به گفته این محقق، در فصل دوم کتاب به وضعیت شیعیان از سال اول هجری قمری تا نیمه خلافت عثمان (خلیفه سوم) پرداخته شده و در این فصل مطالعه ساختار قدرت پیش از اسلام مورد توجه بوده و موضوعاتی هم‌چون قبیله‌گرایی قریش،‌ قضیه ثقیفه،‌ رابطه امام علی (ع) و ابوبکر مدنظر قرار گرفته‌اند.  مبلغی ادامه داد: در فصل سوم موضوع شهادت امام حسین (ع) در کربلا مورد توجه است و طی آن شیعه اجتماعی به بحث نهاده شده است. طی این فصل به موضوعاتی هم چون بازگشت سطوحی از قبیله‌گرایی پرداخته شده است. هم‌چنین جنبش مختار و رویکرد امام سجاد (ع) که باعث شکل‌گیری زمینه گفتمان صادقین شد به بحث نهاده شده است.  این پژوهشگر در پایان گفت: در فصل چهارم کتاب از صادقین و حکومت بنی‌عباس صحبت شده و از حکومت گرفتن بنی‌عباس به عنوان «شل‌شدن مفصل‌بندی تاریخ» یاد شده است. در نهایت در فصل آخر کتاب فقه شیعی و اینکه چطور توانست خود را تثبیت کند،‌ صحبت شده است. یکی از موضوعات مورد تأکید در این فصل توضیح چگونگی سامان‌دهی فقه شیعه به کمک زمانه و زمینه بدون هضم شدن در آن است. در این فصل نشان داده شده است که فقه این دوره به تکمیل هویت شیعه انجامید. ]]> دین‌ Wed, 10 Jul 2019 09:12:51 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/278042/چرا-سیر-تطور-هویت-یابی-شیعیان-پایان-مدرسه-شیعی-بغداد-مهم ​دانشنامه پیرانشهر کشکول فکری، تاریخی و حافظه کُردهاست http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/278063/دانشنامه-پیرانشهر-کشکول-فکری-تاریخی-حافظه-ک-ردهاست به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، دانشنامه پیرانشهر، حافظه مردم پیرانشهر است، این کتاب گذاری از تمدن و فرهنگ مردمان مناطق کردنشین را (با تمرکز بر پیرانشهر) از گذشته تا حال ترسیم می‌کند. دانشنامه، کشکول فکری، تاریخی و فرهنگی خانه یا پیرانشهر امروزی است و به گفته نویسنده کتاب پیرانشهر خانه‌ای است که کنام دلیر مردان و شیر زنانی است که باعث و بانی این مهر شهر بوده و هستند. این دانشنامه در 30 فصل تنظیم شده است. کردستان و منشا تاریخی مردم کرد، گذار تاریخی پیرانشهر از ظهور تاکنون، مرقعات جغرافیایی، حیات گیاهی و جانوری، طوایف ساختار جمعیتی، ایل بلیاس، جشن‌ها، اعیاد دینی و مراسم اهل عرفان، جشن ملی نوروز و رسوم آن، ازدواج، رسوم و انواع رقص محلی کردی، از مرگ تا ترحیم و رسوم آن، باورها و عقاید عامیانه، طب سنتی و درمان بیماری‌های انسان و دام، گردشگری، زیارتگاه‌ها و ییلاق‌ها، ضرب‌المثل‌ها و حکمت‌های رایج و... از جمله فصل‌های کتاب را شامل می‌شود. روحانی در مقدمه کتاب می‌نویسند: «گذار بلند دامانی که خانه من را تا به پیرانشهر امروز فراگرفته و در طول دوران و عبور جریان‌های فعال و نیمه فعال تاریخی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی تا بدینجا پروردیده است و ناخودآگاه به دل‌مان می‌اندازد. تا پیش از انتشار کتاب‌های «تاریخ و فرهنگ پیرانشهر و دانشنامه پیرانشهر» 100 صفحه مطلب تحقیقی و دانشگاهی درباره پیرانشهر وجود نداشت که به صورت کتابی مستقل درآمده باشد و این همیشه حقیقر را آزار می‌داد و پیوسته مترصد بودم که بزرگوارانی دیگر پا پیش بگذارند اما بسی منتظر نشستم و چشمم به راه بود و خبری نشد.» وی می‌افزاید: «برای نگارش این کتاب نزدیک به 7 سال، تحقیقات میدانی و کتابخانه‌ای صورت گرفت. بیشتر مطالب این دانشنامه ماحصل تحقیقات میدانی است که در طول این چند سال از دورترین روستاهای منگور تا مامش و منطقه‌های دریگر جمع‌آوری و ضبط شده و بعد از پیاده‌سازی و ویرایش نگاشته شده است. لذا این منظر، کاری نو و تازه است که بر آن گَرد تقلید ننشسته است. خیلی‌ها گمان می‌بردند که به دنبال زیرخاکی‌ها هستم؟! آنان درست می‌انگاشتند اما گنج من یادگار نیاکان است که از ورای سال‌ها تاکنون در قلب مردمان سرزمینم لانه ساخته و به سهم خود اندکی را استخراج کردم.» «دانشنامه پیرانشهر» در 898 صفحه، شمارگان 1000 نسخه و بهای 50 هزار تومان از سوی نشر آراس منتشر شده است. ]]> تاریخ و سیاست Wed, 10 Jul 2019 07:34:18 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/278063/دانشنامه-پیرانشهر-کشکول-فکری-تاریخی-حافظه-ک-ردهاست ​نشست «ایران و نظم جهانی» برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/278050/نشست-ایران-نظم-جهانی-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، کمیته مطالعات منطقه‌ای انجمن علوم سیاسی ایران با همکاری خانه اندیشمندان علوم انسانی نشست «ایران و نظم جهانی» را برگزار می‌کند. در این نشست قاسم افتخاری، عضو هیات علمی گروه روابط بین‌الملل دانشگاه تهران، حسین دهشیار، عضو هیات علمی گروه روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبایی، فواد ایزدی، عضو هیات علمی دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران، مسعود موسوی شفایی، عضو هیات علمی گروه روابط بین‌الملل دانشگاه تربیت مدرس سخنرانی می‌کنند. این نشست پنجشنبه 20 تیرماه ساعت 17 و 30 تا 19 و 30 دقیقه برگزار می‌شود. سالن خیام خانه اندیشمندان علوم انسانی در خیابان نجات‌اللهی، نبش خیابان ورشو واقع شده است. ]]> تاریخ و سیاست Wed, 10 Jul 2019 06:09:40 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/278050/نشست-ایران-نظم-جهانی-برگزار-می-شود کتابی که کلیساهای دو هزار ساله ارومیه را به تصویر می‌کشد http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278049/کتابی-کلیساهای-دو-هزار-ساله-ارومیه-تصویر-می-کشد به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، عزیزیان گفت: انتشار این کتاب ارزشمند و نفیس که فعالیت کلیساهای شرق آشوری ارومیه را به روایت تصویر بازگو می‌کند نشانه اهتمام دولت جمهوری اسلامی ایران است. این کتاب هدیه‌ای از دولت جمهوری اسلامی به جامعه آشوریان ایران است که می‌توانیم آن را به دوستانمان هدیه دهیم. وی با اشاره به جایگاه کلیسای شرق و زمان شکل گیری و حضور آن در ایران تصریح کرد: در کتاب مقدس، کشور ایران تحت عنوان سرزمین پارس شناخته شده و همواره در آن حضوری سبز دارد. کلیسای شرق برای ارتقای فرهنگ ایرانی فعالیت‌های گسترده‌ای انجام داده که بخشی از آن به کوشش عباس تحویلدار و پژوهشکده مردم شناسی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، در این کتاب آمده است. کشیش عزیزیان در ادامه با اشاره به وجود 80 باب کلیسا در ارومیه افزود: در این پروژه 20 کلیسا که از منظر میراث فرهنگی مورد توجه بودند عکاسی شده‌اند. وی در ادامه به وجود کلیسای حضرت مریم در ارومیه اشاره کرد که از قدیمی‌ترین کلیساهای جهان به‌شمار می‌آید، سپس گفت: بنا به روایات تاریخی موجود یکی از موبدانی که شاهد تولد مسیح بوده در این کلیسا دفن شده است. به سرانجام رسیدن پژوهش‌ها در این باره و اثبات این روایت تاریخی موجب ارتقای گردشگری مذهبی این منطقه خواهد شد. کشیش کلیسای شرق آشور ارومیه در پایان به اشاره به فرصت‌های گردشگری موجود در ارومیه گفت: ریشه تمام آشوریانی که در سراسر ایران پراکنده هستند به ارومیه بازمی‌گردد. ایران خاستگاه یگانه پرستی و اعتقاد به خداوند علیرضا حسن‌زاده رییس پژوهشکده مردم‌شناسی دیگر سخنران این نشست، ایران را سرزمین شگفت انگیزی دانست که به قول مهرداد بهار یکی از خاستگاه‌های یگانه پرستی و اعتقاد به خداوند است. او افزود: اینکه بخشی از میراث این سرزمین با میراث نیایش و اعتقاد به خداوند در حضور اقوام دینی ایران چون مسیحیان، آشوریان، ارامنه و زرتشتیان قابل تقسیم و تصور می‌نماید بسیار جذاب و ارزشمند است. این مردم‌شناس تصریح کرد: به این دلیل می‌توانیم بگوییم تنوع فرهنگی ارتباط عمیقی با میراث نیایش و وحدت معنوی و عبور از معیارهایی همچون رنگ و نژاد که دنیای امروز بر سر آن دچار جنگ است دارد. حسن زاده این معیارها را سبب دوری همواره انسان از خداوند عنوان کرد و گفت: به قول داستایوفسکی نویسنده بزرگ روسی جایی که خدا نباشد هر جنایتی رخ خواهد داد. رییس پژوهشکده مردم‌شناسی در ادامه با اشاره به «کتاب مراسم آیینی و کلیساهای شرق آشوری ارومیه» افزود: عباس تحویلدار مولف این کتاب، تصویرگر فرهنگ ایرانی و فرهنگ‌های نزدیک به آن همچون هندی است که همواره پژوهشکده مردم شناسی را همراهی کرده است. او با اشاره به همکاری‌های اسقف بنیامین در تألیف این کتاب تصریح کرد: این کتاب تصویرگر میراث کهن و قدیمی کلیسای شرق آشوری به عنوان یکی از اقوام کهن ایرانی است که مسلما میراث آن جز میراث ایرانی به شمار می‌رود. حسن‌زاده با اشاره فعالیت‌های  پژوهشکده مردم‌شناسی در سال‌های گذشته در حوزه اقوام دینی ایران؛ زرتشتیان، ارامنه، یهودیان و... تصریح کرد: از 16 پژوهش انجام شده در این حوزه، 8 پژوهش از سال 93 به بعد صورت گرفته و برخی نیز به‌صورت کتاب به چاپ رسیده است. وی بررسی وضعیت اجتماعی  ـ سیاسی کلیمیان در ایران، سابقه تاریخی ارامنه و مسیحیان، کلیساهای کاتولیک ایران، بانک اطلاعاتی کلیسای شرق آشور، سنت پارچه باقی در بین زرتشتیان، مطالعه بر روی عروسک بی بی کک زرتشتی و ثبت ملی آن، فرهنگ وقف در بین زرتشتیان، ارسال پرونده مهرگان که بخشی از آن به فرهنگ زرتشتیان باز می‌گردد و... را از جمله این طرح‌ها عنوان کرد که توسط پژوهشکده مردم شناسی به منظور معرفی میراث اقوام دینی ایران انجام شده است. جایگاه ویژه تمامی ادیان در سرزمین ایران علیرضا قلی‌نژاد معاون فناوری و کاربردی سازی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، دیگر سخنران این نشست گفت: اگر فرهنگ و جلوه‌های آن را حاصل تعامل انسان با محیط قلمداد کنیم در سرزمین پهناور ایران و در مرتبه‌ای بالاتر در جهان ایرانی با وجود این تنوع فرهنگی و اقلیم گسترده شاهد جلوه‌های متنوع فرهنگی هستیم. او افزود: این سرزمین در حوزه آیین‌ها نیز از تنوع زیادی برخوردار است و به غیر از ادیانی که خاستگاهشان این سرزمین است سایر ادیان نیز جایگاه ویژه‌ای دارند که می‌توان همگی را در ارتباط با اسلام دید. قلی‌نژاد اظهار کرد: کاری که پژوهشگاه به عنوان یک نهاد حاکمیتی انجام می‌دهد نظری و عملی کردن جلوه‌های فرهنگی سرزمین ایران در قالب پژوهش است که البته پژوهشکده مردم‌شناسی در این زمینه پیشگام است. معاون فناوری و کاربردی سازی پژوهشگاه گفت: با نگاهی بر پژوهش‌های صورت گرفته در خواهیم یافت که این سرزمین چه قابلیت‌هایی گسترده‌ای دارد و پژوهشگران با کمترین امکانات سعی در بازگویی، نقد و انتشار گسترده آنها دارند. وی افزود: چاپ کتاب «مراسم آیینی و کلیساهای شرق آشوری ارومیه» نتیجه تعامل پژوهشکده مردم شناسی با مجموعه‌های دیگر این حوزه است که توانسته با ارتباط با کلیسای شرق آشوری به معرفی این بخش از میراث فرهنگی ایران بپردازد. عکس‌های کلیسا در کتاب آرشیوی نیت عباس تحویلدار مولف کتاب «مراسم آیینی و کلیساهای شرق آشوری ارومیه» نیز در ادامه این نشست بااشاره به چگونگی شکل‌گیری پژوهش و چاپ این کتاب گفت: کمک‌های پژوهشکده مردم‌شناسی و اسقف بنیامین در چاپ این کتاب بسیار ستودنی است. او افزود: با وجودیکه عکس‌های زیادی از کلیساهای شرق آشوری در آرشیو داشتم برای این کتاب از هیچ عکس قدیمی استفاده نکردم و تمامی آیین‌ها را دوباره عکاسی کردم. به جای 5سفری که برای این پروژه تعیین شده بود 9سفر انجام دادم و در این کتاب از هیچ یک از عکس‌های کتاب «ایران سرزمین صلح ادیان الهی» استفاده نکردم.     کتاب «مراسم آیینی و کلیساهای شرق آشوری ارومیه» که با حمایت پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری و پژوهشکده مردم‌شناسی به چاپ رسیده یک پژوهش مستندنگاری و مردم شناختی تصویری در چارچوب طرح‌های تحقیقاتی و سلسله کتاب های دانشنامه تصویری آیین‌های ایرانی پژوهشکده مردم‌شناسی است که به مستندنگاری و ثبت مردم‌نگاری آیین‌ها و فضاهای فرهنگی قوم ایرانی و دینی شرق آشوری پرداخته است. ]]> تاریخ و سیاست Wed, 10 Jul 2019 05:53:17 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278049/کتابی-کلیساهای-دو-هزار-ساله-ارومیه-تصویر-می-کشد رشتیانی: میراث تاریخ‌نگاری ارمنی برای شناخت تاریخ ایران و قفقاز مهم است http://www.ibna.ir/fa/doc/report/278014/رشتیانی-میراث-تاریخ-نگاری-ارمنی-شناخت-تاریخ-ایران-قفقاز-مهم به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، «تاریخ تاتارها، قوم تیرافکن»(سده سیزدهم میلادی) نوشته گریگور آکنرتسی با ترجمه گارون سارکسیان دوشنبه 17 تیرماه در انتشارات نائیری رونمایی شد. این کتاب متن کهن ارمنی درباره تاریخ قفقاز در دوره مغولان است. گریکور آگنرتسی تاریخ‌نگار ارمنی سده سیزدهم میلادی است. او در سال ۱۲۷۳ میلادی کتابی به نام (تاریخ قوم تیر افکن) نوشت و به شرح رویدادهای سال‌های ۱۲۷۳-۱۲۲۰میلادی پرداخت. این کتاب به تاریخ تاتارها نیز معروف است زیرا مورخان کهن ارمنی مغولان را تاتار می‌گفتند چون سلاح اصلی آنها تیر و کمان بود، آنان را (قوم تیرافکن) نیز می‌نامیدند. در ابتدای نشست ارتویت زهرابیان، مدیر مسئول انتشارات نائیری پیامی را از آندرانیک خچومیان، مترجم آثار ارمنی به فارسی درباره رونمایی کتاب «تاریخ تاتارها، قوم تیرافکن» خواند و گفت: «کتاب‌هایی که گارون سارکسیان ترجمه کرده است هرکدام بسیار آموزنده هستند که در عین یادگیری مسایل تاریخی دریچه‌ای برای آشنایی بیشتر تاریخ ارمنستان و پیوند آن با تاریخ ایران است. اغراق نمی‌کنم که گارون سارکسیان مباحث تاریخی را به زبانی شیوا ترجمه می‌کند که برای خواننده لذت‌بخش است و من همواره از دانش او در ترجمه‌هایش استفاده می‌کنم.» وی سپس به تاریخچه انتشارات نائیری پرداخت و افزود: انتشارات نائیری 71 سال است که فعالیت‌ می‌کند. نارک امیرخان پس از درگذشت پدرش سپانوس امیرخان عهده‌دار این نشر می‌شود و این نشر به طور رسمی ناشر ارمنی‌زبان در ایران است و تیمی حرفه‌ای باعث شده که نائیری فعالیت‌های ارزشمندی در حوزه تاریخ ارائه دهد. ما در سال 97 توانستیم 8 عنوان کتاب چاپ کنیم که چهار عنوان آن به زبان فارسی است. گودرز رشتیانی سخنانش را با تاریخ‌نگاری ارمنی آغاز کرد و گفت: بخش مهم و ناشناخته‌ای از میراث تاریخ‌نگاری ارمنی نه تنها برای ارمنستان و قفقاز و بخش مهم خاورمیانه اهمیت بسیاری دارد که در نظام علمی نیز بسیار ارزشمند است که اگر ترجمه به فارسی نشود کمتر کسی از آن‌ها آگاهی می‌یابد زیرا سنت غنی تاریخ‌نگاری ارمنی می‌تواند برای شناخت تاریخ قفقاز و ایران مهم باشد. استاد گروه تاریخ دانشگاه تهران ادامه داد: حوزه مطالعاتی من درباره قفقاز اوایل قرن نوزدهم است. کتاب «تاریخ تاتارها، قوم تیرافکن» دارای اهمیت زیادی در تاریخ‌نگاری و شناخت تاریخ ایران در حمله مغول دارد و مطالب کتاب حمله تاریخی مغولان را از 1230 تا 1273 میلادی پوشش می‌دهد و بخشی از خلا مطالعاتی ما را در آن دوره زمانی پر می‌کند زیرا منابع فارسی، عربی و گرجی آن اطلاعات را دارا نبوده  است. وی به نام کتاب نیز اشاره کرد و گفت: تاریخ تاتارها قوم تیره‌افکن عنوان کتاب قابل بحث و مهمی است که از نگاه ارمنی‌ها مغول‌ها چگونه نامیده می‌شوند و چرا قوم تیره‌افکن نام گرفتند. این مساله به دلیل سبک جنگیدن مغول‌ها بوده است که سوار بر اسب و با کمان با دشمن می‌جنگیدند. عنوان کتاب اطلاعات نادانسته ما را پر می‌کند زیرا تصویری که در منابع و تاریخ‌نگاری جدید آمده است مغول‌ها را با شمشیر نشان می‌دهد که بی‌رحمانه می‌جنگیدند و در عرض چند دقیقه گردن صدها تن را می‌زدند. عنوان کتاب می‌تواند سبک جنگیدن مغول‌ها را به درستی نشان بدهد. همچنین در عنوان کتاب از مغول نام برده نمی‌شود بلکه از تاتار استفاده شده که هنوز 200 سال سر این مساله بحث است که چه تفاوتی بین تاتارها و مغول وجود دارد. در برخی منابع مانند تاریخ ابن اثیر از مغول استفاده می‌شود. جهانگشای جوینی تاتار می‌گوید و در جامع‌التواریخ نیز تاتار آمده است. نویسنده کتاب «ره‌آورد مینورسکی» در ادامه سخنانش به ویژگی‌های کتاب پرداخت و گفت: نکته دیگر اینکه این کتاب صرفا یک متن نیست و یک پیوندی دارد که برای تکمیل اطلاعات بسیار مهم است و اینکه متنی آشوری به ارمنی قدیم ترجمه شده است. در مقدمه به تاریخچه چاپ کتاب به خوبی اشاره شده است. کتاب «تاریخ قوم تیره‌افکن» نخستین‌بار در سال 1870 میلادی در اورشلیم به چاپ رسید که بر اساس دو نسخه قدیمی‌تر یکی به سال 1271 م و دیگری به سال 1602 م فراهم شد. اما از روی اشتباه نویسنده آن را وارداپت وارتان دانسته‌اند. در همان سال 1870 کروبه پاتکانیان این کتاب را در سنت پترزبورگ براساس نسخه‌ای از ونیز متعلق به سال 1624 م به چاپ رسانید و آن را به شخصی به نام ماغاکیا نسبت داد. وی ادامه داد: یک سال بعد، آن را به روسی ترجمه و چاپ کرد. پیش از آن در سال 1851 م بروسه نسخه دستنویس و نیز به سال 1624 م را به فرانسه ترجمه کرده بود. متن تصحیح شده این اثر براساس همه چاپ‌های پیشین به همراه ترجمه انگلیسی آن در سال 1949 م توسط روبرت بلیک و ریچارد فرای در نشریه «مطالعات آسیایی هاروارد» به چاپ رسید. در همان نشریه مقاله‌ ارزشمندی با عنوان «نام‌ها و اصطلاحات مغولی موجود در تاریخ قوم تیره‌افکن تالیف گریگور آکنرتسی توسط فرانسیس وودمن کلیوز منتشر شد. متن ارمنی و ترجمه انگلیسی بلیک و مقاله وودمن در کتابی جداگانه در سال 1945 به چاپ رسید. رشتیانی افزود: مایه مباهات است که در مقدمه چند متن ارمنی مربوط به همین دوره توسط مورخان ارمنی نوشته شده که به میزان بیشتری ما را با میراث غنی زبان ارمنی در حوزه تاریخ قفقاز و ارمنستان در قرن سیزدهم میلادی آشنا می‌کند. افزون بر این کتاب چهار متن مهم تاریخی ارمنی هم‌دوره با این کتاب را معرفی می‌کند. در برخی از دوره‌‌های تاریخی منابع ارمنی بسیار ارزشمند و کارگشا هستند. ما در قرن هجدهم درباره سقوط صفویه متون ارمنی بسیار مهمی داریم که به واکاوی این مساله تاریخی کمک می‌کند زیرا این دوره تاریخی فترتی است که از نظر تمدنی در تاریخ ایران اتفاق افتاده است.   وی به مساله تاریخی بسیار مهمی نیز در دوره مغول‌ها اشاره کرد و افزود: اطلاعات بسیار مهمی برای فهم تاریخی آن دوره آمده است که کشتن خلیفه وقت در حمله مغول‌ها به سرداری هلاکوخان چگونه بوده و اینکه چرا بغداد تصرف می‌شود و آخرین خلیفه عباسی کشته می‌شود که تا امروز هم این بحث ادامه دارد که خلیفه مسلمین چگونه توسط لشکر مغول‌ها کشته می‌شود؟ چون مغول‌ها معتقد بودند افرادی که در نزد دیگران مقدس شمرده می‌شوند در زمان کشته شدن نباید خونی روی زمین ریخته شود به همین دلیل خلیفه را نمدمال کردند و بدون این‌که خونی روی زمین ریخته شود کشته می‌شود. در برخی دیگر از منابع به این پرداخته شده که گردن خلیفه را جوری شکستند که بدون خون ریختن کشته شود. در این کتاب گفته شده است که هلاکو دستور داد خلیفه مسلمین با لگد زدن کشته شود و تنها متنی است که درباره این روایت سخن می‌گوید. استاد تاریخ دانشگاه تهران ادامه داد: این کتاب درباره گرجستان، ارمنستان، مناطق مرکزی ایران و درباره تصرف بغداد اطلاعات خوبی دارد. درباره اعتقادات مغولان نکته‌های بسیار جالبی آمده است که چنگیزخان چگونه به مقام‌ قاآنی یا خاقانی بزرگ می‌رسد. از نظر زبان ارمنی نیز متن جالبی است که شاید اولین‌بار در این متن مشاهده می‌شود. اصطلاحات نظامی، حقوقی، قضایی، دیوانی و اداری از نظر تاریخ زبان ارمنی مهم است. دقت در تصحیح متن و مقابله با نسخه‌های مختلف به صورت روش‌مند انجام شده و در برخی جاها نشان می‌دهد که نسخه ونیز با نسخه ایروان تفاوت دارد و در پاورقی توضیح داده شده است. این از ویژگی‌های کتاب است. رشتیانی گفت: این کتاب قانون یاسا را به خوبی توضیح می‌دهد و از شش اصول یاسا را نام‌ می‌برد (یاسا کتاب قانونی است که بر اساس حقوق عرفی مغول و فرامین چنگیزخان تنظیم شده‌ است) به نظرم از متن‌های نادری است که در متن‌های دیگر این مساله نیامده و وجه دیگری از تاریخ مغول‌ها را نشان می‌دهد. همچنین از دیگر سرداران مغول نام برده شده که در دیگر متن‌ها بیشتر به نام پسران چنگیز اشاره کرده و این از منابع نادر کتاب است. تصویر عمومی این است که آمدن مغول با ویرانی، کشتار و قتل عام همراه است ولی این متن نشان می‌دهد که در آغاز هجوم مغولان نسبت به آباد کردن مناطق متصرف شده هم همت داشتند و از گنجه و آباد شدن آن می‌گوید که به سرعت توسط خود مغولان بازسازی شد. وی افزود: در این کتاب به همراهی گرجی‌ها و ارمنی‌ها در تصرف سرزمین‌های جدید و دوباره فتح کردن ارمنستان و گرجستان اشاره شده است. همچنین می‌گوید که ارمنی‌ها، ایرانی‌ها و گرجی‌ها در غارت سرزمین‌ها با مغولان همراه بودند و در برخی جاها از گرجی‌ها و ارمنی‌ها به عنوان سپاهیان آزاد نام برده شده که داوطلبانه به لشکر مغول می‌پیوستند و هر چقدر غنیمت به دست می‌آوردند می‌توانستند صاحب آن باشند. خراب کردن کلیساها که به عنوان مصیبت آسمانی از آن یاد می‌شود توسط گرجی‌های ارمنی بوده است. رشتیانی به نام‌های کهن برخی از مکان‌ها در کتاب می پردازد و می‌گوید: تحول جغرافیایی و اسامی در کتاب آمده که باید به آن توجه ویژه شود. در منابع کهن شهر قونیه به نام گون یا قون است و ارزنه‌الروم که کارین نامیده می‌شده که در منابع فارسی دیده نمی‌شود. در همین دوران تاریخ‌نگاری گرجی را نیز داریم که به نام وقایع‌نامه گرجستان نام برده شده است که نقطه قوت کار مصحح را می‌رساند. متون گرجی پنج متن مربوط به دوره اواخر سلجوقیان، خوارزمشاهیان و آمدن مغولان به منطقه قفقاز است که در تصحیح از آن‌ها استفاده شده است. اطلاعاتی که در منابع ارمنی است صفحه جدیدی را در دوره مغول و ایلخانی باز کرده است. سپس آرام شاه‌نظریان، مسئول و دبیر سایت روزنامه آلیک در سخنانی به مشترکات فرهنگی ایران و ارمنستان اشاره کرده و گفت: تاریخ‌نگاری ارمنی توجه بسیار ویژه‌ای به تاریخ و فرهنگ ایران داشته است زیرا دو ملت ایرانی و ارمنی دارای ریشه‌های فکری، تمدنی و تاریخی مشترکی هستند. از دوره مادها، هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان و پس از اسلام حملات ترک‌های سلجوقی، مغول‌ها و تاتارها که در کتاب نیز به آن اشاره شده است. همچنین تا قرون میانه و تا به امروز که رخدادهای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی صورت می‌گیرد که رویدادهای مشترکی با هم داشته‌اند. وی افزود: تاریخ‌نگاری دو ملت منابع دست اولی را عرضه می‌کند اما منابع تاریخی ارمنی مورد توجه تاریخ‌نگاران ایرانی قرار نگرفته است. این درحالی است که منابع تاریخی ارمنی اطلاعات بسیار ارزشمندی درباره تاریخ ایران باستان دارد. موسی خورنی پدر تاریخ‌نگاری ارمنی در قرن پنجم که کتاب تاریخ ارمنستان را نوشته است. در کتاب خورنی جدول تطبیقی پادشاهان ارمنی و ایرانی را تا قرن پنجم میلادی آمده است و زمان وقوع حوادث‌های تاریخی دو کشور را ذکر کرده است. همچنین اشاره مستقیمی که به افسانه رستم و سهراب داشته است. ورود مسیحیت به ارمنستان، پذیرش مسیحیت توسط پادشاهی وقت ارمنستان و شورش اردشیر بابکان بر ضدامپراتوری پارت‌های اشکانی از نکته‌های دیگر کتاب است. همچنین به سقوط امپراتوری اشکانی و تشکیل امپراتوری ساسانی اشاره کرده است زیرا پذیرش مسیحیت از نظر سیاسی ارتباط مستقیمی با سیاست‌های امپراتوری دینی و مذهبی ساسانیان داشته است. وی بسیار دقیق به حوادث پیروزی ساسانیان پرداخته است و مسایلی که باعث شد تیرداد سوم پادشکاه اشکانی مسیحیت را به عنوان دین رسمی ارمنستان بپذیرد. شاه‌نظریان در پایان سخنانش تاکید کرد: مشترکات تاریخی فرهنگی ایرانی و ارمنی به حدی زیاد است که به جرات می‌توانیم این دو ملت را به عنوان دو عموزاده مطرح کنیم. بیش از 1300 کلمه ریشه مشترک با زبان ارمنی و فارسی دارند. ایران و ارمنستان اشتراکات فرهنگی و تاریخی بسیاری دارند و در تاریخ، هنر، نقاشی، تئاتر و... مشترک هستند اما متاسفانه شناختی که ارمنی‌ها به ایران دارند بسیار محدود است. حتی در رشته‌های عمومی مثل تاریخ، علوم اجتماعی و فلسفه که می‌تواند اطلاعات درجه یک و نابی به ما بدهد اطلاعات مشترکی داریم ولی از آن استفاده نمی‌کنیم. شاید این کوتاهی به اهل فرهنگ، مورخان، روزنامه‌نگارن و ناشران برمی‌گردد. ]]> تاریخ و سیاست Tue, 09 Jul 2019 08:54:18 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/278014/رشتیانی-میراث-تاریخ-نگاری-ارمنی-شناخت-تاریخ-ایران-قفقاز-مهم نخستین نشریه تخصصی اسناد و تاریخ پارلمان منتشر می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277972/نخستین-نشریه-تخصصی-اسناد-تاریخ-پارلمان-منتشر-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایرن(ایبنا)، نشریه اسناد بهارستان نشریه‌ای است در حوزه اسناد و تاریخ پارلمان که از سال 1390 تا کنون مقالات بسیاری را در این حوزه منتشر کرده است. محورهای موضوعی مقالات نشریه علمی ـ ترویجی اسناد بهارستان شامل مشروطه؛ بررسی اسنادی پیش و پس از مشروطه/ علوم تاریخی؛ تحلیل تاریخی اسنادی وقایع تاریخ ایران مرتبط با مجلس شورای ملی/ علوم سیاسی؛ تحلیل اسناد وقایع سیاسی ایران مرتبط با مجلس شورای ملی/ علوم اجتماعی؛ تحلیل جامعه شناختی(اسناد عرایض مجلس شورای ملی)/ علوم اقتصادی؛ نقش مجلس شورای ملی در ساختار و وقایع اقتصادی ادوار مختلف تاریخ معاصر/ تحلیل حقوقی؛ بررسی قوانین مجلس شورای ملی و سیر تحول آنها/ نقش مجلس شورای ملی در ساختار فرهنگی ادوار مختلف/ تاریخ شفاهی؛ مصاحبه با رجال ادوار پیشین تاریخ ایران مرتبط با مجلس شورای ملی/ مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی؛ تحلیل محتوای آنها اسناد انتخابات مجلس شورای ملی؛ در ادوار مختلف و تحلیل و بررسی آنها/ استخراج و تحلیل اسناد محلی مرتبط با مجلس شورای ملی از مجموعه داران بومی، نمایندگان و.../ بیوگرافی تحلیلی نمایندگان مجلس شور ای ملی؛ طبقه اجتماعی، خانوادگی، مشی سیاسی، فکری، پیشبرد قانون گذاری و…/ روابط بین‌المللی پارلمانی ایران؛ اسناد اتحادیه بین المجالس/ بررسی و تحلیل اسناد خارجی در باب پارلمان ایران / بررسی و تحلیل اسناد پارلمانی کشورهای خارجی در باب ایران/ تطبیق پارلمان ایران و دیگر پارلمان های جهان(خاورمیانه، آسیای میانه، جهان اسلام، اروپا و امریکا) و بررسی اسناد مجلس شورای ملی در آستانه انقلاب ۵۷ است. نویسندگان و پژوهشگران برای کسب اطلاعات بیشتر و دقیق‌تر می‌توانند با شماره تلفن‌های 3330911 و 66964120 تماس بگیرند. ]]> تاریخ و سیاست Tue, 09 Jul 2019 05:03:44 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277972/نخستین-نشریه-تخصصی-اسناد-تاریخ-پارلمان-منتشر-می-شود کتاب «زن ایرانی در گذار از سنت به مدرن» معرفی می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277968/کتاب-زن-ایرانی-گذار-سنت-مدرن-معرفی-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، کتاب «زن ایرانی در گذار از سنت به مدرن» با حضور سهیلا ترابی فارسانی نویسنده کتاب دوشنبه 17 تیرماه در کتابخانه انجمن زنان پژوهشگر تاریخ برگزار می‌شود. این کتاب حاصل دغدغه‌ای است برای پاسخ به این پرسش که زن سنتی کیست و زن مدرن کدام است؟ درهم‌تنیدگی این مفاهیم در زندگی روزمره‌ی ما و مواجهه‌ هر روزه با مسائلی از این دست ضرورت پرداختن به این موضوع را آشکار می‌کند. از آنجا که جامعه‌ای همچون ایران این شناخت برای نسل جدید که از یک سو از طریق خانواده و فرهنگ به جاده‌های سنت مرتبط است و از سوی دیگر در ضرورت زندگی معاصر به بزرگراه‌های جهان نوین متصل گشته است، آگاهی از مسیری که طی شده و شناخت از آنچه سنت نامیده می‌شود بی‌تردید لازم و ضروری است. از این رو در این کتاب کوشیده شده است ترسیمی تاریخی از وضعیت زنان در گذشته به دست داده شود به خصوص با انتخاب دوره‌ قاجار که هم بر سنت‌های اجتماعی استوار بود و هم ورود عناصر نوگرایانه را تجربه کرده بود. تجزیه و تحلیل ابعاد گوناگون ساختار و سنت و چگونگی طی شدن مسیر در گذار و مشخصا ابعاد گوناگون آن می‌تواند ما را در طی هوشمندانه و عقلانی مسیر در پیش رو یاری کرد. بیشتر می‌توان گفت که در این نوشتار کوشیده شده زن در درون ساختار سنت فهمیده شود و مسیر عبور و تغییرات آن نیز به لحاظ روش‌های مواجهه واکاوی شود چرا که برای هر تغییری باید مساله را به درستی شناخت. کتابخانه انجمن زنان پژوهشگر تاریخ در بزرگراه حقانی (شرق به غرب)، نبش خیابان کوشا، روبه روی ورزشگاه شهید کشوری، ساختمان آرشیو ملی ایران، طبقه چهارم واقع شده است. ]]> تاریخ و سیاست Mon, 08 Jul 2019 10:44:21 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277968/کتاب-زن-ایرانی-گذار-سنت-مدرن-معرفی-می-شود یادمان شهید آیت‌الله محمدمهدی ربانی املشی برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277963/یادمان-شهید-آیت-الله-محمدمهدی-ربانی-املشی-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روابط عمومی پژوهشکده تاریخ معاصر، به مناسبت سالروز شهادت شهید آیت‌الله محمدمهدی ربانی املشی، از بنیان‌گذاران حزب جمهوری اسلامی و از نخستین شهدای ترور بیولوژیک، نشستی با عنوان «یادمان شهید آیت‌الله محمدمهدی ربانی املشی» به همت پژوهشکده تاریخ معاصر و با همکاری مجموعه فرهنگی یادمان شهدای هفتم تیر برگزار می‌شود. در این نشست آیت‌الله سیدجعفر شبیری زنجانی، از مبارزان پیش از انقلاب و استاد حوزه و دانشگاه، موسی حقانی، رئیس پژوهشکده تاریخ معاصر و نادر طالب‌زاده، مستندساز، روزنامه‌نگار و دبیر کنفرانس بین‌المللی افق نو سخنرانی خواهند کرد.   همچنین در این مراسم از پیش‌تولید مستند زندگی، زمانه و مبارزات آن شهید والامقام رونمایی خواهد شد و علیرضا جوقه دوست، کارگردان این مستند، از روند تولید این اثر سخن خواهد گفت.   آیت‌الله محمدمهدی ربانی املشی از یاران دیرینه و صدیق امام خمینی، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، عضو فعال حزب جمهوری اسلامی، نماینده مجلس خبرگان و مجلس شورای اسلامی و دادستان کل کشور بود.   این عالم ربانی در 17 تیر سال 1364 جان به جان‌آفرین تسلیم کرد و پیکر ایشان در حرم مطهر حضرت معصومه(س) در قم به خاک سپرده شد. بعدها با دستگیری مهدی هاشمی معدوم و اعضای باند او راز درگذشت زودهنگام آیت‌الله محمدمهدی ربانی املشی برملا شد و مشخص گردید که شهادت ایشان توسط باند مهدی هاشمی و از طریق بیوتروریسم بوده است.   این مراسم ​دوشنبه 17 تیر ساعت 17:30 تا 19:30 در مجموعه فرهنگی یادمان شهدای هفتم تیر به نشانی میدان بهارستان، نرسیده به چهارراه سرچشمه، انتهای کوچه شهید صیرفی‌پور برگزار می‌شود. ]]> تاریخ و سیاست Mon, 08 Jul 2019 10:40:38 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277963/یادمان-شهید-آیت-الله-محمدمهدی-ربانی-املشی-برگزار-می-شود پژوهش مستندنگاری و مردم‌شناختی کلیساهای شرق آشوری http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277954/پژوهش-مستندنگاری-مردم-شناختی-کلیساهای-شرق-آشوری به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، کتاب «مراسم آیینی و کلیساهای شرق آشوری ارومیه» با حضور مارنرسای بنیامین اسقف کلیسای شرق آشوری ایران و عباس تحویلدار مولف کتاب در پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری رونمایی شد. کتاب «مراسم آیینی و کلیساهای شرق آشوری ارومیه» یک پژوهش مستندنگاری و مردم‌شناختی تصویری است. این کتاب که با حمایت پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری و پژوهشکده مردم‌شناسی به چاپ رسیده به آیین‌ها و مراسم مختلفی که در کلیساهای شرق آشوری در شهرستان ارومیه برگزار می‌شود پرداخته است. نتایج حاصل از این پژوهش مردم‌شناختی نشان می‌دهد که تنوع فرهنگی موجود در ایران با همبستگی ژرف و تاریخی همه اقوم و اقلیت‌های مذهبی همراه بوده است و یکی از موضوعات مهم مطالعات مردم‌شناسی را در پژوهشکده مردم شناسی تعیین می‌کند. این پژوهش در چارچوب طرح‌های تحقیقاتی و سلسله کتاب‌های دانشنامه تصویری آیین‌های ایرانی پژوهکشده مردم‌شناسی، به مستندنگاری و ثبت مردم‌نگاری آیین‌ها و فضاهای فرهنگی قوم ایرانی و دینی شرق آشوری پرداخته است. این مراسم با تقدیر از عباس تحویلدار مولف کتاب همراه بود که سابقه نویسندگی سه فیلمنامه بلند سینمایی و ساخت 30 فیلم مستند برای تلویزیون از جمله جنگ عشایری، آثار تاریخی دهلی، ایران سرزمین مهر، عاشورای بیجار و... را در کارنامه‌اش دارد. کتاب هند سرزمین شگفتی‌ها حاصل تلاش تحویلدار در ثبت تصاویری از سرزمین افسانه‌ای و کهن هند است و کتاب‌های عکس صائبین ایران زمین و ایران سرزمین صلح ادیان الهی نیز ثمره تلاش وی در ثبت دیده‌هایش از سرزمین مادری است. ]]> تاریخ و سیاست Mon, 08 Jul 2019 09:41:25 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277954/پژوهش-مستندنگاری-مردم-شناختی-کلیساهای-شرق-آشوری ابن خلدون درباره کتاب‌سوزی در دوران فتح ایران تردید می‌کند http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/277678/ابن-خلدون-درباره-کتاب-سوزی-دوران-فتح-ایران-تردید-می-کند  به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، با گسترش شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی طی ‌سال‌های اخیر فرصتی به‌وجود آمده است تا افراد درباره مسائل مختلف و دغدغه‌های‌شان در یک فضای گسترده که گاهی به وسعت حضور میلیاردها نفر است با یکدیگر به گفت‌وگو بپردازند. گسترش شبکه‌های اجتماعی هرچند یک فرصت است از این دیدگاه که مجالی برای افراد تفرقه‌افکن پدیدآورده است در نوع خود یک تهدید است.   ضرورت پرداختن به این تهدید وقتی بیشتر احساس می‌شود که گروه‌ها و افرادی به صورت سازمان‌یافته در صدد هستند تا در اعتقادات دینی مردم شبهه ایجاد کنند و هر روز رابطه‌ آن‌ها شخصیت‌ها و نمادهای دینی ضعیف‌تر کنند.   مرکز ملی پاسخ‌گویی به سوألات دینی یکی از نهادهای وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی است که می‌کوشد در فضای وسعت یافته مجازی علاقمندان مسائل دینی را آگاه سازد و برای شبهاتی که هر روز مطرح می‌شود پاسخی درخور پیدا کند.   پاسخ به جوانان در مورد شبهات مسلمان شدن ایرانیان به تازگی هم از سوی این مرکز کتابی با عنوان «ورود اسلام به ایران و شبهات پیش‌رو» منتشر شده است که در راستای اهداف این مرکز می‌خواهد جامعه هدف مخاطبان خود یعنی دانشجویان و جوانان را متوجه کند که بعضی شبهاتی که پیرامون ورود اسلام به ایران مطرح شده به لحاظ علمی بی اساس است.   نویسنده این کتاب مصطفی محسنی تحصیلات حوزوی دارد و مدت 16 سال است که در کلاس‌های درس خارج شرکت می‌کند. او هم‌چنین دانشجوی مقطع دکتراست و در زمینه شبهات دینی در حال تدوین پایان‌نامه است. همچنین محسنی به عنوان کارشناس تاریخ مرکز ملی پاسخ‌گویی به سوألات دینی مشغول فعالیت است.   وی با اشاره به اینکه در کتاب «ورود اسلام به ایران و شبهات پیش‌رو» به دنبال پاسخ به سوألاتی هم چون نقش ائمه اطهار (ع) در ورود اسلام به ایران و هم‌چنین نقش اعراب در ورود اسلام به ایران هستیم، گفت:‌ بعضی شبهات در فضای مجازی به شکل گسترده به دنبال این هستند که بگویند فتح ایران به زور انجام شده است. همین موضوع هم انگیزه‌ای شد تا نگارش این کتاب را آغاز کنم.   روایت‌های مغرضانه در فضای مجازی محسنی ادامه داد‌: افرادی که در شبکه‌های اجتماعی پیرامون اسلام شبهه وارد می‌کنند نگاهی اسلام‌ستیز دارند به حدی که می‌خواهند نشان دهند ورود اسلام به ایران از حمله مغول بدتر بوده است.   کارشناس تاریخ مرکز ملی پاسخ‌گویی به سوألات دینی تأکید کرد: افرادی که شبهه ورود اسلام به ایران را مطرح می‌کنند از میان کتاب‌های مرجع هم‌چون تاریخ طبری و دیگر کتاب‌ها دست به گزینش می‌زنند و روایت‌هایی را انتخاب می‌کنند که داغ‌تر هستند و اگر در زمینه ورود اسلام به ایران روایت خنثی و مثبتی وجود داشته باشد آن‌را کنار می‌گذارند.   محسنی با اشاره به اینکه در نگارش کتاب «ورود اسلام به ایران و شبهات پیش‌رو» بیش از هزار ساعت کار انجام دادم و این کتاب رویکردی علمی دارد،‌ گفت: در فضای مجازی برخی افراد مطالعه‌ روزنامه‌ای دارند به این معنی که حتی اگر مطلبی با ذکر منبع باشد به درستی نمی‌دانند ارزش منبع و کل مطلبی که عرضه شده چیست. در صورتی که در نگارش این کتاب با رویکرد علمی منابع ارزش‌یابی شده‌اند و هدف از نگارش این کتاب‌ها را مشخص کرده‌ایم.   وی افزود:‌ وقتی یک واقعه تاریخی رخ می‌دهد به عنوان مثال 10 نفر با گرایش‌های مختلف ممکن است به آن پرداخته باشند. در کار علمی به همه این روایت‌ها توجه می‌شود اما در فضای مجازی افراد بی‌توجه هستند که ممکن است گزارش وقایع گزینشی عرضه شده باشد.   بی‌توجهی به آثار متأخر عبدالحسین زرین‌کوب کارشناس تاریخ مرکز ملی پاسخ‌گویی به سوألات دینی در بخش دیگری با اشاره به استنادهای گسترده در چنین شبهاتی به کتاب «دو قرن سکوت» اثر عبدالحسین زرین‌کوب توضیح داد:‌ این کتاب بسیار مورد استناد قرار می‌گیرد در صورتی که زرین‌کوب بعد از این کتاب سه اثر دیگر منتشر کرده که قصد وی در آن جبران نسبت‌هایی است که در رابطه با اسلام طرح کرده است. به عنوان مثال در کتاب «کارنامه‌اسلام» و «بامداد اسلام» به جبران صحبت‌هایش در «دوقرن سکوت» پرداخته است.   وی افزود: به لحاظ علمی باید آخرین نظریات هر فرد مورد استناد قرار گیرد،‌ اما در مورد زرین کوب این اتفاق نمی‌افتد و در فضای مجازی کماکان شبهاتی طرح می‌شود که از دل کتاب «دوقرن سکوت» بیرون آمده است.   محسنی در بخش دیگری با اشاره به اینکه فیش‌های اولیه تهیه شده او برای نگارش این کتاب مفصل‌تر از آن چه است که چاپ شد، گفت:‌ تلاش برای انتشار کتاب «ورود اسلام به ایران و شبهات پیش‌رو» به این شکل بود که اثر مختصری باشد و مناسب دانش‌جویان است تا آن‌ها بتوانند راحت کتاب را مطالعه کنند.   دین به زور سر‌نیزه به ایرانیان تحمیل شد؟ کارشناس تاریخ مرکز ملی پاسخ‌گویی به سوألات دینی ادامه داد: در این کتاب از شرایط حکومت ساسانیان و مذهب در این دوره،‌ به همراه مباحث عقلی صحبت شده است. با توجه به اینکه اصل پذیرش دین با تحمیل منافات دارد و امکان ندارد دین‌داری را که یک موضوع قلبی است به زور به کسی تحمیل کرد، ضرورت طرح مباحث عقلی را احساس می‌کردم.   وی با اشاره به اینکه طرح شبهات مختلف درباره نقش اهل بیت(ع) در فتوحات و اینکه آن‌ها در کشتار نقش داشتند هم بخش‌های دیگری این کتاب است،‌ ادامه داد:‌ در این اثر به دنبال این هستیم که پاسخ دهیم فتوحات از نظر اسلام راستین آیا مشروعیت دارند و رفتار خلفای دوم و سوم تا چه میزان مشروع بوده است.   یک روایت قابل تأمل از ابن‌خلدون محسنی گفت: در فضای مجازی شبهه‌افکنان مجال پیدا کردند موضو‌عات مختلفی را مطرح کنند. از جمله اینکه می‌گویند ورود اسلام به ایران باعث شد تمدن ایرانی از بین برود یا در آن وقفه ایجاد شود، یا به موضوع کتاب‌سوزی‌ها اشاره می‌کنند. در حالی که در منابع مختلف (و معتبر) در زمان فتوحات به چنین مسأله‌ای اشاره نشده و تنها در قرن 6 و 7 هجری است که نخستین بار ابن خلدون به چنین موضوعی اشاره می‌کند آن‌هم با فعل مجهول عربی «یقالوا» (شنیده می‌شود) که همین نوع روایت نشان می‌دهد ابن خلدون هم به موضوع کتاب‌سوزی اطمینان نداشته و طرح این موضوع بعد از 700 سال سکوت هم خود قابل تأمل است.   نویسنده کتاب «ورود اسلام به ایران و شبهات پیش‌رو» درپایان با توجه به گسترش اخبارکذب توسط فیک‌نیوزها در فضای مجازی و القای شبهات مختلف درباره مسائل دینی راه‌حل مقابله با چنین جوی را افزایش آگاهی جوانان و قبول نکردن گزاره‌های دینی بودن تحقیق و بررسی دانست. کتاب «ورود اسلام به ایران و شبهات پیش‌رو» قریب به 11 فصل دارد که در 207 صفحه توسط انتشارات بوستان کتاب منتشر شده است. ]]> دین‌ Mon, 08 Jul 2019 07:31:50 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/277678/ابن-خلدون-درباره-کتاب-سوزی-دوران-فتح-ایران-تردید-می-کند خودفروختگان ايرانی و رشوه‌هایی که از آنِ سياستمداران ايران شد http://www.ibna.ir/fa/doc/report/277935/خودفروختگان-ايرانی-رشوه-هایی-آن-سياستمداران-ايران به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، هفدهم تيرماه 1316 ميان ايران، تركيه، عراق و افغانستان يك پيمان عدم تجاوز امضا شد كه چون دركاخ سعدآباد (تجريش) امضا شده بود به پيمان سعدآباد معروف شد. وزيران امور خارجه افغانستان، تركيه و عراق برای اين منظور به تهران آمده بودند. رسانه‌های آلمان دو سال و چند ماه بعد و پس از آغاز جنگ جهانی دوم مدعي شدند كه اين پيمان طبق نقشه انگليسی‌ها منعقد شده بود تا رضاشاه پهلوي در اجراي انديشه «احياي ايران زمين»، با كمك گرفتن از آلمان و احيانا سازش با مسكو و آنکارا، در صدد ضميمه كردن افغانستان و شرق رود دجله به ايران برنيايد. دولت لندن گمان می‌کرد که با پيمان سعدآباد خواهد توانست شرايط مندرج در قرارداد مورخ چهارم مارس 1857 پاريس را منتفی و دست کم کمرنگ کند! عبدالرضا هوشنگ مهدوی در کتاب «سیاست خارجی ایران در دوران پهلوی» درباره زمینه‌هایی که باعث شد پیمان سعدآباد منعقد شود اشاره کرد و می‌نویسد: در سال‌های بین دو جنگ جهانی، انگلستان سراسر خاورمیانه را تحت نفوذ و سلطه خود داشت. تعدادی از کشورهای این منطقه مانند عراق و فلسطین و ماوراء اردن از طرف جامعه ملل تحت قیومیت انگلستان قرار گرفته بودند و تعدادی دیگر؛ مانند مصر و عربستان سعودی در نتیجه قراردادهایی، حقوق و امتیازات خاصی برای انگلیسی ها قائل شده بودند. گروه سوم از کشورهای خاورمیانه نیز به طور غیر مستقیم زیر نفوذ انگليسی‌ها قرار داشتند؛ مانند ترکیه و افغانستان. انگلیسی‌ها پس از جنگ جهانی اول نهایت کوشش را به عمل آوردند تا با ایجاد حکومت‌هایی دست نشانده و قوی انعقاد یک پیمان دفاعی بین کشورهای خاورمیانه بوجود آوردند و آن را به عنوان سدی در جلوگیری از توسعه طلبی و نفوذ شوروی به سوی هندوستان و خلیج فارس و چاه‌های نفت جنوب ایران لازم می‌شمردند؛ بنابراین در عرض چند سال کوشیدند اختلافات میان دولت‌های این منطقه را به تدریج برطرف و زمینه را برای انعقاد پیمان همکاری و عدم تعرض منطقه‌ای فراهم سازند. و اما علی وثوق در کتاب «چهار فصل در تفنن و تاريخ، تهران» به این قرارداد شوم می‌پردازد و می‌گوید: اين قرارداد شوم با مبارزه مردم و نمايندگان مجلس شوراي ملي با شکست مواجه شد و دست استعمارگران و عمال آنان را رو کرد؛ هرچند که عده‌اي از جمله سيدضياءالدين طباطبايی با نوشتن مطلب در روزنامه رعد از آن حمايت می‌کرد و آن را قراردادی موفق و مفيد معرفی می‌نمود تا جايی که احمد وثوق در مورد قرارداد اظهار کرده است: «هيأت دولت از مذاکره با دولت انگلستان در تأمين آتيه مملکت خودداری ننموده چندی از متارکه جنگ نگذشته بود که در اين مسائل به طور کلي با اوليای معظم له مذاکرات تمام شرايط اصلاح مملکت رعايت و در نتيجه تبادل نظريات و اقدامات چندين ماه طول کشيد