خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) - آخرين عناوين علوم‌انسانی :: نسخه کامل http://www.ibna.ir/fa/history_politic Sun, 21 Oct 2018 09:31:56 GMT استوديو خبر (سيستم جامع انتشار خبر و اتوماسيون هيئت تحريريه) نسخه 3.0 /skins/default/fa/normal3/ch01_newsfeed_logo.gif تهيه شده توسط خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) http://www.ibna.ir/ 100 70 fa نقل و نشر مطالب با ذکر نام خبرگزاری کتاب ايران آزاد است. Sun, 21 Oct 2018 09:31:56 GMT علوم‌انسانی 60 برگزاری کنفرانس بین‌المللی اگزیستانسیالیسم، فلسفه، آزادی و تشویش http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266570/برگزاری-کنفرانس-بین-المللی-اگزیستانسیالیسم-فلسفه-آزادی-تشویش به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) بیست و یکمین کنفرانس بین‌المللی اگزیستانسیالیسم، فلسفه، آزادی و تشویش در روزهای ۱۱ و ۱۲ فوریه ۲۰۱۹ در کوالالامپور، مالزی برگزار می‌شود. محور موضوعات کنفرانس شامل اگزیستانسیالیسم،  پیدایش موضوع وجود و هستی به عنوان یک مشکل فلسفی،  نیچه و نیهیلیسم،  آزادی و ارزش، ایده آل ارزش‌ها، سیاست، تاریخ و تعامل، هایدگر، تاریخ به عنوان ادعا، سارتر، اگزیستانسیالیسم و مارکسیسم، انسان گرایی، پوچ‌گرایی، کمال و تعالی،  ناامیدی، مخالفت با پوزیتیویسم و عقلانیت، دین، قرن ۱۹، داستایوفسکی، فلسفه وجود در اوایل قرن بیستم، فلسفه وجود پس از جنگ جهانی دوم،  فلسفه وجود در هنر، فیلم و تلویزیون، ادبیات، تئاتر، انتقادات، اگزیستانسیالیسم امروز است. علاقi مندان می‌توانند آثار خود را به نشانی https://waset.org/apply/۲۰۱۹/۰۲/kuala-lumpur/ICEPFA?step=۲  ارسال کنند. مهلت ارسال آثار ۲۶ اکتبر ۲۰۱۸ است. برای کسب اطلاعات بیشتر به آدرس https://waset.org/conference/۲۰۱۹/۰۲/kuala-lumpur/ICEPFA مراجعه شود. ]]> علوم‌انسانی Sun, 21 Oct 2018 05:50:37 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266570/برگزاری-کنفرانس-بین-المللی-اگزیستانسیالیسم-فلسفه-آزادی-تشویش حقوق فرهنگ از منظر حقوق شهروندی برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/266582/حقوق-فرهنگ-منظر-شهروندی-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، پنجمین نشست از سلسله نشست‌های علمی تخصصی حقوق فرهنگ از منظر حقوق شهروندی به همت دبیرخانه کنگره بین‌المللی با مشارکت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار می‌شود.    دستیار ویژه وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در امور حقوق شهروندی در این نشست حضور دارد. حقوق فرهنگ از منظر حقوق شهروندی  یکشنبه 29 مهرماه ساعت 16 تا 18 در سالن اجتماعات میدان بهارستان، خیابان کمال‌الملک وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار می‌شود. ]]> علوم‌انسانی Sat, 20 Oct 2018 13:05:58 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/266582/حقوق-فرهنگ-منظر-شهروندی-برگزار-می-شود منظومه فکری شارلاتان‌ها چیست؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/book/266399/منظومه-فکری-شارلاتان-ها-چیست به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) کتاب «شارلاتانها: مروری بر تشخیص و درمان توسعه نیافتگی» نوشته سید مهدی علوی‌نیا در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است. در بسیاری از منابع به موضوع توسعه یافتگی با نگرش‌های مختلف علوم انسانی همچون جامعه‌شناسی، اقتصاد، سیاست و مدیریت نگاه کرده‌اند اما در این کتاب سعی بر آن است که طرحی نو در انداخته شود و بنابراین از منظر مهندسی و سیستم و صد البته با کمک گرفتن از همین شاخه‌های مذکور علوم انسانی به تحلیل موضوع پرداخته شود.   نقشه راه در این کتاب بدین صورت است که در ابتدا توسعه یافتگی تعریف و معیارهای تشخیص آن تشریح و با در نظر گرفتن این معیارها، وضعیت کشورمان ارزیابی می‌شود. هدف از این ارزیابی شناخت جایگاه واقعی ایران در زمینه توسعه است.   وجود و انباشت انواع مختلف سرمایه همچون سرمایه‌های مادی، انسانی و اجتماعی از عوامل توسعه یافتگی هر کشوری هستند. در ادامه با ارایه استدلال‌های ساده، سرمایه اجتماعی کلید واژه توسعه معرفی می‌شود. سرمایه اجتماعی تعریف و شاخص اندازه‌گیری آن بیان می‌شود. اعتماد، قانون مداری و مشارکت اجتماعی سه عنصر اصلی سرمایه اجتماعی تبیین می‌شوند. در مرحله بعد به این مطلب پرداخته می‌شود که سرمایه اجتماعی در یک جامعه با نگرش و کارکرد سیستم حمایتی نمود و ظهور پیدا می‌کند.   بدون عملکرد سیستماتیک و صد البته ساختار حمایتی امکان تولید سرمایه‌های اجتماعی در یک جامعه مقدر نیست سعی می‌شود از مهندسی سیستم و از قوانین فیزیک برای اثبات این مطلب کمک گرفته می‌شود. در ادامه آفت عملکرد سیستماتیک یک جامعه بیان شده و به دنبال آسیب‌شناسی یک جامعه سیستماتیک حمایتی است.   شارلاتانیسم در ادامه کتاب تعریف شده و تاثیرات منفی آن در شکل‌گیری یک جامعه سیستماتیک حمایتی تشریح می‌شود. از نمودهای رفتاری تفکر شارلاتانیسم در جامعه نمونه‌هایی در کتاب بیان شده و اساسا رفتارهایی که شارلاتانیسم است، تشریح می‌شود. در جلد اول کتاب به بحث تشخیص توسعه نیافتگی پرداخته می‌شود و تفکر شارلاتانیسم به مثابه بیماری سرطان در پیکره جامعه مشاهده می‌شود.   در بخش دوم کتاب چگونگی تقویت سیستم ایمنی جامعه برای مبارزه با تفکر شارلاتانیسم با بهره‌گیری از مهندسی سیستم و کنترل به عنوان بهترین روش درمانی بیان می‌شود.   در انتهای این کتاب به این جمع‌بندی رسیده می‌شود، که عامل اصلی عقب ماندگی ایران را در اخلاق نکوهیده بعضی از مردمان آن باید جست که آن اخلاق زشت چیزی نیست جز شارلاتانیسم.   در بخشی از این کتاب می‌خوانیم: «منظومه فکری شارلاتان‌ها بر پایه دروغ و نفاق شکل گرفته و در مقام عمل نیز انسان‌هایی کاملا پررو، مدعی و قانون گریز هستند آنان از هر وسیله برای حصول اهداف غیر منطقی خود استفاده می‌کنند. وجه مشترک مهم اخلاقی آن‌ها خودخواهی و فزون طلبی است آن‌ها همه چیز حتی امکانات عمومی را برای خود می‌خواهند آنان افرادی به غایت خودمحور بوده و از قانون تا زمانی که نیاز آنها را بر آورده می‌سازد حمایت می‌کنند و کوچکترین تداخل قانون و حقوق دیگران با منافع خود را بر نمی‌تابند. آری آنها بسیار خودخواه و فزون طلب‌اند و به همه چیز  طمع دارند اولی افسوس که این طمع به همه چیز برابر است با از دست دادن همه چیز برای خودشان و دیگران. آن‌ها از زندگی خود نیز همواره ناراضی هستند و لذتی نمی‌برند. خداوند متعال در قرآن کریم برای آن‌ها عذابی دردناک بشارت داده است.»  «شارلاتانها: مروری بر تشخیص و درمان توسعه نیافتگی» نوشته سید مهدی علوی‌نیا با شمارگان هزار نسخه در 104 صفحه به بهای 9 هزار تومان از سوی انتشارات آوای قلم در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است. ]]> علوم‌انسانی Sat, 20 Oct 2018 12:12:48 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/266399/منظومه-فکری-شارلاتان-ها-چیست دغدغه‌های سیاست‌گذاران و کارگزاران فرهنگی در ایران چیست؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/book/266348/دغدغه-های-سیاست-گذاران-کارگزاران-فرهنگی-ایران-چیست به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) تلاش برای چهارچوب‌مند کردن بررسی مسائل فرهنگی و ارائه ساختاری برای ارزیابی این مسائل از عمده دغدغه‌های کارگزاران فرهنگی در ایران و جهان بوده است. بر این مبنا و برای پاسخ به این نیاز است که در چهارچوب دانش سیاست‌گذاری فرهنگی، به مطالعه معیارهای قابل قبول برای ارزیابی فرهنگ توجه نشان داده می‌شود. این معیارها که از آن‌ها با نام «شاخص‌های فرهنگی» یاد می‌شود، برای سیاست‌گذاران امکانی کمّی فراهم می‌سازند تا مقوله‌ای کیفی نظیر فرهنگ را به‌صورتی دقیق‌تر ارزیابی کنند.  کتاب «از سیاست‌گذاری تا سنجش فرهنگی» که در سه جلد و با همت حسام‌الدین آشنا (استاد دانشگاه امام صادق و مشاور رئیس‌جمهور) و همکارانش از سوی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منتشر شده است، متن نهایی پژوهشی است که با هدف طراحی چارچوبی بومی و در عین حال قابل مقایسه در سطح بین‌المللی برای ارزیابی عملکرد و آثار سیاست فرهنگی در جمهوری اسلامی ایران انجام شده است. این برنامه پژوهشی که بازنگری «شاخص‌های فرهنگی ایران» نام داشته است با همکاری پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات و دانشگاه امام صادق انجام شده است بنا دارد چارچوبی برای تعیین شاخص‌های سیاستی در عرصه فرهنگ ارائه دهد. به گفته نویسندگان، آفت اساسی در راستای ارائه این چارچوب پیشنهادی عدم اجماع در میان اهل فن درباره تمامی ابعاد مرتبط با چنین شاخصی است. برای مقابله با این وضعیت نویسندگان دو جلد مقدماتی مشتمل بر حدود هزار صفحه مطلب، برای بررسی مبانی نظری و روشی و نیز سابقه سیاست‌گذاری و سنجش فرهنگی در جهان و ایران ارائه داده‌اند تا با توجه به فلسفه فرهنگ و انسان‌شناسی فرهنگی و همچنین رویکردهای سیاست فرهنگی برای شکل دادن به مبانی نظری و نیز با اتخاذ روش‌شناسی متناسب و در نظر گرفتن محدودیت‌های روشی متعارف بتوانند به یک چارچوب متناسب و اجماع‌برانگیز دست پیدا کنند. تفاوت عمده رویکرد این پژوهش با دیگر پژوهش‌های همگون آن است که نویسندگان با رویکردی استقرایی، روش خود را رسیدن از مصداق به تعریف بر مبنای الگوی تلفیقی مبانی نظری و تجربه‌های عملی در جهان و ایران قرار داده‌اند. حسام‌الدین آشنا جلد اول؛ مبانی نظری و تجارب جهانی جلد اول این کتاب که زیرعنوان «رویکردها و تجربه‌های جهانی» منتشر شده است، در سه بخش و هفت فصل تدوین شده است. بخش اول کتاب به بررسی بنیادهای نظری بحث اختصاص دارد. فصل اول این بخش که «از انسان‌شناسی فلسفی تا فلسفه فرهنگ در جمهوری اسلامی: مرور فشرده مبانی فلسفی و انسان‌شناختی سیاست فرهنگی در دوره مدرن» نام گرفته است، به این نتیجه می‌رسد که هر سیاست فرهنگی برگرفته از مجموعه بینش‌ها و ارزش‌ها درباره انسان به ما هو انسان و انسان در مقام سوژه فرهنگ‌هاست. در فصل دوم رویکردهای جهانی نسبت به سیاست و سیاست‌گذاری فرهنگی مورد بررسی قرار گرفته است. بر مبنای مباحث این فصل، گفتمان‌های اصلی سیاست فرهنگی در مغرب زمین عبارتند از لیبرالیسم و اومانیسم. این فصل با بررسی تاثیر این گفتمان‌ها بر سیاست‌گذاری فرهنگی در نمونه بریتانیای بعد از جنگ جهانی دوم تلاش می‌کند به تعریف و تمیز سیاست و سیاست‌گذاری فرهنگی از موارد مشابه دست بیابد. بنابراین آنچه که در این فصل آمده، در حال حاضر احتمال اینکه دولتی بخواهد به طور مطلق در یکی از دو سر طیف قرار بگیرد رو به کاهش است اما بر این مبنا که دولت مایل است به کدام سر طیف نزدیک‌تر باشد، بیست‌ویک رویکرد را می‌توان تشخیص داد که در فصل مورد بحث قرار گرفته‌اند. فصل سوم «تعاریف و سطوح شاخص‌های فرهنگی» نام دارد. در این فصل مفهوم «شاخص سیاستی» که از کلیدواژه‌های این پروژه فرهنگی محسوب می‌شود تعریف شده است. برخی از این شاخص‌ها کمّی است و بر عملکردهای مالی بخش فرهنگ نظر دارد و برخی دیگر رفتارها و فعالیت‌های فرهنگی را می‌سنجد. نوع پیچیده‌تر شاخص‌ها به ارزیابی تغییر ارزش‌ها و نگرش‌های عمومی می‌پردازد. از اساس باید این نکته را مدنظر قرار داد که تولید شاخص‌های فرهنگی بر مبنای روش‌های کیفی چندان مرسوم و مقدور نیست. پس در تعریف‎ها و سطوح نیز، بیش از آنکه عناصر کیفی مورد توجه قرار بگیرند، مبنا بر ارائه شاخص‌های کمّی و قابل ارزیابی قرار داده می‌شود. این فصل نیز مانند فصل پیش با ارائه نمونه‌ای از شاخص‌سازی با بهره‌گیری از روش‌های تحلیل عاملی تکمیل می‌شود. این تحلیل نمونه‌ای به موضوع دین‌داری اختصاص دارد و پیچیدگی مفهوم‌پردازی و طراحی شیوه سنجش برای یک شاخص فرهنگی را نشان می‌دهد. فصل چهارم «روش‌شناسی تولید شاخص‌های فرهنگی» نام دارد و به مراحل تولید شاخص فرهنگی و عوامل دخیل در آن می‌پردازد. بر مبنای آنچه که در این فصل آمده است مفهوم‌سازی، گزینش شاخص‌ها، تعریف و توصیف شاخص، جمع‌آوری داده‌ها برای شاخص‌ها و ارزیابی مداوم، پنج مرحله اساسی در تولید یک شاخص است. علاوه بر تولید شاخص، کیفیت‌سنجی شاخص از مباحثی است که در روش‌شناسی مدنظر قرار می‌گیرد و در این فصل به آن پرداخته شده است. در این فصل به چالش‌ها و مسائل پیشاروی شاخص‌های فرهنگی نیز پرداخته شده است. اولین و اساسی‌ترین چالش متقاعد کردن سیاست‌گذاران است که مخاطب اساسی این شاخص‌ها هستند. لازمه ثانویه کارکردی شدن شاخص‌های فرهنگی وجود یا تاسیس نظام پشتیبان آمار فرهنگی است. وجود آمار دقیق از ارزش‌ها و نگرش‌های عمومی و... از لوازم بدیهی سیاست‌گذاری فرهنگی و نیز از پیش‌شرط‌های به‌ کارگیری صحیح شاخص‌های سیاستی در عرصه فرهنگ محسوب می‌‎شود. از لوازم کارآمد شدن نظام آماری نیز وجود اعتماد عمومی است که این می‌تواند چالشی روش‌شناختی برای کسانی که در پی طرح شاخص‌های فرهنگی هستند پدید بیاورد. پنجمین فصل کتاب که به همراه دو فصل ششم و هفتم بخش مرتبط با بررسی تجارب جهانی شاخص‌های فرهنگی را به خود اختصاص داده است به بررسی تجربه یونسکو می‌پردازد. در این فصل یونسکو به مثابه یک نهاد بین‌المللی مورد بررسی قرار می‌گیرد و در دو فصل دیگر بخش سوم کتاب، که به بررسی کارویژه‌های فرهنگی اتحادیه اروپا و سازمان کنفرانس اسلامی اختصاص دارد به مثابه نهادهای منطقه‌ای و نیز به تجارب متنوع ملی و محلی در تعیین شاخص‌های فرهنگی اختصاص دارد. این سه فصل در کنار یکدیگر، به خواننده یاری می‌رساند تصویری جامع از رویکردهای سیاست‌گذاری فرهنگی و تعیین شاخص‌های سنجش فرهنگی در سه سطح بین‌المللی، منطقه‌ای و ملی پیدا کند. به گمان نویسندگان کتاب، عضویت ایران در یونسکو و سازمان کنفرانس اسلامی باعث می‌شود که مطالعه تجارب این دو نهاد، علاوه بر صرف آشنایی با روند سیاست‌گذاری و گزینش شاخص در چنین نهادهایی، امکان تعیین شاخص‌های فرهنگی بر مبنای اقتضائات این گونه نهادها هم فراهم شود تا رتبه ایران در طبقه‌بندی‌های جهانی و منطقه‌ای از منظر شاخص‌های فرهنگی ارتقا پیدا کند. در بخش هفتم کتاب، بررسی نمونه‌های استرالیا و نیوزیلند که از منظر تلاش برای ارتقای هویتی نمونه‌های جالب توجهی محسوب می‌شوند مدنظر قرار گرفته است. جلد دوم: تجربه‌های ملی جلد دوم کتاب به بررسی رویکردها و تجربه‌های جمهوری اسلامی ایران در زمینه سیاست‌گذاری و سنجش فرهنگی اختصاص دارد. این مجلد نیز مانند جلد اول، متشکل از سه بخش و هفت فصل است. در بخش اول کتاب ارتباط میان سطح کلان و سطح میانی در سیاست‌گذاری فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مدنظر قرار گرفته است. این بخش مشتمل بر یک فصل است که «مستندسازی و ارزیابی سیاست‌های فرهنگی جمهوری اسلامی ایران» نام دارد. اسناد سیاست فرهنگی ارزیابی شده در این فصل را قانون اساسی، سیاست فرهنگی مصوب سال 1371 شورای عالی انقلاب فرهنگی، سند چشم‌انداز و برنامه چهارم توسعه شکل می‌دهند. این اسناد، اسناد کلان سیاست‌گذاری هستند و اهداف کلی و نقشه راه سیاست‌های فرهنگی را تعیین می‌کنند. برخی از آنها نظیر قانون اساسی غیر زمانمند محسوب می‌شود و برخی دیگر مانند سند چشم‌انداز بیست‌ساله و نیز برنامه چهار توسعه، در بازه زمانی خاصی که اکنون نیز در آن به سر می‌بریم دارای اعتبار هستند. بر این مبنا ارزیابی آنها بنیادی برای حدود و شمول شاخص‌های فرهنگی تعیین می‌کند. در بخش دوم، کتاب متمرکز است بر مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی. این بخش سه فصل دارد و هدف آن کشف روش نظری حاکم بر طراحی شاخص‌ها در این شوراست. از آنجا که سند مشخصی درباره مبانی نظری تصمیم‌گیری در شورای عالی انقلاب فرهنگی وجود ندارد، بر مبنای دلایل منطقی و روش‌های ضمنی، نویسندگان اثر، در سه فصل، شاخص‌های تحولات فکری، بینشی و رفتاری، شاخص‌های مصرف کالاها و خدمات فرهنگی و نیز شاخص‌های توسعه فرهنگی، نیروی انسانی، فضاها و تجهیزات فرهنگی را بر مبنای مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی مستندسازی و ارزیابی کرده‌اند. هر یک از سه فصل این بخش از کتاب به بررسی یکی از شاخص‌های فوق‌الذکر اختصاص داده شده است. در هر فصل ابتدا تلاش شده است مدل شاخص‌ها استخراج شود و سپس کوشش بر این بوده است که نسبت شاخص‌ها با اسناد سیاستی و همچنین امکان فراهم آوردن داده‌های آماری از مجموعه طرح‌های ملی بررسی شود. بخش سوم جلد دوم کتاب به بررسی نتایج سه پژوهش آماری در سطح ملی که به ارزیابی نگرش‌های فرهنگی ایرانیان اختصاص داشته‌اند پرداخته است. در هر یک از فصول این بخش که هر کدام به یکی از این طرح‌های ملی پژوهشی اختصاص دارد، مبانی روش‌شناختی این طرح‌ها و چگونگی انجامشان مورد بررسی قرار گرفته است. این سه طرح که در چارچوب و بر مبنای برنامه سوم توسعه انجام شده‌اند عبارتند از: «پژوهش ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان»، «پژوهش رفتارهای فرهنگی ایرانیان» و نیز «پژوهش فضاهای فرهنگی ایران». جلد سوم؛ ارائه الگوی پیشنهادی پس از بررسی تجارب جهانی و ایرانی در زمینه تعیین شاخص‌های فرهنگی، نویسندگان کتاب بر مبنای مبانی نظری و نیز حدود و امکاناتی که بررسی‌های دو جلد اول فراهم آورده است، الگوی پیشنهادی خود برای بازنگری شاخص‌های فرهنگی ایران را در جلد سوم ارائه داده‌اند. این جلد نیز سه بخش دارد. در بخش اول که به تعریف و تبیین الگوی پیشنهادی نویسندگان برای سیاست‌گذاری و سنجش فرهنگی اختصاص دارد، تلاش شده است با رویکردی جامع، الگویی جامع برای تعیین شاخص‌های فرهنگی ارائه شود. این الگوی پیشنهادی یک الگوی ماتریسی است. در خانه‌های عمودی این ماتریس ابعاد سیاست فرهنگی ایران قرار می‌گیرد و در خانه‌های افقی آن مسائل پایدار سیاست فرهنگی. دو بخش دیگر کتاب به بررسی «ابعاد سیاست فرهنگی» و «مسائل پایدار سیاست فرهنگی» اختصاص دارد. هر یک از فصول این دو بخش به یکی از مباحثی که در یکی از ستون‌های افقی یا عمودی ماتریس الگوی پیشنهادی قرار می‌گیرد اختصاص داده شده است. فصل‌های بخش دوم که به ابعاد سیاست فرهنگی اختصاص داده شده است عبارتند از: «هویت فرهنگی»، «حیات فرهنگی» و «امنیت فرهنگی». فصل‌های بخش سوم که مسائل پایدار سیاست فرهنگی را بررسی می‌کند نیز عبارتند از «فرهنگ و دین»؛ «فرهنگ و سیاست»، «فرهنگ و اقتصاد»، «فرهنگ و اجتماع» و «فرهنگ و هنر». کتاب «از سیاست‌گذاری تا سنجش فرهنگی» در تابستان 1397 و در تیراژ 1000 نسخه با قیمت هشتادوپنج هزار تومان به وسیله پژوهشگاه فرهنگ و هنر و ارتباطات منتشر شده است.  ]]> علوم‌انسانی Sat, 20 Oct 2018 09:00:01 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/266348/دغدغه-های-سیاست-گذاران-کارگزاران-فرهنگی-ایران-چیست دومین همایش ملی خیر ماندگار برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/266318/دومین-همایش-ملی-خیر-ماندگار-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) دومین همایش ملی خیر ماندگار (مطالعه و ارزیابی امور خیر در ایران با تمرکز بر چالش‌های نیکوکاری در ایران امروز) در تاریخ ۱۰ دی ۱۳۹۷ تا ۱۱ دی ۱۳۹۷ به همت بنیاد خیریه راهبری آلاء و تحت حمایت سیویلیکا در شهر تهران برگزار خواهد شد. با توجه به اینکه این همایش به صورت رسمی برگزار می‌شود، همه مقالات این کنفرانس در پایگاه سیویلیکا و نیز کنسرسیوم محتوای ملی نمایه می‌شود و مخاطبان می‌توانند با اطمینان کامل، مقالات خود را در این همایش ارائه کرده و از امتیازات علمی ارائه مقاله کنفرانس با دریافت گواهی کنفرانس استفاده کنند. تقویت و ارتقاء جایگاه پژوهش و نوآوری و تولید علم نافع در حوزه امر خیر و وقف؛ ایجاد فرصت تجمع و گفتگوی دست‎اندرکاران، عالمان و اندیشمندان در حوزه امر خیر و وقف؛ زمینه‎سازی استقرار نظام جامع پژوهش و نوآوری در حوزه امر خیر و وقف و شناسایی امور خیر بر زمین مانده و هدایت فعالیت‎های خیریه به امر دانش‎بنیان از اهداف درازمدت این همایش است.   محورهای همایش شامل فلسفه و مبانی، آموزش، تاریخ، جامعه و فرهنگ، فقه و اخلاق، اقتصاد و مدیریت، روانشناسی و مددکاری اجتماعی، رسانه، ارتباطات و فضای مجازی، هنر و ادبیات و حقوق و سیاست است. پیامدهای زودهنگام این همایش نیز شامل محورهایی چون ترویج پژوهش در حوزە امور خیر، وقف و نیکوکاری؛ تولید علم بومی در حوزە امور خیر، وقف و نیکوکاری؛ شناسایی پژوهشگران حوزە امور خیر، وقف و نیکوکاری و تبدیل پژوهش‌های علمی به برنامه‌های اجرایی؛ زمینه‌سازی برای مشارکت و تشکیل اجتماعات علمی؛ انتشار آثار، تولیدات علمی و مستندات پژوهشی و تسهیل دسترسی پژوهشگران به منابع علمی این حوزه است. شرکت‌کنندگان همایش سه گروه 1. اساتید، دانشجویان و پژوهشگران علاقه‌مند به حوزه خیر، 2.خیرین، مدیران و کارشناسان مؤسسات خیریه و 3.مدیران و کارشناسان دولتی مرتبط با این حوزه هستند. انواع تولیدات علمی‌ای که پذیرش می‌شود نیز مشتمل بر مقالە علمی، تجربە موفق اجرایی در حوزە مدیریتی و نوآوری و ایده‌های جدید برای اجرا در عرصە امور خیر است. لازم به ذکر است که قرار است در بخشی از این جشنواره از کتاب منتخب با عنوان «مطالعات امور خیر ـ ترویج دانش خیر» تقدیر شود.  علاقه‌مندان می‌توانند اصل آثار خود را تا 30 آبان ماه ارسال کنند. اعلام نتیجە ارزیابی آثار دریافت شده 15 آذرماه است. پذیرش آثار فقط از طریق سایت همایش به نشانی conf.ala.org.ir امکانپذیر است. در نگارش آثار، رعایت اصول اخلاق پژ وهش و ویرایش زبان فارسی ضروری است. دبیرخانە دومین همایش به نشانی تهران، بزرگراه جلال آل احمد به سمت غــرب، بعد از پل نصر، پلاک ،139 بنیــاد خیریە راهبری آلاء فعال است.  این همایش دهم و یازدهم دی‌ماه 1397 در مرکز همایش‌های بین‌المللی رازی برگزار می‌شود. ]]> علوم‌انسانی Sat, 20 Oct 2018 07:56:35 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/266318/دومین-همایش-ملی-خیر-ماندگار-برگزار-می-شود ارتباط تنگاتنگ با ایلات دلیل مخاطب‌پسند بودن آثار بهمن‌بیگی http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/266550/ارتباط-تنگاتنگ-ایلات-دلیل-مخاطب-پسند-بودن-آثار-بهمن-بیگی جلیل بهشتی (نویسنده یاسوجی کتاب «فرهنگ عامه ترک و لر در آثار بهمن‌بیگی») در گفت‌‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)؛ درباره دلیل و انگیزه نوشتن کتابی درباره فرهنگ عامه ترک ولر و بررسی این فرهنگ‌ها در آثار محمد بهمن بیگی گفت: با توجه به نقش اثرگذار و بی‌بدیل فرهنگ عامه میان روستائیان و طوایف و کمرنگ شدن این فرهنگ میان این قشر در سال‌های اخیر، تصمیم به نگارش این کتاب گرفتم. ازنظر من فرهنگ عامه بیانگر و نشان‌دهنده رسوم حاکم برجامعه در دوره‌های زمانی مختلف است، که نمود این امر درآثار بهمن‌بیگی که دارای تحصیلات و تجارب علمی بارزی بوده به خوبی دیده می‌شود، زیرا وی به عنوان یک معلم عشایری ارتباط تنگاتنگ و نزدیکی با ایلات و طوایف داشته و این ارتباط در آثار او بخوبی به تصویر کشیده شده و اتفاقا از جمله دلایل مخاطب‌پسند بودن آثار بهمن‌بیگی هم ثبت همین مسئله بوده است. این نویسنده تاکید کرد: ادبیات فولکلور و فرهنگ عامه یک رفتار مشترک بین مردم جامعه ایجاد می‌کند. مطالعه ادبیات و فرهنگ فولکلور در اصل مطالعه اعتقادات، ادبیات شفاهی و اعمال و رفتار توده مردم برای شناخت واقعیت‌های اجتماعی است و این یعنی باورها، آیین‌ها و شیوه‌های زندگی از بدو تولد تا مرگ می‌تواند در دایره فرهنگ عام تعریف و دیده شود. موضوعی که می‌تواند نسل جدید ما را در برابر بحران‌های هویتی عصر حاضر صیانت کند.   او همچنین با اشاره به لزوم حفظ فرهنگ عامه متذکر شد: با توجه به اینکه یکی از اهداف ما در بررسی فرهنگ عامه بحث فرهنگ مردم کوچه وبازار است، باید حفاظت از فرهنگ بومی و ملی در دنیای امروز که مقتضیات آن به عنوان تهدیدی برسر راه این فرهنگ دیده می‌شود در دستور کار قرار بگیرد و این حفاظت و صیانت جز با توجه به فرهنگ و نشانه‌های کمی و کیفی آن حاصل نمی‌شود. بهشتی افزود: شخصا به زندگی نامه خود مرحوم بهمن بیگی علاقمند بوده و هستم، زندگی او با سختی‌های زیادی همراه بود، بهمن بیگی در ده سالگی پدرش را به واسطه تبعید از دست داد و با سرپرستی مادرش به زندگی ادامه داد. نوشتن آثار و کتاب‌های ماندگار و همینطور تربیت شاگردان تحصیل کرده و فرهیخته و همینطور برپایی مدارس سیار در مناطق عشایری برای با سواد کردن ایلات مناطق محروم همه از بخش‌های جذاب زندگی او و کتاب است. این نویسنده در پایان گفت: برای بررسی فرهنگ عامه نیازمند مطالعه و بررسی کتاب‌ها و آثار بومی میان ایلات عشایرهستیم و برای نوشتن این کتاب هم نیاز به تحلیل ومطالعه منابع به صورت جدی داشتیم. ازطرف دیگر تالیف چنین کتابی به ثبت مشاهدات و پرسش ومصاحبه میدانی وشخصی هم نیاز داشت که این هم کمی کار را سخت می کرد. به عنوان یک نویسنده انتظار دارم  اداره کل فرهنگ ارشاد اسلامی با خریداری چنین کتاب‌هایی و ارائه آن‌ها به کتابخانه‌ها حمایت‌های لازم را دراین زمینه داشته باشد، زیرا کتاب‌هایی که به مطالعه و بررسی فرهنگ عامیانه کشور انجام داده‌اند، می‌توانند درآشنایی و آگاهی‌بخشی به جامعه، خصوصا نسل جوان موثر باشد. ]]> استان‌ها Sat, 20 Oct 2018 07:13:51 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/266550/ارتباط-تنگاتنگ-ایلات-دلیل-مخاطب-پسند-بودن-آثار-بهمن-بیگی کتاب «درباره نظام دانش» نقد می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266542/کتاب-درباره-نظام-دانش-نقد-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) نشست نقد و بررسی کتاب «درباره نظام دانش» تالیف ابراهیم توفیق از سوی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی با همکاری انجمن علمی جامعه‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس برگزار می‌شود.   در این نشست که پنجم آبان ماه ساعت ۱۵ تا ۱۸ در دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس برگزار می‌شود، نعمت‌الله فاضلی عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و رضا صمیم عضو هیات علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی به عنوان سخنران و ناصرالدین علی تقویان به عنوان مدیر نشست حضور دارند. علاقه‌مندان برای شرکت در این نشست می‌توانند به دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس واقع در بزرگراه جلال آل احمد، زیر پل گیشا مراجعه کنند. ]]> علوم‌انسانی Sat, 20 Oct 2018 07:08:59 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266542/کتاب-درباره-نظام-دانش-نقد-می-شود فراستخواه از «آینده‌پژوهی علوم انسانی در ایران» می‌گوید http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266546/فراستخواه-آینده-پژوهی-علوم-انسانی-ایران-می-گوید به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) دبیرخانه طرح اعتلای علوم انسانی به مناسبت چهلمین سالگرد انقلاب اسلامی سلسله نشست‌های «بازخوانی تحلیلی چهار دهه علوم انسانی در ایران» را برگزار می‌کند. در سومین نشست، مقصود فراستخواه، دانشیار موسسه پژوهش و برنامه‌ریز آموزش عالی و دبیر علمی میز آینده پژوهی آموزش عالی با موضوع «آینده پژوهی علوم انسانی در ایران» سخنرانی می‌کند و مالک شجاعی جشوقانی نیز دبیر نشست خواهد بود. علاقه‌مندان برای حضور در این مراسم می‌توانند شنبه 5 آبان از ساعت 15 تا 17 به سالن ادب پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی واقع در بزرگراه کردستان خیابان صادق آئینه وند مراجعه کنند. این نشست‌ها که به همت دبیرخانه طرح اعتلای علوم انسانی برگزار می‌شود، تا بهمن ادامه دارد. ]]> علوم‌انسانی Sat, 20 Oct 2018 05:55:08 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266546/فراستخواه-آینده-پژوهی-علوم-انسانی-ایران-می-گوید شکست ترکمان‌چای انفعال سختی را برای علما در پی داشت http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/266487/شکست-ترکمان-چای-انفعال-سختی-علما-پی خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- «از نراق تا ترکمان‌چای» شرح احوال ملا احمد نراقی است و به حضور علما در جنگ‌های ایران و روس می‌پردازد. این کتاب نوشته مجید پورشافعی پژوهشگر تاریخ و نویسنده کتاب‌های «در چشم دیگران (جستارهایی از تاریخ اجتماعی ایران در عهد قاجار)»، «دیار من بسکاباد: نیم‌بلوک قاینات، خراسان جنوبی (پیشینه، جغرافیا، آداب و رسوم، گویش، تبارشناسی)» است و از سوی ناشر-مولف منتشر شده است. «از نراق تا ترکمان‌چای» بازخوانی کوتاه و غمباری است که نشان می‌دهد چگونه انبوهی از مجاهدت و صداقت، بدون درک همه‌سویه و عاقبت‌اندیشی بخردانه، به فرجامی دردناک و زیان‌بار انجامید. با مجیدپورشافعی ناشر مولف کتاب «از نراق تا ترکمان‌چای» گفت‌وگویی انجام داده‌ایم که در پی می‌آید:   در این کتاب به شرح احوال ملا احمد نراقی پرداخته‌اید. ابتدا کمی او را معرفی کنید؟ ملااحمد نراقی، اهل نراق کاشان و از علمای بزرگ قرن سیزدهم است. کتاب اخلاقی «جامع السعاده» و کتاب «معراج السعاده» از آثار او به شمار می‌آید. او متولد 1185 قمری است و به سال 1245، بعد از ختم جنگ‌های ایران و روس، در بیماری وبای عام درگذشت.   وضعیت ایران در آن دوره چگونه بود؟ سلسله صفویه در سال 1501 میلادی شروع می‌شود و این آغاز قدرت‌گیری نخستین حکومت شیعی مذهبی، تحت فرمانروایی، شاه اسماعیل صفوی 15 ساله است که تا مارس 1722 میلادی هم به طول می‌انجامد و آخرین شعله چراغ فرهنگ و تمدن اسلامی و اقتدار این سلسله است. صفویان در روزگاری در ایران روی کار آمده بودند که تازه اروپا، طپش‌ها و کنش‌های دوره رنسانس را آغاز کرده بود و هر دم یک ستاره در آسمان جهان ظهور می‌کرد و ایران دوره صفوی از آن بی‌خبر بود. از سال 1722 تا 1800 که قاجاریه روی کار آمد، ایران روزگار پر اشوبی را از سر گذراند. دولت نادر هم مستعجل و ناپایدار بود و اگرچه در این دوران توانست که تمامیت ارضی ایران را برقرار کند، اما متاسفانه در دوران حکومت نادر به خاطر جنگ با ترکان عثمانی و اشرف و محمود افغان، مدام چکاچاک شمشیرها به گوش می‌رسید. بعد از مرگ نادر هم ما با 13 سال آشوب مواجه بودیم. تا روزی که کریم‌خان زند توانست رقیبان خودش را نابود کند. در این دوران بسیاری از جمعیت ایران از بین رفت و عده‌ای هم که زنده ماندند یا به عتبات عالیات رفتند و یا به هند پناهنده شدند. پارسیان هند، اغلب مهاجران دوره صفویه هستند. سرمایه‌هایی که از کشور رفتند. در دوره شاه عباس صفوی، ایران چنان جایگاهی در جهان داشت که هر تومان نقره ایران، برابر با سه و نیم لیره انگلیسی بود. اما بعد از دوره صفویه، ایران کم رونق شد و پولش کم ارزش. سفره مردم خالی شد و امید به نا امیدی بدل شد. دوران فروپاشی صفویه تا آغاز و استقرار قاجار، دوره‌ای هولناک است. ملا احمد نراقی در همین دوره می‌زیست؟ ملا احمد نراقی در سال‌های پایانی زندیه متولد شد و عمرش در دوران قاجار گذشت. در این کتاب به نقش علما در جنگ‌های ایران و روس توجه داشته‌اید. به طور کلی رابطه قاجارها با علما چگونه بود؟ قزلباش‌ها هفت طایفه ترک بودند که حکومت صفویه در سال 1501 به مدد آن‌ها روی کار آمد. یکی از این هفت طایفه قزلباش، قاجارها بودند. صفویه اولین دولت شیعی فراگیر را در فلات ایران ایجاد کردند و برای اولین بار، بانگ اذان در مساجد شنیده شد. قاجارها هم پایبندی شدید مذهبی دارند. به طوری که آقا محمدخان قاجار، زیارت عاشورا را ترک نمی‌کرد. هر شب جمعه، مقدار زیادی نذر به سادات می‌داد. مرتب به زیارت حضرت معصومه می‌رفت. در مقدمه «معراج السعاده»، صفحه اهدا کتاب، ملا احمد نراقی آن‌را به فتحعلیشاه قاجار تقدیم کرده و در حدود دوازده سطر، او را القاب فوق‌العاده ستایش کرده است. رابطه دربار قاجار و فتحعلیشاه با علما، رابطه‌ای مستمر و مستحکم است.   دلیل جنگ‌های ایران و روس در این دوره چه بود؟ جنگ‌های ایران و روس، در سال 1803 میلادی، حدود 215 سال پیش، با حمله روسیه به ایران و الحاق گرجستان به روسیه شروع شد. از دوره صفویه، گرجستان و تفلیس، متعلق به خاک ایران بود. بعد از این حمله، الکساندر اعلام کرد که گرجستان به روسیه تعلق دارد و قبل از او هم، تلاش‌هایی از سوی کاترین در این زمینه شده بود. منتها آقا محمدخان قاجار، روس‌ها را در جبهه تفلیس و گرجستان، ناکام گذاشته بود. در وصیت‌نامه پترکبیر هم آمده بود که سن‌پترزبورگ باید به آب‌های آزاد و گرم خلیج فارس بپیوندد.  البته در آن روزگار، عامل اصلی در معادلات سیاسی، هند بود. و دو قدرت روسیه و فرانسه، تلاش داشتند که این مرغ تخم طلا را از دست انگلستان بربایند. حمله به هند، جز از طریق ایران امکان‌پذیر نبود. پس در حمله به ایران و شروع جنگ‌ها توسط روسیه، دو نکته را مد نظر داشتند؛ اول؛ عمل به وصیت‌نامه پترکبیر و دستیابی به دریای سرخ و خلیج فارس. دوم؛ دست‌یابی به هند که آرزوی دیرین روس‌ها بود.   