و قراردادهايی با موافقت طرفين مقدر گرديد.» ابراهيم باستانی پاريزی در کتاب «تلاش آزادي» با نگاهی تاریخی به این مساله می‌پردازد و رشوه گرفتن‌ از انگلیسی‌ها را مطرح می‌کند: البته نبايد تصور کرد که اين قرارداد بدون زمينه‌هاي داخلي و همکاری خودفروختگان ايرانی ميسر می‌شد؛ چراکه براي عقد قرارداد، دولت انگلستان 130هزار پوند استرلينگ ميان سياستمداران ايران تقسيم کرده بود. در واقع وثوق‌الدوله سيصدهزار تومان، شاهزاده فيروزميرزا نصرت‌الدوله، وزير دادگستری، يکصدهزارتومان و شاهزاده صارم‌الدوله، وزير ماليه، يکصدهزارتومان رشوه گرفته بودند. البته اين پول گرفتن‌ها فقط شامل سياستمداران نبود، بلکه اشخاصی چون زين‌العابدين رهنما شيخ‌العراقين زاده (که بعد در حکومت رضاشاه وزير فرهنگ شد)، سيد محمد تدين (پس از کودتای 1299 رئيس مجلس شورای ملی گرديد و سپس در دوره‌های بعد پست وزارت داشت)، ملک‌شعرا بهار (در دوره‌های بعدي نماينده مجلس و پس از مدتی نيز وزير فرهنگ شد) و يک تاجر که گويا اسمش کسرايی بود (بعداً نماينده مجلس شد) و در نهايت علی دشتی (مدير روزنامه شفق که بعداً نماينده مجلس و سناتور شد) نيز از اين نمد کلاهی برای خودشان دوخته بودند. منوچهر محمدی در کتاب «مروری بر سیاست خارجی ایران دوران پهلوی» و سعید نفیسی در کتاب «تاریخ معاصر ایران» درباره پيمان سعدآباد و از دست رفتن ارتفاعات آرارات هم‌آواز هستند و می‌گویند: در اثر کوشش انگلیسی‌ها اختلافات مرزی ایران و ترکیه به موجب قرارداد مرزی دی ماه 1310 حل و فصل شد و دولت ایران قسمتی از اراضی مجاور آرارات را به ترکیه واگذار کرد و در عوض قطعه زمین بزرگی در کردستان را گرفت. اختلافات مرزی با افغانستان نیز در نواحی خراسان و سیستان به موجب حکمیت دولت ترکیه در 27 اسفند 1312 حل شد و روابط بین دو کشور بهبود یافت و مهم‌تر از همه اختلافات با عراق بر سر حاکمیت بر شط العرب بود. در این هنگام انگلیسی‌ها که برای تقویت موضع دولت‌های وابسته به خود در قبال خطر کمونیسم عجله داشتند که پیمان منطقه‌ای هر چه زودتر امضاء شود به سرعت زمینه‌های سازش ایران و عراق را با توجه به منافع خود فراهم کردند. علی‌رضا امینی در کتاب «تاریخ روابط خارجی ایران» می‌نویسد: اکنون دیگر زمینه انعقاد پیمان منطقه‌ای تحت سلطه انگلیس به خوبی فراهم شده بود و اختلافات گوناگون میان چهار کشوری که قرار بود، در پیمان مزبور شرکت کنند برطرف شده بود و در 17 تیر 1316 وزاری خارجه ایران و افغانستان و ترکیه و عراق در کاخ سعدآباد پیمانی را امضاء کردند که به پیمان سعدآباد مشهور شد. عبدالرضا هوشنگ مهدوی در کتاب «سیاست خارجی ایران» به امضاءکنندگان پیمان اشاره می‌کند و می‌گوید: سمیعی وزیر امور خارجه ایران، دکتر توفیق رشدی آراس وزیر امور خارجه ترکیه، سردار فیض محمدخان وزیر امور خارجه افغانستان، دکتر ناجی الاصیل وزیر امور خارجه عراق در تهران حضور یافتند و پیمان مزبور را امضاء کردند. سپس هوشنگ مهدوی به مفاد پیمان نامه سعدآباد می‌پردازد و می‌نویسد: - دول متعاهد متعهد می‌شوند که سیاست عدم مداخله مطلق در امور داخلی یکدیگر را تعقیب نمایند. - دول متعاهد معظمه صریحاً متقبل می‌شوند که مصونیت حدود مشترک یکدیگر را کاملاً محترم بشمارند. - دول متعاهد معظمه موافقت می‌نمایند که در کلیه اختلافات بین المللی که با منافع مشترک آنها مربوط باشد با یکدیگر مشورت نمایند. - هر یک از دول متعهد در مقابل یکدیگر متقبل می‌شوند که در هیچ مورد خواه به تنهایی و خواه به معیت یک یا چند دولت و دیگر به هیچ گونه عملیات متجاوزانه بر علیه یکدیگر مبادرت ننمایند.      صفه اول روزنامه اطلاعات در صبح روز جمعه 18 تير 1316 ایران، قبل از جنگ جهانی دوم، تحت نفوذ سیاست استعماری انگلیس بود و قدرت متمرکز رضاخان، اداره مملکت را با استبداد تمام برعهده داشت. با روی کار آمدن آتاتورک در ترکیه، با تحریک انگلستان و برای این که شوروی در حلقه محاصره قرار داشته باشد، در هفدهم تیرماه 1316 ش برابر با هشتم ژوئیه 1937 م، پیمان دوستی و عدم تجاوز بین ایران، ترکیه، افغانستان و عراق در کاخ سعدآباد تهران به امضا رسید. به موجب این پیمان، این دولت‌ها متعهد شدند که سیاست خارجی هماهنگی داشته باشند و در مقابله با خطر کمونیسم که هر یک از دولت‌های آنان را تهدید کند، همدیگر را مورد حمایت قرار دهند. همچنین دولت‌های عضو ضمن این که نباید در امور داخلی هم دخالت کنند، باید در کلیه اختلافات بین‌المللی که با منافع آنان مربوط است، مشورت کنند و علیه هم عملیات تجاوزکارانه نداشته باشند؛ اما درعمل، این پیمان، توخالی و پوچ بود و ایران خود همکاری وسیعی با آلمان که شریک شوروی بود، داشت و کارشناسان آلمانی در مؤسسات بسیاری در ایران خدمت می‌کردند. پیمان سعدآباد هم از لحاظ مادی و هم از نظر سیاسی به زیان دولت ایران و به نفع کشورهای ترکیه، افغانستان و عراق بود، زیرا قسمتی از ارتفاعات آرارات که دارای موقعیت سوق‌الجیشی مهمی بود به ترکیه واگذار شد. در تعیین خط مرزی ایران و عراق نیز رضاشاه منابع نفتی غرب ایران و نصف اروند رود را که طبق اصول و مقررات بین‌المللی خط تالوک است به عراق واگذار کرد تا از بابت عبور کشتی‌های نفتکش از آبادان، ایران مبالغ هنگفتی به دولت عراق تحت‌الحمایه انگلیس بپردازد. پس از امضای پیمان سعدآباد، رضاشاه طی نطقی که به مناسبت افتتاح دوره یازدهم مجلس شورای ملی ایراد کرد، گفت: «پیمان سعدآباد در مشرق‌زمین بی‌سابقه بوده و در این هنگام که امور عالم مشوش است، مدد بزرگی به بقای صلح جهان خواهد بود.» ]]> تاریخ و سیاست Mon, 08 Jul 2019 07:22:25 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/277935/خودفروختگان-ايرانی-رشوه-هایی-آن-سياستمداران-ايران ​رونمایی از کتاب «تاریخ تاتارها، قوم تیرافکن» http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277937/رونمایی-کتاب-تاریخ-تاتارها-قوم-تیرافکن به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، کتاب «تاریخ تاتارها، قوم تیرافکن»(سده سیزدهم میلادی) نوشته گریگور آکنرتسی است که با ترجمه گارون سارکسیان از سوی انتشارات نائیری منتشر شده است. این کتاب متن کهن ارمنی درباره تاریخ قفقاز در دوره مغولان است. گریکور آگنرتسی تاریخ‌نگار ارمنی سده سیزدهم میلادی است. او در سال ۱۲۷۳ میلادی کتابی به نام (تاریخ قوم تیر افکن) نوشت و به شرح رویدادهای سال‌های ۱۲۷۳-۱۲۲۰میلادی پرداخت. این کتاب به تاریخ تاتارها نیز معروف است زیرا مورخان کهن ارمنی مغولان را تاتار می‌گفتند چون سلاح اصلی آنها تیر و کمان بود، آنان را (قوم تیرافکن) نیز می‌نامیدند. در این نشست که دوشنبه 17 تیرماه ساعت 19 برگزار می‌شود، گودرز رشتیانی، استاد گروه تاریخ دانشگاه تهران و آرام شاه‌نظریان مسئول و دبیر سایت روزنامه آلیک سخنرانی می‌کنند. انتشارات نائیری در تهران، خیابان مطهری، خیابان کوه نور، کوچه دوم، پلاک 18 طبقه همکف واقع شده است. ]]> تاریخ و سیاست Mon, 08 Jul 2019 06:05:22 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277937/رونمایی-کتاب-تاریخ-تاتارها-قوم-تیرافکن برپایی هشت نمایشگاه سیار تصویر نفایس کتابخانه و موزه ملی ملک http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277894/برپایی-هشت-نمایشگاه-سیار-تصویر-نفایس-کتابخانه-موزه-ملی-ملک به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روابط عمومی موسسه کتابخانه و موزه ملی ملک، موقوفه آستان قدس رضوی، هشت نمایشگاه تصویر آثار موزه‌ای «گنج ملک» و «عکس‌های قاجاری حرم رضوی»، آینه خورشید؛ گزیده آثار تاریخی مربوط به حضرت امام رضا علیه‌السلام»، «سکه‌ها و نسخه‌های خطی یادبود امام رضا علیه‌السلام»، «جاده عشق؛ مسیر‌های حرکت امام رضا علیه‌السلام در ایران»، «سلطان دل؛ روایتی از طب‌الرضا»، «نسخه خطی زیارت»، «دستان دعا؛ گزیده ادعیه کتابخانه و موزه ملی ملک» در مرکزهای فرهنگی، موزه‌ها و نگارخانه‌های تهران، نماهایی تازه از گنجینه آثار تاریخی و نسخه‌های خطی بزرگ‌ترین موقوفه فرهنگی ایران برای شهروندان به نمایش درمی‌آورند. دو نمایشگاه «گنج ملک» و «عکس‌های قاجاری حرم رضوی» تا 23 تیر 1398 در موزه کتاب و میراث مستند ایران به نشانی «بزرگراه شهید حقانی (غرب به شرق)، بلوار کتابخانه ملی ایران» پذیرای دوستداران فرهنگ و هنر اسلامی ـ ایرانی است. همچنین نمایشگاه «آینه خورشید؛ گزیده آثار تاریخی مربوط به حضرت امام رضا علیه‌السلام» تا 27 تیرماه در نگارخانه آفتاب به نشانی «خیابان شریعتی، روبه‌روی خیابان دولت، خیابان امام‌زاده، فرهنگ‌سرای آفتاب» برپا شده است. نمایشگاه تصویر «سکه‌ها و نسخه‌های خطی یادبود امام رضا علیه‌السلام» نیز تا 27 تیر در نگارخانه فرهنگ‌سرای ابن‌سینا به نشانی «شهرک قدس (غرب)، ابتدای خیابان ایران زمین شمالی» به میزبانی از دوستداران فرهنگ و هنر اسلامی- ایرانی نشسته است. «جاده عشق؛ مسیر‌های حرکت امام رضا علیه‌السلام در ایران» دیگر نمایشگاه سیار کتابخانه و موزه ملی ملک به شمار می‌آید که تا 26 تیر به گالری شفق در «یوسف‌آباد، خیابان 21، بوستان شفق، فرهنگ‌سرای شفق» به نمایش درآمده است. نمایشگاه «سلطان دل؛ روایتی از طب‌الرضا» یا درون‌مایه طب سنتی نیز تا 23 تیر در گالری‌های 2 و 3 فرهنگ‌سرای ارسباران به نشانی «پل سیدخندان، خیابان جلفا» برپا شده است. نمایشگاه «نسخه خطی زیارت» یکی از نمایشگاه‌های جذاب سیار بزرگ‌ترین موقوفه فرهنگی ایران به شمار می‌آید که تا 23 تیر به نگارخانه فانوس به نشانی «میدان قزوین، خیابان قزوین، خیابان شهید مرادی، بوستان رازی، فرهنگ‌سرای رازی» رفته است. «دستان دعا؛ گزیده ادعیه کتابخانه و موزه ملی ملک» یکی دیگر از دیگر نمایشگاه‌های سیار این موقوفه است که به مناسبت دهه کرامت در فرهنگ‌سرای امید به نشانی «میدان امام حسین، ابتدای خیابان دماوند، خیابان شهید منتظری، خیابان خشکبارچی، بوستان خیام» برپا شده است. همچنین نمایشگاه تصویرهای «تمبرهای یادبود امام رضا علیه‌السلام» نیز در کنار این هشت نمایشگاه، تا 23 تیر در فرهنگ‌سرای مترو در ایستگاه شهید بهشتی پذیرای دوستداران تاریخ و تمدن اسلامی- ایرانی است. کتابخانه و موزه ملی ملک برپایه وقف‌نامه حاج حسین آقا ملک، اجازه بیرون‌بردن آثار موزه‌ای و کتابخانه‌ای را از این گنجینه ندارد، از این‌رو بسته‌هایی‌ نمایشگاهی از تصویرهای نفایس برگزیده این گنجینه به ویژه در زمینه نسخه‌های خطی فراهم آورده است که به رایگان به مرکزهای فرهنگی و آموزشی وامی‌گذارد. یازدهمین جشنواره فرهنگی ـ هنری ماه هشتم با برنامه‌های گوناگون در حوزه‌های کتاب‌داری، موزه‌داری، فرهنگ و هنر اسلامی‌ ـ ایرانی به ویژه برای گسترش فرهنگ رضوی، از 13 تا 23 تیر 1398 خورشیدی در کتابخانه و موزه ملی ملک برپا است. ]]> تاریخ و سیاست Sun, 07 Jul 2019 09:47:55 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277894/برپایی-هشت-نمایشگاه-سیار-تصویر-نفایس-کتابخانه-موزه-ملی-ملک ​نشست میراث علمی و فرهنگی استاد محمدتقی دانش‌پژوه برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277900/نشست-میراث-علمی-فرهنگی-استاد-محمدتقی-دانش-پژوه-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، نشست میراث علمی و فرهنگی استاد محمدتقی دانش‌پژوه یکشنبه 23 تیرماه در تالار خواجه نصیرالدین طوسی کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران برگزار می‌شود. این نشست ساعت 15 و 30 تا 19 برگزار می‌شود و در حاشیه مراسم نمایشگاهی از آثار دانش‌پژوه نیز به نمایش گذاشته می‌شود. محمدتقی دانش‌پژوه کتابدار، کتابشناس، فهرست‌نگار، نسخه‌شناس، محقق، مصحح، و صاحب‌نام در نشر متون ناشناخته زبان فارسی، استاد دانشگاه، و عضو پیوسته فرهنگستان زبان فارسی در سال ۱۲۹۰ خورشیدی در خانواده‌ای روحانی و هنرمند در آمل به‌دنیا آمد. جدش میرزا گل‌علی خطی خوش داشت و با نوشتن قرآن کریم زندگی پارسایانه‌ای را در دهکده درکا می‌گذراند. پدرش حاج میرزا احمد درکایی دیلارستاقی لاریجانی از مجتهدان و فقیهان بنام آمل و لاریجان بود. دانش‌پژوه دریچه‌ای از کتاب‌های خطی و گنجینه‌های ایرانی به روی دنیا گشود و نشان داد که ذخایر عظیمی در ایران وجود دارد، و این بزرگ‌ترین خدمتی بود که او به ایران و دنیای اسلام و عالم کتابداری کرد. حاصل زندگی علمی دانش‌پژوه بیش از ۵۰ کتاب و صدها مقاله است. اولین اثر او ترجمه «النکت الاعتقادیه» شیخ مفید است که در سال ۱۳۲۴ به‌چاپ رسید و پس از آن کتاب‌ها و مقالات او، که بیشتر در فلسفه، منطق، و ادبیات و علوم قدیم است منتشر شد. وی بنیانگذار نشریات فرهنگ ایران زمین و نیز نسخه‌های خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران با همکاری ایرج افشار بوده است. دانش‌پژوه در سال‌های کهولت و ناتوانی نیز همچنان به تحقیق و مطالعه مشغول بود. مجمل‌الحکمه و بستان العقول فی ترجمان المنقول، آخرین کتاب‌های تصحیحی او هستند که بعد از درگذشتش به‌چاپ رسیده‌اند. وی کتابخانه غنی خود را، که یادگار سال‌ها پژوهش و تحقیق بود، وقف کتابخانه عمومی مجتبی مینوی کرد. ]]> تاریخ و سیاست Sun, 07 Jul 2019 09:25:54 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277900/نشست-میراث-علمی-فرهنگی-استاد-محمدتقی-دانش-پژوه-برگزار-می-شود نامگذاری یکی از سلول‌های باغ‌موزه قصر به نام آیت‌الله هاشمی رفسنجانی http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277898/نامگذاری-یکی-سلول-های-باغ-موزه-قصر-نام-آیت-الله-هاشمی-رفسنجانی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از رسانه خبری سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، شنبه ۱۵ تیرماه با حضور محسن هاشمی رفسنجانی رییس شورای اسلامی شهر تهران، سمیه حاجوی شهردار منطقه ۷، مدیر کل حوزه ریاست، علیرضا زندوکیلی معاون هنری، سیدعلیرضا فاطمیان‌پور، معاون فرهنگی و مهدی محمدی مدیرکل روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان فرهنگی هنری شهر تهران به پاس سال‌ها مقاومت آیت‌الله رفسنجانی در زندان قصر، یکی از سلول‌های بند سیاسی باغ‌موزه قصر به نام این روحانی مبارز نامگذاری شد. آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی سال‌های زیادی را در زندان به سر برد و بارها طی سالیان متفاوت بازداشت و زندانی شد. از سال ۱۳۳۷ تا سال ۱۳۵۷ هاشمی رفسنجانی ۷ بار و مجموعاً ۴ سال و ۵ ماه به جرم فعالیت مخفیانه علیه حکومت پهلوی به زندان افتاد و دوره‌ای از زمان محکومیت خود را در زندان قصر سپری کرد.   محسن فرزند ارشد آیت‌الله هاشمی در این آیین از بخش‌های مختلف باغ‌موزه قصر بازدید کرد، از مزار شهدای گمنام واقع در این موزه، زیارت کرد و به تماشای بخشی از نمایش «زمان در حبس قصر» پرداخت.   وی به بیان خاطره‌ای از ملاقات با پدر در زمان محکومیت پرداخت و گفت: نوروز ۱۳۵۱ که از راه رسید، پدر زندانی بود. روز ۱۳ فروردین، بیرون محوطه زندان پتو انداخته بودند و اجازه ملاقات با زندانیان را فراهم کرده بودند. خاطرم هست که عید شده بود و پدر را ندیده بودم و آن روز برایم بسیار خاطره‌انگیز شد.   باغ‌موزه قصر که سابقاً زندان قصر نامیده می‌شد، اولین زندان متمرکز تهران بود. این مرکز در بزرگراه شهید صیاد شیرازی، خیابان پلیس قرار دارد به‌عنوان یکی از مراکز فرهنگی، تاریخی و هنری مورد بازدید قرار می‌گیرد. ]]> تاریخ و سیاست Sun, 07 Jul 2019 09:05:52 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277898/نامگذاری-یکی-سلول-های-باغ-موزه-قصر-نام-آیت-الله-هاشمی-رفسنجانی آیا دستان نویسندگان دفاع مقدس خالی است؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/report/277779/آیا-دستان-نویسندگان-دفاع-مقدس-خالی خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) محمد فیروزی: تولید کتاب در حوزه دفاع مقدس و پرداختن به شخصیت‌های آن‌که در سال‌های اخیر شهدا و جانبازان مدافع حرم هم به آن افزوده‌شده، یکی از موضوعات چالشی و مهم در تولید کتاب بوده است. شخصیت‌های سیاسی و بلندمرتبه کشور مانند مقام معظم رهبری معتقد است باید کماکان به تولید کتاب در این حوزه پرداخت اما از سویی برخی می‌گویند با توجه به بازه زمانی که از جنگ ایران و عراق گذشته تولید کتاب در این باره ضرورتی ندارد. نگاهی به بازار کتاب‌های این بخش هم نشان می‌دهد بعضی کتاب‌ها اقبالی ندارند و از سویی گروه دیگری تجدید چاپ‌های مکرری را تجربه می‌کنند که می‌تواند در اثبات نظریات هر دو گروه قابل‌استفاده باشد. اما نکته مهم این است که اگر آثار باکیفیتی در حوزه دفاع مقدس چاپ شود که در شرایط برابر رقابتی با سایر آثار در ویترین کتاب‌فروشی‌ها قرار گیرد، به‌طور حتم جایگاه چنین آثاری به‌طور دقیق مشخص خواهد شد، بنابراین نگاه تولیدکنندگان چنین کتاب‌هایی به جذب مخاطب از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در این خصوص هم رفتار کانون‌هایی مانند ارتش و سایر نیروهای مسلح که به‌طور مستقیم با پدیده جنگ ایران و عراق درگیر بودند و هم‌چنین نگاه نویسندگان این حوزه و چگونگی عملکرد آن‌ها و حتی خانواده‌ها و اطرافیان شهدای جنگ تحمیلی در تولید آثار در ژانر دفاع مقدس از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. سخت کردن کار توسط منتقدان سید حمید رهنما، ویراستار و فعال در حوزه تدوین کتاب‌های دفاع مقدس که مدت پنج سال است با انتشارات سوره سبز همکاری می‌کند و به نویسندگان این حوزه مشاوره می‌دهد، درباره آسیب‌هایی که کتاب‌های دفاع مقدس در جذب مخاطب هدف دارند، به خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) این‌طور می‌گوید: صحبت کردن در این زمینه ساده نیست، البته موافقم که آسیب‌هایی داریم. یک عامل در این رابطه به طرح بحثی از سوی منتقدان نگارش کتاب‌های دفاع مقدس بازمی‌گردد. منتقدانی که می‌گویند بعد از گذشت سی‌ویک سال از پایان جنگ لزومی ندارد که به جنگ پرداخته شود، چراکه دیگر حرفی برای گفتن باقی نمانده است. ویراستار مجموعه هشت‌جلدی «روایت عشق» ادامه می‌دهد: طرح این بحث که تا کی می‌خواهیم به موضوع دفاع مقدس بپردازیم، کار نویسندگان این حوزه را سخت کرده است و این را به‌عنوان یک نویسنده که هجده سال است در این حوزه قلم می‌زنم احساس می‌کنم. رهنما سپس اشاره می‌کند که یکی از دلایل سختی کار در حوزه دفاع مقدس در دسترس نبودن منابع کافی برای نگارش کتاب‌های مؤثر است. او در این باره می‌گوید: کافی نبودن منابع دلایل مختلفی دارد که باید موردتوجه متولیان و کارگزارانی قرار گیرد که برای تولید آثار مطلوب در حوزه دفاع مقدس مسئولیتی دارند. وی در پاسخ به این سؤال که مجموعه ارتش جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان یکی از کانون‌های مؤثر در دفاع مقدس آیا منابع مناسب در اختیار نویسندگان قرار می‌دهد، این‌طور صحبت می‌کند: بله؛ ارتش منابعی را به چاپ رسانده و قابل‌دسترس است. البته ماهیت مسائل نظامی و امنیتی یک سری احتیاط‌هایی را می‌طلبد. بنابراین انتظار درستی نیست که منابع نظامی به شکل رهاشده منتشر شوند و یا در اختیار هر فردی قرار گیرد. اما در کل ارتش اطلاعیه‌ها و منابعی را چاپ می‌کنم. هرچند در این بخش هم یک مشکل اساسی خارج نشدن بعضی اسناد از حالت طبقه‌بندی‌شده است. این ویراستار کتاب‌های دفاع مقدس بابیان اینکه دست نویسندگان آثار مرتبط با دفاع مقدس به لحاظ دسترسی به موضوعات جدید خالی است، ادامه می‌دهد: مقام معظم رهبری توصیه‌ای کارشناسانه می‌کنند مبنی بر اینکه در مورد جنگ هنوز کار برای انجام شدن وجود دارد و می‌خواهند نویسندگان این حوزه فعال باشند که این هم نشان می‌دهد برخلاف دیدگاه منتقدان نگارش کتاب‌های دفاع مقدس جای کار وجود دارد.   نیاز دائمی نویسندگان به آموزش وی سپس ادامه می‌دهد: در میان نویسندگان دفاع مقدس اعم از روایت گران، مستند نگاران و ... افراد توانمندی هستند، اما این به معنای بی‌نیازی از آموزش و کسب مهارت‌های جدید نیست. همه فعالان این حوزه حتی ویراستاران نیاز به آموزش دارند. یک بحث مهم درباره کتاب‌های دفاع مقدس نیاز به پذیرش قالب‌های جدید همچون روایت و رمان مستند گونه است که هنوز نویسندگان و برخی ناشران چنین سبک‌هایی را قبول نکردند. چراکه دیدگاه‌های سنتی دارند که امکان ظهور ژانر جدید را نمی‌دهند.   باید شهید را چندبعدی دید سمانه خاک‌بازان، نویسنده کتاب «سفیر ثامن» که پیش‌تر هم آثاری در حوزه دفاع مقدس با ناشرانی همچون موسسه روایت فتح منتشر کرده، آسیب‌شناسی کتاب‌های دفاع مقدس در حوزه جذب مخاطب را در وهله اول به نویسندگان مرتبط می‌داند که درگذشته به دنبال بزرگنمایی کردن شخصیت‌های داستان بودند به‌طوری‌که خواننده نمی‌توانست به‌راحتی انس بگیرد. وی درباره چگونگی شخصیت‌پردازی در کتاب‌های دفاع مقدس درگذشته می‌گوید: بسیاری از آثار در مورد شهید به تمام زوایا نمی‌پرداخت، اما اکنون این قضیه تفاوت پیداکرده و تلاش می‌کنیم تمام زوایای شخصیتی شهید را بیان کنیم. از لحظات مختلف زندگی‌شان و احساساتی که داشتند همچون غم‌ها و شادی‌های‌شان و یا حضور آن‌ها در مهمانی‌ها؛ حتی ابعاد مختلف شخصیتی شهید که شامل بعد مثبت و منفی می‌شده است. نویسنده کتاب‌های «شاهرگی برای حریم» ادامه می‌دهد: هر شهید یک ویژگی خاص داشته است که برگزیده‌شده و اگر قرار باشد در پرداختن به زندگی او بعدی که به خاطر آن برگزیده‌شده است فقط موردتوجه قرار گیرد، مخاطب فکر می‌کنم داریم در مورد آن شخصیت اغراق می‌کنیم. درصورتی‌که اگر همه ابعاد خاص یک شهید مطرح شود ویژگی خاصی شهید در خود اثر مشخص و برجسته می‌شود. به‌عنوان‌مثال در موقعیتی که یک نفر می‌تواند خشمگین شود اگر شهیدی صبوری کرده است یا درجایی که با دوستانش همراهی می‌کند و خوش‌اخلاقی وی می‌تواند موردتوجه قرار گیرد. وی درباره اینکه آیا انتشار داستان‌های دفاع مقدس با ویژگی‌هایی جدیدی که مورداشاره قراردادید با مقاومتی از سوی نهادهای متولی همراه است، این‌طور پاسخ می‌دهد: در ابتدا چنین مقاومتی بود، اما از این‌طرف هم سماجت‌هایی از سوی فعالان و نویسندگان آثار دفاع مقدس صورت گرفت. وقتی کتاب‌هایی با ویژگی‌های جدید به چاپ رسید و مورد تجدید چاپ قرار گرفت مسئولان متوجه شدند که مخاطبان از آثاری که به شکل جامع به شخصیت‌های دفاع مقدس می‌پردازد به درک بهتری رسیده‌اند و انس بیشتری گرفته‌اند.   