مهمترین عهدنامه‌ای که بین ایران و روسیه بسته شد عهدنامه ترکمن‌چای بود که در خلال جنگ‌های این دو کشور بسته شد، همچنین فتواهایی بود که در این زمینه ارائه شد. درباره این جنگ‌ها و عهدنامه‌هایی که به ضرر ایران تمام شد بگویید. دوره اول، جنگ‌هایی بود که از سال 1803 شروع شد و بعد از 10 سال به پایان رسید که معاهده گلستان هم در این زمان و در دوره فتحعلیشاه بسته شد. معاهده گلستان به نوعی براساس یک قانون بین‌المللی بود به این معنا که ارتش هر کشور، در هر جایی که هست، در همان جا بماند و هر شهری را هم که گرفته، در دستش بماند و به نوعی آتش بس برقرار می‌شود. طی معاهده گلستان ما شهرهای زیادی را از دست دادیم. در فاصله دو جنگ، علمای بزرگ فتوا دادند و از جمله ملا احمد نراقی که کفن پوشیدند و به میدان آمدند و با الفاظ مذهبی از مردم خواستند که برای رهایی و آزادی شهرهای تصرف شده، جهاد کنند. در کتاب «رساله‌های جهادیه» این فتواها جمع شده است. آیت‌الله مجاهد، آیت‌الله نجفی و ملااحمد نراقی از جمله کسانی بودند که در این زمینه فتوا دادند. در دوره دوم جنگ‌ها، ما به شدت و به سرعت در هم کوبیده شدیم و دوران مقاومت‌مان کوتاه بود. در شوال 1343 قمری، یکی از وحشتناک‌ترین قراردادها بسته شد؛ قرارداد ترکمان‌چای که نه تنها در پی آن، تمام مناطق شمال ارس از ایران جدا شد، بلکه پنج میلیون کرور از ایران به عنوان غرامت جنگی گرفتند و ما را به عنوان گناهکار جنگی معرفی کردند. بعد از معاهده ترکمان‌چای، نوعی انفعال و سرخوردگی در جامعه به وجود آمد. جنگی که به شکست سختی منتهی شد، نه تنها انفعال بسیار سختی را برای مجمع علمای دینی در پی داشت، بلکه یک تجربه تلخ سیاسی نیز به شمار می‌رفت. همه این زمینه‌ها باعث می‌شود که حدود ده، پانزده سال، بعد از شکست ترکمان‌چای ما با مساله باب مواجه شویم. که در ابتدا ادعای مهدویت و الوهیت می‌کرد و سپس در ایران رشد پیدا کرد و تجربه تلخی برای علمای آن روزگار بود. ]]> علوم‌انسانی Sat, 20 Oct 2018 05:30:58 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/266487/شکست-ترکمان-چای-انفعال-سختی-علما-پی کهن‌الگوها و کارکردشان در «افتاده بودیم در گردنه‌ی حیران» بررسی شد http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/266538/کهن-الگوها-کارکردشان-افتاده-بودیم-گردنه-ی-حیران-بررسی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، برنامه‌ی شبی با داستان ایرانی با نگاهی به کتاب «افتاده بودیم در گردنه‌ی حیران» در جهرم برگزار شد. در ادامه‌ سلسله نشست‌های انجمن اهل قلم شهرستان جهرم، پنجشنبه این هفته، این انجمن با برنامه‌ شبی با داستان ایرانی میزبان حسین لعل‌بذری نویسنده‌ی مشهدی مجموعه داستان «افتاده بودیم در گردنه‌ی حیران» بود. در این مراسم، نویسنده‌هایی چون تیمور آقامحمدی، ساحل رحیمی‌پور و ابوذر قاسمیان و منتقدانی چون سوسن تقوایی و فاطمه تسلیم حضور داشتند. در ابتدا، حسین لعل‌بذری بخش‌هایی از کتاب خود را خواند؛ سپس منتقدها و نویسندگان در دو بخش مجزا به بیان نظراتشان درباره این اثر پرداختند که مورد استقبال علاقه‌مندان و شرکت‌کنندگان قرار گرفت. کهن‌الگوها و کارکردشان در مجموعه داستان، موضوع مرگ و محوریت آن در اکثر داستان‌ها، فقدان عنصری(گاه انسان، گاه صدا و ...) در داستان‌ها، روایت‌مندی اثر که به صورتی قدرتمند و اثرگذار باعث جذابیت و کشش داستان‌ها شده، پرداختن به مرگ و زندگی درکنار هم و باهم، پرداختن به اقلیم‌های متفاوت، مسلط بودن به زبان‌، نثر شیوا و خوشخوان اثر و... از جمله بحث‌هایی بود که در این نشست مطرح شد. قابل ذکر است که انجمن اهل قلم جهرم از فعال‌ترین انجمن‌های داستانی سطح کشور است و تاکنون میزبان بسیاری از نویسندگان سرشناس کشور بوده است. ]]> علوم‌انسانی Fri, 19 Oct 2018 09:31:48 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/266538/کهن-الگوها-کارکردشان-افتاده-بودیم-گردنه-ی-حیران-بررسی سینمای اجتماعی ایران سیاه‌نمایی نیست بلکه نوعی آگاهی‌بخشی و هشدار اجتماعی است http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/266508/سینمای-اجتماعی-ایران-سیاه-نمایی-نیست-بلکه-نوعی-آگاهی-بخشی-هشدار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)ـ  «جامعه ایران در آینه سینما» به کوشش اعظم راودراد، استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران کوششی است برای نشان دادن رابطه بین فیلم‌های سینمایی ایرانی با جامعه ایران. رویکرد فیلم‌های اجتماعی در ایران در این سال‌ها به طور عمده به مسائلی مانند نفاق در جامعه، مسائل و مشکلات زنان و دختران مانند طلاق، اشتغال، سنت‌های اشتباه جامعه، بی وفایی مردان، مردسالاری، جوانان و آسیب‌های اجتماعی مربوط به آنها و فقر بوده است. در حالی که مسائل اجتماعی فراوانی در جامعه وجود دارد که سینماگران به دلیل محدودیت‌ها یا ناتوانی در تولید خوب از این سوژه‌ها کمتر به آن‌ها توجه کرده‌اند. دست اندرکاران تهیه این کتاب تلاش کرده‌اند رابطه بین فیلم‌های سینمایی ایران با جامعه کشور را نشان بدهند. کتاب پیش رو، ۳ بخش دارد که به ترتیب عبارت‌اند از: کلیات مطالعات اجتماعی - فرهنگی سینما، تحلیل مقایسه ای وضعیت خانواده در جامعه و تصویر آن در سینمای ایران، تحلیل مقایسه‌ای نقش زن در جامعه و تصویر آن در سینمای ایران. درباره این کتاب با اعظم راودراد گفت‌وگویی انجام داده‌ایم که در ادامه می‌خوانید: سینمای اجتماعی به چه معنی است و سابقه شکل‌گیری جدی آن در ایران به چه زمانی برمی‌گردد؟ سینمای اجتماعی یک ژانر مشخص نیست چون اجتماعی موضوع است نه یک ژانر که با فرم سرو کار داشته باشد. البته در ایران اغلب فیلم‌ها سمت و سویه اجتماعی دارند و در این حوزه حتی فیلم‌های جنگی، کودک، و ... هم بعد اجتماعی پیدا کرده است. سینمای اجتماعی در مقابل ژانرهایی چون وحشت، تخیلی یا حادثه‌ای که اغراق آمیزتر است بیشتر با زندگی روزمره و مردم پیوند دارد و روی طبقات اجتماعی متمرکز می‌شود. برخی از این فیلم‌ها روی طبقه پایین جامعه و برخی دیگر روی طبقات متوسط متمرکز هستند. این در حالی است که سینمای اجتماعی کمتر به زندگی روزمره طبقات بالادستی جامعه می‌پردازد مگر اینکه بیشتر زاویه انتقادی با آن داشته باشد. به هر حال بیشترین فیلم‌هایی که پس از انقلاب اسلامی در ایران ساخته شده‌اند در این سینما جای می‌گیرند که در این میان برخی نگاه خاص‌تری هم به موضوع اجتماعی دارند و نقد صریح جامعه در آن مطرح است. البته شاید از منظر هنری یا هنرمندان، سینمای اجتماعی، مشتمل بر این وجه خاص باشد اما از نگاه جامعه‌شناسی مانند من سینمای اجتماعی عام‌تر است و هر آنچه که زندگی روزمره بستر آن باشد می‌تواند در این قالب بگنجند.     سینمای اجتماعی در ایران چقدر متعهد به بازنمایی واقعیت امر اجتماعی بوده است چون برخی معتقدند امروز این سینما، سیاه نمایی می‌کند؟ در هر دوره‌ای از تاریخ سینمای اجتماعی ایران واقع‌گرایی به سمت و سویی سوق پیدا کرده است. به دلیل اینکه اکنون همه گروه‌های اجتماعی و فکری در سینما امکان نمایش ندارند ما نمی‌توانیم به برخی از گروه‌ها در این سینما دسترسی پیدا کنیم. پیش از انقلاب اغلب فیلم‌های اجتماعی در ایران با افسانه و تخیل همراه بود مانند آنچه که در فیلم‌هایی مانند گنج قارون می‌بینیم که رویای شکل‌گیری چیزی را در زندگی روزمره دارد.    سینمای اجتماعی در ایران بازنمایی مشکلاتی است که جامعه با آن دست به گریبان است البته در این میان سینماگران توانسته‌اند برخی مشکلات را به تصویر بکشند اما برخی از محدودیت‌ها موجب می‌شود که حتی مسائل سیاسی هم به صورت صریح بیان نشده و در قالب سینمای اجتماعی ارایه شود. با این وجود بسیاری از هنرمندان برای خود مسئولیت اجتماعی‌ای را تعریف می‌کنند و بر همین اساس نمی‌خواهند که تنها فیلمی را بسازند که مخاطب را سرگرم کرده و یا بخنداند بلکه مبتنی بر رسالت اجتماعی خود به مشکلات می‌اندیشند و آنها را بازنمایی می‌کنند بنابراین این سیاه‌نمایی جامعه ایرانی نیست، برخلاف انگی که اغلب سیاستمداران به این سینما می‌زنند بلکه نوعی آگاهی‌بخشی و هشدار اجتماعی است که ما در فیلم‌ها مشاهده می‌کنیم از سوی دیگر با توجه به اینکه طیف متنوعی از فیلم‌ها وجود ندارد که بتواند ارزش‌ها و فرهنگ جامعه ایرانی را بازنمایی کند طبیعی است که وجود این فیلم‌ها برجسته‌تر می‌شود بنابراین علت اصلی نبود تنوع هست که تعداد این فیلم‌ها را برجسته می‌کند.   گفتمان غالب حاکمیتی در ایران همواره می‌کوشد در تصویری که سینمای اجتماعی ایران ارائه می‌دهد دخالت‌هایی داشته باشد و از طریق ممیزی در آن اعمال قدرت کند. نظر شما در این باره چیست؟ من رسالتی از بیرون بر گردن این سینما قائل نیستم اما معتقدم هنرمندان با توجه به تفکرشان می‌توانند رسالتی را برای خودشان قائل شوند بنابراین من با نگاه جامعه‌شناسی و روابطی که بین سینما، هنر و جامعه می‌شناسم برخلاف آن نگاهی که معتقد است سینما چگونه بر جامعه اثر می‌گذارد می‌گویم این جامعه و شرایط آن است که بر سینما اثر گذاشته است. چون سینماگر در خلا زندگی نمی‌کند و با مسائل و مشکلات جامعه ایرانی دست و پنجه نرم می‌کنند و از همین منظر است که آنها را بازنمایی و به تصویر می‌کشد. پس کاملا ناخودآگاه این ارتباط بین جامعه و سینما برقرار است. اما طبیعی است که هنرمند برای خودش دغدغه‌هایی دارد و براین اساس یک محصول را تولید می‌کند که مبتنی بر ساخت یک اثر با هدف سرگرمی نیست بلکه قرار است هشدارهایی را براساس تجربه زیسته خود نسبت به جامعه داشته باشد. اما همان‌طور که گفتم عدم تنوع باعث می‌شود که این سینما به یک سویی سمت و سوق پیدا کند چون سیاستگذاری اجازه پرداختن آزادانه به موضوعات را به سینماگر نمی‌دهد و به همین دلیل این سینما ممکن است به یک سو غش کند.   سرانجام مهندسی فرهنگی در سینمای اجتماعی ایران چه می‌تواند باشد؟ نتیجه دخالت حاکمیت در سینمای اجتماعی ایران می‌تواند رشد سینمای اجتماعی عامه‌پسندی باشد که به سوی ابتذال می‌رود و بیشتر منعکس‌کننده تفکرات غالبی، کلیشه‌ای و جنسیتی در جامعه است. در اثر این گونه مهندسی فرهنگی لودگی و ابتذال در سینما جای خود را به انجام رسالت‌های اجتماعی خواهد داد و اغلب فیلم‌های ساخته شده برای مخاطبان عام قابل پسند خواهد بود و در نهایت این سینمای اجتماعی ایران است که ضعیف می‌شود. از سوی دیگر کسانی که بخواهند در این سینما حرف حساب بزنند به دلیل محدودیت‌ها به سوی بازنمایی اغراق‌گونه نمادها کشیده می‌شوند که نتیجه‌اش عدم فهم مخاطب عام از اینگونه فیلم‌ها و تاثیرگذاری کمتر آن در جامعه ایرانی است. البته حاکمیت ممکن است با انعکاس مشکلات در سینمای اجتماعی به این دلیل مخالف باشد که آن را به خود می‌گیرد در حالی که باید بدانیم که ایراد از فرهنگ لزوما ایراد از دولت و یا حاکمیت اجتماعی نیست. نقد اجتماعی لزوما نقد حاکمیت نیست و گاه تنها به جامعه و فرهنگ برمی‌گردد بنابراین محدودیت‌های اعمال شده از سوی حاکمیت در این باره گاهی منطقی به نظر نمی‌رسد.   سینمای اجتماعی ایران تا چه حد توانسته صدای طردشدگان اجتماعی باشد و آیا این سینما توانسته در این باره دستاوردی داشته باشد؟ اخیراً ما شاهد اکران فیلم مغزهای کوچک زنگ‌زده بودیم که صدای آدم‌های بی صدا در جامعه ایرانی است و رسماً فیلم حاشیه است. چون در اغلب فیلم‌های ایرانی تنها به طبقه پایین که دارای شغل کارگری است و مختصات خاصی از سبک زندگی را دارد پرداخته می‌شود اما این فیلم به طبقه حاشیه‌نشین شهری می‌پردازد که طبقه مسلط جامعه آن را به حساب نمی‌آورد و به نوعی طردشده اجتماعی است. اخیرا اینگونه طبقات در سینمای ما ظهور یافته‌اند. در حالی که پیش از این جایی در فیلم‌ها نداشتند. علاوه بر این سبک زندگی خاصی همواره در سینمای اجتماعی ایران ترویج شده است و به طور مثال پرداختن به سبک زندگی‌های خاص مانند ازدواج سفید جایی در این سینما ندارد چراکه حاکمیت با این موضوع زاویه دارد. اگر سینما موافق این سبک زندگی باشد گویی نظام اجتماعی را نپذیرفته و اگرهم مخالف آن باشد انگار که می‌خواهد موجب عادی‌سازی این‌گونه سبک زندگی شود. بنابراین اساسا این موضوع مسکوت می‌ماند. اخیرا فیلم «آیینه‌های روبرو» به سبک زندگی دوجنسیتی‌ها در ایران پرداخته است، این در حالی است که پیش از این در سینمای ما سبک زندگی دگرجنس‌ها و دوجنسی‌ها نادیده گرفته می‌شد و اغلب با تمسخر و استهزاء همراه بود.   یکی از بخش‌های اصلی این کتاب به بازنمایی تصویر خانواده ایرانی در سینمای اجتماعی می‌پردازد همانگونه که می‌دانید امروزه جامعه‌شناسان ایرانی به دو بخش تقسیم شدند و از زوال یا تغییر خانواده ایرانی سخن می‌گویند این در حالی است که به نظر می‌آید سینمای اجتماعی در ایران به سوی بازنمایی زوال خانواده حرکت کرده است نظر شما در این باره چیست؟ تحقیقات جامعه‌شناسی در جامعه ایران نشان می‌دهد که خانواده ایرانی روبه‌زوال نرفته بلکه مفهوم خانواده تغییر پیدا کرده است اما طبیعی است که سینمای اجتماعی به روی خانواده‌های مساله‌دار متمرکز می‌شود تا مساله‌ای را بیان کند این در حالی است که سایر خانواده‌ها در پس زمینه فیلم‌های اجتماعی زندگی معمولی‌ای دارند بنابراین این سینما نمی‌خواهد بگوید که خانواده ایرانی در حال فروپاشی است بلکه تنها می‌خواهد هشدار دهد!   اما عملا موانعی که طبقه مسلط حاکم به روی فیلم‌های اجتماعی اعمال می‌کنند از طریق سانسور این فیلم‌ها یا محدودیت در اکران منجر به پررنگ‌شدن این گفتمان می‌شود. بله همین‌طور است همانگونه که دیدیم سال گذشته موضع‌گیری نسبت به فیلم‌هایی در جشنواره فجر گفته می‌شد ترویج‌کننده خیانت در جامعه هستند از سوی طبقه حاکمیت گرفته شد در حالی که اساسا نباید در این باره مهندسی فرهنگی صورت بگیرد چون حوزه هنر باید کار خودش را بکند و از سوی دیگر باید این را در نظر گرفت که هنرمند نمی‌خواهد جامعه خود را رو به تباهی ببرد بلکه تنها می‌خواهد از طریق بیان مشکلات اجتماعی راه‌حلی را پیدا کند.   تصویر زن در سینمای اجتماعی ایران یکی دیگر از بخش‌های اصلی این کتاب است همان‌گونه که می‌دانید قبل از انقلاب اسلامی زن در سینما نقشی منفعل و سنتی داشت اما سال‌های اخیر تغییراتی را در آن مشاهده می‌کنیم اکنون چقدر این تصویر به زن واقعی ایران شباهت دارد؟ پیش از انقلاب زنان همواره خانه‌دار بودند و نقش اجتماعی ایفا نمی‌کردند اما اکنون در فیلم‌ها اغلب زنان دارای شخصیتی اجتماعی و مشاغل قابل اعتنایی هستند در دهه 60 تصویر زن به دلیل محدودیت‌های حجاب از سینما حذف شد اما اکنون در مقایسه با آن دهه در فیلم‌ها حتی قهرمان زندگی گاهی زن است بنابراین نمی‌توانیم پیشرفت‌ها را در این حوزه نادیده بگیریم. تحقیقاتی که در یکی از رساله‌های کارشناسی ارشد انجام شده بود نشان می‌داد که تصویر زن ایران پس از سال 76 در سینما تغییر بسیاری کرده است. باید این را در نظر گرفت که در این سینما تا سال‌ها حتی رانندگی زنان هم محدودیت داشت اما امروز این تصویر تحول یافته اما آنچه که من نقطه ضعف سینمای اجتماعی ایران می‌دانم این است که هنوز زن در این سینما قربانی است و نمی‌تواند قهرمان باشد کما اینکه ما در فیلم‌هایی مانند ناهید با وجود تلاش‌های قهرمان زن داستان سردرگمی آن را می‌بینیم همچنین در فیلم‌های دیگری مانند زیر پوست شهر شخصیت نخست زن داستان با اینکه مسئولیت‌های مختلفی دارد اما همچنان قربانی است.   آیا در بازنمایی این تصویر در سینمای اجتماعی تعمدی وجود ندارد؟ به هیچ‌وجه من فکر می‌کنم این یک ته‌نشست تاریخی و فرهنگی در جامعه ماست و حتی آنها که می‌خواهند در دفاع از زن فیلم بسازند هم ناخودآگاه به این سو کشیده می‌شود مگر خانم رخشان بنی‌اعتماد ضد زن است؟ او یکی از طرفداران حقوق زن است اما در نهایت در فیلم‌هایش اغلب زنان قربانی هستند تنها در معدود فیلم‌هایی مانند سگ‌کشی زنی را می‌بینیم که پس از قربانی شدن با انتقام گرفتن قهرمان می‌شود. بنابراین این ضعف سینما اجتماعی است که نمی‌تواند تصویر زن را به عنوان یک قهرمان بازنمایی کند.   چه چشم‌اندازی برای سینما اجتماعی در ایران به لحاظ کیفی و جذب گیشه پیش‌بینی می‌کنید؟ من معتقدم در آینده با وضعیت کنونی‌ای که پیش می‌رویم این سینما سقوط خواهد کرد چراکه محدودیت‌ها و ممیزی‌های اعمال‌شده در سینمای اجتماعی موجب می‌شود که ساخت فیلم‌های کمدی با سمت و سوی لودگی بیشتر شود و کمتر سینماها فیلم‌های جدی‌ در این حوزه ساخته شود. اگر مخاطب امروز سینما بیشتر به دیدن فیلم‌ها در جشنواره اقبال نشان می‌دهد به دلیل این است که ترس از سانسور یا ندیدن آن فیلم را در طول سال دارد در غیراینصورت و امکان درست اکران فیلم‌های اجتماعی ما وضعیت بهتری داشتیم. ]]> علوم‌انسانی Fri, 19 Oct 2018 06:30:00 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/266508/سینمای-اجتماعی-ایران-سیاه-نمایی-نیست-بلکه-نوعی-آگاهی-بخشی-هشدار سیاست اجتماعی ما در برابر بی خانمان‌ها اشتباه است! http://www.ibna.ir/fa/doc/report/266521/سیاست-اجتماعی-برابر-بی-خانمان-ها-اشتباه به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) گروه شهر و زندگی روزمره انجمن مطالعات فرهنگی با همکاری معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران، انتشارات علمی فرهنگی و موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران هشتمین نشست حلقه مطالعاتی نقد و بررسی متون شهری را با نقد و بررسی کتاب «بی‌خانمانی و سیاست‌گذاری اجتماعی» نوشته روجر باروز، نیکلاس پلیس و دبورا کویلگارس و سخنرانی محسن مسعودیان برگزار کرد. مسعودیان در این نشست توضیحاتی را درباره سیاست‌گذاری اجتماعی ارائه کرد و گفت: این سیاست سه هدف عمده و متمرکز از قبیل کاهش نابرابری، افزایش سطح رفاه و بهبود حقوق شهروندی را دنبال می‌کند. این یک رشته در مقاطع تحصیلات تکمیلی است و در ایران هم تلاش می‌شود راه اندازی شود اما تصویب نشده در حالی که در اروپا و انگلستان این رشته فعال است.   وی ادامه داد: انتشارات علمی و فرهنگی 10 کتاب را که به مقوله شهر پرداخته به طبع رسانده که یکی از این کتاب‌ها «بی‌خانمانی و سیاست‌گذاری اجتماعی» است. البته من این کتاب را اثری ندیدم که در حوزه شهر بگنجد و اگر بگویند 10 کتاب در حوزه شهر نام ببریم من این را در آن لیست نمی‌گنجانم. چون این کتاب به تجربه منحصر به انگلستان است. وی با طرح این سوال که مفهوم شهروندی و حقوق اجتماعی چه چیزی است و وقتی از آن حرف می‌زنیم ناظر به چه چیزی است عنوان کرد: مارشال در اواسط قرن 20، این بحث را با عنوان شهروندی و انواع آن مطرح کرد و به شهروندی سیاسی، مدنی و ... پرداخت.   مسعودیان با بیان اینکه این کتاب بی خانمانی را  اثبات نمی‌کند افزود: بی‌خانمان یک شهروند است و حقوق اجتماعی دارد ولی این بی خانمان در این اثر به ترحم نگریسته می‌شود. نکته‌ای که در اینجا مطرح است این است که وقتی قانون اجباری فقر در اروپا به تصویب رسید سراها و خانه‌هایی درست شد که فقرا باید در آنجا محبوس می شدند و کار می‌کردند. این فقرا شامل انواع بی خانمان‌ها هم بودند و در آنجا محبوس می‌شدند و باید به اجبار تولید می‌کردند. وقتی هم تولید می‌شد شکوفایی اقتصادی به همراه داشت در حالی که آن کارگر محبوس حقوق معادل کارش را نمی‌گرفت. به گفته این محقق، با این موضوع، این خطر به وجود می‌آمد که ستاد نئولیبرالیستی با رشد این کارگران قاعده‌ای درست کند که نظام تولید بر همین مبنا بنا شود. پس نخستین نقد به این کتاب این است که مساله حق اجتماعی برای شهروندان در آن روشن نشده و وقتی این معلوم نشود رفتار با بی‌خانمان‌ها گویی صدقه سر دولت لیبرالیستی است.   وی با بیان اینکه در شهروندی و سیاست گذاری اجتماعی بیشتر از حق صحبت شده تا تکلیف! گفت: در حالی که در غرب مساله تکلیف اجتماعی به صورت خاص و ملموس مطرح نشده است در اسلام این تکلیف مشخص شده است. پس وقتی ما تکلیف را ندانیم در برابر حق استوار می‌ایستیم و آن را می‌خواهیم. شعار جامعه پایدار این است که دربرابر حق باید تکلیف داشته باشید. مسعودیان با تشریح فصول این کتاب اظهار کرد: کتاب 16 فصل دارد که در آمد آن به بی خانمانی در گذشته می‌پردازد. سپس به بی خانمانی در انگلستان و شاخصه‌ها آن پرداخته می‌شود. در فصل دوم قوانین مربوط به این حوزه مورد توجه قرار می‌گیرد. انگلستان تنها کشوری بود که برای بی خانمان‌ها و اسکان و سامان آنها برنامه داشت! آنها به صورت قانونی و رسمی مسئولیت بی خانمانی را پذیرفتند و در سال 1977 اولین قانون برای تامین مسکن مطرح شد. پس از آن در سال 1984 مجددا این قانون تکمیل شد و در نهایت افراد بی خانمان تعدادشان زیاد شد و هزینه دولت رفاه بالا رفت و در سال 1996 در قانون مسکن آن را تصحیح کردند! به گفته این محقق، فصل سوم نظریه پردازی درباره بی خانمانی را بحث می‌کند. فصل‌های دیگر به مولفه‌هایی اشاره دارد که در سنجش بی خانمانی است. این کتاب برای سیاست گذاران اجتماعی ما در حوزه بی خانمانی تجربه خوبی است که آن را از انگلستان کسب کنند هر چند این موضوع تابع شرایط زیستی، اجتماعی و فرهنگی است و بعید می‌دانم بتوانیم آن را در ایران پیاده کنیم.   وی با اشاره به تعریف بی خانمانی بیان کرد: تکلیف در برابر بی خانمان‌ها بر عهده دولت است اما مناقشات بر سر بی خانمانی همچنان وجود دارد. در ایران بی خانمان‌ها به معتادها گفته می‌شود! ما افرادی را داریم در ایران که بی خانمان بودند و معتاد شدند یا برعکس! اما به هر حال آمار دقیقی هم وجود ندارد. مساله‌ای که هست این است که دولت در انگلستان وقتی می‌خواهد با بی خانمان‌ها برخورد کند آن را جز نیازهای اساسی آن می‌داند اما در ایران ما رویکردی را داریم که بی‌خانمان را تقبیح و منزوی می‌کند و آن را انگل می‌داند به همین دلیل ما حد و مرز رفتار سیاست اجتماعی را نمی‌توانیم برای بی خانمان تعریف کنیم.   مسعودیان گفت: شما کارتن خواب‌ها را ببینید که مواد مصرف می‌کنند، بغل اتوبان می‌خوابند و دردسر ایجاد می کنند بعد دولت به آنها خانه می دهد و این نوعی مجازات برای آنهاست. این در حالی است که در انگلستان خانه دار شدن به مثابه مجازات نیست اما در ایران اینگونه نیست. مسئولیت سامان دهی بی خانمان‌ها با دولت است هر چند در آمریکا 85 درصد این کار را موسسات اجتماعی انجام می‌دهند.   وی ادامه داد: وقتی که دولت‌ها نسبت به بی خانمان‌ها در حال چیدمان سیاست اجتماعی هستند نخست نسبت به هزینه‌های آن اقدام می‌کنند. از این سو گفتند بی خانمانی باید تعریف دقیق شود و افراد بی خانمان تفکیک شوند. نقد بعدی به کتاب این است که بی خانمانی در آن تفکیک نشده است و افرادی که صفت بی خانمانی بر آنها حمل شده مشخص نیست از چه طریق دسته بندی می‌شوند! اگر قانون اجباری فقر که نقد شده و در سراسر اروپا مورد نفی بوده و آن مذموم بوده از یک جهت خوب است و آن این است که هر فرد بی خانمان نسبت به خدمات رایگانی که دولت به او می‌دهد تکلیف دارد!   وی افزود: غربی ها جالب است کمتر درگیر اعتیاد هستند و بی خانمانی برای آنها به دلیل اعتیاد نیست اما در ایران حتما ما باید این را احصا کنیم چون بی خانمان اگر متهم به جرم باشد علاوه بر اینکه حق رایگان دارد در برابر حاکمیت تکلیفی هم دارد. بنابراین سیاست اجتماعی ما در برابر بی خانمان‌ها اشتباه است! به گفته مسعودیان، ما اکنون 18 گرمخانه در تهران داریم که بسیار کم است و گفته می‌شود 15 هزار بی خانمان هم داریم که آمار سنگینی است. از این 18 تا فقط یک گرمخانه مخصوص خانمهاست که شرایط خاصی دارد! البته ما این را تشویق می‌کنیم که به هر حال حمایت‌هایی وجود دارد اما مشخص نیست در شهرهای دیگر هم همین کیفیت هست یا خیر. از سوی دیگر افرادی که وارد گرمخانه می‌شوند چه تکلیفی را باید انجام دهند که پاسداشت داشته باشند.   وی یادآور شد: باید ابتدا این بی خانمان‌ها تفکیک شوند و بر این مبنا برای آنها تکلیف ایجاد کنیم چون سیاست اجتماعی سیاست انتقام گیری نیست بلکه باید بی خانمان‌ها را توانمند کنیم. اکنون گذاشتن گزینش برای گرمخانه‌ها دسته بندی درستی نیست چون ما فقط آنها را برای بزه بیشتر آماده می‌کنیم و این‌ها در جامعه رها می‌شوند و فرصت مناسبی برای خوابیدن می‌یابند. آیا این فروکاست بی خانمانی است؟! خیر! باید برای اینها نظام مهارت آموزی درست کرده و آنها را وامدار خود کنیم تا دربرابر انجام تکلیف حقوقی را بگیرند. مسعودیان با اشاره به ریخت شناسی از بی خانمانی عنوان کرد: ریخت شناسی از بی خانمان‌ها در جهان گوناگون است. در ایران طبق آمارها 80 درصد بی خانمان ها معتادین هستند. بی خانمانی اجتماعی در هندوستان، انگلستان و... متفاوت است پس سیاست‌های اجتماعی هم متفاوت است. بنابراین ما نمی توانیم این کتاب را نسخه خوبی برای ایران بدانیم. ]]> علوم‌انسانی Fri, 19 Oct 2018 05:30:00 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/266521/سیاست-اجتماعی-برابر-بی-خانمان-ها-اشتباه گوته یک فرد نیست یک گفتمان است/ گوته با جسارت به تابو‌ها پرداخت http://www.ibna.ir/fa/doc/report/266535/گوته-یک-فرد-نیست-گفتمان-جسارت-تابو-ها-پرداخت به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) نشست هفتگی شهر کتاب که عصر پنجشنبه(۲۶ مهرماه) برگزار شد به نقد و بررسی کتاب «پنج اثر از گوته» اختصاص داشت و محمود حسینی‌زاد، علی عبداللهی و سعید پیرمرادی در این نشست سخنرانی کردند. کتاب «پنج اثر از گوته» با ترجمه‌ سعید پیرمرادی به تازگی به همت نشر چشمه منتشر شده و در آن دو نمایشنامه‌ شورانگیز و متفکرانه، یک دیالوگ جمعی روشنفکرانه با موضوع زنان و دو افسانه‌ معروف از گوته، شاعر و ادیب نامدار آلمانی برگزیده و ترجمه شده‌اند.   رابطه‌ام با گوته حالت شیدایی به خود گرفته است سعید پیرمرادی، مترجم اثر، در این نشست به ارائه توضیحاتی درباره علاقه و آشنایی‌اش با گوته پرداخت و گفت: رابطه من با گوته حالت شیدایی به خود گرفته است و حدود هشت سال است با گوته زندگی می‌کنم و هرجا سخنی از گوته باشد در آنجا حضور دارم. زمانی‌که آثار گوته را ترجمه می‌کنم سعی می‌کنم به متن وفادار بمانم و به گونه‌ای ترجمه می‌کنم که گویی گوته زنده است و این اثر را می‌بیند.   وی که علاوه بر این کتاب، ترجمه آثار دیگری از گوته مانند «تفنن و سرگرمی‌های مهاجران آلمانی»، «اشتیاق» و «خویشاوندهای اختیاری» را در کارنامه‌اش دارد، درباره اینکه چرا و چگونه آثار گوته را برای ترجمه انتخاب کرده است، گفت: به صورت کاملا اتفاقی کتاب‌هایی که ترجمه کرده بودم به دست یکی از استادان دانشگاه هایدلبرگ و مولف کتاب «اشتیاق» رسید. او در این کتاب از زاویه دید روانشناسانه زندگی گوته را بررسی و تحلیل کرده و باورها، رنج‌ها، دردها و خلاقیت گوته را در این تحلیل به خوبی نشان داده بود.   این روانشناس در ادامه بیان کرد: من در آن زمان کم و بیش با گوته آشنایی داشتم اما به تدریج این علاقه دیرین در من تبدیل به شوق شد و تصمیم گرفتم بیشتر به گوته بپردازم. چراکه هیچ کدام از شاعران و نویسندگان غربی به اندازه گوته در مطرح کردن ادبیات ایران در جهان نقش نداشته‌اند. گوته با شوق و عشقی که به ادبیات ایران داشت با نگارش «دیوان غربی شرقی» به جهانی شدن ادبیات ایران کمک زیادی کرد و ما باید دِین او را ادا کنیم.   گوته با جسارت به تابو‌ها پرداخت وی افزود: بعد از ترجمه کتاب «اشتیاق» با کارهای گوته بیشتر آشنا شدم و خودم تعدادی از آثار او را برای ترجمه انتخاب کردم. «تفنن و سرگرمی‌های مهاجران آلمانی» نخستین ترجمه من بود. مطالب این کتاب مرا تحت تاثیر قرار داد چون خودم نیمی از عمرم را در مهاجرت بسر بردم. مطالب این کتاب به گونه‌ای است که گویی گوته در عصر کنونی زندگی می‌کند. همچنین دیالوگ 30 صفحه‌ای جذابی در آغاز این کتاب وجود دارد که گوته در آن انقلابیون و ضدانقلابیون را مقابل هم قرار می‌دهد. در این کتاب چند داستان کوتاه و نیمه بلند آورده شده است. گوته جسارت طرح موضوعاتی که در جامعه تبدیل به یک تابو شده است، را دارد. پیرمرادی در ادامه به کتاب بعدی که از گوته ترجمه کرده اشاره کرد و درباره آن توضیح داد: بعد از آن کتاب «خویشاوندی‌های اختیاری» را که یکی از اساسی‌ترین موضوعات نوع بشر و جدال بین خرد و احساس را به تصویر می‌کشد، ترجمه کردم. این کتاب توانست برای نخستین بار روابط موازی و سیر تشکیل و فرجام آن‌ها را بیان کند و نسبت به سایر ترجمه‌های انجام شده، بیشتر مورد استقبال قرار گرفته است چون دارای موضوعی ملموس و حاد است و گاهی من این کتاب را برای درمان به مراجعه‌کنندگانم معرفی می‌کنم.   گوته خالق مفهوم ادبیات جهانی بود این مترجم آثار آلمانی افزود: بعد از این کتاب تصمیم گرفتم مخاطبان را با سبک‌های نگارش دیگر گوته آشنا کنم. «پنج اثر از گوته» مجموعه‌ای است متنوع که شخصیت و اندیشه‌های گوته را از زوایای گوناگون نشان می‌دهد. دو نمایشنامه «کلاویگو و استلا» را انتخاب کردم. کلاویگو برداشتی روانشناسانه و هستی‌شناسانه از انسان و درگیری‌ها و تضادهایش مطرح می‌کند و شخصیت مردی خواهان ترقی اجتماعی و عاطفی اما گرفتار در کشاکش سهمگین میان پیشرفت اجتماعی و دلبستگی عاطفی را به تصویر می‌کشد، نمایشنامه استلا نیز عشقی بدفرجام میان مردی متاهل و پریشان و معشوقه‌ جوانش را با ظرافتی کم‌نظیر به تصویر می‌کشد. به گفت پیرمرادی کلاویگو نیز مانند استلا و نمایشنامه‌های دیگر عنوان توبه ادبی گوته را به خود اختصاص داده است و گوته توانسته جفاهایی که در حق معشوقه‌هایش انجام داده در قالب این نمایشنامه‌ها به تصویر بکشد. همچنین پاریس نو و ملوزین نو، دو افسانه‌ شگفت‌انگیز گوته‌اند که قوه‌ تخیل خواننده را به پرواز درمی‌آورند.   تالیف بیش از 80 هزار مقاله علمی درباره گوته وی در ادامه با بیان اینکه گوته خالق مفهوم ادبیات جهانی بود، گفت: نمی‌توانیم به اثری از گوته برسیم که اثری از فرهنگ‌های دیگر در آن نباشد. و تا به حال بیش از 80 هزار مقاله علمی درباره آثار گوته به زبان‌های مختلف انجام شده که بسیار شگفت‌آور است.   پیرمرادی همچنین ‌از ترجمه دیگر آثار گوته خبر داد و گفت: تا پایان ماه آینده ترجمه کتاب «دیوان غربی شرقی» را به پایان رسانده و به نشر چشمه تحویل می‌دهم بعد از آن هم به ترجمه دو رمان مربوط به دوران سالمندی گوته که حجم زیادی در حدود دو هزار صفحه فارسی دارند، می‌پردازم.   وقتی سراغ گوته می‌روید با یک غول دست و پنجه نرم می‌کنید محمود حسینی‌زاد، سخنران دیگر این نشست درباره اینکه چگونه یک مترجم جرات می‌کند، به ترجمه آثار گوته بپردازد، گفت: در آلمان، گوته شخصیتی کاملا استثنایی دارد چون شرایط متفاوتی داشته است. او در خانواده اشرافی رشد کرده و تا 85 سالگی زندگی می‌کند و با دربار ارتباط دارد. گوته در آلمان مقام بالایی دارد و در همه شهر می‌توان نامی از گوته شنید. براین اساس وقتی سراغ گوته می‌روید باید بدانید که با یک غول دست و پنجه نرم می‌کنید.   این مترجم آثار آلمانی و داستان‌نویس در ادامه به توان سعید پیرمرادی در ترجمه آثار گوته اشاره کرد و گفت: من از سال‌ها پیش، زمانی که پیرمرادی در آلمان زندگی، تحصیل و کار می‌کرد وی را می‌شناسم و می‌دانم که او کاملا با گوته و شخصیت و مقامش در آلمان آشنایی دارد. او بر ترجمه آثار گوته متمرکز شده و به نویسنده دیگری نمی‌پردازد و گوته را از جهات مختلف بررسی می‌کند و خودش را محدود به آثاری همچون «دیوان غربی شرقی» نکرده است و برای ما گوشه‌هایی از گوته را نمایان کرده که خیلی درباره‌اش اطلاعات نداشتیم.   گوته مخاطب را بین دو فرهنگ غرب و شرق می‌گذارد این منتقد ادبی و مولف مجموعه داستان «سیاهی چسبناک شب» گوته را فردی چندوجهی عنوان کرد که به حوزه‌های مختلف پرداخته است و گفت: گوته در اصل نمایشنامه نویس است و پیرمرادی در این کتاب نمایشنامه‌هایی از گوته ترجمه کرده است. گوته مخاطب را بین دو فرهنگ غرب و شرق می‌گذارد و نوعی تصمیم‌گیری در همه آثار گوته به چشم می‌خورد.   زبان پیرمرادی هم بوی امروزی دارد هم بوی کلاسیک مولف مجموعه داستان «آسمان، کیپ ابر» در ادامه به آثار ترجمه شده از سوی پیرمرادی اشاره کرد و گفت: او در آغاز «اشتیاق» را ترجمه کرد و با این کتاب ابتدا شناختی از گوته به مخاطب ارائه داد سپس سراغ کارهای کمتر شناخته شده گوته رفت و داستان‌های کوتاهی از او ترجمه کرد که ما کمتر با آن آشنا بودیم.   به اعتقاد مترجم «قاضی و جلادش» کار مهم پیرمرادی، زبانی است که او برای ترجمه این آثار انتخاب کرده و خواندن این کتاب‌ها را برای مخاطبان روان کرده، زبانی که هم بوی امروزی دارد و هم بوی کلاسیک. او جمله‌بندی‌ها را نمی‌شکند ولی با انتخاب واژگان مناسب، حس امروزی بودن را به مخاطب منتقل می‌کند.     