شهیدی که رفتارهای عجیبی داشت خاک‌بازان در مورد تجربه‌اش از نگارش زندگی‌نامه سید مهدی موسوی که جوان‌ترین شهید مدافع حرم است و در قالب کتاب «بیست سال و سه روز» منتشرشده این‌طور توضیح می‌دهد: این شهید قبل از اعزام به سوریه یقه پیراهن خود را باز می‌گذاشت و «فر مژه» هم استفاده می‌کرد، اما به سوریه رفت و در جنگ شرکت کرد. امروز وقتی داستان زندگی وی به‌طور کامل منتشر شد دیدیم که جوان‌ها و نوجوانان زیادی سراغ کتاب وی رفتند و این کتاب دیده‌شده است. این نویسنده کتاب‌های دفاع مقدس یکی از خلاءها برای منتشر نشدن آثاری جامع درباره شخصیت‌های شهید را خانواده‌های آن‌ها دانست و این‌طور توضیح داد: مشکلی که در برخورد با خانواده‌ها داریم این است که آن‌ها خاطرات را به شکل کامل بیان نمی‌کنند و دوست دارند یک تصویر آرمان‌گرایانه از شهیدشان ارائه دهند. در مواردی حتی با ناراحتی‌هایی مواجه می‌شویم. البته تلاش ما بر این است که با افراد بیشتری در مورد شهیدان صحبت کنیم که حیطه وسیع‌تری را شامل شود تا درنهایت بتوانیم به ارزیابی کامل‌تری در مورد شخصتی شهید برسیم. خاک‌بازان در پایان یکی دیگر از مشکلات انتشار کتاب‌های دفاع مقدس را فاصله زمانی میان وقوع شهادت برخی از مدافعان حرم و انتشار کتاب درباره آن‌ها دانست که از تازگی و اثرگذاری کتاب بر مخاطب می‌کاهد.   ارتش راضی از آثار حوزه دفاع مقدس؟ سرهنگ ستاد محمد نیایش، سرپرست سازمان ایثارگران ارتش معتقد است ارتش در حوزه تولید آثار مرتبط با دفاع مقدس موفق است. او با بیان اینکه 200 عنوان کتاب در انتشارات سوره سبز درباره دفاع مقدس و شخصیت‌های آن به چاپ رسیده است، می‌گوید: اداره تبلیغات دفاعی ارتش فعالیت خوبی در تولید چنین آثاری دارد و کتاب‌ها بعد از انتشار توسط یگان‌ها به نظامیان و خانواده‌های‌شان می‌رسد. وی در پاسخ به این سؤال ایبنا که آیا قبول دارد کتاب‌های حوزه دفاع مقدس اغلب به دست خانواده‌ها و افراد مرتبط با جنگ می‌رسد و طیف وسیعی از جامعه را در بر‌نمی‌گیرد و در جذب مخاطب ناموفق است، این‌طور توضیح می‌دهد: ارتش کتاب‌هایی را که چاپ می‌کند در نمایشگاه مختلفی عرضه می‌کند و در تهران 15 منطقه برای ارائه این کتاب‌ها وجود دارد. ضمن اینکه مدارس هم برای شرکت در این نمایشگاه‌ها حضور پیدا می‌کنند و استقبال خوبی می‌شود. نیایش بابیان اینکه تهیه کتاب درباره دفاع مقدس به علاقه مخاطب هم‌بستگی دارد، یکی دیگر از کارهایی را که در نمایشگاه‌های کتاب‌های دفاع مقدس ارتش صورت می‌گیرد، دفترچه‌هایی برای دریافت بازخورد مخاطبان عنوان کرد که بعد از تکمیل توسط کارشناسان بررسی می‌شود تا در تدوین آثار بعدی موردتوجه قرار گیرد.   عکس و فیلم‌های کم از رشادت رزمندگان محسن صادق نیا، مدیرمسئول انتشارات سوره سبز هم که در چاپ و انتشار کتاب‌های حوزه دفاع مقدس با محوریت ارتش فعالیت می‌کند یکی از دلایل کم بودن استقبال از چاپ کتاب‌های حوزه دفاع مقدس توسط ناشران را سختی‌های کار در این بخش عنوان می‌کند و این‌طور توضیح می‌دهد: ارتش نسبت به سایر سازمان مسائل حفاظتی و امنیتی را در سطح بالا رعایت می‌کنم، از سویی باوجود رشادت‌های زیاد رزمندگان در جنگ فیلم و عکس به‌اندازه کافی تهیه نشده است. وی در مصاحبه با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) می‌افزاید: امروز اگر بخواهیم کتابی از شخصیت‌های دفاع مقدس وابسته به ارتش چاپ کنیم باید سلسله‌مراتبی را رعایت کنیم که ضمن موافق بودن با قوانین آن به دلیل گسترده نبودن ساختار فرهنگی ارتش کار کردن در این حوزه را با سختی‌هایی همراه می‌کند. درواقع ارتش تمایل دارد به حفظ وظیفه ذاتی خودش مبنی بر حفظ تمامیت ارضی و امنیت کشور بپردازد و در موارد دیگر کمتر ورود پیدا می‌کند و همین موجب می‌شود ناشران و نویسندگان کمتر به این حوزه ورود پیدا کنند.   بنابراین در ارتش نسبت به سایر سازمان‌ها مسائل حفاظتی و امنیتی در سطح بالا رعایت می‌شود. در زمان جنگ رشادت زیاد بود اما فیلم و عکس به‌اندازه کافی تهیه نشد. امروز اگر بخواهیم کتاب چاپ شود باید سلسله‌مراتب ارتش رعایت شود و ماه هم موافق هستیم. اما چون کمتر پرداخته‌شده و ارتش ساختار فرهنگی گسترده اداره و ارتش ترجیح می‌دهد به حفظ وظیفه خودش که حفظ تمامیت ارضی بپردازد و وظیفه امنیت کشور بپردازد و در موارد دیگر کمتر ورود می‌کنم و ناشران و نویسندگان کمتر به فعالیت در این حوزه بپردازند. وی با بیان اینکه ناشران حوزه دفاع مقدس به دلیل مشکلات اقتصادی و فرهنگی مظلوم هستند تأکید می‌کند که کتاب مخاطب خود را دارد همان‌طور که در نمایشگاه کتاب امسال صف برای تهیه کتاب‌های انتشارات سوره سبز تشکیل می‌شد. اما برای جذب مخاطب توجه به ذائقه مخاطب در طرح جلد، عنوان و محتوا هست و باید چنین سنجشی پیش از چاپ آثار صورت گیرد.       ]]> انقلاب و دفاع مقدس Sun, 07 Jul 2019 07:11:16 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/277779/آیا-دستان-نویسندگان-دفاع-مقدس-خالی ناشران کوچکی که با «شدن» مهم می‌شوند http://www.ibna.ir/fa/doc/report/277857/ناشران-کوچکی-شدن-مهم-می-شوند به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، سومین نشست «زیر چتر نقد» که به بررسی دو ترجمه از کتاب «شدن» اثر میشل اوباما به ترجمه علی سلامی (نشر مهر اندیش) و مهری مد آبادی (نشر هورمزد) اختصاص داشت، بعدازظهر روز شنبه (15 تیر) در موسسه خانه کتاب برگزار شد. در این مراسم منیژه فتح نژاد، عضو انجمن صنفی مترجمان و علی‌رضا خان جان دیگر عضو این انجمن و مدرس کارگاه‌های آموزشی ترجمه، درباره آسیب‌های ترجمه هم‌زمان یک کتاب و شتاب‌زدگی‌هایی که در ترجمه کتاب‌های پرفروش خارجی وجود دارد، صحبت کردند. فتح‌نژاد با اشاره کوتاهی به اینکه انجمن صنفی مترجمان برای برگزاری نشست یادشده به دنبال کتابی بود که در سال 97 بیشترین تعداد چاپ را توسط ناشران مختلف تجربه کرده باشد، ادامه داد: بنا بر آمارها، کتاب «شدن» تاکنون 23 مرتبه چاپ‌شده است. وی افزود: کتاب «شدن» میشل اوباما در 13 نوامبر سال 2018 میلادی منتشر شد و در شکل‌های مختلف کاغذی، صوتی (با صدای میشل) و الکترونیکی منتشرشده و در کشورهای مختلف از آمریکا، کانادا، آفریقا و استرالیا توزیع‌شده است. ترجمه‌های این اثر هم به زبان‌های مختلفی ازجمله آلمانی، ایتالیایی، کره‌ای و .... بوده است. بی‌توجهی به قوانین نشانه‌شناسی در تغییر جلد «شدن» این عضو انجمن صنفی مترجمان بابیان اینکه کتاب «شدن» در آمریکا به لحاظ رتبه فروش بعد از کتاب «ترس، ترامپ و کاخ سفید» قرار دارد، ادامه داد: در ترجمه‌های مختلفی که از کتاب «شدن» انجام‌شده برخی تغییراتی دادند و گروهی هم مانند کتاب اصلی را ترجمه کرده‌اند. در سایر کشورها تغییر جلد صورت نگرفته و تصویر میشل روی جلد با پس‌زمینه آبی دیده می‌شود. فتح نژاد تأکید کرد: در ایران علاوه بر تغییراتی که روی جلد کتاب اعمال‌شده، رنگ جلد و... عوض‌شده و سادگی جلد توسط برخی ناشران از بین رفته است. باید توجه داشت که طراحی جلد و عناصر آن به لحاظ نشانه‌شناسی دارای معنی است و این تغییرات مسئله‌ساز است. در ادامه این کارشناس مطالعات ترجمه با اشاره به تأثیر سفر میشل اوباما در قالب یک تور به سایر کشورها درفروش کتاب «شدن» آماری از فروش این کتاب در روزها و ماه‌های اول بعد از نشر داد که گویای رکورد فروش این اثر بود. سپس به ماهیت این اثر پرداخت و گفت: میشل اوباما در کتاب «شدن» از کودکی خود گفته و بعد ماجراهایی از ازدواجش و سپس زندگی در کاخ سفید؛ نسبت وقایعی هم که از زندگی در کاخ سفید نقل می‌کند 30 درصد مطالب کتاب است و 70 درصد مسائل دیگر و حواشی است. درحالی‌که یک زندگی‌نامه‌نویس و فردی که چنین آثاری را از شخصیت‌های کاخ سفید را بررسی می‌کند معتقد است اثر میشل برعکس سایر آثار مشابه است. طناب‌بازی میشل اوباما درشدن! فتح نژاد در بخش دیگری با اشاره به اینکه ترجمه‌های موازی زیاد شده که این موضوع جای بحث دارد، نام چند ناشر که کتاب «شدن» را به فارسی منتشر کرده‌اند به این شرح عنوان کرد: در قلم، سرزمین اهورایی، روزگار، آسو، نشر پارسه، علوم آریا، هورمزد و... این عضو انجمن صنفی مترجمان گفت: برخی نقد می‌کنند که چرا کتاب «شدن» در فارسی با این اسم منتشرشده، خیلی کشورها این کتاب را با عنوان «Be come» عرضه کرده‌اند، تنها در یک نسخه فرانسوی است که اسم را تغییر دادند به فرانسوی مصدری به‌کاربرده‌اند که باز معنی را تغییر نداده است. در اکثر کشورها نسخه ترجمه‌شده کتاب «Be come» پرفروش است. «شدن» یک متن ژورنالیستی جدی علیرضا خان جان، دیگر سخنران نشست «زیر چتر نقد» با اشاره به اینکه کتاب «شدن» یک متن ادبی نیست و ماهیت ژورنالیستی دارد، در رابطه با علت اینکه قبول کرده تا در جلسه نقد درباره کتاب صحبت کند، گفت: این کتاب یک پدیده است و در سال 2018 به رتبه دوم فروش در آمریکا رسیده و تا 10 روز قبل 50 میلیون نسخه از آن به فروخته‌شده است. وی ادامه داد: ناشر و مؤلف کتاب می‌دانستند که در این اثر به دنبال چه چیزی هستند و کتاب در کشورهای مختلفی پرفروش شد. نکته جالب این بود که در خبرگزاری‌های خارجی ابراز تعجب می‌کردند که این کتاب در ایران هم پرفروش شده چراکه تلقی‌های ایدئولوژیکی در رابطه با ایران داشتند. خان جان با ابراز خوشحالی از اینکه چاپ گسترده این کتاب در ایران باعث رونق صنعت نشر شده، سبک و نگارش کتاب «شدن» را جذاب ندانست و ترجمه‌ اثر را برای مترجمان بدون چالش عنوان کرد.   پدیده مذمومی با عنوان ترجمه‌های تکراری وی تأکید کرد: باید در مورد پدیده مذموم موازی کاری در ترجمه‌ها حساس شویم، ترجمه‌های مکرر باعث هدر رفت انرژی و هزینه می‌شود. این کتاب در تهران، اصفهان و بجنورد ترجمه‌شده و سوأل اینجاست که آیا لزومی به این کار بوده است. باید پرسید که این ترجمه‌ها چه خلاءای را پر می‌کند. تکرار ترجمه یک کتاب باید دلیل داشته باشد و ترجمه جدید نکته‌ای به قبلی بیفزاید. مدرس کارگاه‌های ترجمه بابیان اینکه انتشار اخباری درباره کتاب‌های خارجی همچون اعطای جوایز ادبی باعث شروع شدن مسابقه‌ای در داخل برای ترجمه می‌شود، این مسابقه را شبیه «دو صد متر» دانست که افراد از حال یکدیگر خبر ندارند و در ترجمه‌ها شتاب‌زدگی به وجود می‌آید. چرا مشابه «شدن» زیاد چاپ و ترجمه می‌شود خان جان با اشاره به اینکه در کشورهای دیگر به دلیل عضویت در میثاق‌های بین‌المللی در زمینه حقوق مؤلف و زیرساخت‌ها چنین شرایطی برای ترجمه‌های مکرر امکان ندارد، ادامه داد: بر اساس چنین میثاق‌هایی ناشر مبدأ و مقصد قرارداد می‌بندند و حقوقی برای ترجمه، چاپ و توزیع وجود دارد. بنابراین مترجم هم با آرامش خیال ترجمه می‌کند و ناشر هم می‌تواند برای کتابش افراد دارای صلاحیت را انتخاب کند. این کارشناس حوزه زبان‌شناسی ادامه داد: اکنون موجی از ترجمه آثار کلاسیک شروع‌شده است که مترجمان حتی به متن مبدأ نگاه نمی‌کنند. بلکه متن‌های ترجمه‌شده را بر اساس هنجارهای به‌روز دوباره ترجمه می‌کنند و چنین موضوعی را می‌توان از نظر زبان‌شناسی اثبات کرد. در ادامه خان جان بابیان اینکه در غالب آثار مترجم سطح پایین‌تری از مؤلف دارد، اظهار کرد: بعضی سبک‌ها را در ترجمه بازآفرینی کردن سخت است، اما باید توجه داشت که هر ترجمه‌ای باگذشت زمان می‌تواند کامل‌تر شود. به همین دلیل است که بعد از دو سال که یک نفر متنی را ترجمه می‌کند اگر مجدد مراجعه کند متوجه می‌شود که در ترجمه‌اش می‌تواند کارهای دیگری انجام دهد. وی در بخش دیگری با اشاره به توانایی «ارنست همینگوی» در نویسندگی و استفاده از کلمات بدون بار ارزشی ترجمه آثار چنین افرادی را سخت دانست و به طرح این موضوع پرداخت که وقتی ترجمه‌ای کامل نباشد مترجم دیگری که می‌تواند بهتر عمل کند اقدام به ترجمه مجدد می‌کند. لزوم به تجدید ترجمه آثار کلاسیک خان جان بابیان اینکه آثار کلاسیک باید بعد از هر 30 سال مجدد ترجمه شود، موضوع تغییر قراردادهای زبانی را بااهمیت دانست و گفت: انتشار آثار با متن محاوره‌ای (شکسته‌نویسی) تا 5 سال قبل مقبولیت نداشت، اما اکنون چنین موضوعی راحت‌تر پذیرفته‌شده است و مترجم می‌تواند این حالت در متن خود مورداستفاده قرار دهد. این کارشناس زبان‌شناسی مجدد به ترجمه‌های فارسی کتاب «شدن» و بی‌دقتی در تولید آن پرداخت و گفت: در بعضی نمونه‌هایی این کتاب که به دستم رسید مشخص است که کار مقابله‌ای میان متن اصلی و کار مترجم انجام‌نشده است. اولین ناشری که این کتاب 440 صفحه‌ای را طی 26 روز چاپ کرده و مجوز وزارت ارشاد را گرفته است به‌طور حتم کار مقابله‌ای در ترجمه انجام نداده است. ناشران بزرگ بی‌میل به «شدن» وی ادامه داد: برخی ناشران که به سراغ انتشار کتاب «شدن» در ایران رفتند مجموعه‌های بزرگی نیستند و همین‌که ناشران بزرگی هم چون قطره، چشمه و... مشارکت نکرده‌اند نشان می‌دهد این اثر ادبی بزرگی نیست. سرگذشت (Autobiography) را باید کاری در حد افراد صاحب‌قلم (به معنای زیبایی‌شناسی) دانست درصورتی‌که «شدن» ماهیت ژورنالیستی دارد، البته کتاب آموزنده و الهام‌بخش است و ازاین‌جهت کار جدی است. خان جان کتاب «شدن» را الهام‌بخش برای زنان، کودکان و سیاه‌پوستان دانست و گفت: در عکس روی جلد میشل اوباما تاپ ساده‌ای به تن دارد که یک عکاس حرفه‌ای آن را تهیه‌کرده است و خود این نشان می‌دهد که او آدم ساده‌ای است و تعبیر بیزاری او از سیاست درست است. میشل راحت می‌نویسد همان‌طور که راحت جلوی دوربین می‌ایستد. رفتارهایی که میشل دارد برای کسی که می‌خواهد وارد فعالیت سیاسی شود یک «تابو» محسوب می‌شود. چند نقطه‌ضعف از کتاب میشل اوباما در ادامه این جلسه که به شکل نقد عملی برگزار شد، مدرس کارگاه‌های ترجمه به توضیحی کوتاه پیرامون «پیرامتنیت»، «بینامتنیت» و «متنیت» پرداخت و ترجمه‌های مختلف کتاب «شدن» را مملو از «گرته‌برداری» دانست. همچنین وی حذف بخش‌هایی از کتاب را در بعضی ترجمه‌ها یک ضعف اساسی عنوان کرد. خان جان چاپ‌های مختلف «شدن» را در فارسی آثاری دانست که از پیرامتنیت به متنیت تقلیل پیداکرده است و مترجمان را دربند متن مبدأ تلقی کرد. از نگاه خان جان به دلیل مقابله نشدن در بخش ویراستاری ناشران برخی نسخه‌های «شدن» دارای افتادگی پاراگراف هستند که حتی دلیل ایدئولوژیکی هم ندارند و بی‌دقتی صورت گرفته است. وی بابیان اینکه برخی مترجمان زن و مرد کتاب «شدن» هم ترجمه‌های متفاوتی عرضه کرده‌اند، افزود: ترجمه خانم مد آبادی محافظه‌کارانه است درحالی‌که نسخه آقای سلامی بی‌پروا ترجمه‌شده که ازاین‌جهت قابل‌تقدیر است. در پایان این بخش خان جان گفت: برخی نسخه‌های «شدن» کار یکدستی در فصل‌ها ندارند و فردی که مسئولیت ترجمه اثر را برعهده‌گرفته این یکنواختی را به وجود نیاورده است. غیریکنواخت بودن متن اصلی در بخش دیگری مهری مد آبادی مترجم کتاب «شدن» که توسط انتشارات هورمزد منتشر شده، از علاقه‌اش درباره ترجمه‌ این اثر گفت و توضیح داد: از خواندن متن متوجه شدم که میشل اوباما از افراد صاحب‌قلم در نگارش این اثر کمک گرفته است که همین به یکنواخت نبودن فصل‌های کتاب نسخه اصلی منجر شده است. وی بابیان اینکه ترجمه جای بهتر شدن دارد و مترجم باید بارها به اثر خود مراجعه کند، در مورد نقش خودش در کامل شدن این اثر گفت: خودم را متعهد می‌دانستم که در کتاب پانویس قرار دهم تا مخاطب در بلاتکلیفی قرار نگیرد. «شدن» جای نقد عمیق ندارد مهدی سجودی مقدم، مدیر انتشارات «مهر اندیش» که نخستین نسخه فارسی کتاب «شدن» را در ایران منتشر کرده و خودش ویراستاری این اثر را بر عهده داشت در این بخش نشست «زیر چتر نقد» با اشاره به اینکه در مورد چنین کتاب‌هایی مثل «شدن» نمی‌توان کار نقد عمیقی کرد، گفت: برای موضوع خرید حق کپی‌رایت اثر با میشل اوباما تماس گرفتیم، پس‌ازآن هم با ناشر خارجی، اما به دلیل شرایط تحریمی آن‌ها تمایلی به فروش حق کپی‌رایت نداشتند و معتقد بودند برای فروش چند هزار نسخه فارسی آن بهتر است وارد معامله با ما نشوند.   ]]> تاریخ و سیاست Sun, 07 Jul 2019 07:00:52 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/277857/ناشران-کوچکی-شدن-مهم-می-شوند ​برگزاری آیین سپاس رستم در خانه اندیشمندان http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277866/برگزاری-آیین-سپاس-رستم-خانه-اندیشمندان به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، باشگاه شاهنامه‌پژوهان با همکاری خانه اندیشمندان علوم انسانی «آیین سپاس رستم» را برگزار می‌کند. میرجلال‌الدین کزازی، شاهین فرهت، امیرحسین ماحوزی و آیدین سلسبیلی سخنرانان این نشست هستند. همچنین کیخسرو دهقان، پریا ماوندادی و یکتا عسگری حموله شاهنامه‌خوانی و نقالی می‌کنند. رستم بزرگ‌ترین قهرمان حماسی شاهنامه فردوسی است که همه‌ی ما اسم او را بسیار شنیده‌ایم. شاهنامه مهم‌ترین کتاب حماسی ایران است که ابوالقاسم فردوسی در قرن ۴ هجری قمری آن را سروده‌ است و بخش بزرگی از آن داستان‌های مربوط به زندگی رستم است؛ از جمله هفت‌خوان رستم، رستم و سهراب، رستم و اسفندیار، رستم و شغاد. او همچنین در داستان‌های مهم دیگری مثل داستان سیاوش و داستان بیژن و منیژه  هم نقش مهمی دارد. رستم فرزند زال و رودابه، پهلوانی از سرزمین زابلستان یا سیستان است. فردوسی در شاهنامه می‌گوید رستم حدود ۶۰۰ سال زندگی کرده و پادشاهی افراد زیادی مثل منوچهر، کیقباد، کیکاووس، کیخسرو، لهراسب، گشتاسب و بهمن را می‌بیند و در زمان حکومت هرکدام از آن‌ها بارها به جنگ دشمنان مختلف و مخصوصاً تورانیان می‌رود و از ایران دفاع می‌کند. در نهایت برادرش «شغاد» او را فریب می‌دهد و می‌کشد. این مراسم چهارشنبه 19 تیرماه ساعت 4 در سالن فردوسی خانه اندیشمندان علوم انسانی به نشانی خیابان استاد نجات‌اللهی، بوستان ورشو برگزار می‌شود. ]]> تاریخ و سیاست Sun, 07 Jul 2019 05:10:26 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277866/برگزاری-آیین-سپاس-رستم-خانه-اندیشمندان ​«تفریحات ایرانیان» نقد و بررسی می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277863/تفریحات-ایرانیان-نقد-بررسی-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، سرای اهل قلم موسسه خانه کتاب میزبان نقد و بررسی «تفریحات ایرانیان» مسکرات و مخدرات از صفویه تا قاجار نوشته رودی مته است. ترجمه این کتاب را مانی صالحی علامه بر عهده داشته است. در این نشست که با همکاری انجمن ایرانی تاریخ چهارشنبه 19 تیرماه ساعت 16 برگزار می‌شود ابراهیم موسی‌‌پور، سید سعید میرمحمدصادق و مانی صالحی علامه درباره این کتاب سخنرانی می‌کنند. مسکرات و مخدرات از دوران باستان تا عصر حاضر به گونه‌های متنوعی در حیات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی ایران تأثیر گذاشته است. مته بر آن است که مصرف برخی از مشروبات در میان نخبگان ایرانی در دوران باستان و حتی پس از اسلام رواج داشته است؛ به طوری که در برخی موارد بر قدرت و توان نظامی و کیفیت رهبری سیاسی تاثیر منفی گذاشته است. او شکست شراب آلوده شاه اسماعیل در جنگ چالدران را از این دست تأثیرات می‌داند. رودی مته بر این باور است که اگر غنای سنت فرهنگی ایران و فقر نسبی اسناد اجتماعی ـ اقتصادی برای هر دوره‌‌‌‌‌‌‌ای تا قبل از عصر جدید را هم به مورد قبل اضافه کنیم، می‌‌‌‌‌‌‌توان فهمید که چرا محققان تأثیرات سکرآور مواد مخدر و الکل را بیشتر همچون استعاره‌‌‌‌‌‌‌ای شاعرانه نگریسته‌‌‌‌‌‌‌اند. به عقیده رودی مته نیروی جاذبه فرهنگ که تمایل داشته حقیقت و تعالی را از واقعیت خارجی ملموس باارزش‌‌‌‌‌‌‌تر و معتبرتر بداند، باعث شده ایران‌پژوهان، چه ایرانی و چه خارجی، تحقیق در فعالیت‌‌‌‌‌‌‌های متعالی‌‌‌‌‌‌‌تر و روحانی‌‌‌‌‌‌‌تر حیات بشری را بر علاقه‌‌‌‌‌‌‌شان به ابعاد مادی زندگی از جمله موضوع تولید و مصرف ترجیح دهند   سرای اهل قلم در خیابان انقلاب، خیابان فلسطین جنوبی، کوچه خواجه نصیر، پلاک 2 واقع شده است. ]]> تاریخ و سیاست Sun, 07 Jul 2019 04:38:47 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277863/تفریحات-ایرانیان-نقد-بررسی-می-شود انتشار «تحولات سیاسی و اجتماعی ایران معاصر» به زبان ترکی استانبولی http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277862/انتشار-تحولات-سیاسی-اجتماعی-ایران-معاصر-زبان-ترکی-استانبولی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، کتاب «تحولات سیاسی و اجتماعی ایران معاصر» به زبان ترکی استانبولی با همکاری وابستگی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در استانبول منتشر شد. این کتاب تألیف نجف لک‌زایی به زبان ترکی استانبولی  است که در قالب طرح تاپ مرکز ساماندهی ترجمه و نشر به زیور طبع آراسته شد.   «تحولات سیاسی و اجتماعی ایران معاصر» در 415 صفحه و در شمارگان 2000 نسخه با ترجمه احمد چلیک و سامان برقی از سوی انتشارات وصال ترکیه منتشر شده است.   این کتاب در نه فصل به رشته تحریر در آمده است. فصل اول مفاهيم و چارچوب نظری، فصل دوم نظام سياسی و دولت در ايران معاصر، فصل سوم با نام علما، نيروهای مذهبی و دغدغه حفظ دين و فصل چهارم زمينه‌های انديشه‌ای تحولات سياسی ايران معاصر تدوین شده است.   در فصل پنجم عقب‌ماندگی و توسعه؛ ارزيابی تكاپوها، فصل ششم شكاف‌های ساختاری، هويت و احزاب در ايران، فصل هفتم روشنفكری، سكولاريسم و سكولاريزاسيون، فصل هشتم اقتصاد سياسی ايران معاصر و فصل نهم بيگانگان و تحولات ايران معاصر نامگذاری شده است.   ناشر در پشت جلد این اثر ترجمه شده  آورده است: «یکی از ویژگی های برجسته ای که  این اثر را  از دیگر آثار حوزه بررسی  تحولات سیاسی و اجتماعی ایران  متمایز می کند حاکمیت فکری  موجود در اثر است.» ]]> تاریخ و سیاست Sun, 07 Jul 2019 04:32:45 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277862/انتشار-تحولات-سیاسی-اجتماعی-ایران-معاصر-زبان-ترکی-استانبولی دو ترجمه کتاب «شدن» میشل اوباما نقد می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277810/دو-ترجمه-کتاب-شدن-میشل-اوباما-نقد-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، در سومین نشست «زیر چتر نقد» دو ترجمه از کتاب «شدن» با قلم علی سلامی (نشر مهراندیش) و مهری مدآبادی (نشر هورمزد) با معیارها و مدل‌های علمی نقد و بررسی می‌شود. علیرضا خان‌جان و منیژه فتح‌نژاد شنبه 15 تیر ساعت 16 تا 18 درباره ترجمه این کتاب سخن می‌گویند. کتاب «شدن» نوشته میشل اوباما بانوی اول سابق ایالات متحده آمریکا است. این کتاب، داستان فراز و نشیب‌های زندگی مرد و زنی است که تمام زندگی خود را جنگیدند و پله‌های ترقی را یکی پس از دیگری بالا رفتند. او «شدن» را «تجربه‌ای عمیقاً شخصی» توصیف کرده است و گفته است دلش می‌خواهد این کتاب پیش‌درآمد مناسبی برای کسانی باشد که می‌خواهند به کسی تبدیل شوند که دوست دارند باشند. سرای اهل قلم در خیابان انقلاب، خیابان فلسطین جنوبی، کوچه خواجه نصیر، پلاک 2 واقع شده است. ]]> تاریخ و سیاست Sat, 06 Jul 2019 07:34:09 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277810/دو-ترجمه-کتاب-شدن-میشل-اوباما-نقد-می-شود جشن تیرگان و گرامیداشت کاتبان و دبیران در فرهنگ ایران باستان http://www.ibna.ir/fa/doc/note/277742/جشن-تیرگان-گرامیداشت-کاتبان-دبیران-فرهنگ-ایران-باستان خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- آناهید خزیر: تیرگان افزون بر این‌که یادواره جانفشانی آرش کمانگیر در راه وطن و جشن رهایی ایران از خشکسالی است، بزرگداشت کاتبان و دبیران در ایران باستان نیز بوده است زیرا سیاره تیر عطارد را دبیر فلک می‌دانستند. ابوریحان بیرونی در کتاب «آثارالباقیه عن القرون الخالیه» به این مساله به روشنی اشاره کرده است که ایرانیان باستان سیزدهم تیر را روز تیر یا همان عطارد می‌نامیده‌اند و بر این باور بوده‌اند تیر، کاتب سایر ستارگان است، این روز را روز نویسندگان دانسته و آن را گرامی می‌داشتند. سبب پیدایش جشن تیرگان نیز مانند بسیاری از آیین‌های دیگر در فرهنگ ایرانی با رویدادی سرنوشت‌ساز از تاریخ زندگی ایرانیان باستان هماهنگی یا پیوند یافته است. «تیر» یا «تیشتر» ایزد باران است و به یاری او کشتزارها سیراب از باران می‌شوند. تیشتر در باور نیاکانمان پیوسته با دیو خشکسالی که «اپوش» نام دارد، در نبرد است. در اوستا نیز نیایش «تیریشت» برای ایزد باران‌زا است. تیر یا تیشتر در نگاه ایرانیان باستان ستاره باران‌زایی و ترسالی است. ایرانیان باستان هنگام خشکسالی در این روز آیین ویژه‌ای برگزار می‌کردند و برای باریدن باران و پیروزی تیرایزد بر دیو خشکسالی (اپوش) به دشت می‌رفتند و اوستای تیریشت می‌خواندند. بنا به روایت دیگر، در زمان ساسانیان، هفت سال در ایران خشکسالی روی داد. مردم ناگزیر به دشت و بیابان روی آوردند و با نیایش خود از پروردگار درخواست باران کردند پس از چندی، بارش باران آغاز شد و ایران از خشکسالی رهایی یافت. از آن سال به بعد ایرانیان در چنین روزی به یکدیگر آب می‌پاشند و شادی می‌کنند. گروهی این جشن را یادگار پیروزی ایرانیان بر تورانیان می‌دانند. زمان پادشاهی منوچهر پیشدادی، پس از به دست گرفتن بخش‌های بسیاری از سرزمین ایران از سوی سپاه افراسیاب، قرار بر این گذاشته شد که از سوی سپاه ایران از سرزمین تبرستان، تیری رها شود و در هر جا به زمین فرود آید، مرز ایران و توران شناخته شود. بنابراین آرش کمانگیر، جوان دلیر ایرانی به بلندای کوه دماوند می‌رود تمام توان خود را در چله کمان می‌نهد و جان بر کف و با تمام توان تیری را از کمان رها می‌کند تیر به پرواز درآمد. این تیر در باور اسطوره‌ایی از سوی ایزد باد همراهی شد و 10 روز پس از آن در کنار رودخانه‌ی جیحون بر درختی نشست و مرز ایران و توران را آشکار کرد. آنجا را مرز ایران و توران جای دادند و بدین گونه مرزهای ایران گسترش یافته و جنگ پایان می‌پذیرد و آرش جان خود را در راه ایران فدا می‌کند. برخی نیز تیرگان را با نام چکاد دماوند می‌شناسند و آن را روز ملی دماوند نامگذاری کرده‌اند. دماوند افزون بر اسطوره‌های ایرانی، در شعر فارسی از دیرباز تاکنون الهام‌بخش بسیاری از چکامه‌سرایان بوده ست. در سروده‌های فارسی، نام دماوند بیشتر در پیوند با اسطوره به بند کشیده شدن ضحاک و دیو سپید است. دماوند با چکاد سربه فلک کشیده‌اش از روزگاران باستان کوهی دست‌نیافتنی، تسخیرناپذیر و جادویی برای آریایی‌ها بوده است. از این رو، از دوران اوستایی تا عصر شاهنامه و تاریخ دوره اسلامی، اسطوره‌هایی زیبا و بی‌همتا درباره آن آفریده شده است. به باور بسیاری از پژوهشگران و ادیبان، چکاد دماوند، در اساطیر ایرانی مرکز جهان و جایگاه میترا و کیومرث پنداشته شده است. جمشید سوار بر گردونه‌ای که دیوان آن را می‌کشیدند، سفری هوایی از دماوند به بابل داشت. ضحاک در دماوند به جمشید تاخت. فریدون در روستایی نزدیک به دماوند زاده شد زیرا مادرش به آنجا پناه برده بود. ضحاک تا پایان جهان در دماوند زندانی است. منوچهر در دماوند زاده شد و آرش کمانگیر تیرش را از کوه دماوند پرتاب کرد. دیو سپید در دماوند مسکن دارد و دخترش در صخره‌های کوه سرگرم نخ‌ریسی است. اژدها در نزدیکی همین کوه در خواب به رستم برمی‌خورد. در «تیریشت» اوستا آمده که تیشتر با اپوش سه بار می‌جنگد و دو بار نخست شکست می‌خورد و زمین را خشکسالی فرامی‌گیرد. سپس تیشتر به نزد اهورامزدا گله می‌کند که چرا به یاری مردم نمی‌شتابد. پس از اینکه مردم برای پیروزی او نیایش می‌کنند، تیشتر بر اپوش پیروز می‌شود و آبها بر زمین جاری می‌شوند و زندگانی دوباره جریان می‌یابد و تیشتر این‌گونه می‌سراید:   «خوشا به من ای مزدا! خوشا به شما ای آب‌ها، ای گیاهان! خوشا به شما ای سرزمین‌ها! اینك بی هیچ بازدارنده‌ای، آب‌ها روانند در جویباران شما؛ روانند به سوی كشتزاران شما، كشتزارهایی با بذرهای درشت‌دانه؛ روانند به سوی چراگاه‌های شما، چراگاه‌هایی با بذرهای ریزدانه؛ اینك آب‌ها روانند به سوی همه جهان!» ]]> تاریخ و سیاست Fri, 05 Jul 2019 06:10:09 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/note/277742/جشن-تیرگان-گرامیداشت-کاتبان-دبیران-فرهنگ-ایران-باستان مدخلی برای ورود به اندیشه یک اقتصاددان متفاوت http://www.ibna.ir/fa/doc/book/277660/مدخلی-ورود-اندیشه-یک-اقتصاددان-متفاوت خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- احمد ابوالفتحی: آلبرت هیرشمن اقتصاددان آلمانی‌تباری که از مشاهیر حوزه توسعه است، در سال‌های اخیر به همت مترجمانی چون محمد مالجو و محمدرضا فرهادی‌پور در فضای اندیشه ایرانی به نامی برجسته تبدیل شد.   انتشار کتاب‌هایی از هیرشمن مانند «دگردیسی مشغولیت‌ها: نفع شخصی و کنش همگانی»، «گذر از مرزها»، «خطابه ارتجاع: انحراف، بیهودگی و مخاطره» و «خروج، اعتراض و وفاداری» با ترجمه محمد مالجو و نیز انتشار کتابی با نام «پیش رفتن با جمع: تجربه اقتصاد توده‌ای در آمریکای لاتین» با ترجمه محمدرضا فرهادی‌پور، در دهه هشتاد و نود، امکانی مناسب برای فارسی‌زبانان فراهم آورد تا با اندیشه‌های هریشمن آشنا شوند.   در سال 1398 نیز، نشر روزگار نو با ترجمه محمدرضا فرهادی‌پور مجموعه‌ای از مهمترین مقالات هیرشمن را در کتابی با نام «جامعه بازار؛ تفاسیر رقیب» به مخاطبان ارائه داده است. در این کتاب 4 مقاله از هیرشمن بر مبنای دسته‌بندی موضوعی مشخص گرد هم آمده‌اند. مقالاتی که همگی آنها به مقولاتی نظیر منفعت و رقابت می‌پردازند. «مفهوم منفعت؛ از حسن تعبیر تا همانگویی»، «تفاسیر رقیب از جامعه بازار: متمدن، مخرب یا ضعیف؟»، «علیه خست: سه روش آسان پیچیده‌سازی بعضی مقولات گفتمان اقتصادی» و «سه استفاده از اقتصاد سیاسی در تحلیل اتحاد اروپایی» مقالاتی هستند که در این کتاب گرد هم آمده‌اند.   به گفته مترجم، «نام‌گذاری‌های فوق‌العاده درخشان و مثال‌زدنی»، از ویژگی‌های آثار هیرشمن است. فرهادی‌پور می‌گوید: «هر یک از مقالات هیرشمن حاوی نکاتی نغز و خواندنی است و چنان خواننده را دلمشغول مضمون خود می‌سازد که آدمی را به تحیر وامی‌دارد.» (8) بر مبنای دسته‌بندی که آیزیا برلین بر پایه تمثیل «خارپشت و روباه» از سبک‌های متفکران در برخورد با موضوعات خود ارائه داده است، هیرشمن را می‌توان متفکری خارپشتی دانست که یک جهان پیچیده را در حد یک ایده سازمان‌یافته ساده می‌کند. او از مفاهیم محدودی که با زیبایی و جذابیت منحصربه‌فردی صورت‌بندی شده‌اند برای توضیح مباحث بسیاری استفاده می‌کند. چنان که در همین مجموعه مقالات هم، هیرشمن به مقولاتی نظیر نفع و میل شخصی و نسبت آن با حیات جمعی پرداخته است که در دیگر آثار او نیز می‌شود رد آنها را پی‌جویی کرد.   در مقاله «مفهوم منفعت: از حسن تعبیر تا همانگویی»، او به سراغ واکاوی تعاریفی که از این مفهوم ارائه شده است می‌رود. «منفعت شخصی» مفهومی است که تعاریف متعدد و متنوعی از آن ارائه شده است، چنان‌که به گفته جرمی ادلمن همکار تحقیقاتی هیرشمن و نویسنده کتاب مهم «فیلسوفی جهانی: اودیسه آلبرت هیرشمن» که در ابتدای هر مقاله این کتاب معرفی مختصری از آن مقاله ارائه داده است: «در مباحثات عمومی معدود کلماتی بار معنایی‌شان بیش از منفعت شخصی بوده است.»     هیرشمن در مقاله خود به دوگانه نفع شخصی/ هدف اجتماعی پرداخته است و نسبت میان منفعت با کشورداری را بررسی کرده است. منفعت شخصی کلیدواژه رقابت‌های بین گفتمانی میان اندیشه‌های راست‌گرا و اندیشه‌های چپ‌گرا بوده است. تاکید راستگرایان بر منفعت شخصی و تاکید چپ‌گرایان بر هدف اجتماعی بوده است. تلاش هیرشمن این بوده است که سنتزی ارائه دهد که تز و آنتی‌تزی که حول محور منفعت شخصی شکل گرفته بود را به چالش بکشد.   مقاله «منفعت شخصی» برآمده از سخنرانی‌ای است که هیرشمن به دعوت پیر بوردیو در کلوژ دوفرانس انجام داده است. به گفته ادلمن: «هیرشمن موضوع سخنرانی خود را اقتصاد سیاسی بزرگ‌نمایی شده انتخاب کرد و امید داشت تا مجادله متعصبان را به گفت‌وگویی پرثمر بین دو طرف مخالف بدل کند.» (10) او به تاریخچه مفهوم منفعت می‌پردازد و بسترهای شکل‌گیری این مفهوم را واکاوی می‌کند. او نشان می‌دهد که این مفهوم نه تنها با مفهوم «خود» بلکه به شکلی مهم با خود ایده قدرت سیاسی مرتبط بوده است. به اعتقاد هیرشمن رفاه فردی و کشورداری مفاهیمی در برابر یکدیگر نیستند. این مفاهیم از ابتدا در هم تنیده بوده‌اند و بهترین روش پرداختن به آنها نیز همین نوع پرداخت درهم‌تنیده است.   مقاله دومی که در این کتاب ترجمه شده است «تفاسیر رقیب از جامعه بازار» نام دارد. به گفته آدلمن: «از آغاز دهه 1980، هیرشمن به کمال خود رسیده بود و شخصیتی جهانی به شمار می‌رفت. کار او از مرزهای رشته‌های دانشگاهی فراتر رفت و رشته‎های کاملا مجزایی همچون روان‌شناسی و تاریخ تفکر را شکل داد. در 1977 کتاب هواهای نفسانی و منافع: استدلال‌های سیاسی به طرفداری از سرمایه‌داری پیش از اوج‌گیری را منتشر کرد؛ کتابی که او را در حکم یکی از اندیشمندان انسان‌گرای بزرگ عصر خودش ثبت کرد. با این حال، هواهای نفسانی و منافع برای هیرشمن غیرعادی بود. یک‌بار گفت که این کتاب نوعی گوشه‌گیری در تاریخ بود؛ کاری سوای از منازعات جاری امروزی بر سر سیاست‌گذاری و اقتصاد سیاسی که او را از دهه 1940 دلشمغول ساخته بود. وی بدون غفلت از موضوعات معاصر، در جست‌وجوی گودبرداری از روش‌های چندگانه‌ای بود که اقتصاددانان درباره سرمایه‌داری می‌اندیشیدند و از این رو در دهه 1970 طیف روش‌های ممکنی را روشن کرد که ممکن بود یک نفر در قالب آنها در خصوص بازارها و مالکیت بیندیشد که درست به منزله نوع مشخصی از راست‌آیینی مرتبط با بازارهای آزاد قوت گرفته بود.» (42) مقاله تفاسیر رقیب از جامعه بازار که متن سخنرانی هیرشمن در سلسله سخنرانی‌های مارک بلوک در دانشکده مطالعات عالی علوم اجتماعی در پاریس است و در سال 1982 ارائه شده است، در چنین بستری ارائه شده و مباحث ارائه شده در کتاب هواهای نفسانی و منافع را با مباحث روز در دوره‌ای که سیاست‌های اقتصادی ریگان و تاچر در حال فراگیر شدن بودند تطبیق می‌دهد.   سومین مقاله کتاب نام جذاب «علیه خست» را بر خود گرفته و زیر نام آن نیز بسیار جذاب است: «سه روش آسان پیچیده‌سازی بعضی مقولات گفتمان اقتصادی». این مقاله نیز برآمده از یکی از سخنرانی‌های هیرشمن در سلسله سخنرانی‌های مارک بلوک است. هیرشمن در این مقاله، صریح و بی‌پروا به مباحث اقتصاددانان هم‌عصر خود می‌پردازد و بیش از هر چیز به دایره واژگان متداول در میان اقتصاددانان حمله می‌کند. به اعتقاد هیرشمن اگر قرار باشد علم اقتصاد بسط یابد، به واژگان و گفتمان پیچیده‌تری نیاز دارد. این همچنین به معنای دست کشیدن از بعضی از گاوهای قربانی این رشته است: ترجیح خست؛ توضیحات ساده یک پدیده حتی اگر آن پدیده پیچیده باشد و... این مقاله یکی از سنگ‌بناهای مهم در چرخش اخیر اقتصاد رفتاری ارزیابی شده است و به اعتقاد جرمی آدلمن مقاله‌ای پیشگام است.   آخرین مقاله کتاب نیز «سه استفاده از اقتصاد سیاسی در تحلیل اتحاد اروپایی» نام دارد. هیرشمن از جمله آمریکائیانی بوده است که در مباحث مرتبط با اروپا دقیق شده‌اند. او متخصص سیاست‌گذاری تجاری بود و در همین حوزه به عنوان عضو هیئت مدیره در فدرال رزرو آمریکا عضویت یافته بود. او از اعضای اتاق فکر طرح مارشال برای بازسازی اروپا بود و البته همه اینها تا پیش از این بود که در سال 1951 وفاداری او مورد تردید قرار گیرد و از مسئولیت‌های دولتی اخراج شود. این اخراج اما او را از پرداختن به مسائل اروپا بازنداشت. او سال‌ها بعد رهبری محققانی را بر عهده داشت که در مورد بحران دولت رفاه به خصوص در اروپا پژوهش و اندیشه‌ورزی می‌کردند. مقاله «سه استفاده...» که در اصل متن سخنرانی هیرشمن در کنفرانسی در مورد رویکردهای اقتصادی برای مطالعه ادغام بین‌المللی بود که در 1979 و در ونیز ایراد شد تلاش می‌کند ارتباط درونی میان ملاحضات سیاسی و اقتصادی را آشکار سازد. این مقاله بر مبنای تقسیم‌بندی آدلمن تداومی بر مشهورترین کتاب هیرشمن یعنی «خروج، اعتراض و وفاداری» است.   آنچنان که از معرفی‎‌های کوتاهی که ارائه شد آشکار است، مقالات گردآمده در کتاب «جامعه بازار» علاوه بر آنکه به خودی خود مباحثی غنی و بدیع را مطرح می‌کنند، هر یک اثری از آثار هیرشمن را نیز نمایندگی می‌‌کنند و همین ویژگی باعث شده که این کتاب بتواند مدخلی مناسب برای ورود به اندیشه آلبرت هیرشمن این متفکر بزرگ آلمانی‌الاصل آمریکایی باشد.   کتاب «جامعه بازار؛ تفاسیر رقیب» نوشته آلبرت هیرشمن با ترجمه محمدرضا فرهادی‌پور را انتشارات روزگار نو در 148 صفحه و با تیراژ پانصد نسخه به قیمت بیست و پنج هزار تومان در سال 1398 منتشر کرده است. ]]> اندیشه و علوم اجتماعی Thu, 04 Jul 2019 04:20:49 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/277660/مدخلی-ورود-اندیشه-یک-اقتصاددان-متفاوت ​تدفین مردگان در مسیر تاریخ چگونه بوده است؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277702/تدفین-مردگان-مسیر-تاریخ-چگونه-بوده به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، ابراهیم بستان در کتاب «مردگان در مسیر تاریخ» به زندگی پس از مرگ و نحوه تدفین در دوره پیش از تاریخ، دوره سنگی نوین، عصر آهن، زندگی پس از مرگ در دوران باستان، زندگی پس از مرگ و تدفین در ایران، انواع تدفین و آیین تدفین در دنیای امروز و تدفین در دنیای کنونی پرداخته است. وی به تدفین در میان سومری‌ها و اکدی‌ها، بین‌النهرین، بابل، یهود، یونانیان، بومیان آمریکا، فینیقی‌ها، مصری‌ها، هندی‌ها، رومی‌ها، چین و ژاپن، مردگان در دین مزدیسنا، اهمیت وندیداد در ارتباط با مردگان، تدفین در اقوام آریایی، کاسی‌ها، سکاها، مادها، هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان، تدفین در روزگار اسلام و... از دیگر زیربخش‌های این کتاب است. همچنین در این کتاب سعی شده دیدگاه‌های دانشمندان داخلی و خارجی که به صورت پراکنده در آثارشان به این مساله پرداخته‌اند آورده شود تا به صورت یک کتاب مستقل در دسترس علاقه‌مندان قرار گیرد. اندیشمندان بر این باورند که هر جا عقیده‌ای مبنی بر زندگی پس از مرگ باشد از مذهب و دین آن اقوام سرچشمه می‌گیرد. تدفین مردگان یکی از محسوس‌ترین و ملموس‌ترین راه‌ها در طول تاریخ بوده است. آیین پرستش مردگان، احترام به نیاکان، ترس از ارواح شیطانی همواره در اقوام باستانی وجود داشته و تدفین نیز بازتابی از عملکرد و اعتقادات جوامع بشر بوده است. اعتقادات و آیین جوامع پیش از تاریخ به خصوص آیین‌‌های تدفینی آن‌چنان بر ما شناخته نیست و محدود است، هرچند که از پیدایش سفال، انسان نیز آن را برای تدفین مردگان به صورت محدود استفاده کرده است. نویسنده کتاب بر این باور است که اعتقاد به پایان جهان و قیامت جز در بین چند ملت معدود رایج نیست که ریشه باورهای بسیاری از آن‌ها از ایران و دین زردشت است که به ادیان دیگر رسوخ کرده است. این اعتقاد در مرحله نخست از زندگی خود انسان و آفرینش و مرگش الگو می‌گیرد؛ زیرا از نظر انسان‌هایی که تصوری برای ازلیت و ابدیت نداشته‌اند باید جهان نیز مانند دیگر آفریده‌ها روزی به پایان عمر خویش برسد. وی در مقدمه کتاب نوشته است: «دنیای ما از نوعی است که ذهن انسان‌ها را در مورد بدن (چه زنده و چه مرده) به خود مشغول کرده است. زیبایی و تندرستی تبدیل به صنعتی فوق‌العاده گران‌قیمت شده است. پزشکان، آسیب‌شناسان و دیگر متخصصان با مطالعه فراگیر اجساد می‌کوشند تا دلایل مرگ، راه‌های درمان بیماری‌ها، سلامت جمعیت را مشخص کنند. از یک سو تمایل همگانی نسبت به اجساد و اندام‌های انسانی در آزمایش‌های پزشکی وجود دارد و از سوی دیگر هرگاه چنین مواردی در قالب موضوعی هنری یا آموزشی به نمایش عموم گذاشته شود حساسیت‌های عمیقی در جامعه برمی‌انگیزد.» «مردگان در مسیر تاریخ» در 282 صفحه، شمارگان 1000 نسخه و قیمت 25 هزار تومان از سوی انتشارات معتبر به چاپ رسیده است.   ]]> تاریخ و سیاست Wed, 03 Jul 2019 09:46:50 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277702/تدفین-مردگان-مسیر-تاریخ-چگونه-بوده حاکمی از دودمان قاجار که چشم گنجشک‌ها را با میخ و چاقو درمی‌آورد! http://www.ibna.ir/fa/doc/report/277645/حاکمی-دودمان-قاجار-چشم-گنجشک-ها-میخ-چاقو-درمی-آورد به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، مسعود میرزا ملقب به ظل‌‌السلطان شنبه بیستم ماه صفر 1266 قمری زاده شد. وی فرزند سوم و پسر دوم ناصرالدین شاه قاجار و مادرش عفت‌السلطنه بود و چون مادرش از زنان عقدی شاه و از دودمان قاجار نبود نتوانست جانشین پدر شود، با این‌که سه‌ سال از ولیعهد و شاه بعدی ایران یعنی مظفرالدین شاه قاجار بزرگتر بود. بنابراین این مساله تاثیر شگرفی در مناسبات بعدی وی برجای گذاشت. شاید به همین دلیل نیز در سن کم در مناطق مختلفی مشغول حکومت شد. در سال 1277 در 11 سالگی به حکومت مازندران و استرآباد و غیره منصوب شد، در 1279 ق یعنی در سیزده سالگی فارس و در 17 سالگی در 1283 ق حکومت اصفهان و بخش‌های زیادی از جنوب و غرب ایران را برعهده داشت. و از سال 1291 حدود 34 سال یعنی تا اوایل مشروطیت حاکم مطلق و مسلط اصفهان و توابع آن بود. دوره حکمرانی او در مازندران چهارسال و دو ماه به‌طول انجامید و سپس به تهران احضار شد و پس از ورود به پایتخت با همدم‌الملوک که بعدها به «همدم‌السلطنه» ملقب شد، ازدواج کرد. در همان تاریخ، تاج الملوک خواهر همدم‌الملوک نیز به عقد مظفرالدین میرزا (مظفرالدین شاه) درآمد. این هر دو عروسی به اشاره مهدعلیا، مادر ناصرالدین شاه صورت گرفت و مهدعلیا دو نوه دختری خود را به عقد دو نوه پسری خود درآورد. زیرا پدر همدم‌الملوک و تاج الملوک، میرزا تقی خان امیرکبیر بود و مادرشان عزت‌الدوله، خواهر اعیانی ناصرالدین شاه بود. همدم‌السلطنه تا پایان عمر که در اصفهان بر سر زا رفت، با ظل‌السلطان زندگی کرد. اما تاج الملوک، مادر محمدعلی شاه، که همان «ام الخالقان» معروف است، با مظفرالدین شاه که پیوسته اوقات مریض و اصولاً علیل و رنجور بود، نتوانست به زندگی ادامه دهد و پس از مدت کوتاهی بدرفتاری کرد و به دستور ناصرالدین شاه، از مظفرالدین شاه جدا و مطلقه شد. ام‌الخالقان پس از مظفرالدین شاه، به عقد میرزا ابراهیم معتمدالسلطنه (پدر وثوق‌الدوله و قوام‌السلطنه) درآمد و هنگامی که عازم عراق (عتبات عالیات عرب‌پرستان) بود، بیمار شد و درگذشت. ناصرالدین شاه می‌گوید: ظل‌السلطان سه سال از مظفرالدین شاه بزرگتر بود و از آنجایی که عفت‌السلطان مادر ظل‌ا‌لسلطان، از دودمان سلاطین قاجاریه و از زن‌های عقدی و دائمی ناصرالدین شاه نبود، ظل‌السلطان به ولیعهدی انتخاب نشد. می‌گویند قساوت و بی‌رحمی ظل‌السلطان به اندازه‌ای بود که مظفرالدین شاه، هر وقت می‌خواست کسی را به قساوت و بی رحمی مثال بزند، می‌گفت: شما این آقا (ظل السلطان) را نمی‌شناسید، این آقا عینا مثل «ظل‌السلطان» است. در ایام طفولیت که با هم درس می‌خواندیم، طرف عصر که به اندرون می‌رفتیم، ظل‌السلطان با میخ و چاقو، چشم گنجشک‌هایی را که غلام بچه‌ها برای او می‌آوردند، درآورده و گنجشک‌ها را در هوا رها می‌کرد و می‌گفت: داداش، حالا ببین چطور پرواز می‌کنند. یک مرتبه شاه رسید و کتک مفصلی به ظل‌السلطان زد و گوش مرا هم کشید و گفت: بعدها با این پسره راه نرو.‎ ظل‌السلطان در همان جوانی سرسخت و نیرومند و مستبد و در کسب جاه و مال چیره‌دست و مهارت زیادی داشت، چنانچه از نقدینگی و جواهر و املاک و پیشکشی‌هایش به پدر تاجدارش نمونه‌های متعدد تاریخی می‌توان یافت و در ایام حکومت روز به روز بر این سلطه و اموال و املاک اضافه می‌کرد. پارک مسعودیه تهران، باغ نو، باغ حاجی‌آباد، باغ ابریشم، باغ اکبرآباد، شکارگاه‌های اصفهان مثل مرغ و قملشو و قهدریجان و غیره همه نشان از جاه‌طلبی‌های فزاینده این شاهزاده قاجاری است. البته در کنار آن وی دارای اقتدار بسیار و دارای قشون زیاد با تجهیزات و منظم بود و تاسیس روزنامه فرهنگ اصفهان، افتتاح مدرسه همایونی جدید و مدرسه نظامی از اقدامات موثر و خدمات وی می‌توان برشمرد. حکومت در اصفهان و تجهیز نیروی نظامی و خوشگذرانی دایمی شاهزاده در اصفهان به همراه خلق و خوی ویژه وی نیازمند منابع مالی فراوانی بود که وی با گرفتن مالیات و نیز مصادره اموال و املاک برخی از حکام محلی و افراد مختلف به تامین آن همت می‌کرد. تخریب عمارات برجای مانده از حکومت‌های پیشین و به ویژه بناهای صفویه را مورخان و جهانگردان از دیوانگی وی دانسته‌اند؛ عمارت کاخ آیینه‌خانه و هفت دست و عمارت نمکدان، عمارت کشکول و کاخ سعادت‌آباد و برخی دیگر از بناها که شاهزاده در تغییر و تعمیر و تخریب آن‌ها ملاحظه‌ای نداشت. بنابراین مردم اصفهان و توابع آن در زمان حکومت وی بسیار ناراضی و از ظلم و جور نمایندگان حکومتی وی بودند. «تاریخ سرگذشت مسعودی» خاطرات و سفرنامه ظل‌السلطان «تاریخ سرگذشت مسعودی» خاطرات و سفرنامه مسعودمیرزا ظل‌السلطان (فرزند ناصرالدین شاه) به روایت خود اوست. مسعود میرزا در سال 1323 این کتاب را به کمک فرزندش، اسماعیل میرزا تدوین کرد. وی بخش مهمی از کتاب را تقریر کرده و اسماعیل میرزا نوشته و بخش دیگر را از روزنامه شکارهای خود نقل کرده است. این کتاب دارای دو بخش است، شرح مسافرت‌های مسعود میرزا به مناطق مختلف ایران در شش باب و شرح سفر او به فرنگستان که در خلال آن‌ها اطلاعات دیگری هم آمده است. باب اول کتاب درباره تاریخ تولد و نسب و نژاد مسعودمیرزاست، طبق روایت او نسبِ خاندان قاجار به اشکانیان می‌رسد! باب دوم درباره سفر مسعود میرزا به مازندران و استرآباد است. مسعود میرزا سیزده ساله بود که پدرش او را حاکم آن‌جا کرد. وی در شرح سفر خود، به وقایع مهم دوره سلطنت پدرش اشاره می‌کند. باب سوم، شرح سفر او به فارس است که ضمن آن، وقایع تاریخی، موقعیت جغرافیایی، شرح بلوکات و افواج و ایلات آن منطقه و نحوه جمع‌آوری مالیات و خرج کردن آن بیان شده است. باب چهارم، سفرنامه اصفهان است که در این باب نیز مطالب تاریخی و جغرافیایی منطقه ذکر شده است. باب پنجم شرح سفر مسعود میرزا به عراق عجم (اراک) است. باب ششم به شرح سفر بروجرد و لرستان اختصاص دارد و ضمن آن به برخی مسایل مانند شورش ایلات لر، شورش افغان‌ها نیز پرداخته شده است. همچنین شرح کتاب‌هایی که به همت او ترجمه شده نیز در این باب آمده است. وی در پایان این باب مطالبی درباره شکارهای خود آورده و درباره نام حیوانات مختلف توضیحاتی درباره آن حیوان داده است. بخش دوم کتاب، سفرنامه فرنگستان است. این سفر در 1323 از بندر انزلی آغاز شده است. مطالب این بخش مشتمل است بر مشاهدات نویسنده از روسیه، اتریش، آلمان و فرانسه و مطالبی درباره کشتار یهودیان و درگیری ارامنه و مسلمانان در بادکوبه. مسعودمیرزا هنگام تدوین کتاب، هرگاه مطلبی را به خاطر می‌آورده که با مطالبش ارتباط داشته به سفرنامه می‌افزوده است، ازین‌ رو کتابش انسجام ندارد. همچنین اظهارنظرهای بی‌مایه، خودستایی‌ها و تحقیقات غیرقابل اعتماد نیز از ارزش کتاب کاسته است. تاریخ سرگذشت مسعودی نخستین‌بار در سال 1325 در تهران چاپ سنگی شد. در سال 1362 دو چاپ عکسی از همین چاپ در تهران منتشر شد که یکی از آن‌ها را فرهنگسرای یساولی با مقدمه ابوالحسن شمس محمدی و افزودن فهرست اعلام و چند عکس، به چاپ رساند و دیگری را انتشارات دنیای کتاب با مقدمه ناشر و آلبومی از تصاویر چاپ کرد. در 1363 به کوشش حسین خدیوجم (درگذشت 1365) متن کتاب منقح شد و در 1368 ش، در سه جلد، همراه با حواشی و توضیحات، با عنوان خاطرات ظل‌السلطان به چاپ رسید. اصفهان در عصر ظل‌السلطان چگونه بود؟  نشر تاریخ ایران کتابی با نام «اصفهان عصر ظل‌السلطان» (یادداشت‌های روزانه اصفهان و دربار ظل‌السلطان (1301-1302) به کوشش اکبر شریف‌زاده و علیرضا نیک‌نژاد منتشر کرده است. اهمیت این نسخه به لحاظ توصیف رخدادها و وقایع تاریخی حکومت اصفهان به جهت حضور نویسنده و دیدن و شنیدن و خواندن وقایع و بیان جغرافیای تاریخی اصفهان و فرهنگ آبادی‌های آن در زمان قاجاریه، برگزاری مراسم مذهبی مثل روضه‌خوانی و مرثیه‌خوانی و نیز بیان شکارهای متعدد ظل‌‌السلطان، حیوانات شکار شده و شکارگاه‌های اصفهان مثل مرغ و قمشلو و غیره، شرح و توصیف کشاورزی اصفهان به ویژه منطقه لنجان، بارندگی، انواع میوه‌ها و سیفی و آفت‌های کشاورزی و میزان آب، شرح عمارات و پل‌ها و امامزاده‌ها وغیره اهمیت زیادی دارد. نویسنده برخی از اخبار و اطلاعات را از رجال درباری و نیز روزنامه فرهنگ اصفهان و روزنامه‌های دارالخلافه از طریق پست اصفهان دریافت و آن‌ها را در این کتاب منعکس کرده است. اخبار مهدی سودانی از جمله یکی از این موارد است که در مقابل انگلیس دست به شورش و اعتصاب زد و به موفقیت‌هایی نایل شد و البته ادعای مهدویت کرد اخباری وی را نیوسنده ذکر کرده استو شرح و توصیف اردوهای نظامی ظل‌السلطان و نیز همراهی و بیان مسایل متعدد امام جمعه اصفهان، آقانجفی و برادرانش و علما و روحانیون منبری، بستی شدن، پیشکشی افراد و در واقع خرید و فروش مناصب حکومتی از دیگر وجوه اهمیت این نسخه است. یادداشت ظل‌السلطان در یوم شنبه 20 ذیحجه‌الحرام امروز هیچ حالتی ندارم، قوه رفتن درب خانه نیست، روز کسالت و تنبلی است. همین قدر بیرون رفته، یک قلیان کشیده، میرزا زین‌العابدین را عقب کار برات طهران روانه کرده، چندبار خربزه از اله‌آباد آورده تقسیم نموده مراجعت کردم. اگر حالتی باشد مشغول به مطالعه کتاب خواهم شد انشاءالله. کتاب خصال (کتابی از محمدبن علی ابن‌باویه مشهور به شیخ صدوق و احادیثی در صدباب که شامل مسائل وضو و نماز و عبادات است) حاضر بود، ملاحظه شد. دیروز عصر نیم ساعت به غروب مانده وکیل‌الدوله و مستر پروس بدون اخبارو اطلاع وارد شدند. چای و قهوه صرف شد رفتند. پروس سابقه خصومت داشت. بعد از اینکه کتاب در رد مذهب اسلام نوشته، دیگر بنده با او مرافعه نکرده، مکرر هم گله کرده بود. بعد از نوشتن کتاب انکار کرد ولی می‌دانم کتاب از او و چند نفر از مسلمانان ملحد کافر است. همان کتاب را این بنده به همدان خدمت جناب مستطاب آقای حاجی میرزا محمدباقر سلمه‌الله تعالی فرستاده، ردی مضبوط نوشته این اوقات رسید. انصافا خوب ردی نوشته‌اند. اگر خداوند توفیق دهد چاپ شود، نفع او عام خواهد بود. الان شب یکشنبه است. هوا منقلب شد، باد آمد، چند قطره باران بارید. در همسایگی عروسی است و آتش بازی. امروز آخوند ملاعلیرضا و میرزا زین‌العابدین خانه میرزا عبدالوهاب ملاهاشم رفته گفتگوی ملک باغ کردی و اله‌آباد در میان است. مقصود ایشان را نمی‌دانم والا این مساله قابل دعوا نیست. خداوند حفظ نماید، قرار شد تصدق برود ملاحظه نماید، بعد از تعیین و تشخیص حدود املاک آن وقت گفتگو بشود، تا چه شود. ]]> تاریخ و سیاست Wed, 03 Jul 2019 06:23:16 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/277645/حاکمی-دودمان-قاجار-چشم-گنجشک-ها-میخ-چاقو-درمی-آورد سکاها بزرگترین امپراتوری‌های بزرگ باستان را به ستوه آوردند http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277638/سکاها-بزرگترین-امپراتوری-های-بزرگ-باستان-ستوه-آوردند به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، کتاب «تاریخ سیاسی ـ اجتماعی ایل ساکی» پژوهش و نگارش داود ساکی حسین‌خانی از سوی انتشارات شاپورخواست منتشر شده است. ایل بزرگ ساکی یکی از کهن‌ترین و ریشه‌دارترین ایلات کنونی لُر در ایران است. طوایف و تیره‌های مختلف این ایل در گستره چندین استان (لرستان، مرکزی، همدان، خوزستان، بختیاری، ایلام) به صورت یکجانشینی اقامت دائم دارند. با استناد به فهرست‌های موجود تاریخی و اسناد به جای مانده، بدون هیچ تردیدی ساکی را می‌توان در ردیف پیشینه‌دارترین و گسترده‌‌ترین از نظر جمعیت) اقوام ایران برشمرد. ریشه و نژاد این ایل کهن به قوم باستانی سکاها (سکایی) می‌رسد. سکا نام قوم باستانی است که ریشه آریایی در آن غالب بود. این قوم در زمان هخامنشیان و پیش از آن در پیرامون ایران می‌زیستند. قوم سکا در دوران‌های تاریخی از درون آسیای وسطی یعنی از ترکستان چین تا دریای آرال و ایران و با فاصله‌هایی از رود دن تا رود عظیم دانوب منتشر بودند. این کتاب پژوهشی درباره تنها بازماندگان با نام و نشان سکایی ایران یعنی ایل ساکی در لرستان است که در آن افزون بر مشخص کردن رابطه این ایل با آن قوم باستانی به بررسی رویدادها و رخدادهای مربوط به اُمرا و مردمان ساکی در تاریخ پر از فراز و نشیب ایران و لرستان (به عنوان مسکن اصلی این ایل) در هشت قرن گذشته اشاره شده است. قوم سکاها بزرگترین امپراتوری‌های بزرگ باستان همچون ماد، هخامنشی، اشکانی، مصر، روم، چین و... را به ستوه آورده و همواره اسباب زحمت آنان بوده‌اند. رستم پهلوان نامی ایران در شاهنامه حکیم توس، نامداری از این قوم است. در نبرد رستم با اسفندیار و در چندین جای دیگر به سکاها بودن رستم اشاره تاکیدی دارد. چنان که در شاهنامه اسفندیارخطاب به رستم می‌گوید: بدو گفت کای سگزی بدگمان   نشد سیر جانت ز تیر و کمان سکاها نزدیک به نیم قرن بر بزرگترین ملل قدرتمند آسیا سروری کردند. آن‌ها دولت ماد را شکست داده و قریب به 28 سال بر آن کشور حکمرانی کردند. سکاها در عصر خود چنان عامل مهمی به شمار می‌آمدند که هرودوت مورخ مشهور یونانی یک کتاب کامل از تاریخ خود را به آن اختصاص داد. کسانی چون بقراط، ارسطو، استرابون و بطلیموس درباره سکاها مطالبی نوشته‌اند. نام سکاها در تورات به نام هلاک‌کننده امت‌ها آمده است. برخی بر این باورند یکی از نام‌های «اجوج و ماجوج» که در قرآن آمده است، سکاها باشند. نام این ایل نخستین‌بار در فهرست طوایف لرستان در کتاب «تاریخ گزیده» تالیف حمدلله مستوفی سال 730 ق ثبت شده است. پیش‌تر ابوالقاسم کاشانی در کتاب زبده‌التواریخ از ساکی نام برده است. نسخه‌ای از این منبع تاریخی در کشور گرجستان نگهداری می‌شود. ایزدپناه و دالوند نسخه اصلی آن را در تفلیس مشاهده کرده‌اند. مستوفی این فهرست را به استناد این منبع تاریخی آورده است. معین‌الدین نطنزی در کتاب «منتخب‌التواریخ» سال 816 ق از قوم ساکی نام می‌برد. وی دراین باره می‌نویسد: «بعضی از این اقوام مثل قوم ساکی اگر چه زبان لری دارند اما در اصل لر نبوده‌اند.» شرف‌خان بدلیسی نیز در سال 1006 ق در کتاب «شرفنامه» با «تاریخ مفصل کردستان» مطابق گفته‌های پیشین با اندکی تغییر، قوم ساکی را در ذیل فهرست طوایف لرستان آورده است. گزارش این مورخان از جمله معینی جالب توجه است که از میان آن همه قبیله درباره ایل ساکی می‌نویسد: «ساکی‌ها با این‌که لر نیستند ولی به زبان لری تلکم می‌کنند.» این اتفاق نظر تصحیح، تاکید و تخصیص مورخان مهم است که آگاهی می‌دهد که ایل یا قوم ساکی لر نیستند. گرچه توضیحی نداده‌اند که از کجا به لرستان کوچ کرده یا کجایی هستند اما به تحلیل و بررسی همین خبرهای کوتاه می‌توان نتایجی به دست آورد. یکی دیگر از منابعی که در این دوره از ساکی نام برده، نوشته‌های «حافظ ابرو» در کتاب «زبده‌التواریخ» است. این کتاب که بیشتر حوادث و کشمکش‌های پس از تیمور را به تصویر کشیده در بیان وقایع سال 810 ق به یکی از بزرگان قبیله ساکی اشاره دارد. ظاهرا امیریوسف نامی از امرای بنام در آن روزگار در این سال 810 ق مورد خشم امیرزاده ابابکربن میانشاه بن تیمور گورکانی قرار می‌گیرد که پس از فراز و نشیب‌های متعدد پناه به امیرمحمود ساکی می‌آورد تا بتواند سپاهی گرد آورد و به امیرزاده ابابکر یورش برد. تاریخ سیاسی اجتماعی ایل ساکی در 199 صفحه، شمارگان یک‌هزار نسخه و بهای 30 هزار تومان از سوی انتشارات شاپورخواست منتشر شده است. ]]> تاریخ و سیاست Tue, 02 Jul 2019 07:14:32 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277638/سکاها-بزرگترین-امپراتوری-های-بزرگ-باستان-ستوه-آوردند ​اهدای نسخ خطی به قدمت قرن نهم هجری به آستان قدس http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277640/اهدای-نسخ-خطی-قدمت-قرن-نهم-هجری-آستان-قدس به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، شهروند قزوینی مجموعه‌ای ارزشمند از کتب خطی و چاپ سنگی خود و میراث پدری را در موضوعات علوم اسلامی به نیت پیشکش به آستان حضرت رضا(ع) به کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی اهدا کرد.   کارشناس مخزن کتب خطی آستان قدس رضوی این مجموعه نفیس را شامل 195 کتاب خطی و 30 کتاب چاپ سنگی عنوان کرد که در موضوعات فقه، اصول فقه، حدیث، تفسیر، ادعیه و عقاید است. وی توضیح داد: قدمت نسخه‌های خطی اهدایی این مجموعه، به 614 سال قبل و قرن نهم هجری برمی‌گردد.   سیدرضا صداقت‌حسینی قدیمی‌ترین نسخه این مجموعه را کتاب «شرح مختصر الأصول» از قاضی عضدالدین ایجی (756 قمری) دانست که به خط نستعلیق مسعود بن معتز مشهدی معروف به عماد نظامی در هشتم جمادی الإول سال 826 در سمرقند کتابت شده و دارای حاشیه و 290 برگ است.   وی افزود: از دیگر نسخه‌های ارزشمند این مجموعه، کتاب «المطول تفتازانی» (792 قمری) در موضوع معانی و بیان، همراه با حواشی تصحیحی و جلد تیماج قهوه‌ای است که به خط نستعلیق در قرن نهم هجری قمری کتابت شده و دارای 191 برگ 27 سطری است.   صداقت‌حسینی به نسخه‌ای به خط مؤلف اشاره و تصریح کرد: این نسخه شامل سه رساله شرح حدیث حلیه الرسول، شرح الصحیفه السجادیه و شرح دعای علوی مصری از صدرالدین محمدبن صادق حسینی (قرن11قمری) است که در فاصلۀ سال‌های 1076-1094 هجری کتابت شده است.   وی با بیان این‌که از کتاب «جواهرالکلام» صاحب‌جواهر (1266ق) و «الحدائق الناظره» شیخ یوسف بحرانی (1186ق) بیش از 10 نسخه در این مجموعه اهدایی موجود است، به نسخه‌ای از شرح «هدایه الحکمه» از سیدمحمدبن شریف حسینی (قرن 9 قمری) اشاره و تصریح کرد: این نسخه در قرن نهم هجری قمری کتابت شده و عناوین آن به شنگرف و دارای حواشی تصحیحی است.   در ادامه، اهداکننده این مجموعه ارزشمند با بیان این‌که پدرم مرحوم سیدعلی اصغر صاحب‌ضوابط مشهور به فحول قزوینی متولد سال 1314 خورشیدی و از نوادگان سیدرضی‌الدین موسوی قزوینی، از علمای برجسته و دانشمندان قرن سیزدهم هجری بود که از نخستین سال‌های زندگی به تحصیل علوم اسلامی پرداخت، گفت: ایشان از محضر اساتیدی چون سید ابوالحسن رفیعی، شیخ هادی باریک‌بین و میرزارحیم سامت استفاده و در کنار تحصیل، به بیان احکام و واجبات دینی مردم نیز می‌پرداخت.   سیدعلی ضوابط الأصول ادامه داد: پس از وفات پدرم در سال 1393 خورشیدی، عهده‌دار کتب نفیس پدر شدم و به خاطر علاقه و ارادت به امام رضا(ع) تصمیم گرفتم همۀ کتب خطی نفیس ایشان را به کتابخانۀ آستان قدس اهدا کنم.   این شهروند قزوینی در پایان یادآور شد: این کتاب‌ها در واقع تراث شیعه هستند و من برای استفادۀ عموم جامعه و علاقه‌مندان به کتاب و کتاب‌خوانی، همه آن‌ها را وقف بارگاه رضوی کردم تا پژوهشگران و علاقه‌مندان متون قدیمی بتوانند با احیای آن‌ها گامی در راه ارتقای فرهنگ شیعی بردارند. ]]> تاریخ و سیاست Tue, 02 Jul 2019 05:47:29 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277640/اهدای-نسخ-خطی-قدمت-قرن-نهم-هجری-آستان-قدس چهار هزار نسخه خطی عمان روی وب قرار گرفت http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277631/چهار-هزار-نسخه-خطی-عمان-روی-قرار-گرفت به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از پایگاه خبری نسخ خطی، دکتر شمسة‌المسافر، مدیر اسناد و مدارک دانشکده شرق‌الاوسط به خوبی از مشکلات محققان آگاه است که برای دسترسی به نسخه‌‌های خطی که برخی در کتابخانه‌های عمومی و برخی در کتابخانه‌های شخصی قرار دارند، چه رنج‌هایی را متحمل می‌شوند. از این رو، با همکاری «مرکز نسخه‌های خطی وابسته به وزارت تراث و فرهنگ عمان» این نسخه‌ها در موضوعات تفسیر، حدیث، علوم قران، فقه، ادب، تاریخ، زبان عربی، نجوم، طب و علوم دریا در اختیار تمام پژوهشگران و متخصصان نسخه‌های خطی در سراسر جهان قرار گرفته است.   نسخه‌خطی «الجمع بین الصحیحین» از ابی ابو عبدالله محمد بن ابی نصر الحمیدی قدیمی‌ترین نسخه رسمی عمان در حدیث به سال 617 هجری برمی‌گردد.  نسخه‌خطی الطبیب راشد بن عمیره الهاشمی که به 654 هجری برمی‌گردد نسخه منحصر به فردی در طب است.   «مرکز نسخه‌های خطی وابسته به وزارت تراث و فرهنگ عمان» برای دستیابی به این نسخه‌های خطی تلاش‌های زیاد مادی و معنوی زیادی انجام داده است برای رایزنی با صاحبان نسخه‌های خطی.   آمار این مرکز، نشان می‌دهد که «الدّلائل و الأخبار فی خصائص ظفار- تاریخِ ظفار» تالیف: عبدالله بن جعفر الکثیری( قرنِ 10 هجری) و «المختار من شعر أبی نواس» (تالیف:حسن بن هانی أبونواس) از زمان افتتاح تا کنون بیشترین بازدید را داشته است. نسخه‌های خطی «قاموس الشریعه» (از:جمیل بن خمیس السعدی) و «بیان الشرع» (از: محمد بن إبراهیم الکندی) بیشترین فروش را داشته است. «الکواکب الدریة تسبیع البردة البوصیریة»(از: عبدالله بن عمر الشیرازی البیضاوی) و «السیر و الأنساب الحمراء» (از:سلمة بن مسلم العَوتبی) بیشترین بار خوانده شده‌اند.   «مرکز نسخه‌های خطی وابسته به وزارت تراث و فرهنگ عمان» امیدوار است که با در اختیار گرفتن این نسخه‌ها، تصحیح‌های علمی بر روی آنها انجام گیرد و این تصحیح‌های باارزش، چاپ و توزیع شوند. ]]> تاریخ و سیاست Tue, 02 Jul 2019 04:06:08 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277631/چهار-هزار-نسخه-خطی-عمان-روی-قرار-گرفت نظرسنجی‌های ما در انتخابات 96 کمتر از یک‌دهم درصد خطا داشت/ تاکید بر صداهای خاموش http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/277587/نظرسنجی-های-انتخابات-96-کمتر-یک-دهم-درصد-خطا-تاکید-صداهای-خاموش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، آنچنان که محمد آقاسی رئیس پیشین مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) در این گفت‌وگو بیان می‌کند، عمر پر فراز و نشیب مقوله نظرسنجی و افکارسنجی در ایران در حدود پنجاه سال است. شاید یکی از نقاط اوج این عمر اندک در سال‌های اخیر باشد که موسسات مستقل و نیمه‌مستقل افکارسنجی نظیر ایسپا علاوه بر آنکه به صورت مستقل یا به سفارش کارفرماهای عموماً دولتی و حاکمیتی طرح‌هایی در زمینه سنجش افکار عمومی انجام دادند، در قالب کتاب‌هایی نتایج این نظرسنجی‌ها و تحلیل‌های مربوط به آنها را هم منتشر کردند. از جمله این آثار که بهانه‌ای برای انجام این گفت‌وگو بود دو کتاب تازه از ده جلد کتابی است که تاکنون ایسپا در حوزه‌های مرتبط با افکارسنجی منتشر کرده است. «روایت انتخابات 96» و «جستارهایی در افکار عمومی جامعه ایرانی». گفت‌وگو با آقاسی که کوتاه‌زمانی است جای خود در ایسپا را به معاون سابق پژوهشی این نهاد داده است، به این دو کتاب محدود نماد و جوانب مختلفی از بحث درباره مقوله افکارسنجی را در بر گرفت. در ابتدا از سابقه افکارسنجی در ایران و همچنین سابقه انتشار نتایج و تحلیل‌های برآمده از افکارسنجی‌ها در قالب کتاب بگویید. با توجه به موضوع قدمت نخستين کار مکتوبی که بنده دیدم اما از میزان و سطح انتشار آن اطلاعی ندارم، مربوط به اسفند 1346 است. کتابی با عنوان «تلویزیون در تهران» که گزارش یک پیمایش است. این پیمایش به سفارش تلویزیون و توسط گروه روان شناسی اجتماعی موسسه مطالعات و تحقیقات دانشگاه تهران انجام شده است و شگفتی‌های جالبی از منظر علوم اجتماعی در آن وجود دارد.   یکی از انتقاداتی که همواره متوجه موسسات افکارسنجی بوده است، مساله شیوه انتشار نتایج تحقیقات بوده و موسسات همواره متهم به عدم اطلاع رسانی صحیح و به موقع در این زمینه بوده اند. این اتهام تا چه میزان راه به واقعیت می‌برد؟ در این خصوص صورت مساله را باید اصلاح کرد. تا پیش از این دوره زمانی شاید این گونه بوده و استثنایی هم نداشتیم. اما مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران(ایسپا) در سال‌های اخیر استثنای جدی در میان سایر موسسات است. یعنی ایسپا تلاش کرده تا جایی که می‌تواند نتایج پیمایش‌ها و نظرسنجی‌های خود را منتشر نماید. بنده فقط چند نمونه را ذکر می‌کنم. همانطور که مستحضرید پیمایش‌های درباره دینداری در ایران انجام می‌شود. هفت مدل مفهومی سنجش دینداری بومی از منظرهای مختلف، در ایران طراحی شده و شش تای آن هم سنجیده شده است. یک مدل هم مختص مجموعه مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران است. همواره حساسیت‌های زیادی بر روی مدل‌ها و نتایج حوزه دینداری ایرانیان بوده است اما ما موفق شدیم در سال 1392 کل پیمایش را به صورت کتاب منتشر کنیم. دقت بفرمایید که نه به صورت گزارش و یا خبر، بلکه به صورت کتاب. یعنی در اختیار عموم متخصصان و علاقه‌مندان قرار دادیم. تقریبا از همان دوره بود که در سایت مرکز و به صورت ترکیبی با استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی(شامل تلگرام، اینستاگرام و توییتر) اقدام به انتشار نتایج نظرسنجی‌ها کردیم. آن هم با در نظر داشتن یک نقطه پروبلماتیک که زبان مردم به زبان نظرسنجی‌ها نزدیک نیست و ما باید بتوانیم زبان نظرسنجی‌ها را به زبان فرهنگ عمومی و زبان مردم نزدیک نماییم. لذا علاوه بر انتشار عادی خبرها از تصویرنمایی و اینفوگرافی و یا تولید محصولات تصویری بسیار استفاده کردیم و موفق هم بودیم. روند انتشار نتایج نظرسنجی‌ها در انتخابات 1396 هم نقطه درخشانی است که در کتاب «روایت انتخابات 96» به صورت مفصل توضیح داده‌ام. اما به طور مجمل از نوروز 1395 انتشار نتایج نظرسنجی‌ها در کانال تلگرامی ایسپا طی سه نوبت انجام می‌شد. یعنی روزانه سه نوبت داده منتشر می‌کردیم که بخشی هم ترجمه نتایج نظرسنجی های معتبر دنیا بود. این روند در طول دوره برگزاری انتخابات به انتشار نتایج نظرسنجی ها به صورت منظم تبدیل شد. تا جایی که به یاد دارم و مطالعه کرده‌ام تقریبا نظیری را تا کنون برای انتشار نتایج نظرسنجی ها به خاطر ندارم. در نهایت هم پیش از برگزاری انتخابات پیروز انتخابات را از نگاه نظرسنجی‌ها اعلام کردیم و پس از اعلام نتایج طبق محاسبات، کمتر از یک دهم درصد خطا نتایج را پیش‌بینی کرده بودیم.   مثال آخر هم باز می‌گردد به انتشار بخش‌هایی از نتایج موج دوم پیمایش ملی فرهنگ سیاسی مردم ایران که در دی، بهمن و اسفند سال گذشته انجام گرفت. یعنی در مقطع پس از اعتراضات دی ماه 1396 که نتایج یکی از مهم ترین پیمایش های کشور را اطلاع رسانی کردیم. ایسپا در سال‌های گذشته یک استثنای غیرقابل انکار در این خصوص بوده و اگر این عملکرد را در نظر بگیرید ما باعث شدیم تا حد زیادی این اتهام از دامان موسسات نظرسنجی دیگر هم پاک شود. اما باید تاکید بکنم تا نقطه مطلوب انتشار نتایج فاصله زیادی داریم. به عنوان نمونه ما تمایل داشتیم که بتوانیم تا جایی که می‌شود داده‌های خام را در اختیار پژوهشگران قرار دهیم که برنامه‌هایی هم در این خصوص طراحی شد و امیدوارم که محقق هم بشود که محققین بتوانند داده‌های دست اول را استفاده کنند.   نقش انتشار نتایج افکارسنجی‌ها در قالب کتاب را در زمینه جلب اعتماد عمومی نسبت به نحوه کارکرد افکارسنجی چگونه می‌دانید؟ از اساس آیا اعتماد عمومی نسبت به نحوه کارکرد افکارسنجی در فرآیند انجام پیمایش‌های افکارسنجانه چه مایه از اهمیت را دارد؟ محور اصلی و اساسی موسسات نظرسنجی همان مقوله‌ای است که برای آن کار می‌کنند یعنی افکارعمومی. در یک معنا هم افکارعمومی یعنی مردم و اگر مردم به نظرسنجی ها اعتماد نداشته باشند، نمی‌توانیم داده‌های خوبی را گردآوری کنیم. لذا هر نوع انتشار نتایج ملازم جلب اعتماد عمومی خواهد بود. البته این تنها عامل نیست اما از عوامل مهم تسهیل‌گر فرایند اجرای یک نظرسنجی است. از این جهت در پاسخ بالا هم ذکر کردم که برای ما اهمیت داشت تا بتوانیم با زبان مردم سخن بگوییم. کتاب را هرچند انتشار عمومی می‌دانم اما انتظار دارم که بیشتر توسط متخصصان و صاحب نظران خوانده شود و سپس به گونه‌های دیگری مثل یادداشت و مقاله و خبر برای مردم بازگو شود. هدف‌گذاری انتشار کتاب ها به همین دلیل بود و در هفت سال گذشته ایسپا 10 کتاب در این حوزه منتشر شد که با نسبت ماموریت‌ها و عدم وابستگی به بودجه‌های دولتی کار درخور توجهی بود. نیمی از این کتاب ها هم به چاپ دوم رسیده و یک کتاب هم با ویراست جدید عرضه شده است.   در مقدمه کتاب «کندوکاوهایی در باورها و نگرش‌های جامعه ایرانی» از این گفته‌اید که استانداردسازی پرسش‌نامه حساس‌ترین مرحله در تحقیق پیمایشی است. عمده انتقادات به فرآیندهای افکارسنجی هم از همین مسیر صورت می‌گیرد که پرسش‌ها سوگیرانه و جهت‌دهنده هستند. در ایسپا برای استانداردسازی پرسش‌نامه‌ها چه مراحلی را مدنظر داشتید؟ بنده خودم را کنشگری در عرصه علم تعریف کردم. لذا اگر این طور شد چهارچوب‌ها علمی می‌شود و کنش‌ها به جای وابستگی به قدرت به موازین علمی وابسته خواهد بود و سوگیری به نفع یا به ضد، معنایی نخواهد داشت. ما علاوه بر این فضای روانی و عملیاتی، تجربه انباشته سالهای متمادی قبل را داشته‌ایم و تلاش کردیم پرسش‌هایی که به صورت دقیق و همه جانبه آزمون شده باشند را مطرح نماییم. تیم خبره مقیم و مشاور هم در این زمینه فعالیتهای جدی داشتند. یک نکته هم عرض کنم که متاسفانه نقد علوم اجتماعی و به دنباله آن نقد نظرسنجی‌ها به چرخه تکرار کلیشه‌ها گرفتار آمده است و این سوگیری در طراحی پرسش‌ها هم یکی از همان کلیشه‌هاست. هیچ مرکز حرفه‌ای نیست که به این قبیل مسائل فکر نکند و در نظر نگیرد که بعدها راجع به پرسش‌های او هم قضاوت خواهد شد. لذا باید به عرصه جدی‌تر نقد این موسسات وارد شد و یک راه آن هم مطالعه آثار این مراکز و بعد نوشتن و بیان کردن نقد است.   از اساس آیا افکار عمومی در ایران توان انتقال پیام‌های خود به ساحت‌های تصمیم‌گیری سیاسی و فرهنگی را دارد؟ طرح‌های افکارسنجی تا چه میزان از سوی نهادهای تصمیم‌گیر جدی گرفته می‌شوند؟ در نظر گرفتن نظرسنجی‌ها نسبت به قبل خیلی بیشتر شده است. به خصوص آنکه در سال‌های گذشته هم شاهد روند انتشار بیشتر نظرسنجی‌ها بوده‌ایم و هم فضای مناسب‌تر درخواست و درک را از سوی مسئولان شاهدیم. اما با نقطه مطلوب فاصله زیادی وجود دارد. هم موسسات نظرسنجی در این خصوص می‌بایست کارهایی را انجام دهند، هم رسانه ها و هم مسئولان امر.   ما در سال‌های گذشته شاهد به ثمر رسیدن موج‌های دوم و سوم طرح های پیمایشی و نظرسنجی هستیم و این نشانه هرچند کافی نیست، اما نشانه خیلی خوبی است. این که یک پیمایش یا نظرسنجی دو یا چند بار تکرار بشود، مثلا انتظارات و توقعات مردم از دولت، هم نشانه موفقیت یک موسسه مثل ایسپا بوده و هم نشانه عملکرد مناسب دستگاه سفارش دهنده که توانایی شنیدن صدای مردم را دارد. اما ما هنوز هم صداهایی که شنیده نمی‌شود را داریم. گاهی این صداها متعلق به مردمی است که در حاشیه هستند و بر موسسات نظرسنجی فرض است که با طرح‌های خاص بتوانند صدای این دسته از مردم را نیز فریاد کنند. گاهی هم صدایی است که به پژواک احتیاج دارد. یعنی نظرسنجی هایی که صورت پذیرفته اما کمتر دیده می‌شود.   از جمله طرح‌های چالش‌برانگیز و جالب توجه ایسپا، طرح افکارسنجی‌ای بود که در دی ماه 96 درباره سطح رضایت اجتماعی صورت گرفت. این طرح آیا ارتباطی با اعتراض‌هایی که در آن بازه زمانی صورت گرفت داشت؟ تحلیل شخص شما از نتایج آن طرح چیست؟ آن طرح و طرح‌هایی از آن دست آیا مورد توجه نهادهای تصمیم‌گیر قرار گرفتند؟ ما به وظیفه ذاتی خودمان عمل کردیم و چالش میان مردم را مطالعه کردیم و انعکاس هم دادیم. از مدتها قبل و در نیمه دوم سال 1395 زمینه بروز نارضایتی‌ها در نظرسنجی‌ها مشاهده می‌شد و این مطلب را هم منعکس کردیم. در کتاب مهم «روایت انتخابات 96» هم بخش هایی از این مطلب منعکس شد. وقتی اعتراضات شکل گرفت تلاش کردیم به صورت علمی ریشه‌های وقوع چنین اعتراضاتی را بررسی کنیم که یک راه آن نظرسنجی بود. چند روزی بعد از فروکش کردن التهابات اجتماعی به کارفرمایی مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری این امر محقق شد. دایره فعالیت هم به رضایت اجتماعی محدود نبود بلکه مطالب متعددی مورد سنجش قرار گرفت تا زمینه بروز اعتراض به خوبی شناسایی و سنجش شود. یعنی دال مرکزی ما دلایل بروز اعتراضات و تداوم‌یابی آن بود. نتایج این طرح هم به خوبی منعکس گردید. ما در اجرای این طرح سه دستاورد داشتیم که نشان از بالندگی وضعیت فعلی نظرسنجی در ایران دارد. اول اقدام به هنگام بود. یعنی وقتی امری محقق می شود و افکارعمومی را درگیر می‌کند، موسسه نظرسنجی پا به میدان می‌گذارد. دستاورد بعدی این مطلب است که این طرح کارفرما داشت. در چنین طرح‌هایی و در جامعه ما، وقتی این طرح کارفرما دارد یعنی نتایج آن مورد توجه مسئولان قرار می‌گیرد. دستاورد مهم تر و سوم هم این بود که موفق شدیم بخش‌های عمده نتایج این طرح را اطلاع رسانی نماییم.   چشم‌انداز افکارسنجی در ایران را چگونه می‌بینید. ما تا چه میزان در این زمینه جلو آمده‌ایم و چه مسیری را پیش رو داریم؟ واقعیت آن است که نظرسنجی در ایران جوان است و سابقه سنجش افکار عمومی در ایران قریب به نیم قرن است. تجربه جوانی که در شش مقطع به نظرم تطورات آن را می‌توان بررسی نمود. برهه اول از سال های 1347 تا 1358 است که نخستین گام‌های نظرسنجی در ایران برداشته شد و در حقیقت باید تولد نظرسنجی را بدان زمان متعلق دانست. پس از یک دوره طولانی فراموشی نظرسنجی ها در کنار پیمایش‌های ملی از سال های 1374 تا 1379 تولدی دوباره می‌یابند. در دوره سا‌‌ل‌های 1380 تا 1384 شاهد تاسیس مراکز متعدد نظرسنجی در ایران و حتی در درون دولت هستیم. در دوره 1384 تا 1392 علاوه بر سکوت فراگیر موسسات مهم و بزرگ نظرسنجی، برخی تلاش کردند جنس تقلبی را به جای اصل به بازار آورند. در 1392 و با آزمون مجدد نظرسنجی‌ها دوره تقویت جدیدی برای این محصول مهم جامعه‌شناسی در ایران اتفاق می‌افتد چرا که موسسات نظرسنجی توانسته‌اند شرایط انتخابات را به خوبی مورد مطالعه قرار دهند و سربلند از این آزمون خارج شده‌اند. از این سال تا پایان دولت یازدهم، رونق دوباره‌ای به بازار پیمایش‌های ملی و نظرسنجی‌ها باز می گردد. در انتخابات 1396 با انتشار رسمی برخی نتایج نظرسنجی مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران(ایسپا) و تخمین صحیح رفتار انتخاباتی مردم ایران، کارآمدی نظرسنجی‌ها بار دیگر به عیان اثبات شد و به نظر می‌رسد دوره‌ای با کارایی‌هایی جدید برای نظرسنجی ها در ایران پیش روست. البته نفی نمی‌کنم که  هم مراکز نظرسنجی و به تبع آن فرایندهای نظرسنجی در ایران دچار نواقصی است که می‌توان آن را مورد ارزیابی انتقادی جدی قرار داد و ادامه مسیر این موسسات هم با این نگاه می‌توانند آینده بهتری داشته باشند. اما این به معنای کاستی است و به خاطر کاستی‌ها نمی‌توان یک فرایند درست و منطقی را مورد بی‌توجهی و بی‌مهری قرار داد.  ]]> اندیشه و علوم اجتماعی Mon, 01 Jul 2019 10:55:41 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/277587/نظرسنجی-های-انتخابات-96-کمتر-یک-دهم-درصد-خطا-تاکید-صداهای-خاموش خلق‌الانسان از جهات مختلف حائز اهمیت است http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277583/خلق-الانسان-جهات-مختلف-حائز-اهمیت به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، ضمیمه 11 نشریه گزارش میراث به مقاله‌ای از سیدمحمدحسین حکیم با عنوان «ابيات فارسى در مجالس تفسير قرآن در آغاز قرن ششم هجرى در نيشابور» اختصاص یافته است.   این مقاله بلند پژوهشی به كتاب خلق الانسان، تأليف بيان الحق نيشابوری (د. 521ق)، پرداخته است.   در سالیان اخیر تحقیقاتی درباره بیان‌الحق محمود بن ابوالحسن بن حسين نيشابورى غزنوى (د. 521ق) انجام گرفته، اما درباره کتاب خلق الانسان او هنوز آنگونه که بایسته است پژوهشی صورت نپذیرفته است.   خلق‌الانسان از جهات مختلف حائز اهمیت است: نقل اقوال فراوان از صوفیه و زهاد که بعضی از آنها در دیگر منابع دیده نشده است؛ ذکر بعضی از حکایات تاریخی مربوط به زمان مؤلف یا روزگار نزدیک به او؛ اطلاعاتی درباره بعضی از هم‌روزگاران مؤلف یا کسانی که در زمانی نزدیک به او می‌زیسته‌اند و بیشترشان را نمی‌شناسیم؛ استشهاد فراوان به اشعار عربی، آنگونه که می‌توان کتاب را، پس از زدودن بخش‌های منثور، یک جنگ شعری موضوعی دانست. استفاده از منابع مختلف از جمله بعضی از کتاب‌هایی که امروز مفقودند، مانند ترجمه ابن‌مقفع از خدای‌نامه، اخبار ولاة خراسان سلّامی و البحث عن التأویلات ابوزید احمد بن سهل بلخی؛ ذکر 97 بیت فارسی از سروده‌های پیش از سال 521 ق در لابلای متن، که در میان آن‌ها اشعاری از منطقی رازی و قاضی صاعد و احمد بن حسن میمندی وزیر و همچنین 54 بیت از شاهنامه فردوسی دیده می‌شود؛ ذکر دو بیت «لاسَکَوی» که تاکنون نمونه دیگری از آن به دست نیامده است؛ و حفظ چند عبارت و نقل قول فارسی در میان حکایات عربی.   در پژوهش سیدمحمدحسین حکیم، که در قالب ضمیمه شماره 11 نشریه گزارش میراث انتشار یافته، وی پس از معرفی کتاب و مؤلف آن، به بررسی ابیات و عبارات فارسی منقول در آن پرداخته است.   این ضمیمه به زودی از طریق فروشگاه میراث مکتوب در سایت این مؤسسه در دسترس علاقه‌مندان قرار خواهد گرفت. ]]> تاریخ و سیاست Mon, 01 Jul 2019 06:58:35 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277583/خلق-الانسان-جهات-مختلف-حائز-اهمیت مهلت شرکت در جشنواره تاریخ نگاشت تمدید شد http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277568/مهلت-شرکت-جشنواره-تاریخ-نگاشت-تمدید به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روابط عمومی پژوهشکده تاریخ معاصر، این پژوهشکده در نظر دارد نخستین جشنواره اینفوگرافیک را در حوزه تاریخ معاصر ایران برگزار کند.   مهلت آثار به این جشنواره پیش از این، از 5 اردیبهشت (هم‌زمان با سالروز شکست حمله نظامی آمریکا به ایران در طبس به علت طوفان شن) تا 5 شهریور 1398 (هم‌زمان با روز تغییر تاریخ موهوم شاهنشاهی به هجری شمسی) اعلام شده بود که با توجه به استقبال از این جشنواره، مهلت ارسال آثار تا 26 دی‌ماه تمدید شد. علاقه‌مندان برای شرکت در این جشنواره می‌توانند در بازه زمانی یادشده، آثار خود را از طریق تارنمای جشنواره «تاریخ‌نگاشت» به دبیرخانه این جشنواره ارسال کنند.    این جشنواره، که «تاریخ‌نگاشت» نام دارد، در دو بخش دانش‌آموزی و حرفه‌ای برگزار می‌شود و هدف از برگزاری آن، ایجاد زمینه‌ای برای بروز استعدادها در ارائه اطلاع‌نگاشت (اینفوگرافیک) از تاریخ و انتقال تصویری اطلاعات تاریخی به مخاطبان است.    هم‌زمان با چهل‌ویکمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی، مراسم اختتامیه جشنواره «تاریخ‌نگاشت» در دهه فجر 1398 برپا و طی آن، به صاحبان آثار برتر جوایزی به قرار زیر اهدا خواهد شد.   رتبه اول: ۳۰ میلیون ریال، لوح تقدیر و تندیس جشنواره رتبه دوم: ۲۰ میلیون ریال و لوح تقدیر رتبه سوم: ۱۰ میلیون ریال و لوح تقدیر شایسته تقدیر: ۵ میلیون ریال و لوح تقدیر   محورهای جشنواره شامل سیاست، فرهنگ و رسانه، اقتصاد و نفت، توسعه، اجتماع، نیروهای نظامی و امنیتی و انقلاب اسلامی است.   علاقه‌مندان به شرکت در جشنواره «تاریخ‌نگاشت» برای کسب اطلاعات بیشتر درباره این جشنواره یا ارسال آثار خود می‌توانند از راه‌های ارتباطی زیر اقدام کنند:   دبیرخانه جشنواره «تاریخ‌ نگاشت» در تهران، الهیه، خیابان شهید فیاضی (فرشته)، نبش خیابان چناران، شماره 15 قرار دارد. ]]> تاریخ و سیاست Mon, 01 Jul 2019 04:19:59 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277568/مهلت-شرکت-جشنواره-تاریخ-نگاشت-تمدید ثبت مجموعه اسناد بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277567/ثبت-مجموعه-اسناد-بقعه-شیخ-صفی-الدین-اردبیلی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، مجموعه اسناد تاریخی میراث جهانی شیخ صفی‌الدین اردبیلی از جمله معتبرترین، قدیمی‌ترین و پرتعدادترین اسناد ایران محسوب می‌شود و در بررسی تاریخ اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی شمال غرب ایران از اهمیت بالایی برخوردار است.   ارزش و اهمیت این اسناد، که بخش اعظم آن در دهه‌های گذشته‌ برای حفاظت بهینه به موزه ملی ایران منتقل شده، موجب ثبت آن در فهرست ملی برنامه حافظه جهانی شده است.   مراسم اهداء گواهی ثبت مجموعه اسناد بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی در فهرست ملی برنامه حافظه جهانی دوشنبه 10 تیرماه 1398 در موزه ملی ایران به نشانی تهران، خیابان امام خمینی (ره)، نبش سی تیر، سالن همایش موزه باستان‌شناسی و هنر دوران اسلامی موزه ملی ایران برگزار می‌شود. ]]> تاریخ و سیاست Mon, 01 Jul 2019 04:13:03 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277567/ثبت-مجموعه-اسناد-بقعه-شیخ-صفی-الدین-اردبیلی توماس اوگر: دین مسیحیت تحت تاثیر اساطیر ایرانی است http://www.ibna.ir/fa/doc/report/277546/توماس-اوگر-دین-مسیحیت-تحت-تاثیر-اساطیر-ایرانی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، چهارمین دوره کارگاه تخصصی ایران‌شناسی با تمرکز بر «میراث فرهنگی و هنری ایران در فضای پژوهشی کشورهای آلمانی‌زبان» هم‌اکنون در خانه ایران در برلین در حال برگزاری است. در این دوره از کارگاه مطالعات ایران‌شناسی، اساتید و پژوهشگرانی از دانشگاه‌های کشورهای آلمان، اتریش و سوییس از جمله دانشگاه‏‌های گئورگ آگوست گوتینگن، لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ، بامبرگ، توبینگن و موسسه فرهنگی حافظ و نیز انجمن خطاطان ایرانی در برلین شرکت کرده‌اند. عناصر ایرانی در دین مسیحیت توماس اوگر در این کارگاه، مقاله‌ای با عنوان «اسطوره‌های ایرانی کهن در مسیحیت» ارائه کرد. او در بخشی از سخنان خود گفت: فرضیه‌هایی که در مورد پیشینه اسطوره‌های ایران مطرح می‌شود؛ نخست کریسمس، تولد سالانه (یلدا) از مهر، عشق و رحمت. این ویژگی‌ها زمانی که فرقه میترا به تدریج نفوذ خود در امپراطوری روم را از دست داد، منتقل شدند. دوم مبانی اصولی زرتشت «گفتار نیک، پندار نیک و کردار نیک» توسعه خود در مسیح را در سه گانگی خدا پیدا می‌کند: خدا پدر (متفکر)، پسر خدا (گفتار) و روح الله خدا (کردار یا عمل پسر جوان پس از عروج روح مقدس در زمان فینگستن (پنجاهه).  وی افزود: سوم جام جمشید یا جام جم است که به شکل کریستالی که جهان در آن دیده می‌شود، معجزات را نشان می‌دهد و جایگاه ابدی آن در زندگی را ضمانت می‌کند: الگویی برای جام مقدس. این افسانه در قرن چهارم توسط خطار مانی یا آریایی‌ها (در دوران آتیلا پادشاه هون) به فرانسه منتقل شد و نزد سلت‌های محلی جای گرفت و سپس با روایت‌های مسیحی در مورد جام جوزف آریماتا ترکیب شد. مبارزه با برده‌داری در ایران از دیگر سخنرانان این کارگاه پروفسور هایدی والشر بود که در موضوع «بررسی فرهنگ سیاسی و اجتماعی مقابله با برده داری در ایران قرن 19 میلادی» صحبت کرد.  وی در بخشی از ارائه خود گفت: این سخنرانی به بسط و گسترش مفهوم فرهنگ در روابط اجتماعی و سیاسی پرداخته و از یک سو موضوع فرهنگ سیاسی و از سوی دیگر فرهنگ تاریخ نگاری را به تصویر می‌کشد. در این میان نگاهی انتقادی بر منابع منسوخ خواندن برده داری در ایران در قرون 19 و 20 میلادی و روند آرام تجارت برده داری و بررسی تاریخی آن انداخته خواهد شد. وی افزود: سیاست‌های انگلیس زمینه مبارزه با برده‌داری در اواخر قرن 18 سبب شد مسئله تجارت برده‌داری و سیاست های مربوط به آن، به یک مسئله مهم در سطح بین الملل تبدیل شود. مداخله انگلیس در تجارت برده داری در ایران، نتیجه افزایش منافع انگلیس در خلیج فارس به شمار می‌رود. پایان تجارت برده داری بدون همکاری ایران ممکن نبود. در پی تلاش‌های دیپلماتیک تهاجمی انگلیس سرانجام در سال 1847 سلطان عبدالمجید عثمانی ممنوعیت تجارت برده از طریق خلیج فارس را صادر کرد. رولاند پیچ نیز در این کارگاه مقاله‌ای را درباره فلسفه سهروردی ایراد کرد. وی گفت: متافیزیک نور شهاب الدین یحیی سهروردی (۱۱۵۴-۱۲۰۹) به طور کلی نقطه اوج متافیزیک نور ایران به شمار می‌رود. من تلاش کردم تا با استفاده از آموزه‌های عرفانی متافیزیک نوری سهروردی، ارتباطات و همبستگی‌های گسترده آن با سایر آموزه‌ها را نشان دهم. پیچ هم در سخنرانی خود ابتدا اهمیت کلی نمادها را مورد بررسی قرار داد که اساساً در خدمت بیان حقیقتی است که بیش از همه تفکر گفتمانی را در بر می‌گیرد. سپس تحلیل کرد که چگونه سهروردی متافیزیک نور خود را بر اساس آموزه نور قرآن باز می‌کند و ظهور نورها را از نور اولیه یا نورالانوار باز می‌یابد. در ادامه نیز نشان داد که سهروردی چگونه ارتباطات وسیع را به عنوان مکاتب تعالیم قرآنی با آموزه‌های نور ایرانی باستانی (فر، خُرّه کیانی) و آموزه‌های افلاطون تشریح می‌کند. در پایان به طور خلاصه به ارتباطات آموزه‌های نور ایرانی کهن فر کیانی و اسطوره‌هایی مانند جام مقدس و همچنین آموزه‌های رومی جرجیوس Georgios Gemistos Plethon 1355-1452 اشاره کرد که طی اقامت خود در امپراطوری عثمانی با متافیزیک نور سهروردی آشنا شده بود. این گزارش بر اساس اطلاعات آنلاین رایزنی فرهنگی ایران در آلمان تنظیم شده است. ]]> دین‌ Sun, 30 Jun 2019 11:09:42 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/277546/توماس-اوگر-دین-مسیحیت-تحت-تاثیر-اساطیر-ایرانی کتابی برای پی بردن بهتر به ابعاد وجودی پدر مولانا http://www.ibna.ir/fa/doc/book/277541/کتابی-پی-بردن-بهتر-ابعاد-وجودی-پدر-مولانا  به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، «بهاء‌الدین محمد بن حسین بن احمد خطیب بلخی» مشهور به سلطان العلماء بلخ،‌ بهاالدین ولد و یا بهاءولد پدر مولانا جلال‌الدین صاحب اثر «مثنوی معنوی» است. شخصیت بهاءولد ماهیتی دوگانه دارد، از یک‌سو برای بسیاری فردی آشناست چرا که ارتباطش با مولانا مشخص است و از سوی دیگر فردی ناشناخته و مجهولات بسیار است چرا که نام وی فقط در پرتو نام پسرش درخشش دارد.   