گوته یک فرد نیست یک گفتمان است علی عبدالهی، شاعر و مترجم آثار آلمانی، نیز در این نشست به فقدان مجموعه منسجم از ترجمه کتاب‌های گوته اشاره کرد و گفت: ما ترجمه‌های پراکنده‌ای از آثار گوته داریم و باید توجه بیشتری در زمینه تولید یک مجموعه منسجم در این زمینه صورت گیرد و تلاش‌های پیرمرادی در این زمینه ارزشمند است. گوته شاعر، درام‌پرداز، افسانه‌پرداز، قصه‌گو، نمایشنامه‌نویس، نظریه‌پرداز، مشاور و دستیار حاکمان، محقق در حوزه علوم طبیعی و فیزیک، سفرنامه‌نویس و فیلسوف است. گوته یک فرد نیست یک گفتمان است؛ مانند حافظ و سعدی و فردوسی و تحلیل او اهمیت زیادی دارد.   مترجم «سکوت آینده من است، مجموعه شعرهای عاشقانه اریش فرید» با بیان اینکه وقتی کسی می‌خواهد درباره گوته صحبت کند، نمی‌داند درباره کدام جنبه‌اش حرف بزند، افزود: گوته بازتابنده کامل و روح دوران خودش بود و تبیین‌گر انسان اروپایی، انسان کنجکاو، بررسی کننده تمام ابعاد علوم و واکاونده عوالم درون انسان، انسان ابزارساز و انسان هوشمندی است که می‌تواند خرد ابزاری را به خدمت ساخت نهادهای اجتماعی درآورد و انسان مدنی که ما می‌شناسیم از دل فاوست درمی‌آید و این کار بزرگ گوته است. بااینکه گوته همه این کارها را انجام داده به طرز عجیبی علایق پراکنده‌ای داشته و امروزه برخی اندیشه‌هایش در زمینه‌هایی مانند رنگ‌شناسی چندان مطرح نیست چون علم پیشرفت‌های زیادی داشته است.   گوته تلاش زیادی برای معرفی فرهنگی‌های دیگر انجام داد مترجم «اکنون میان دو هیچ، مجموعه شعرهای نیچه» یادآور شد: گوته تلاش زیادی برای معرفی فرهنگی‌های دیگر انجام داد. این جست‌وجو از آشنایی کامل با فرهنگ یونان باستان و روم باستان شروع شد و با اساطیر و کتاب‌های مقدس و آشنایی با فرهنگ فرانسوی و اسپانیایی و سفرهایی که به ایتالیا داشت ادامه یافت و به سروده‌های رومی که عاشقانه است و نگاه گوته به تاریخ ایتالیا رسید و در سال‌های بعدی عمرش به آشنایی با فرهنگ شرق و حافظ و سعدی رسید و در خلال مطالعه‌های ترجمه‌های موجود توانست حافظ را بشناسد.   مترجم «عاشقانه‌های هرمان هسه» شیلر، را شبیه‌ترین شخص به گوته از میان هم زبانانش نامید و گفت: آن‌ها دو دوست جدانشدنی و کاملا متضاد بودند. گوته شاعری خوشبخت بود اما شیلر برعکس او بود و جوانمرگ شد و بعد از مرگش احوالاتش در آثار گوته دیده می‌شود. به گفته عبداللهی در «پنج اثر از گوته» می‌توانیم گوته درام‌پرداز و گوته افسانه‌پرداز را ‌بینیم. گفت‌وگوهای ادبی ایران و آلمان علی‌اصغرمحمدخانی نیز در این نشست ضمن بیان اهمیت گوته و آثارش به دویستمین سال انتشار «دیوان غربی شرقی» گوته در سال 2018 اشاره کرد و گفت: به این مناسبت سال آینده میلادی به گفت‌وگوهای ادبی ایران و آلمان می‌پردازیم که به نوعی گفت‌وگوی شرق و غرب هم محسوب می‌شود. ]]> علوم‌انسانی Fri, 19 Oct 2018 04:30:00 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/266535/گوته-یک-فرد-نیست-گفتمان-جسارت-تابو-ها-پرداخت شرح حال 101 تن از عرفا، متصوفه و زهاد عصر قاجار http://www.ibna.ir/fa/doc/book/266509/شرح-حال-101-تن-عرفا-متصوفه-زهاد-عصر-قاجار به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، مؤلف کتاب «تحفة الألباء فی تذکره الأولیاء و شرفاء» زین‌العابدین صفوی گنجوی (متولد 1245. ق در قریه صومعه‌دل از توابع قراجه داغ آذربایجان) است که طبق گفته خودش، شیخ الاسلام گنجه بوده است. سلسله نسب وی از جانب مادری به سلطان حیدر صفوی و از طرف پدری به شیخ ابوالقاسم گرکّانی می‌رسد. با توجه به ارادت‌ورزی وی به شیوخ نعمت اللهیه  و مطالبی که خود وی بیان داشته است می‌توان حدس زد که وی از ارادتمندان این طریقه بوده است. از تاریخ وفات وی اطلاعی یافت نشد.  تحفة الألباء فی تذکرة الأولیاء و شرفاء در دو نسخه به سال 1296 ق. توسط محمدجعفر نخجوانی کتابت شده که یکی در کتابخانه دانشگاه تهران با 316 برگ به شماره 2513 و نسخه دوم در کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی(ره) با 509 برگ به شماره 10047/2 نگهداری می‌شود. تحفة ‌الالباء از جمله تذکره‌های دوره قاجار است که در کنار دیگر آثار بر جای مانده از آن دوران همچون: ریاض ‌السیاحة، حدائق‌ السیاحة،معارف ‌العارفین و ... جای دارد و از نظر سبک‌شناسی، قرابت بسیاری با کتاب بستان السیاحه زين‌العابدين شيروانى‏ (متوفی 1253 ق) دارد. این کتاب از چهار قسمت عمده تشکیل شده است: 1) وصف‌نامه به قلم محمدحسن گرمرودی آذربایجانی؛ 2) مقدمه؛ 3) متن تذکره؛ 4) خاتمه. مؤلف در مقدمه، هدف از نگارش این کتاب را این چنین بیان می‌کند: «امید دارم که کتابی پرداخته کنم که دوست و دشمن گواهی دهند که از صدر اسلام تاکنون در هیچ دولتی از دول جهانیان کتابی بدین سیاقت و ذلاقت تحریر نشده که جامع جمیع حوادث حدثان و حاوی تمامی وقایع جهان باشد.» در ادامه به بیان فواید سیر و سیاحت می‌پردازد و دوازده شرط را برای آن برمی‌شمرد. در این میان به اهمیت و جایگاه سیر و سیاحت نزد عرفاء و پیران راه نیز اشاره می‌کند. مؤلف در تبویب کتاب، نام شهرها را به ترتیب بیست و هشت حرف الفبا ذکر می‌کند و ضمن ارائه توصیفی از آن شهر، به معرفی و بیان شرح حال نام‌آوران آن بلاد و منطقه می‌پردازد. همین رویکرد، کتاب را به ترجمه‌ای متشکل از شرح حال سیصدوبیست‌و‌هفت نفر از مشاهیر و شعرا و رجال و علماء و اطباء که تا اواسط دوره قاجار می‌زیسته‌اند مبدل ساخته است. در بخش پایانی و خاتمه کتاب نیز به شرح اقدامات انجام شده و نحوه پرداختن به موضوع و نیز تاریخ پایان کار اشاره شده است. تالیف این کتاب هفت سال (1273ق – 1280ق) به طول انجامیده است. مصححان بر اساس تخصص و رویکرد علمی شان، اهتمام خود را صرفاً بر تصحیح سرگذشت عرفا، متصوفه و زهاد این مجموعه مصروف داشتند که حاصل آن تذکره‌ای 101 شخصیت شد. به طور کلی متصوفه‌ای که شرح حالشان در این کتاب آمده، می‌توان در چهار طریقه نعمت اللهیه، ذهبیه، نقشبندیه و قادریه دسته‌بندی کرد. مؤلف کتاب از طریقه ایشان گاه به صراحت گاه تلویحاً نام برده است. جهت تکمیل و وضوح بیشتر شرح حال اشخاص نیز به حد وسع مصححان از سایر کتب تاریخی و رجالی مطالبی در پاورقی درج شد. معرفی نسخه‌های گوناگون کتاب 1.         نسخه دانشگاه تهران به شماره 2513: این نسخه به قلم محمدجعفر نخجوانی از 1291 تا 1296 ق. به خط نسخ، بر روی کاغذ فرنگی در 316 برگ 35 سطری و برای خود مؤلف کتابت شده است. از این نسخه با مخفف «ت» یاد خواهد شد. 2.         نسخه کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی(ره) به شماره 2/10047: این نسخه نیز به قلم محمدجعفر نخجوانی، در مشهد مقدس کتابت شده است. نسخه حاضر 509 برگ دارد و اتمام کتابت آن در سال 1296 ق. بوده است. از این نسخه با مخفف «مر» یاد خواهد شد. آن‌چنان که از شواهد و قراین بر می‌آید نسخه کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی(ره)، مقدم بر نسخه دانشگاه تهران بوده و به نوعی چرکنویس آن محسوب می‌شود. از آنجا که نسخه دانشگاه تهران کامل‌تر است در کار تصحیح آن را نسخه اصل و نسخه کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی(ره) نسخه بدل در نظر گرفته شده است. دلیل اثبات پیش‌نویس بودن نسخه کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی(ره)، آن است که در صفحه نخست، عنوان کتاب تحفة الألباء فی تذکرة الأولیاء و نوادر الزمان و عجایب البلدان ثبت شده و سپس مخدوش شده است؛ این در حالی است که عنوان کتاب در نسخه دانشگاه تهران همان تحفة الألباء فی تذکرة الأولیاء و الشرفاء ثبت شده است. پیشینه تحقیق با محوریت نسخه خطی حاضر، سه مقاله به رشته تحریر درآمده است که به ترتیب تاریخ عبارت‌اند از: - ایران از کتاب تحفة الألباء فی تذکرة الأولیاء و الشرفاء، مجلۀ آیینه میراث، تابستان و پاييز 1378، شمارۀ 5 و 6 (2 صفحه، از 71 تا 72). - ذکر کرمان در نسخه‌ای خطی کمیاب، دکتر میرهاشم محدّث، مجلۀ مطالعات ایرانی، پاییز 1389، شمارۀ 18 (18 صفحه، از 225 تا 242). – تصویر بزرگان تصوف و عرفان عصر قاجار در نسخه تحفة الألباء فی تذکرة الأولیاء و الشرفاء، محمدرجاء صاحبدل، وحید محمودی، عرفان ایران «مجموعه مقالات»، شمارۀ 38 (22 صفحه، از 172تا 194) ساختار کتاب کتاب تحفة الالباء که در سال 1291 ق. تألیف شده، مشتمل بر چهار قسمت عمده است: 1) وصف‌نامه: نثری مسجّع و پر طمطراق به قلم محمدحسن گرمرودی آذربایجانی است. گرمرودی، از ادیبان و عالمان هم‌عصر مؤلف و نیز از نوادگان عین‌القضات همدانی است. وی از جمله زهّاد عصر خویش به شمار می‌رفت  و به علم و دانش اهتمام داشت چنان‌که وی را در فقه شاگرد شیخ مرتضی انصاری دانسته‌اند. با توجه به اینکه در شرح حال گرمرودی (مندرج در کتاب حاضر) نامی از وصف‌‌نامه به میان نیامده است؛ می‌توان متصوّر شد که مؤلف پس از اتمام کار درخواست تحریر آن را کرده است. 2) مقدمه: مؤلف در مقدمه، هدف از تألیف کتاب را این‌گونه بیان کرده است: «امید دارم که کتابی پرداخته کنم که دوست و دشمن گواهی دهند که از صدر اسلام تاکنون در هیچ دولتی از دول جهانیان کتابی بدین سیاقت و ذلاقت  تحریر نشده که جامع جمیع حوادث حدثان و حاوی تمامی وقایع جهان باشد.» در ادامه مؤلف با تأکید بر آیات قرآن کریم و روایات حضرات معصومین (علیهم‌السّلام) از فواید سفر و ارتباط آن با سیر و سلوک معنوی سخن گفته است و در این میان به جایگاه سیر و سیاحت نزد عرفا و پیران راه اشاره می‌کند و برای آن، دوازده شرط را برمی‌شمرد. وی در تبیین جایگاه والای سفر می‌نویسد: «من بسیار کس دیدم که فاضل یگانه و مجتهد زمانه بود و در علوم عقلیّه و نقلیّه کمتر کسی با او برابری می‌نمود، چون سیاحت عالم ننموده و اختیار سفر نفرموده[...] لاجرم از فضایل انسانی به غایت دور و از کمالات فضایل نفسانی به نهایت مهجور بود. گویا اکثر انبیای مرسلین و اوصیای دین و اولیای صاحب یقین و عرفای معرفت‌قرین و حکمای[...]دین جهت سیاحت و مسافرت فرموده باشند که با هر فرقه و صاحب خرقه توانند معاشرت نمود[...]» 3) متن: مؤلف در تبویب کتاب، نام شهرها را به ترتیب بیست‌و‌هشت حرف الفبای عربی ذکر کرده و ضمن ارائه توصیف شهرها به معرفی و بیان شرح حال نام‌آوران آن بلاد و منطقه می‌پردازد. بدین ترتیب، کتاب ترجمان قریب به 350 نفر از مشاهیر، شعرا، رجال، علما و اطبا را که تا اواسط دوره قاجار می‌زیسته‌اند، در بر می‌گیرد. البته گاهی جهت ایضاح بیشتر،از پیشینیان نیز سخن به میان آمده است. 4) خاتمه: در بخش پایانی و خاتمه کتاب، به شرح اقدامات انجام شده، نحوه پرداختن به موضوع و همچنین تاریخ اتمام کار اشاره شده است. نگاهی به زندگی‌نامه زین‌العابدین صفوی گنجوی زندگی‌نامه زین‌العابدین صفوی گنجوی در کتاب تحفة الاباء به قلم خود وی به رشته تحریر در آمده است. تنها منابعی که از آن اطلاعاتی درباره زندگی و شرح حال وی در دسترس است کتاب تحفة الألباء و نسخه خطی دیگری به شماره 1/16319 است که در کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی(ره) نگهداری می‌شود. این نسخه به خط نستعلیق زیبا، در سال 1286 ق. توسط محمدعلی بن جلیل‌بیک، مجدول و در پانزده برگ شانزده سطری کتابت شده است. مطالب این نسخه با شرح حالی که از وی در کتاب تحفة‌ الألباء آمده است تفاوت چندانی ندارد. زین‌العابدین صفوی گنجوی، در روز جمعه 24ربیع‌الاول سال 1245 ق. برابر با 1 مهرماه 1207 هجری شمسی در قریه صومعه‌دل از توابع قراجه‌داغ آذربایجان پا به عرصه وجود نهاد. وی فرزند ارشد آخوند ملاحسین بود و از همان ابتدا تحت تعلیم و تربیت پدر، مقدماتی از قبیل: صرف و نحو، معانی و بیان، هیئت و عروض و قافیه را فراگرفت. پانزده‌سال داشت که برای فراگیری علومی از قبیل: حکمت الهی، ریاضی، طبیعی، نجوم و منطق، به سیر و سیاحت پرداخت. به امر پدر، نخست جهت همّت‌خواهی بر سر مزار شیخ محمود شهاب‌الدّین اهری، در قصبه اهر حاضر شد و سفرش را از همان جا آغاز کرد. در دور نخست سیاحتش که پنج سال به طول انجامید، در شهرهایی چون: تبریز، زنجان، قزوین، تهران، استرآباد، تربت‌جام، قوچان، اسفراین، ساری، آستانه اشرفیه، لاهیجان، رشت، انزلی، خلخال و اردبیل به فراخور شرایط، رحل اقامت افکند. در این مدّت یا از فیض بزرگان زمانش بهره برد و یا خود محل مراجعه دیگران شد. دو سال در تبریز ماند و سپس برای دیدار با خانواده و دوستان، عازم قراجه‌داغ شد. در دور دوم سیاحتش، از راه کوه‌های شام وارد شوش و مدتّی در آنجا ساکن شد، سپس به نخجوان و ایروان عزیمت کرد. در ایروان از برخی کتب متقدّمین خلاصه‌برداری و استنساخ کرد. از آنجا راهی تفلیس شد و در این سفر با شیخ علی، شیخ‌الاسلام ممالک قفقاز مراوده یافت. سپس عازم گنجه شد. او که پیشتر بر سر مزار بزرگان صوفیه چون: شیخ محمود شهاب‌الدّین اهری، شیخ جام، شیخ صفی‌الدّین اردبیلی حاضر شده بود، در این شهر نیز جهت همت‌خواهی بر سر مزار نظامی گنجوی حضور یافت. از آنجا عزم شهر توخی کرد که منبع صنایع غریبه و حِرَف عجیبه بود. پس از آن به تمرخان داغستان و بادکوبه وارد شد. شهر شیروان مقصد بعدی وی بود که در آن نخست به زیارت مقابر اولیا و مدفن عرفا و صلحا رفت. در مراجعت دوم به شهر تبریز از بیماری سخت پدر خبر یافت. پدرش در سن نودو‌سه سالگی و در روز شنبه 25 محرّم‌الحرام سال 1285 ق.  دعوت حق را لبیک گفت. زین‌العابدین پس از انجام مراسم‌ مرسوم، برای انجام پاره‌ای امور دوباره به تبریز مراجعت کرد. طبق گفته خود وی، شیخ‌الاسلام گنجه بوده است که سلسه نسب وی از جانب مادر به سلطان حیدر صفوی و از طرف پدر به شیخ ابوالقاسم کرکّانی می‌رسد. بر اساس شواهد و قراین، صوفی بودن وی محرز است. هر چند در جواب سلطان عبدالعزیز عثمانی که از او پرسید: «جزو کدام سلسله هستی؟» تنها می‌گوید: «مجذوب سالکم.» ولی با توجه به ارادت‌ورزی او به شیوخ نعمت‌اللهیه  و مطالبی که آورده است، می‌توان او را در زمره طریقه مذکور دانست. خود نیز بارها با عنوان «فقیر» از خویش یاد کرده که عنوانی برای متصوفه است. گنجوی، قریحه سرودن شعر نیز داشته و از وی دیوانی به جای مانده که ضمیمه نسخه «مر2» است. از آنجا که برخی از اشعاری که وی در متن کتاب به کار برده، در هیچ‌یک از مجموعه‌های شعری متقدم و معاصر با مؤلف یافت نشد، انتساب آنها به خود وی محتمل است. در خصوص مدّت حیات و نیز تاریخ وفات وی، هیچ اطلاعی در دست نیست. آثار زین‌العابدین صفوی گنجوی دیگر آثار زین‌العابدین صفوی گنجوی، عبارت‌اند از: 1. رساله‌ای در سیر و سلوک با عنوان: صراط‌ المستقیم و جنة‌ النعیم؛ 2. رساله‌ای در علم کیمیا با عنوان: کنز الفقراء و حرز الأغنیاء؛ 3. رساله‌ای در علم عروض و قافیه و محسّنات شعریه؛ 4. رساله‌ای در طبّ؛ 5. شرحی بر قصیده سیّداسماعیل حمیری؛ 6. شرحی بر قصیده خمریّه ابن فارض مصری. بر اساس جستجو در فنخا و دنا از آثاری که نامشان به میان آمد، نسخه‌ای یافت نشد. شیوه تصحیح برابر هر اسم عددی داخل کمانک درج شده، که دستیابی استفاده‌کنندگان به اصل نسخۀ «ت» تسهیل شود. همچنین جهت خوانش بهتر، آیات و روایات اِعراب‌گذاری شده و با قلمی متفاوت در نشانگرهای خاص (برای آیات ﴿کمانک﴾ و برای روایات «گیومه») قرار داده شده است. در مواردی چند، ضبط آیات از طرف مؤلف با سهو صورت گرفته که در متن اصلاح شده ولی جهت امانت‌داری، صورت اصلی آن در پاورقی ذکر شده است. روایات موجود در متن، به منابع روایی شیعه و سنی استناد و روایاتی که یافت نشد در پاورقی منعکس شده است. مؤلف برخی از اشعار عربی را با اِعراب و برخی را بدون اِعراب آورده است که مصححان در آن دخل و تصرفی نکرده و موارد را عیناً ذکر کرده‌اند. در بسیاری از موارد، مؤلف به‌عنوان شاهدمثال از یک مصرع یا چند بیت استفاده کرده است؛ مصححان هنگام ارجاع‌دهی، متوجه تفاوت ضبط اشعار نسخه با صورت امروزی آن شدند؛ در این موارد ضبط موجود در نسخه معیار قرار گرفت و تفاوت آن با ضبط امروزی با مخفف «نک» مشخص شد. گنجوی، اکثر قریب‌به‌اتفاق تاریخ‌های مورد نظرش را در متن به هجری قمری درج کرده است که خود موجب سرگشتگی خواننده امروزی می‌شود، به همین دلیل معادل شمسی آنها در پانویس ذکر شد. از «م.» برای تخفیف «متوفی» و «ق.» برای هجری قمری استفاده شده است. جهت تسهیل در خوانشِ عبارات دشوار، معنای لغات غامض تنها برای مرتبه نخست در پاورقی و داخل نشانگر قلاب ذکر شده و معنای لغات دشواری که در حاشیه نسخه آمده، برای حفظ امانت، بدون هیچ نشانگری در پاورقی آورده شده است. تمامی این لغت ـ معانی، (ضمن حفظ اسلوب اشاره شده) در انتهای کتاب نیز با عنوان «فرهنگ واژگان» گرد آمده است. در نحوه نگارش واژگان، از رسم‌الخط مصوب فرهنگستان استفاده شد که موارد مغایر، در متن اصلاح شده و ضبط موجود در نسخه