به منظور شناخت بهاءولد در میان آثار تاریخی کمتر کتابی دیده می‌شود که به این شخصیت تاریخی پرداخته باشد. در بین محققان داخلی استاد «بدیع‌الزمان فروزانفر» و «عبدالحسین زرین‌کوب» تلاشی را به منظور شناخت این شخصیت عارف انجام داده‌اند. در بین محققان خارجی هم می‌توان به افرادی همچون عبدالباقی گولپینارلی،‌ «آن ماری شیمل» در این راه تلاش‌هایی کرده‌اند.   کاظم محمدی از محققان حوزه عرفان در خصوص شخصیت بهاءولد کتابی را با همین عنوان منتشر کرده و در آن به زندگی،‌ سلوک و اندیشه وی پرداخته‌ است. محمدی در این کتاب که بالغ بر 15 فصل دارد در ابتدا شرحی از زندگی و پیشینه خانوادگی بهاءولد عرضه می‌کند و از جنبه‌های مختلف خانوادگی،‌ اجتماعی،‌ سیاسی و... زندگی او را مورد توجه قرار می‌دهد.   کتاب «بهاءولد؛‌ زندگی،‌ سلوک و اندیشه» در دو بخش اصلی نگاشته شده است و بخش دوم این کتاب ارتباط میان این شخصیت تاریخی با تصوف،‌ قرآن،‌ حدیث، نبوت و البته ایمان بهاءولد را مورد توجه قرار داده و به نوعی ابعاد فردی زندگی این شخصیت مورد نظر نویسنده کتاب است.   در بخشی از فصل رابطه بهاءولد و قرآن  می‌خوانیم:‌ «در این بودم که زین قرآن خواند،‌ ناظر معانی قرآن شدم و ناظر صنایع الله شدم اندیشه‌ام آمد که در جهان می‌نگرم رحمت و لطف و قهر و احسان و انعام الله را نظاره می‌کنم به مجرد این تا چه شود و الله را از این نعمت چه حکمت خیزد و از این نظر مرا چه سود دارد.» محمدی در تفسیر همین مطلب آورده است:‌ «شنیدن آیات او را به تامل وا می‌دارد تا در معانی آیات اندیشه نماید و آن را بفهمد،‌ و برای این منظور فهم را از طریق مصادیق آیات که از سوی پروردگار در تمام هستی جریان یافته را مورد نظر قرار می‌دهد و این گونه،‌ "مفهوم" و "مصداق" را با هم در می‌آمیزد تا به نتیجه‌ای مطلوب از معرفت توحید برسد.» نویسنده تفسیر خود را با اشاره به اینکه بهاء از مطالعه و تفکر قرآن به عنوان یک متن در جست‌وجوی مصادیقی است که در بیرون وجود دارد و در صدد یافتن معانی و حکمت وجود یا حضور هرچیزی است که نمایان شده است،‌ و در این حکمت یابی نیز به این می‌اندیشد که سم وی از این نظارت بر آیات وحیانی و طبیعی چه ‌می‌تواند باشد،‌ مطلب خود را این طور ادامه می‌دهد: «طبیعتا از این گونه اندیشه و اندیشیدن چنان که وعدهِ‌ی قرآن است،‌ همان هدایتی است که نصیب فرد می‌شود، و بدیهی است که این هدایت را خداوند نصیب هرکسی می‌کند که در آیات،‌ با ایمان و بارور تدبر و اندیشه می‌کند....» کتاب «بهاءولد؛‌ زندگی،‌ سلوک و اندیشه» در 930 صفحه و 15 فصل به همراه بخش کتاب‌نامه و نمایه توسط انتشارات نجم کبرا با قیمت 95 هزار تومان منتشر شده است.  ]]> تاریخ و سیاست Sun, 30 Jun 2019 11:05:52 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/277541/کتابی-پی-بردن-بهتر-ابعاد-وجودی-پدر-مولانا کتابی برای بازخوانی ساختار دین در عربستان عصر جاهلیت http://www.ibna.ir/fa/doc/book/277528/کتابی-بازخوانی-ساختار-دین-عربستان-عصر-جاهلیت به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) کتاب «خدایان شبه‌جزیره» نوشته توفیق الفهد که با ترجمه سیدمحمدحسین مرعشی در انتشارات نگاه معاصر منتشر شده است، تصویر فراگیری که از مقوله جاهلیت اعراب پیش از اسلام در ذهن‌ها شکل گرفته، را به چالش می‌کشد و نظام دینی این دسته از اعراب را تا حد امکان بازسازی می‌کند.   نخستین گام در این مسیر، تلاش برای بازشناسی خاستگاه واژه «عرب» است. به گفته نویسنده کهن‌ترین متنی که از این واژه استفاده کرده متنی آشوری متعلق به روزگار پادشاهی به نام شلمنسر است. اما در آن دسته از کتیبه‌های به جا مانده از دوران جاهلیت که به اعتقاد شرق‌شناسان متعلف به «اعراب شمالی» است، نامی از «عرب» نیامده است. به گفته نویسنده، شاید نخستین و تنها متنی که واژه عرب را بر همه اعراب از قبیل شهرنشین و بادیه‌نشین بار کرده، قرآن است. در قرآن زبان همه اعراب، «عربی» نامیده شده است. هر چند در این کتاب آسمانی نیز عرب گاهی به معنای بیابانگرد به کار رفته است.   نویسنده کتاب، توفیق الفهد در دانشگاه استراسبورگ فرانسه استاد کرسی اسلام‌شناسی بوده و پیش از آن نیز ریاست دانشگاه فرانسوی بیروت را بر عهده داشته است. نام اصلی کتاب «خدایان عربستان مرکزی در آستانه اسلام» است و به اعتقاد نویسنده، این ادیان آن‌گونه که در متون تاریخ‌نگاران ادیان آمده است، مبتنی بر جزمیات نبوده‌اند. بلکه این ادیان نیز مانند دیگر ادیان بر نهادها و احکامی بنیان گذاشته شده‌اند که در تاریخ‌نگاری ادیان، هنگامی که به ادیان شبه جزیره پرداخته می‌شود از نظر دور مانده‌اند.   به گفته الفهد، مورخان متقدم اسلامی نظیر شهرستانی و مسعودی اعتقاد دینی اعراب را به دو دسته معطله و محصله تقسیم می‌کردند. برخی از معطله منکر معاد جسمانی و زندگی اخروی بوده‌اند و برخی دیگر از این گروه نیز اگرچه معتقد به زندگی اخروی و وجود پروردگار بوده‌اند، اما رسالت پیامبران را انکار می‌کرده‌اند. معطله‌ای که به معاد جسمانی باور نداشته‌اند به نوعی از تناسخ اعتقاد داشته‌اند که به ویژه پس از مرگ‌های سخت رخ می‌داده است. به اعتقاد آنان پس از چنین مرگ‌هایی از خون، مغز و دیگر قسمت‌های بدن پرنده‌ای به نام هامَه پدید می‌آید که هر سه سال یک‌بار به مدفن جسد بازمی‌گردد. از سوی دیگر برخی از کسانی که امکان فرستادن رسول از جانب خدا را نفی می‌کردند به وجود فرشتگان اعتقاد داشتند. در میان معطله حتی کسانی نیز وجود داشته‌اند که گرایش‌هایی به ادیانی مانند یهودیت، مسیحیت و صابئین از خود بروز می‌داده‌اند.   یکی از پرچالش‌ترین مباحث درباره اعراب پیش از اسلام که محل اختلاف بسیاری از مورخین بوده است، مقوله زنده به گور کردن دختران است. توفیق الفهد در کتاب خدایان شبه جزیره به این موضوع نیز پرداخته و روایت قرآن از این مقوله را تایید کرده است. قرآن در بخش‌های مختلف خود و از جمله در آیات 58 و 59 سوره نحل، آیه 31 سوره الاسراء، آیه 151 سوره انعام و آیات 8 و 9 سوره تکویر به مقوله زنده‌ به گور کردن دختران می‌پردازد و مقولاتی نظیر شرمساری از تولد فرزند دختر و نیز فقر را از جمله دلایل میل اعراب به زنده به گور کردن دختران معرفی می‌کند.     به گفته الفهد، دلایل و شیوه زنده به گور کردن از منظر تاریخی چندان آشکار نیست و این به دلیل پراکندگی متون به جای مانده در این زمینه است. اما از همین متون می‌توان پی برد که در میان سامیان باستان و به ویژه کنعانیان رسم قربانی کردن انسان رواج داشته است.   از دیگر مباحثی که در کتاب خدایان شبه جزیره به تفصیل به آن پرداخته شده است، مقوله جایگاه آتش در شبه جزیره است. آتش در زیست مردمان آن دیار نقشی پررنگ داشته است و الفهد در کتاب خود ماهیت نقش‌های گوناگون انواع آتش، از جمله آتش مزدلفه، آتش استسقاء یا طلب باران، نار الطرد یا آتش از خود راندن که پس از رفتن مهمانی ناخوشایند برافروخته می‌شده تا او هرگز بازنگردد و همچنین نارالقری یا آتش مهمان‌نوازی که به ویژه در زمستان برافروخته می‌شد تا مسافران در راه مانده را نجات دهد؛ آتش جنگ و آتش فدیه، آتش پیمان، آتش خیانت که در کوهستانی که تا مِنا امتداد داشت برافروخته می‌شد و همراه با برافروخته شدن آن به آواز بلند خبر پیمان‌شکنی کسی نسبت به دیگری را اعلام می‌کردند و آتش‌های دیگری از این دست که در زمان‌ها و مکان‌های مختلف برافروخته می‌شد را بیان کرده است.   توجه به اخترشناسی در میان اعراب نیز از دیگر مقولاتی است که در این کتاب به آن پرداخته شده است. به گفته نویسنده مستشرقان در ابتدا درباره نوع توجه اعراب به ستاره‌ها دچار اشتباه شده‌اند، تا آنجا که برخی از آنها بسیاری از اعراب را ستاره‌پرست معرفی کرده‌اند.   در فصل دوم کتاب، نویسنده تلاش می‌کند تا فهرستی از نام‌های خدایان شبه جزیره عربستان ارائه دهد. بر مبنای تحقیقات او که به ویژه مبتنی بر کتاب الاصنام نوشته ابوعثمان جاحظ است، بیش از نود خدا در شبه جزیره عربستان شناسایی شده‌اند و فهرست الفبایی نام آنها در کتاب ذکر شده است.   فصل سوم کتاب نیز به حرم‌های شبه جزیره اختصاص یافته است. مشهورترین این حرم‌ها کعبه است اما غیر از کعبه، سه حرم دیگر که عبارت بوده‌انداز بُسّ (که حرم بت معروف عزی بوده است)، دوار و رَبّ نیز وجود داشته‌اند. به این جز این حرم‌ها، حرم‌های بدوی نظیر «مشاعر»، «انصاب»، «مواقف»، «مناسک» و «جمرات» و... نیز در شبه جزیره وجود داشته‌اند.   کتاب «خدایان شبه جزیره» که بر تحقیقات پژوهشگران غربی و اسلامی درباره شبه‌جزیره عربستان تکیه دارد، مبتنی بر داده‌های تاریخی و باستان‌شناختی معتبری است که در آثار پیش از این کتاب کمتر مورد توجه بوده‌اند. آثاری که پیش از این کتاب به مقوله تاریخ شبه جزیره پیش از اسلام پرداخته‌اند به طور عمده بر متون دوران‌های اولیه اسلامی مبتنی بوده‌اند اما دستاوردهای باستان‌شناختی در حوزه شبه جزیره اکنون درهای بسیاری را برای تحقیق در زمینه دوران جاهلیت گشوده است که در این کتاب مورد توجه بوده‌اند. اما آنچه گفتنی است، این است که حتی این کتاب نیز پاسخگوی تمامی ابهامات در زمینه تاریخ عصر جهالیت نیست. بی‌شک بر مبنای تحقیقات باستان‌شناختی و بازخوانی متون به جا مانده از دوران جاهلیت و نیز متون صدر اسلام بر مبنای روش‌های جدید تحقیق می‌شود دستاوردهای فراوانی در زمینه شناخت تاریخ عصر جاهلیت به دست آورد. تاریخی که شناخت آن در زمینه شناخت تاریخ اسلام بسیار مهم و اثرگذار است.   کتاب «خدایان شبه جزیره» نوشته توفیق الفهد را سیدمحمدحسین مرعشی به فارسی ترجمه کرده است و چاپ اول آن را انتشارات نگاه معاصر در 256 صفحه و با قبمت چهل و پنج هزار تومان در سال 1398 منتشر کرده است. ]]> تاریخ و سیاست Sun, 30 Jun 2019 10:30:10 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/277528/کتابی-بازخوانی-ساختار-دین-عربستان-عصر-جاهلیت انسان‌ها برای مرگ خود یک نمایشنامه فرهنگی در ذهنشان می‌سازند http://www.ibna.ir/fa/doc/report/277534/انسان-ها-مرگ-خود-یک-نمایشنامه-فرهنگی-ذهنشان-می-سازند به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، نشست «مطالعات اجتماعی مرگ در ایران» از سوی دفتر طرح‌های ملی و پژوهشکده فرهنگ پژوهشگاه و با همکاری انجمن انسان‌شناسی ایران در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات برگزار شد. در این نشست هاجر قربانی (پژوهشگر و مترجم حوزه مطالعات مرگ)، مرتضی کریمی (انسان‌شناس و محقق حوزه مطالعات مرگ) و رضا تسلیمی طهرانی (جامعه‌شناس و پژوهشگر جامعه‌شناسی مرگ) سخنرانی کردند و رویکردهای نظری در حوزه مطالعات اجتماعی مرگ و برخی پژوهش‌های میدانی انجام‌گرفته در حوزه‌های جامعه‌شناسی و انسان‌شناسی مرگ در ایران را بررسی کردند. در این نشست تسلیمی‌طهرانی گفت: در توصیف وضعیت اجتماعی مرگ در جامعه‌ ما باید از کلی‌گویی پرهیز کرد و حیاتِ عینی و ذهنی مرگ را در ارتباط با مقولاتی مانند سبک زندگی، جنسیت، سن، قومیت و ... تحلیل کرد. وی ادامه داد: از نظر من حیات عینی و ذهنی مرگ را می‌توان با مفهوم سبک زندگی در رابطه قرار داد. از لحاظ عینی، شاخص های مختلف مرتبط با مرگ (مانند آگهی های ترحیم، بنرها، حجله، مراسم تشییع جنازه، مراسم اعدام در ملاء عام و ...) در مناطقی که محل سکونت طبقات پایین و متوسط سنتی است بیشتر به چشم می‌خورند زیرا در حقیقت با بخشی از سبک زندگی آنها مرتبط هستند و این در حالی است که این شاخص‌ها در مناطق محل سکونت طبقات بالا و متوسط جدید از تراکم کمتری برخوردارند.   همچنین در بُعد ذهنی، نتایج پژوهش انجام شده نشان می‌دهد، هرگاه مولفه‌هایی مانند مصرف مادی، مصرف فرهنگی و انجام سفر به نحو محدود و اندک در سبک زندگی افراد حاضر باشند تفکرات آنها در مورد مرگ قالبی و کلیشه‌ای خواهد بود. این در حالی است که اگر این مولفه‌ها در سبک زندگی افراد به میزان زیاد حاضر باشند نحوه تفکر آنها در مورد مرگ از اشکال متنوع و متمایزی برخوردار خواهد بود. در نتیجه اگر مولفه‌های ذکر شده سبک زندگی را با سبک های زندگی طبقاتی درارتباط قرار دهیم، می توانیم با اندکی تسامح بگوییم؛ اعضای طبقات پایین و متوسط سنتی غالبا به نحو قالبی و کلیشه ای در مورد مرگ می اندیشند در حالی که تفکر در مورد مرگ در بین اعضای طبقات بالا و متوسط جدید از تنوع قابل ملاحظه‌ای برخوردار است. از نظر تسلیمی، ما به همان شیوه‌ای می‌میریم که زندگی کرده‌ایم و سبک زندگی ما می‌تواند نحوه‌ مردنمان را مشخص کند. اگر سبک زندگی ما جمع گرایانه باشد در هنگام احتضار و مرگ نیز در جمع خویشاوندان و دوستان خود خواهیم بود و مراسم تدفین، تشییع و ترحیم ما نیز متناسب با سبک زندگیمان و به صورت جمعی برگزار خواهند شد و اگر در دوران زندگی به تنهایی زندگی کنیم در هنگام احتضار و مرگ نیز تنها خواهیم بود و مراسم مرگ ما نیز به صورت محدود برگزار خواهد شد. مرتضی کریمی، انسان‌شناس و محقق حوزه مطالعات مرگ با عنوانِ از زهدان تا گور در این نشست به هویت اجتماعی انسان پیش از تولد و پس از مرگ پرداخت. کریمی در ابتدای صحبت‌هایش بیان کرد که آدم‌ها هر یک برای مرگ خود یک نمایشنامه فرهنگی در درون ذهنشان می‌سازند و هر یک از ما داستانی از مرگ خود در ذهنمان خواهیم داشت. سپس به بحث اصلی خود یعنی هویت و مرگ پرداخت. به بیان کریمی همزمان با آغاز تولد به شکل پاردوکسیکالی مرگمان آغاز می‌شود و مرگ و تولد دو روی یک سکه هستند.  آنچه که در این موضوع اهمیت دارد این است که آیا پیش از تولد و پس از مرگ هویت اجتماعی وجود دارد یا خیر؟ کریمی این سوال را می‌پرسد که با توجه به این تعریف که انسان نیازمند بدن است آیا جنین و متوفی انسان‌اند؟ بواقع تعریف کریمی در این نشست آن است که بله جنین و متوفی انسان هستند چرا که هویت اجتماعی دارند و نقش اجتماعی مهمی را در جامعه ایفا می‌کنند. برای مثال به بازماندگان متوفی اشاره می‌کند که بواسطه مرگ متوفی روزها و ماه‌ها به‌دورِ هم جمع می‌شوند و برعکس انسان‌هایی که دچار مرگ اجتماعی هستند یعنی بدن دارند اما هیچ نقشِ اجتماعی‌ای در جامعه ندارند پس تعریف انسان و هویت اجتماعی برای آنها درنظر گرفته نمی‌شود چرا که خاطره و زبان دو عنصر اصلی در تعریف نقشِ اجتماعی دارند.  در اصل به گفته کریمی اگرچه فرآیند هویت‌سازی وابسته به بدن است اما نقش اجتماعی در این تعریف نیز بسیار موثر است. کریمی در ادامه صحبت‌هایش به نقش تکنولوژی در تغییر تعریف هویت می‌پردازد و نشان میدهد که چگونه دستگاه‌های موجود در نظام پزشکی از رازِ سربه مهرِ رحمِ مادر در دوران جنینی پرده بر می‌دارند و یا متریال‌هایی ابداع شده‌اند که برای خاطره‌سازی و به‌یادماندنِ متوفی بنرهایی می‌سازند و در اصل این متریال‌ها این امکان را در اختیار بازمانده‌ها قرار میدهند تا کماکان مردگان در درون چارچوبِ معنایی ما انسان‌ها حضور داشته باشند. از نظر این انسان‌شناس اگر چه هویت انسانی چیزی نیست که وابسته به بدن باشد اما ناگزیر است از سوی دیگر برای هویت‌مندی بدن را به تصویر بکشد. برای مثال عکس‌های سرقبور مردگان نمونه‌ای بارز از این موضوع است.   هاجر قربانی، پژوهشگر و مترجم حوزه مطالعات مرگ، نیز در این نشست به اهمیت مطالعات مرگ در جامعه‌ی ایران معاصر پرداخت. او در این نشست با نگاهی گاه‌شمارانه به نیم‌قرنِ اخیرِ تاریخ اجتماعی، فرهنگی و سیاسی از اهمیت مرگ در جامعه‌ی ایرانی خبر داد و نشان داد که مرگ و بویژه مرگ مقدس (شهادت) چه نقشی در جامعه ایفا کرده و فهمِ فرهنگی دولت‌ملت از این پدیده چه بوده و با آن چگونه مواجه شده است. این پژوهشگر همچنین در بخشِ دوم صحبت‌هایش تغییراتِ مناسکِ مرگ در جامعه‌ی ایرانی را مورد بررسی قرار داد و با مطالعه‌ی میدانی بر روی گورستان پایتخت، بهشت‌زهرای تهران، نشان داد که چگونه یک گورستان به یک سازمان تغییر ماهیت داده و امورِ مناسکی آن با نظامِ بوروکراتیک همراه شده است. همچنین با تحلیلِ دو الگوی جوامع سنتی و مدرن نشان داد که چگونه مناسک مرگ از یک امرِ مبتنی بر عقلانیتِ ارزشی که پیش از این در جامعه‌ی ایران بواسطه‌ی بستگان ونزدیکان متوفی انجام می‌شد به یک امرِ مبتنی بر عقلانیت ابزاری، و در شکلِ یک تقسیمِ اجتماعی کار، از سوی افرادی غیر از بستگانِ متوفی انجام می‌شود. به گفته‌ قربانی چنین رویدادی حتی در نحوه‌ی کنش‌های عاطفی و فیزیکی بستگان نسبت به مرگ متوفی و از دست‌دادنِ عزیزشان نیز دخالت داشته است و حتی موجبِ تغییرِ نگرش افراد به مساله‌ی مرگ نیز شده است. قربانی در نهایت تغییر الگوی گورستان‌های مدرن ایران را  ناشی از تجربه‌ مدرن‌شدن جامعه‌ ایرانی دانست و اشاره کرد: بنابراین مطالعات مرگ آنچنان مورد اهمیت است که از نمونه‌ی چنین مطالعاتی دیگر پژوهشگرانِ علوم اجتماعی می‌توانند بعد از این به تحولِ در فرم‌ها و محتواها و كاركردهاي آييني در بستر كلان‌شهر تهران و پيامدهاي آن بپردازند و نشان دهند چگونه از خلال اين تحولات آييني ما با تحولات تجربه‌هاي فرهنگي مواجه هستيم و چگونه آيين‌ها بستري براي نوآوريِ فرهنگي می‌شوند. ]]> تاریخ و سیاست Sun, 30 Jun 2019 09:29:38 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/277534/انسان-ها-مرگ-خود-یک-نمایشنامه-فرهنگی-ذهنشان-می-سازند تاریخ حقوق ایران در دوره مادها و هخامنشیان چگونه بوده است؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277506/تاریخ-حقوق-ایران-دوره-مادها-هخامنشیان-چگونه-بوده به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، کتاب «تاریخ حقوق ایران (مادها و هخامنشیان)» در دو بخش تنظیم شده است. بخش نخست به پادشاهی ماد و بخش دوم به پادشاهی هخامنشیان می‌پردازد. در بخش نخست به قلمرو مادها، منابع تاریخی دوران ماد و حقوق در دوره ماد اشاره شده است و در بخش دوم به منابع تاریخی دوران هخامنشیان، حقوق در دوره هخامنشیان، حق شاهی و مشروعیت سلطنت، حقوق خانواده، نظام قانونگذاری، قضا و دادگستری، وکالت، حقوق جزا، حقوق عمومی، حقوق اداری، حقوق گمرکی، حقوق تجارت و حقوق خصوصی پرداخته شده است. نویسنده کوشیده‌ است که خواننده این کتاب را که علاقه‌مند به تاریخ حقوق است درگیر اختلاف‌نظرهای مورخان درباره موضوعات مطرح در دوران مادها یا هخامنشیان نکند و از این رو برای آنان که به این گونه موضوعات علاقه دارند در پاورقی کتاب، منابع و ماخذ مربوط را برای مراجعه و مطالعه بیشتر ذکر کرده‌ است. نویسنده در مقدمه کتاب نوشته است: «مورخان قدیم و جدید بسیار اندک بخشی مستقل در باب حقوق مطرح کرده‌اند و بیشتر به وقایع تاریخی پرداخته‌اند و نگاهشان خواه به عنوان روایتگر تاریخ و خواه در مقام تحلیلگر آن ایرادی بر آنان نیست که نخواسته‌اند یا نتوانسته‌اند تحلیلی حقوقی از وقایع تاریخی ارائه دهند یا نگاهی حقوقی به زوایای تاریخ حقوق ایران پیش از اسلام داشته باشند.» وی در ادامه به این مساله نیز می‌پردازد که مطالعه منابع موجود تاریخی نشان می‌دهد که چه سنگ‌نبشته‌ها و چه تواریخ مکتوب، بیشتر به ذکر جنگ‌ها و پیروزی‌ها یا شکست‌ها پرداخته‌اند و از آن‌ها ذکر وضعیت اجتماعی یا حقوقی مردم بسیار کم دیده می‌شود. در بین نوشته‌های مربوط به چگونگی جنگ‌ها و جدال‌ها، بیشتر در مورد باغ‌ها و پردیس‌ها و اماکن سخن گفته شده است و البته گفتار در باب خیانت‌ها و دسیسه‌ها نیز کم نیست. پر واضح است که در چنین وضعیتی اگر ناحیه‌ای در جنگ وارد نمی‌شد یا موضوع دسیسه یا خیانتی نبود از کانون توجه دور می‌ماند و جایی برای ذکر در تاریخ نمی‌یافت. از این رو برای ملاحظه وضعیت اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایران، خواه در زمان مادها و خواه در دوره هخامنشیان و دیگران، این تواریخ آگاهی بسیار اندک و قلیلی در باب شرق و شمال امپراتوری و ناحیه سیستان یا حاشیه خزر و خلیج فارس به دست می‌دهند. بیگ‌زاده بر این باور است که برای پژوهشگر به‌ویژه پژوهنده تاریخ حقوق دستمایه‌ای برای کشف وضعیت حقوقی مناطق نیست و اگر حکمی در باب حقوق این دوران از تاریخ حقوق ارائه می‌شود بیشتر محدود است به بخش غربی ایران پیش از اسلام، یعنی ناحیه‌ای بین تهران کنونی تا آن سوی عراق فعلی، بدین ترتیب در خصوص سایر مناطق ایران، گاه باید از روی قرائن موجود دست به استنباط زد و گاه همین قرائن هم وجود ندارند و باید منتظر ماند تا دلایل و قرائنی یافت شوند. کتاب «تاریخ حقوق ایران (مادها و هخامنشیان)» در 114 صفحه و قیمت 9 هزار تومان از سوی انتشارات سمت منتشر شده است. ]]> تاریخ و سیاست Sun, 30 Jun 2019 08:41:01 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277506/تاریخ-حقوق-ایران-دوره-مادها-هخامنشیان-چگونه-بوده