به پاورقی انتقال یافته است. کتاب «شرح حال عرفا، متصوفه و زهاد عصر قاجار» با تصحیح و تحقیق دکتر وحید محمودی عضو هیئت علمی پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی و محمدرجاء صاحبدل دانشجوی دکتری رشته تصوف و عرفان اسلامی دانشگاه آزاد واحد علوم وتحقیقات و با اهتمام انتشارات سفیر اردهال در 535 صفحه با قیمت 45 هزار تومان منتشر شده است. ]]> علوم‌انسانی Thu, 18 Oct 2018 07:30:22 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/266509/شرح-حال-101-تن-عرفا-متصوفه-زهاد-عصر-قاجار «مجاهدان مشروطه» به چاپ سوم رسید http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/266374/مجاهدان-مشروطه-چاپ-سوم-رسید به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) نشر نی چاپ سوم کتاب «مجاهدین مشروطه» نوشته سهراب یزدانی را منتشر کرد. «مجاهدین مشروطه» کتاب شایسته تقدیر در پاییز 88 بوده است. این کتاب با بررسی پدیده مجاهدان مشروطه، به مطالعه خاستگاه اجتماعی آن‌ها می‌پردازد، تأثیر آنان را بر رویدادهای کشور می‌سنجد، و از زمینه‌های ضعف و نابودی آن نیرو سخن می‌گوید. رویکرد کتاب نگاه «از پایین» به مشروطیت و تلاش برای پرتو انداختن بر تاریخ اجتماعی ایران در این برهه زمانی است. به گفته سهراب یزدانی، مولف کتاب که استاد تاریخ دانشگاه خوارزمی است،‌ «مجاهد» نامی بود که در دوره مجلس اول بر داوطلبان نظامی مشروطه‌خواه گذاشته شد. این نیرو بر تحولات سیاسی و اجتماعی کشور اثری دیرپا گذاشت. مجاهدان تبریز، در روزهای استبداد صغیر، پرچم مشروطه‌خواهی برافراشتند و شهر خود را در برابر تهاجم نیروهای دولتی حفظ کردند. مجاهدان اردوی شمال هم‌پای بختیاری‌ها بر پایتخت دست یافتند. اما پس از بازگشت نظام مشروطه، مجاهدان چندپاره شدند. آن‌ها به جناح‌های مختلف گرویدند و به عرصه مبارزه سیاسی پا نهادند. سرانجام با انحلال مجلس دوم، نیروی مجاهد از میدان سیاست کنار رفت. چاپ سوم کتاب «مجاهدین مشروطه» در 344 صفحه با قیمت سی‌وچهار هزار تومان در نشر نی منتشر شده است. ]]> علوم‌انسانی Thu, 18 Oct 2018 06:30:00 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/266374/مجاهدان-مشروطه-چاپ-سوم-رسید هویت واقعی «اخوان‌الصفا» تا امروز ناشناخته مانده است http://www.ibna.ir/fa/doc/book/266474/هویت-واقعی-اخوان-الصفا-امروز-ناشناخته-مانده به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) اخوان الصفا گروهی گمنام از اندیشمندان مسلمان بود‌ه‌اند که در قرن چهارم هجری، حدود 51 رساله را به رشته تحریر درآوردند و متاثر از اندیشه نوافلاطونی و نیز تشیع، یک نظام عقلی منسجم را در جهان اسلام رواج دادند و بر اندیشمندان پس از خود تاثیری ماندگار گذاشتند. به احتمال فراوان، این اندیشمندان دبیران دارالحکومه بصره بوده‌اند و البته از زندگی‌نامه آنان اطلاعی در دست نیست. اخوان‌الصفا، همچون معتزله، حروفیه و... جنبش‌های اندیشه‌ای حاشیه‌نشینی بوده‌اند که همواره پرداختن به اندیشه‌شان از سوی دستگاه‌های اندیشه‌ای حاکم مذموم شناخته شده و نهی می‌شده است. به همین دلیل پرده‌ای رازگون و هاله‌ای از ابهام، هول وجود این گروه تنیده شده است و هر متن که شناخت آنان را برای امروزیان ساده سازد مغتنم محسوب می‌شود. کتاب «اخوان‌الصفا» که «نشر نامک» آن را در مجموعه «سازندگان جهان ایرانی- اسلامی» منتشر کرده است، از جمله منابعی است که به مخاطب ناآشنا با مبانی اندیشه‌ای اسلامی فرصت مناسبی برای چنین آشنایی‌ای فراهم می‌سازد. این کتاب ترجمه اثری از گودفروا دوکَلَته است که در مجموعه‌ای با مدیریت تاریخ‌پژوه فقید، پاتریشیا کرون منتشر شده است. این مجموعه به این دلیل که برای مخاطبان انگلیسی‌زبان و سراسر ناآشنا با بستر بحث نوشته شده است، گاه اطلاعاتی را شامل می‌شود که برای مخاطب ایرانی سطحی به نظر می‌رسد. به عنوان نمونه در اوایل همین کتاب، در جایی که به تمایز میان شیعه و سنی اشاره می‌شود، این تمایز بر مبنای اینکه شیعیان سه خلیفه اول را قبول ندارند توضیح داده شده است. مخاطب فارسی زبان اگر این توضیحات ابتدایی را تحمل کند، می‌تواند اطمینان داشته باشد که وقتی به موضوعی مانند اخوان‌الصفا می‌رسد که اطلاعات در مورد آن بسیار اندک و پراکنده است، با زبان شفاف و بی‌ابهام، آشنایی اولیه مناسب و قابل اتکایی با افکار و تاریخچه آن گروه (تا آنجا که برای پژوهشگران امروزی مکشوف است) دست پیدا خواهد کرد و این تمایز کتاب با بسیاری از منابعی که درباره اخوان‌الصفا به زبان فارسی وجود دارد، محسوب می‌شود. مطالعه کتاب‌هایی نظیر گزیده رسائل اخوان‌الصفا که به کوشش دکتر علی‌اصغر حلبی گرد آمده است، یا «دادخواهی حیوانات نزد پادشاه پریان از ستم آدمیان» که رساله بیست‌ودوم از مجموعه رسائل اخوان‌الصفاست، پیش‌نیازی می‌خواهد و آن آشنایی نسبی با اخوان‌الصفا و بنیادهای اندیشه‌ای آنان است که کتاب حاضر می‌تواند آن نیاز را رفع کند. فارغ از معرفی اخوان‌الصفا، کتاب گودفروا دوکلته، بدون بداعت هم نیست. به عنوان نمونه این کتاب در زمینه اثبات اینکه اخوان‌الصفا به اسماعیلیون وابسته نبوده‌اند، نکاتی هر چند اندک ولی تازه به مخاطب ارائه می‌دهد. به گمان نویسنده کتاب، «اغلب این تصور وجود داشته که اخوان‌الصفا اسماعیلی هستند اما پذیرش این موضوع، سخت‌تر از پذیرش تشیع آنهاست. با وجود اینکه رسائل اخوان الصفا با اصول اعتقادی اسماعیلیان اشتراکات زیادی دارد، اما به نظر غیرممکن می‌رسد که بتوانیم نویسندگان این رسائل را با هیچ یک از دسته‌های اسماعیلی مرتبط بدانیم.» (15) نویسنده کتاب سپس اذعان می‌کند که کتاب او مطالب اندکی به بحث درباره اسماعیلی بودن یا نبودن اخوان‌الصفا می‌افزاید بی‌آنکه پاسخی دقیق به این مسئله داده باشد. اما نکته این است که با توجه به کمبود فراوان اطلاعات درباره بیوگرافی اعضای اخوان‌الصفا، حتی یک گام بسیار کوچک در مسیر خروج زندگی‌نامه آنان از ابهام، گامی مهم محسوب می‌شود و این کتاب کوچک 158 صفحه‌ای مملو از این گام‌های کوچک است. همین نکته خواندن آن را برای اهل فن نیز الزامی می‌سازد. به عنوان نمونه، نویسنده آن هنگام که به بن‌مایه‌های اندیشه اخوان‌الصفا می‌پردازد، با ذکر اینکه که میزان درآمیختگی اندیشه اخوان‌الصفا با حکمای یونانی از نوافلاطونیانی نظیر فلوطین بیشتر بوده است، این را نیز ذکر می‌کند که تقلیل اندیشه این گروه به دنباله‌روی نوافلاطونیان و یا یونانیان، اگر اشتباه نباشد، خطرساز است و تلاش می‌کند ریشه‌های غیر یونانی و غیر نوافلاطونی اندیشه اخوان‌الصفا را هم نمایان سازد که این موضوع به خودی خود خالی از بداعت نیست و می‌تواند برای پژوهشگران آشنا با مسئله اخوان‌الصفا نیز بدیع باشد. نویسندگان رسائل اخوان‌الصفا در تلاش بوده‌اند تا دانش‌نامه‌ای جامع درباره دانش بشری تهیه کنند. بخشی از کتاب حاضر به همین ماهیت دانش‌نامه‌ای رسائل اخوان‌الصفا می‌پردازد. خصیصه‌ای که به گمان نویسنده این رسائل را در تاریخ ادبیات عرب و حتی کل تاریخ ادبیات متمایز می‌سازد. کتاب در شش فصل تهیه شده است و هر فصل یک جنبه از مباحث مورد بحث در رسائل اخوان‌الصفا را مدنظر قرار داده است. فصل اول که «باطنی‌گری» نام دارد به این مسئله هم می‌پردازد که بزرگترین کار نویسندگان این بوده است که در طول تاریخ هویت خود را مخفی نگاه داشته‌اند. در فصل دوم که «فیض‌باوری» نام دارد، نویسنده به تحقیق درباره عناصری می‌پردازد که چارچوب نظام اندیشه‌ورز اخوان را شکل می‌دهد. این فصل به رسائلی درباره خلقت جهان، خلقت زمان و نیز جایگاه انسان در زنجیره وجود می‌پردازد. در فصل سوم به «هزاره‌باوری» اخوان‌الصفا پرداخته شده است و به این می‌پردازد که اخوان‌الصفا چگونه از نجوم برای ارائه نگاهی اسرارآمیز به تاریخ جهان استفاده می‌کنند تا مسئله آمدن منجی را تبیین کنند. فصل چهارم که «بسیاردانشی» نام دارد به تلاش اخوان برای کشف ساختار دانش بشری می‌پردازد. هدف آنان از این تلاش، ارائه رسالاتشان به عنوان برنامه‌ای روحی و معنوی و مطلوب برای پیروانشان، از طریق تعیین جایگاه این رسالات در ساختار علوم بوده است. فصل پنجم که «درآمیختن باورها» نام دارد به چند منبعی بودن بنیان‌های فکری اخوان می‌پردازد و فصل ششم که «آرمان‌پرستی» نامیده شده است، به رویکردهای عملی اخوان و اولویت تفکر نسبت به عمل نزد آنان می‌پردازد و این نکته را آشکار می‌سازد که تفکر آنان هرگز نمی‌تواند به یک انقلاب مذهبی یا سیاسی منجر شود. در نهایت نیز در پی‌گفتار کتاب، تاثیر اخوان بر متفکران پس از خود در قرون و اعصار سپسین پرداخته می‌شود. کتاب «اخوان‌الصفا؛ آرمان‌گرایانی در حاشیه جهان اسلام»، نوشته گودفروا دوکلته را پریسا سجادی ترجمه کرده است و نشر نامک آن را در شمارگان 1000 نسخه با قیمت 15000 تومان منتشر کرده است. ]]> علوم‌انسانی Thu, 18 Oct 2018 05:30:00 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/266474/هویت-واقعی-اخوان-الصفا-امروز-ناشناخته-مانده بزرگداشت مرحوم غلامحسین صدیقی برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266494/بزرگداشت-مرحوم-غلامحسین-صدیقی-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)  مراسم بزرگداشت مرحوم «غلامحسین صدیقی» جامعه‌شناس، مترجم و استاد دانشگاه تهران را با حضور علما، استادان، فرهیختگان و ‏دوستداران علم و دانش از سوی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی برگزار می‌شود.‎ این مراسم سه‌شنبه یکم آبان‌ماه ۹۷، از ساعت ۱۷ تا ۱۹ در تالار اجتماعات شهید مطهری ‏انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ‏واقع در خیابان ‏ولی‌عصر(عج)، پل امیر بهادر، خیابان سرلشکر علی‌اکبر بشیری، شماره ۷۱‏‎ ‎برگزار ‏می‌شود.‏ ]]> علوم‌انسانی Wed, 17 Oct 2018 11:46:55 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266494/بزرگداشت-مرحوم-غلامحسین-صدیقی-برگزار-می-شود محسن جوادی از متن‌خوانی اخلاق ارسطو می‌گوید http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266516/محسن-جوادی-متن-خوانی-اخلاق-ارسطو-می-گوید به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، به همت خانه اخلاق‌پژوهان جوان دوره جدید متن خوانی ارسطو (فصل دوم) با تدریس محسن جوادی، معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و مدیر گروه فلسفه اخلاق دانشگاه قم از شنبه ۲۸ مهرماه ساعت 18 و 30 دقیقه برگزار می‌شود.   شرکت برای عموم دانشجویان و طلاب علاقه‌مند به مباحث فلسفی و اخلاقی آزاد است و این افراد می‌توانند مباحث و صوت این جلسات را از طریق سایت خانه اخلاق پژوهان جوان پیگیری کنند. خانه اخلاق پژوهان جوان به نشانی قم، بلوار محمدامین (ص)، کوچه ۱۳، پلاک ۲۹ است. ]]> علوم‌انسانی Wed, 17 Oct 2018 11:46:02 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266516/محسن-جوادی-متن-خوانی-اخلاق-ارسطو-می-گوید برگزاری درسگفتار «کاربرد فناوری اطلاعات در علوم انسانی» http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/266501/برگزاری-درسگفتار-کاربرد-فناوری-اطلاعات-علوم-انسانی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی سلسله درسگفتار «کاربرد فناوری اطلاعات در علوم انسانی» را با تدریس دکتر مسعود قیومی، عضو هیئت علمی این پژوهشگاه برگزار خواهد کرد. این برنامه که از سوی گروه زبان‌شناسی نظری وابسته به پژوهشکده زبان‌شناسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار می‌شود در یک دوره 8 ساعته (4 جلسه دو ساعته) علاقه‌مندان را با روش‌های جمع‌آوری و ساماندهی داده‌های تحقیق و نیز کاربرد روش‌های یادگیری ماشینی برای تحلیل داده‌ها آشنا خواهد کرد. متنی که برگزارکنندگان دوره برای معرفی آن آماده کرده‌اند از این قرار است: «امروزه فناوری اطلاعات جایگاه ویژه‌­ای در امر پژوهش دارد و توجه ویژه‌­ای به کاربرد آن در حوزه علوم انسانی می­‌شود. لازم به ذکر است که پیشتر فناوری اطلاعات به حوزه­‌هایی مانند زبانشناسی، بررسی ادبی و تاریخ ورود پیدا کرده ولی اکنون آماده ورود به سایر حوزه­‌های علوم انسانی است. تحلیل یافته­‌های پژوهشی کیفی، کمّی یا ترکیبی از این دو است. در حوزه علوم انسانی، بیشتر تحلیل کیفی مورد نظر است. استفاده از فناوری اطلاعات در حوزه علوم انسانی موجب می­‌شود علاوه بر تحلیل کیفی، تحلیل کمّی نیز تحقق بپذیرد. تحلیل کمّی بر اساس شواهد و داده بوده و می­‌توان با استفاده از آن ترسیمی از آینده داشت. داده‎های علوم انسانی بسیار متنوع است؛ لذا برای ورود داده‌های علوم انسانی به حوزه رایانه که قابلیت پردازش دارد نیاز است ساختارمند و منظم شود. استفاده از رایانه جزء لاینفک این حوزه فعالیت است و کاربرد آن در پژوهش سبب می‌­شود علاوه بر افزایش سرعت در پردازش حجم عظیمی از اطلاعات و استخراج اطلاعات مورد نیاز، به افزایش دقت نیز منجر شود. این درسگفتار به ­طور مقدماتی به نحوه به‌کارگیری فناوری اطلاعات در حوزه‌هایی از علوم انسانی که توانایی رایانش و پتانسیل به‌کارگیری روش­‌های شناخته­ شده رایانشی را دارد می‌­پردازد.»   شرکت در این برنامه که در پایان آن گواهینامه معتبر وزارت علوم و تحقیقات و فناوری اطلاعات (با قابلیت ترجمه و ارائه بین‌المللی مدرک) به پذیرفته شدگان اهدا خواهد شد، برای عموم علاقه‌مندان آزاد است. این سلسله درسگفتار از شنبه 5 آبان 97 آغاز خواهد شد و ساعت برگزاری کلاس‌های آن 10 تا 12 است. این دوره در محل پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی واقع درتهران- بزرگراه کردستان- نبش خیابان دکتر صادق آئینه وند (64 غربی) برگزار خواهد شد. علاقه‌مندان برای مشاوره و اطلاع بیشتر می‌توانند با شماره تلفن 88624485 تماس بگیرند. ]]> علوم‌انسانی Wed, 17 Oct 2018 08:26:26 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/266501/برگزاری-درسگفتار-کاربرد-فناوری-اطلاعات-علوم-انسانی اهدای جایزه گنجینه پژوهشی ایرج افشار به تاخیر افتاد http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/266485/اهدای-جایزه-گنجینه-پژوهشی-ایرج-افشار-تاخیر-افتاد به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، با اعلام هیئت امنای جایزه گنجینه پژوهشی ایرج افشار، برگزاری مراسم پایانی چهارمین دوره این جایزه به تاخیر افتاده است و جزئیات برگزاری مراسم در آینده اعلام خواهد شد.  بیانیه «گنجینه پژوهشی ایرج افشار» در این زمینه به این شرح است: «چنانکه علاقه‌مندان آگاهی دارند،در 16 مهر ماه، سالروز میلاد استاد افشار، گنجینۀ پژوهشی استاد ایرج افشار، به بهترین پایان نامۀ دکتری در زمینۀ کتابداری(علم اطلاعات و دانش شناسی) به انتخاب هیئت داوران، در مراسمی خاص جایزه‌ای اعطاء می‌کند. از آنجا که امسال (1397ش) بنابر تصمیم هیأت داوری و موافقت فرزندان استاد، در نحوۀ انتخاب و موضوع جایزه تغییراتی داده شده است، مراسم با تأخیر برگزار خواهد شد. جزئیات برگزاری مراسم در اطلاعیه بعدی به اطلاع مشتاقان خواهد رسید.» سومین دوره این جایزه در مهرماه 96 برگزار شده بود و طی آن پایان‌نامه دکتری حمید کشاورز با عنوان طراحی و تبیین مدل ارزیابی باورپذیر اطلاعات وب به عنوان برگزیده نهایی انتخاب شده بود. هدف از اعطای جایزه گنجینه پژوهشی ایرج افشار، تداوم نیت‌های ایرج افشار در حفظ و گسترش علم و فرهنگ ایرانی عنوان شده است.  «گنجینه پژوهشی ایرج افشار» که از سال 1378 به مرکز دائره‌المعارف اسلامی سپرده شده است، به اذعان متخصصان امر، از مجموعه‌های نادر پژوهشی در سطح جهانی است و کتابواره آن مشتمل بر فهرست مقاله‌ها، رساله‌ها، جزوه‌های کمیاب در سال 1395 از سوی دائره‌المعارف بزرگ اسلامی و موسسه خانه کتاب منتشر شده است. ]]> علوم‌انسانی Wed, 17 Oct 2018 06:43:52 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/266485/اهدای-جایزه-گنجینه-پژوهشی-ایرج-افشار-تاخیر-افتاد چهار کتاب علمی در حوزه روابط عمومی رونمایی می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266495/چهار-کتاب-علمی-حوزه-روابط-عمومی-رونمایی-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) ستاد خبری کنفرانس، دبیر کل کنفرانس بین‌المللی روابط عمومی ایران، اهمیت این کنفرانس را حضور اساتید برجسته از دانشگاههای سراسر کشور، مدیران، کارشناسان و دانشجویان روابط عمومی عنوان کرد و گفت: اين کنفرانس به شرکت کنندگان اين فرصت را مي دهد تا از يک رويداد الهام بخش و تعاملي به منظور آشنایی با مباحث جدید، بروز و کاربردی روابط عمومی و همچنین افزايش مهارت‌هاي خود استفاده کنند. باقریان افزود: توجه به سناریونگاری به عنوان یک راه حل مدرن در کنار سایر راهبردهای برنامه‌ریزی از جایگاه ويژه‌ای برخوردار است و ضرورت دارد روابط عمومی‌ها فعالانه وارد این عرصه شوند.   وی در ادامه با اشاره به دیگر برنامه‌های کنفرانس گفت: همان‌طور که می‌دانید سخنرانان کنفرانس با توجه به موضوع انتخابی در هر سال، تلفیقی از صاحب نظران ارتباطات، روابط عمومی و محور طرح شده همان سال است. بر همین اساس بخشی از سخنرانان، صاحب نظران مبرز عرصه ارتباطات و روابط عمومی هستند و بخشی دیگر به فراخور موضوع از اساتید ارزشمند آن عرصه انتخاب می‌شوند که همه این افراد در حوزه خودشان سرآمد هستند.   دبیر کل کنفرانس روابط عمومی گفت: امیدواریم امسال با موضوع سناریونگاری و اهمیت آن در روابط عمومی بیشتر آشنا شویم و تلنگری باشد در ذهن ما؛ اما ادامه راه و مسیر با ماست. وظیفه کنفرانس طرح مسایل جدید، کاربردی، بروز و موثر در عرصه روابط عمومی است و تصور بنده این است که این هدف انشاء‌الله تعالی محقق خواهد شد. به گفته باقریان، در مراسم افتتاحیه پانزدهمین کنفرانس بین‌المللی عمومی ایران چهار کتاب علمی ارزشمند رونمایی خواهد شد که کتاب اول با موضوع «رویکردهای نوین کاربردی خلاقیت در روابط‌عمومی» (مجموعه مقالات چهاردهمین کنفرانس بین‌المللی روابط‌عمومی ایران) دارای 12 مقاله ارزشمند حاوی مجموعه آثار و مقالات کنفرانس قبلی یعنی چهاردهمین کنفرانس بین‌المللی روابط عمومی ایران است و کتاب دوم با عنوان «سناریونگاری در روابط عمومی»، کتاب سوم با عنوان «ارتباطات و روابط عمومی» و کتاب چهارم «دستورالعمل قطعی سال 2018 برای اهداف و نتایج کلیدی (OKRs)» است که می‌تواند به عنوان یک پلتفرم موفقیت برای روابط عمومی‌های با کارایی بالا مورد استفاده قرار گیرد.   وی در ادامه با اشاره به فعالیت‌های دبیرخانه کنفرانس در حوزه نشر، گفت: در 15 سال اخیر، دبیرخانه کنفرانس با همکاری انتشارات کارگزار روابط عمومی بیش از 25 عنوان کتاب در حوزه روابط عمومی منتشر کرده و مقالات برگزیده کنفرانس در پانزده دوره گذشته منتشر شده است. باقریان اظهار کرد: برنامه دیگری از سوی دست‌اندرکاران پانزدهمین کنفرانس بین‌المللی روابط عمومی ایران تدارک دیده شده که انتشار ویژه‌نامه رنگی در 72 صفحه شامل مطالب و مقالات است که می‌تواند برای شرکت‌کنندگان بسیار مفید باشد.   دبیر کل کنفرانس روابط عمومی درباره جایزه دکتر نطقی گفت: جایزه دکتر نطقی بنیانگذار روابط عمومی ایران، نام جایزه‌ای است که به منظور ادای احترام به دکتر نطقی و پاسداشت ارزش‌هایی که او از آن‌ها حمایت می‌کرد، توسط موسسه کارگزار روابط عمومی در سال 1383 طراحی شده است.  وی گفت: طی 15 سال اخیر این جایزه به شش شخصیت علمی داخلی و خارجی از جمله شادروان پروفسور کاظم معتمدنژاد پدر ارتباطات نوین ایران، جیمز گرونیگ استاد ممتاز روابط عمومی در دپارتمان ارتباطات دانشگاه مریلند کالج پارک آمریکا و مبدع نظریه «تعالی»، علی اکبر جلالی پدر علم فناوری اطلاعات ایران و مبدع نظریه موج چهارم و عصر مجازی در دنیا، علی اکبر فرهنگی پدر مدیریت رسانه ایران، سعیدرضا عاملی استاد ارتباطات دانشگاه تهران و مبدع نظریه دوفضایی روابط عمومی و دکتر یونس شکرخواه بنیانگذار روزنامه‌نگاری آنلاین ایران اعطاء شده است. باقریان اظهار کرد: کمیته برنامه‌ریزی و اجرایی اعطای جایزه دکتر نطقی پدر روابط عمومی ایران تصمیم گرفته است که در سال جاری هفتمین جایزه بین المللی نطقی را به شخصیت علمی ارتباطات و روابط عمومی دکتر حسن بشیر، به پاس تقدیر از بیش 30 سال فعالیت و تلاش مداوم ایشان در این حوزه، که 10 سال آن به عنوان دبیر کمیته علمی کنفرانس بین‌المللی روابط عمومی ایران صرف شده است، اعطا کند. همچنین در این مراسم، تمبر جایزه دکتر نطقی رونمایی می‌شود.   دبیرکل کنفرانس در خصوص سخنرانان کنفرانس گفت: پروفسور علی‌اکبر فرهنگی پدر مدیریت رسانه ایران، پروفسور سعیدرضا عاملی استاد ارتباطات دانشگاه تهران، پروفسور مهدی نادری منش پژوهشگر دانشگاه UCLA/ Washington State/Idaho، پروفسور سعید خزایی عضو هیئت علمی و دانشیار دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، دکتر کیومرث اشتریان دکترای سیاستگذاری عمومی (سیاستگذاری تکنولوژیک) از دانشگاه لاوال کانادا ۱۳۷۷ و دکتر سعید شهباز مرادی دکترای مدیریت منابع انسانی از جمله سخنرانانی هستند که در این کنفرانس سخنرانی خواهند داشت.   وی در بخش دیگری از سخنانش گفت: در آئین اعطای هفتمین دوره جایزه بین المللی «دکتر نطقی» پدر روابط عمومی ایران به «دکتر حسن بشیر» استاد دانشگاه امام صادق(ع) که با حضور برخی شخصیت‌های علمی و فرهنگی از جمله سلطانی‌فر معاون مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار خواهد شد، باقر ساروخانی، دکتر علی‌اکبر جلالی وسعیدرضا عاملی، دقایقی در خصوص شخصیت علمی نامبرده سخنرانی خواهند کرد. باقریان در پایان افزود: در پایان آیین افتتاحیه، دبیرخانه کنفرانس از ده روابط عمومی فعال از جمله خانم زهرا سعیدی رییس فراکسیون رسانه و روابط عمومی مجلس شورای اسلامی نیز تجلیل به عمل خواهد آمد. ]]> علوم‌انسانی Wed, 17 Oct 2018 06:36:02 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266495/چهار-کتاب-علمی-حوزه-روابط-عمومی-رونمایی-می-شود عرفان بی‌سلوک دروغ است/ مسلمان جواهری باشیم http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266493/عرفان-بی-سلوک-دروغ-مسلمان-جواهری-باشیم به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) دوازدهمین قسمت برنامه تلویزیونی «شوکران» با حضور دکتر سیدیحیی یثربی، استاد فلسفه، مفسر قرآن و منتقد عرفان (دوشنبه ۲۳ مهرماه) از شبکه چهار سیما روی آنتن رفت. یثربی در ابتدای این برنامه بر این موضوع صحه گذاشت که در جامعه امروز ایران، خرافه‌گرایی بر عقل‌گرایی تفوق پیدا کرده است و افزود: معتقدم ما با اینکه دین‌مان عقلانی است، در میان ادیانی که امروز در جهان هستند، تنها دینی که متن اصلی‌اش بر تعقل تاکید می‌کند، اسلام است. در اسلام و در متن قرآن یک آیه پیدا نمی‌کنید عقل را تحقیر کند. تمام آیه‌های مربوط به عقل در ستایش عقلاست و تمام تحقیرها نسبت به مردم به‌خاطر این است که «لایعقلون»! وی ادامه داد: اما پس از مطالعه و دقت به این نتیجه رسیدم ما در جامعه خودمان به‌قدر کافی به ترویج عقلانیت نپرداخته‌ایم و جامعه تا حدودی خرافی شده است و به همین دلیل کتابی به نام «فلسفه خرافات» منتشر کرده‌ام. مؤلف «عرفان عملی در اسلام» افزود: منشأ خرافات، سادگی ذهن انسان است که می‌خواهد حوادث جهان را تفسیر کند ولی چون فهم دقیق و علمی ندارد، اینها را به جادوگری و... نسبت می‌دهد. اما از منشأ خرافات که بگذریم، اصل عرفان را نمی‌شود گفت خرافی است اما اذهان خرافی آمادگی زیادی دارند که یک‌عده از عرفان به‌عنوان ابزار استفاده کرده و از آنها بهره‌کشی کنند؛ یعنی آنها را مرید خود کنند و وعده دیدار بدهند و با جاذبه‌هایی که دارند، فریب بدهند. 99 درصد در عرفان، زمینه برای دروغ آماده است تا حقیقت.  استاد تمام فلسفه و کلام اسلامی در دانشگاه علامه طباطبایی اظهار کرد: عرفان در برابر عقل است و اصلاً جز این نیست و از اول این مطلب را می‌گوید. جست‌وجوی حقیقت دو راه دارد: یکی عقل و دیگری ریاضت. یک‌عده می‌گویند بیا گرسنگی و تشنگی بکش، به چیزی می‌رسی. عده دیگر می‌گویند نه؛ عقل و منطق و فهمت را به‌کار ببر، به چیزی می‌رسی. این به‌دنبال فهم است و آن به‌دنبال وصول به حقیقت. یثربی تصریح کرد: من هرگز نمی‌گویم عرفان دروغ است. این را هم درویش‌ها و عرفا بشنوند، هم غیرعارفان بشنوند! چرا نمی‌گویم عرفان دروغ است؟ چون کائنات در دستِ من یثربی نیست. من هم‌نظر با حکمای قدیم نیستم که بگویم ذهن فیلسوف کل جهان می‌شود. یک میلیاردم جهان هم در ذهن من نیست. پس چه‌جور می‌توانم بگویم عرفان دروغ است؟ عرفان یک راه است که پیشنهاد کرده‌اند. اما تجربه عرفانی را نمی‌شود بیان و منتقل کرد. بدون ریاضت، با سبیل گذاشتن و دو تا شعر حافظ خواندن، آدم عارف نمی‌شود. با پای درس اسفار نشستن، آدم عارف نمی‌شود. پس من عرفان را نفی مطلق نمی‌کنم. عرفان را می‌گویم غیر از دین است، عرفان بی‌سلوک دروغ است.  وی در پاسخ به این اشکال که چرا نظریات شما در باب عرفان پارادوکسیکال است، گفت: عرفان قابل بررسی نیست؛ الان صدها شیخ ادعا می‌کنند واصل به حق شده‌اند. ما از کجا بدانیم راست می‌گویند؟ هیچ قابل بررسی نیست.  معتقدم نجات جوانان ما و رهایی جامعه ما در پیروی از قرآن کریم و اهل‌بیت است نه در پیروی از عرفان‌ها. مثل بعضی از آقایان نیستم که با یک بیت مثنوی می‌خواهند قرآن را یک‌جور دیگر معرفی کنند. من این روش را قبول ندارم. قرآن اصل است. این مفسر قرآن کریم درباره سلوک عرفانی حضرت امام گفت: امام(ره) مدرس استاد بزرگ عرفان و فلسفه است ولی یک موحد کامل و یک متشرع جواهری است. امام کسی را به ریاضت دعوت نکرده است. از همه دعوت کرده است به اسلام عمل کنند. اما خب از اصطلاحات آنها هم استفاده کرده و کتاب آنها را هم شرح کرده است. وی افزود: تا به حال کسی را تکفیر نکرده‌ام؛ من هنوز هم به عرفا و آثارشان علاقه دارم ولی کار تحقیقی غیر از علاقه است. من دوست دارم، ولی حقیقت را به خاطر این دوستی‌ها فدا نمی‌کنم. من می‌گویم مسلمان جواهری باشیم. این به صلاح جامعه ماست! این عرفان‌شناس ۷۵ ساله اظهار کرد: برای رفع شبهه این را بگویم که من را با جمعیتی که به نام مکتب تفکیک معروفند و به بعضی‌شان ارادت هم دارم، هم‌عقیده ندانید. به تفکیکی‌ها گفته‌ام ما در سه چیز شباهت داریم که اینها جنبه ظاهری دارند ولی در سه چیز اصلی با هم اختلاف اساسی داریم که یکی این است که شماها اصلا با کل فلسفه مخالفید، درحالی که من می‌خواهم فلسفه امروزمان را داشته باشیم و فلسفه رشد کند. ]]> علوم‌انسانی Wed, 17 Oct 2018 06:20:33 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266493/عرفان-بی-سلوک-دروغ-مسلمان-جواهری-باشیم آل‌احمد پیش از غربزدگی به جدال با شرق‌زدگی برخاسته بود http://www.ibna.ir/fa/doc/book/266373/آل-احمد-پیش-غربزدگی-جدال-شرق-زدگی-برخاسته خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- احمد ابوالفتحی: نشر روزبهان اخیراً ویرایشی تازه از کتاب «بازگشت از شوروی» نوشته نویسنده مشهور فرانسوی آندره ژید و با ترجمه جلال‌آل احمد ارائه داده است. انتشار این کتاب بهانه‌ای شد برای نوشتن چند نکته در حاشیه این کتاب. جلال آل احمد در مقدمه‌ای که بر ترجمه‌اش از «بازگشت از شوروی» نوشته است، در چند سطر ماجرای ترجمه این کتاب را تعریف می‌کند. کتاب در سال 1331 ترجمه شده است. به توصیه خلیل ملکی و برای انتشار در روزنامه نیروی سوم. ترجمه و انتشار اثر در روزنامه تا بهار سال 1332 به طول انجامیده است و بنا بوده در قالب کتاب هم منتشر شود. صفحه‌بندی کتاب هم انجام شده بوده که کودتای 28 مرداد رخ می‌دهد. روزنامه بسته و چاپخانه‌اش چپاول می‌شود اما صحاف کتاب را نجات می‌دهد و «بازگشت از شوروی» در سال 1333 منتشر می‌شود. کتابی که به توصیه خلیل ملکی ترجمه شد در این روایت از ماجرای ترجمه این کتاب سه نکته مهم وجود دارد. اولین نکته این است که کتاب با توصیه خلیل ملکی ترجمه شده است. فردی که در چارچوب حزب توده روندی را طی کرد که آندره ژید و کسانی همانند او در چارچوب دیگر احزاب کمونیست جهان طی کردند. خلیلی ملکی یکی از 53 نفری بود که در میانه‌های حکومت رضا شاه به اتهام اعتقاد به «مرام اشتراکی» بازداشت شدند و پس از اشغال ایران در شهریور 1320 و آزادی از زندان، حزب توده را بنیان گذاشتند. او که بر مبنای گفته‌های خودش از همان ابتدا به دلیل مشی رهبران حزب توده و وابستگی آنها به شوروی با روند موجود در حزب چندان همراه نبود، در سال 1326 از این حزب جدا شد و «نیروی سوم» را راه‌اندازی کرد. خلیل ملکی یکی از همراهان اصلی ملکی در این جدایی جلال آل احمد بود. او که در آن زمان مدیر داخلی ماهنامه مردم یکی از ارگان‌های حزب توده بود، به گفته خودش پس از آنکه به دلیل شدت یافتن وابستگی حزب توده به شوروی پس از ماجرای فرقه آذربایجان نتوانست در حزب باقی بماند به حزب تازه‌تاسیس خلیل ملکی پیوست که به سرعت زیر ضرب و زور حزب و رادیو مسکو از پا درآمد. پس از آن هم خلیل ملکی و هم جلال آل احمد مدتی را در سکوت سیاسی به سر بردند و جلال در آن مدت به تقویت زبان فرانسه خود پرداخت. به گفته خودش این تقویت زبان، از راه ترجمه آثار کسانی مانند سارتر و ژید صورت گرفت. البته ترجمه بازگشت از شوروی مربوط به این زمان نیست. جلال آن را در اوایل دهه سی ترجمه کرده است. زمانی که همراه با خلیل ملکی و به عنوان یکی از اعضای نیروی سوم، در جبهه ملی ایران عضو بود و از توان مناسبی برای مقابله تبلیغاتی با حزب توده بهره می‌برد. یک کتاب نیروی سومی انتشار کتاب «بازگشت از شوروی» در روزنامه «نیروی سوم» در سال سی‌ویک دومین نکته مهم روایتی است که از روند انتشار کتاب در ابتدای این مطلب نقل شد. بازه زمانی تابستان 1331 تا تابستان 1332 یکی از نقاط اوج آزادی مدنی و نیز یکی از پرتکاپوترین ادوار تاریخ ایران در زمینه تحولات سیاسی است. این بازه زمانی با قیام مردمی 30 تیر 1331 آغاز شد و با کودتای 28 مرداد 1332 به پایان رسید. در این دوران آنچه که بیش از هر چیز توجه عموم فعالان سیاسی و اجتماعی را به خود جلب کرده بود، ماجرای ملی شدن صنعت نفت و تقابل میان ایران و قدرت‌های بزرگ غربی بود. در چنین شرایطی، اینکه خلیل ملکی به جلال آل احمد توصیه می‌کند کتابی مانند بازگشت از شوروی را ترجمه کند بسیار جالب توجه است. البته روند مبارزه نظری میان حزب توده و روشنفکران و فعالان سیاسی و اجتماعی که در قالب جبهه ملی گرد آمده بودند، از حدود سال 1329 آغاز شده بود. آل احمد درباره آن دوران گفته است: «مبارزه‌ای که میان ما از درون جبهه ملی با حزب توده در این سه سال دنبال شد، به گمان من یکی از پربارترین سال‌های نشر فکر و اندیشه و نقد بود.» رقابت میان حزب توده و جبهه ملی و هواداران این دو گروه، از مشخصه‌های بارز حیات سیاسی ایران در بازه ملی شدن صنعت نفت است و انتشار کتاب «بازگشت از شوروی» در این دوران یکی از جلوه‌های این رقابت است که کیفیت آن را مشخص می‌سازد. رقابتی که به واقع می‌توان آن را جدلی فکری دانست. هم فکری بود و هم اندیشه‌ای و البته از سطح قابل قبولی برقرار نبود. انتشار متونی مانند بازگشت از شوروی در آن دوران که سطح جدل‌های مطبوعاتی گاه به حد فحاشی تقلیل پیدا می‌کرد، اتفاقی جالب توجه است. بُعد جالب توجه دیگر ترجمه «بازگشت از شوروی» به وسیله جلال آل احمد آن است که بخش عمده‌ای از شهرت کنونی او به خاطر نوشتن کتاب «غربزدگی» است. کتابی که در آستانه دهه چهل نوشته شد و خودباختگی ایرانیان در برابر غرب را مورد نقد قرار می‌داد. انتشار ترجمه کتابی مانند «بازگشت از شوروی» در ابتدای همان دهه دلالتی بر این است که ایده آل احمد تنها مختص به غرب‌زدگی نبوده است، او که چالش اندیشه‌ای‌اش با ابرروایت‌های موجود در ساختار فکری را با نوشتن کتابی درباره قرائت‌های خرافی از مذهب در اوایل دهه بیست آغاز کرده بود، در نیمه دوم این دهه و سال‌هایی ابتدایی دهه سی عمده تمرکزش را بر به چالش کشیدن رویکردهای کمونیستی تحت انقیاد شوروی و بلوک شرق قرار داد و در انتهای آن دهه به مفهوم غرب‌زدگی رسید. همه اینها را می‌توان در ایده و راهبردی که از میانه‌های دهه بیست به آن اعتقاد پیدا کرد متجلی دید: «نیروی سوم». راهبردی که از اواسط دهه 40 تا پایان عمر آل احمد در سال 48 در قامت اعتقاد او به اسلام انقلابی به عنوان آلترناتیو وضع موجود متجلی شد. آیا جلال مامور بوده است؟ سومین نکته که درباره روایت آل احمد از انتشار ترجمه «بازگشت از شوروی» جالب توجه است، این است که این کتاب یک سال پس از کودتای 28 مرداد و در بازه زمانی‌ای که اختناق عمومی فضای روشنفکری را به شدت متاثر کرده بود منتشر شده است. مشهور است که انتشار و ترویج کتاب‌هایی مانند «بازگشت از شوروی» یا «ظلمت نیمروز» نوشته آرتور کوستلر یک برنامه سازمان‌دهی شده از سوی دستگاه‌های اطلاعاتی و تبلیغاتی بلوک غرب برای در هم شکستن هژمونی محبوبیت مارکسیسم لنینیسم بوده است. انتشار کتاب جلال آل احمد در زمانه‌ای که نفوذ دستگاه‌های اطلاعاتی و تبلیغاتی بلوک غرب در ایران رو به گسترش بود جالب توجه است. شاید دلیل عمده‌ای که باعث شده است آل احمد در مقدمه کتاب بر این موضوع تاکید کند که این کتاب را به توصیه خلیل ملکی ترجمه کرده است و بنا بوده کتاب پیش از کودتا انتشار پیدا کند این بوده است که مایل نبوده در تبلیغات حزب توده و رادیو مسکو او را متهم به ساخت و پاخت با دستگاه‌های اطلاعاتی غربی کنند. اتفاقی که البته ناگزیر بود. در تبلیغات حزب جلال و همفکرانش به نوکری غرب متهم می‌شدند. همان‌گونه که آندره ژید نیز پس از نوشتن بازگشت از شوروی با همین اتهام روبه‌رو شد و پس از آن «تنقیح بازگشت از شوروی» را نوشت که تندتر از کتاب اول به نبرد با استالینیسم رفته بود. ]]> علوم‌انسانی Wed, 17 Oct 2018 05:36:10 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/266373/آل-احمد-پیش-غربزدگی-جدال-شرق-زدگی-برخاسته دریدا در پی شالوده‌شکنی و کریستوا به دنبال پویاسازی است http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/265235/دریدا-پی-شالوده-شکنی-کریستوا-دنبال-پویاسازی خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- مهرداد پارسا، دانش‌آموخته لیسانس فلسفه، فوق لیسانس فلسفه غرب از ایران و دکتری فلسفه فمینیسم از ایتالیا است. وی از سال 1385 کار پژوهش و ترجمه آثار فلسفی را آغاز کرده و عمده حوزه‌های پژوهشی مورد علاقه‌اش فلسفه قاره‌ای، فلسفه سینما، فلسفه فمینیسم، روانکاوی و... است. عمده کتاب‌هایی که تاکنون ترجمه کرده آثار فیلسوف فرانسوی، ژولیا کریستوا به فارسی بوده است. وی از این فیلسوف کتاب‌هایی چون «ملت‌هایی بدون ملی‌گرایی»، «علیه افسردگی ملی»، «خورشید سیاه مالیخولیا»، «تن بیگانه» و... را به فارسی برگردانده است. کتاب‌های «فیلسوفان سینما»، «شب‌بی‌پایان: روان کاوی و سینما»، «فیلم به مثابه فلسفه» و... از دیگر آثاری است که پارسا آن‌ها را ترجمه کرده است. او به تازگی با کتابی با عنوان «کریستوا در قابی دیگر» به بازار کتاب آمده که اتفاقاً این بار خود کریستوا سوژه اثری از استل برت شده است. با او درباره این کتاب گفت‌‌وگویی داشته‌ایم. استل برت شاید نام چندان آشنایی برای مخاطب ایرانی نباشد. در ابتدا درباره کارنامه علمی برت و زمینه‌های تخصصی او توضیحاتی دهید.   برت استاد فلسفه و پژوهش‌های هنری در دانشگاه دیکین استرالیا است که در حوزه‌هایی چون تفسیر هنرهای خلاقانه، پژوهش متنی/هنری و نسبت آن با ساختار اثر هنری و همین طور در زمینه فرهنگ بصری و نوشتار خلاق فعالیت می‌کند. از کتاب‌های او می‌توانیم به «کردار به مثابه پژوهش» و «خلاقیت‌های مادی» اشاره کنیم که هر دو مسیر مشابه و مرتبطی را دنبال می‌کنند. به علاوه او نویسنده و مقاله‌نویسی پرکار است و در نشریاتی چون ری‌یل تایم، آرت لینک و تکست به طور مرتب مطلب می‌نویسد و همچنین کار مشترکی هم با باربارا بولت دارد. تمرکز او در اکثر آثارش بر این مسئله است که چگونه می‌توان میان پژوهش متنی و اثر خلاقانه  هنری پیوندی برقرار کرد. آیا گستره کار خلاقانه را می‌توان تا جایی گسترش داد که خود پژوهش متنی درباره اثر را هم در بر بگیرد؟ اگر بخواهیم کوتاه بگوییم ایده محوری او این است که پژوهش‌هایی که درباره هنرهای خلاقانه صورت می‌گیرد خود می‌توانند در حکم نوعی تولید معرفت باشند. از آن جا که کریستوا همواره در آثارش به نقد علم می‌پردازد و آن را از فعالیتی عقلانی و انتزاعی به چیزی بدل می‌کند که با جسم و غریزه نیز پیوند خورده، برت به این نتیجه می‌رسد که می‌توانیم دامنه علم را گسترش داده و پژوهش‌های هنری را نیز جزو همین معرفت علمی تلقی کنیم، البته شکلی متفاوت و اجرایی از آن که یقیناً با تجربه زیسته پیوند خورده است. برای مثال، او به نقدها و تفسیرهای مختلفی اشاره می‌کند که درباره نقاشی پیکاسو یعنی «دوشیزگان آوینیون» مطرح شده است. یکی از این مفسران، اشتینبرگ، در مقاله خود «دوشیزگان» را اثری شخصی و عاطفی می‌داند که پیکاسو برای «تخلیه نفرت و خشم خود از زنان» آن را خلق کرده است. اما آیا ممکن است اثری که به اعتقاد برخی نقطه آغاز کوبیسم تلقی می‌شود محصول احساس و واکنشی شخصی و حتی شاید پیش پا افتاده باشد؟ البته این بحث پردامنه‌ای است، اما برت ایده فلورمن را تکرار می‌کند که معتقد است مقاله اشتینبرگ به قرائت جدیدی از اثر پیکاسو منجر می‌شود و از سویه‌های جدید مواجهه با سکسوالیته پرده برمی‌دارد. بنابراین، مقاله اشتینبرگ می‌تواند با تجربه تماشا کردن خود اثر پیوند بخورد و حتی به بخشی از آن تبدیل شود. برت در بسیاری از آثار خود می‌کوشد نشان دهد که اولاً اثر هنری و متن و تفسیری که درباره آن نوشته می‌شود می‌توانند یک کل هنری را تشکیل دهند و در گام دوم، حقیقت اثر هنری همواره در میان مولف، بیننده و نقد و تفسیرهای منتقدان یا مفسیر سرگردان است و باید آن را مانند یک «تجربه-در-کردار» سیال و دگرگون شونده در نظر گرفت. شما پیش از این در آثاری که ترجمه کردید اغلب به کارهایی که توسط خود کریستوا نوشته شده بود، پرداخته‌اید اما این بار خود او سوژه کتاب است. درباره موضوع کتاب و عنوان آن که گویا قرار است به زاویه جدیدی از کریستوا بپردازد توضیح دهید.   استل برت در این کتاب به جنبه‌هایی از تفکر کریستوا می‌پردازد که با ایده تجربه در کردار و کنش خلاقانه ربط و نسبت بیشتری دارند  و این جنبه‌ها عمدتاً معطوف به نظریه او درباره هنر و زیبایی شناختی‌اند، همان ساحتی که معنای خود را از ابعاد نشانه‌ای سوژه انسانی می‌گیرد. او می‌گوید، آثار کریستوا از آن رو اهمیت دارند که نشان می‌دهند تولید اثر هنری موجب تداوم زندگی فرد می‌شود و می‌تواند مانند ملتقایی میان فرآیندهای زیستی و گفتمان‌های اجتماعی و نهادی عمل کند. بنابراین، روشن می‌شود که تلقی کریستوا از تجربه زیبایی شناختی و البته زبان بهتر از هر رویکرد دیگری کردارهای بصری مانند نقاشی، عکاسی و فیلم را توضیح می‌دهد. اما نکته‌ای که اهمیت دارد این است که او می‌گوید نباید کریستوا را به گونه‌ای قرائت کرد که در نهایت نظریه بی آن که تن به تجربه و بعد نشانه‌ای دهد به تفسیر کار خلاقانه راه یابد، زیرا چنین استفاده‌ای از نظریه در خوانش اثر یحتمل تفسیری الصاقی و کلیشه‌ای را نتیجه می‌دهد. کریستوا البته در نشریه «تل کل» در دهه هفتاد به اتفاق دیگر همراهان خود از فیلیپ سولرس گرفته تا رولان بارت این دیدگاه را مطرح کرد که نظریه خود می‌تواند عملی سیاسی به حساب بیاید. با این همه، نکته مهمی است که در این جا تأکید بر تجربه است و نه نظریه، مگر آن که نظریه در قالب شکلی اجرایی از تجربه روی دهد. همان طور که اشاره کردم، در این کتاب نیز برت با ایده خاص خود می‌کوشد نشان دهد که نظریه زیسته به سهم خود می‌تواند به کرداری خلاقانه بدل شود و در واقع این نظریه جنبه لاینفک کردار است. به تعبیر دیگر، مفاهیم و اندیشه‌ها نیز مانند ابزارها تنها زمانی ارزش یادگیری دارند که واجد نوعی ارزش کاربردی باشند. این شاید محور بحث برت درباره کریستوا باشد. او در این کتاب بر تجربه، تأثر و عواطف و خلاصه بر هر آن چیزی تأکید می‌کند که مرزهای میان امر نمادین و امر نشانه ای را محو کنند و بتوانند میان دو بعد امر نشانه‌ای و امر نمادین تعاملی سازنده و پویا ایجاد کنند. او می‌گوید، «مفهوم پردازی کریستوا از منظر کردار و روش تفسیری معناکاوی هنرمند و منتقد را به ابزارهایی مفهومی مجهز می‌کند تا توان صورت‌بندی «امر جدید» و امر انقلابی را در هنر به دست آورند». خلاصه آن که قاب جدیدی که برت ترسیم می‌کند، متمرکز بر کاربست نظریه کریستوا در مورد آثار هنری آن هم به شکلی است که خود این کاربست و نظریه توأمان به کاری خلاقانه و تجربی بدل شوند.   لطفا درباره سرفصل‌های اصلی کتاب نیز توضیح دهید؟ کتاب «کریستوا در قابی دیگر» پنج فصل دارد که گام به گام هنر و زیبایی شناسی را در دلِ تفکر کریستوا دنبال می‌کند. در فصل اول با عنوان «زبان به مثابه فرآیندی مادی» برت با استفاده از مفاهیم اصلی تفکر کریستوا که در کتاب انقلاب در زبان شاعرانه مطرح شده اند به بحث از مادیت زبان و کردار ادبی می پردازد. در این جا دو مفهوم امر نشانه‌ای و امر نمادین بررسی می‌شوند و نشان داده می‌شود که سوبژکتیویته محصول درگیری تجسد یافته با زبان است و در واقع محصول تعامل عناصر خودآگاه و ناخودآگاه یا ذهن و جسم و زبان و طبیعت است. بنابراین، هر بینشی درباره اثر هنری یا سوژه و جهان او باید این دو بعد را همزمان در نظر داشته باشد. دو هنرمندی که این رویکرد در مورد آثارشان «اجرا می‌شود» ونسان ون گوگ و پابلو پیکاسو هستند. فصل دوم با عنوان «تفسیر به مثابه کردار» به رابطه میان کردار خلاقانه، تجربه زیسته و تفسیر متنی/هنری می‌پردازد و از خلال این بحث نشان می‌دهد که پساساختارگرایی کریستوا با نقد رویکردهای تفسیری سنتی و نشانه شناسیِ زبان بنیاد آغاز می‌شود و می‌خواهد از معناهایی سخن بگوید که در قالب های تنگ و محدود زبان مرسوم نمی‌گنجند. زیرا معتقد است این رویکردها تفسیر را به آن چیزهایی محدود می‌کنند که در بند قواعد نظام‌اند، و نه به آن جنبه‌هایی که به تجربه زیسته، بازی، لذت و میل پیوند خورده‌اند. بنابراین، برت توضیح می‌دهد که تفسیر باید بتواند عناصر جهش یافته یا انقلابی حاضر در کردار را نیز کشف و بیان کند. این به معنای کشف معانی مضاف بر قواعد نظام نشانه شناختی است که روش تفسیری کریستوا یعنی معناکاوی امکان کشف آن را فراهم می آورد و این بحث در مورد آثار دو هنرمند فمینیست آلیسون راولی و لیندا بانازیس مورد بحث قرار می گیرد. فصل سوم با عنوان «هنر و تأثر» به مفهوم تأثر به عنوان یکی از عناصر اصلی تفکر کریستوا می‌پردازد. به بیان پیشین، کردار خلاقانه زمانی می‌تواند انقلابی باشد که بتواند تأثر را به امر نماادین پیوند بزند. این پیوند موجب فربه تر شدن زبان و معناهای نهفته در آن می‌شود. کریستوا می‌گوید در جوامع غربی که بسیاری دچار افسردگی و مالیخولیا شده‌اند، هنر حکم ابزاری را دارد که می‌تواند فضای روانی را احیا کند و پیوند میان خود و دیگران را احیا کند. دو کتاب کریستوا «قصه های عشق» و «خورشید سیاه» به دو تأثر بنیادین یعنی عشق و مالیخولیا می‌پردازند که در این فصل مورد بحث قرار می‌گیرد. اثر هنریِ موضوع این فصل، انیمیشنی ویدئویی است اثر ون سوورین با عنوان «کلارا» که از منظر پویاشناسی مفهوم عشق و مالیخولیا بررسی می‌شود. فصل چهارم با عنوان «آلوده انگاری، هنر و مخاطب» به مفهوم پیچیده آلوده انگاری می‌پردازد. آلوده انگاری بدیل کریستوا برای مرحله آینه‌ای لکان است که سرآغازهای جدایی کودک از دیگری را نشان می‌دهد. زمینه‌های جدا شدن کودک از دیگران و بنابراین بدل شدن او به یک سوژه مستقل لزوماً در مرحله آینه‌ای صورت نمی‌گیرد، بلکه از همان آغاز و پیش از ورود به زبان طفل می‌کوشد هر آن چه که برایش یک دیگری محسوب می‌شود را طرد کند. به باور جان لچت، این مفهوم کریستوا بیش از تفکر ژرژ باتای، به دیدگاه مری داگلاس درباره امر مقدس و نجاست در معنای دینی و مذهبی پیوند می‌خورد و از این رو ترجمه ی ابجکشن به آلوده انگاری ترجمه مناسبی به نظر می‌رسد. هنرمندی که در این فصل بررسی می‌شود بیل هنسون است که عکس‌هایش همواره شکلی از امر آلوده را به نمایش می‌گذارند و حتی لحظاتی را نمایش می‌دهند که امر آلوده بی آن که مسیر والایش را طی کند، در قالب خود آلوده انگاری تجربه می‌شود. در فصل پنجم یعنی «پژوهش به مثابه کردار: یک پارادایم اجرایی» به مفهوم انقلاب و سرپیچی در آثار کریستوا پرداخته می‌شود و برت این پرسش را مطرح می کند که آیا  می‌توان پژوهش هنری را یک کردار انقلابی در نظر گرفت یا خیر. کریستوا به جای ایده انقلاب که سرانجام مفهومی متناقض و خودبرانداز از آب در می‌آید، از مفهوم سرپیچی دفاع می‌کند و البته بار معنایی مستقلی به آن می‌دهد. سرپیچی در اینجا کنش سیاسی است؟ سرپیچی لزوماً به معنای کنش سیاسی نیست، بلکه از نوعی بازگشت، نوعی سرچرخاندن و عصیان درونی خبر می‌دهد. برت با استفاده از دامنه گسترده این مفهوم اولا کردار هنری را نیز نوعی سرپیچی در نظر می‌گیرد و سپس پژوهش درباره کردار هنری را نیز نوعی از عمل خلاقانه و بنابراین شکلی از سرپیچی تلقی می‌کند. در نهایت کتاب با یک واژه نامه یا شرح واژه‌ها تمام می‌شود که می‌کوشد درکی مختصر و مفید از برخی مفاهیم اصلی تفکر کریستوا و در کل تفکر روان کاوانه و فلسفی را برای خواننده فراهم کند. یقیناً بسیاری از مفاهیمی که در کتاب مطرح می‌شوند ممکن است برای خواننده ناآشنا با تفکر کریستوا و حوزه روان کاوی فهم ناپذیر به نظر برسند، بنابراین، پیش از مطالعه کتاب یا حین این کار، مرور این واژه‌شناسی مفید و سودمند خواهد بود. مهمترین مولفه‌های فکری که می‌تواند کریستوا را برای شما به عنوان مترجم علاقه‌مند به او و ما مهم کند، چیست؟   ژولیا کریستوا از مهمترین چهره‌های جریان پساساختارگرایی در فلسفه قاره ای است که محور بحث خود را زبان شناسی و نشانه شناسی و روان کاوی قرار می‌دهد و البته قرائت‌های خاصی از تفکر فلسفی به معنای سنتی آن دارد. کریستوا با معرفی مفاهیم و نوواژه‌هایی که در حوزه های مختلفی چون فلسفه، روان کاوی، نظریه ی فمینیستی، نقادی هنری و نظریه ادبی نفوذ کرده‌اند به مسئله ارتباط میان فرهنگ و طبیعت و یا ذهن و جسم می‌پردازد. شاید یکی از مهمترین جنبه‌های تفکر کریستوا همین باشد: یافتن تعادلی میان این دو بعد سوژه انسانی یا آن چه او امر نشانه ای و امر نمادین می‌نامد. یکی از نقاط شروع فهم تفکر کریستوا توجه به مفهوم بینامتنیت است. در نظریه ادبی او از مفهوم بینامتنیت یا جایگشت سخن می‌گوید و معتقد است متن یک کل بسته و منسجم نیست، بلکه از حفره‌ها و ردها و وقفه‌ها تشکیل شده و هر لحظه با متن‌ها و سطرهای دیگر پیوند می‌خورد. هر متن بیش از آن که خودش باشد، از چیزهای دیگر تشکیل شده است؛ متن بیش از آن که بتواند بگوید، گفته می‌شود یا تنها از فاصله بین سطرها جان می‌گیرد. به نظرم این برداشت در مورد سوژه انسانی هم صدق می‌کند. این طور بگوییم، سوژه هم مانند متن موجودیتی بینامتنی است که ترکیب و ماحصل پیوندهای مختلف و مؤلفه‌هایی چون سکسوالیته، تاریخ، فرهنگ، غریزه و جسم است. کریستوا این مفهوم را در ایده «سوژه‌ی در فرآیند/در محکمه» به خوبی به تصویر می‌کشد. سوژه سخنگو فردی است که همواره تابع بی ثباتی‌های میل و پویایی ساختار نشانه‌ها است. همین مسئله است که رویکرد او را به برداشتی انقلابی بدل می‌کند. بنابراین، من دکارتی یا من استعلایی محض جای خود را به موجودی پویا و دائماً در سیلان می‌دهد که در زبان و از طریق جسم معنا می‌یابد. درسی که از کریستوا می‌آموزیم این است که تفکر عقلانی تنها یکی از ابعاد سوژه سخنگو است و این جنبه او را به موجودی کاملاً خودآگاه تبدیل نمی‌کند. بسیاری از مفسران کریستوا با مقایسه دیدگاه کریستوا و دریدا می‌گویند، جایی که دریدا در پی شالوده‌شکنی ساختار سوژه و جهان اوست، کریستوا به دنبال پویاسازی ساختار است و این نکته مهمی است، و این پویاسازی نسبت به شالوده‌شکنی سیاست معقول‌تری به نظر می رسد. شاید چیزی شبیه به تفاوت میان انقلاب و سرپیچی باشد. شالوده‌شکنی مانند انقلاب یک کنش مطمئن سیاسی محسوب می‌شود که در پی پر کردن حفره‌هاست، حتی اگر طی حرکتی تدریجی و دائمی این کار را انجام دهد، اما سرپیچی کنشی فروتنانه است که تنها به جانب حفره‌ها «سر می‌چرخاند» و طرح پرسش می‌کند. سرپیچی نقطه کور نظریه را پر می‌کند، زیرا راهبردی فلسفی/سیاسی نیست که پس از مختل کردن یک رژیم حقیقت خودش در هیئت و در ژست یک پسماند یا عنصری مازاد ظاهر شود، بلکه چیزی است که خود امر سیاسی از دل آن زاده می‌شود و از پایه و اساس پیشا-ابژه‌ای است. این نکته مهمی است که می‌توانیم از تفکر کریستوا بیاموزیم.     مخاطبان این کتاب چه کسانی هستند و فکر می‌کنید می‌تواند مورد اقبال آنها قرار گیرد؟   «کریستوا در قابی دیگر» در واقع یکی از مجموعه کتاب‌هایی است که می‌خواهد متفکران معاصر را به دانشجویان و علاقه مندان حوزه هنر معرفی کند. بنابراین، می‌توانیم سه هدف را در متن ردیابی کنیم. از طرفی نویسنده می‌کوشد شرحی کامل و جامع از مفاهیم اصلی تفکر کریستوا به دست دهد و مقدمات فهم مباحث بعدی و پیچیده‌تر را فراهم کند. با این همه، زبان نسبتاً پیچیده و فنی و تحلیلی نویسنده نشان می‌دهد که این بخش از کتاب که معمولاً در آغاز هر فصل می‌آید شرح چندان ساده‌ای نیست و خواننده باید از پیش با کلیت تفکر کریستوا آشنا باشد. از طرف دیگر، نویسنده می‌کوشد نشان دهد که تفکر کریستوا چه نسبتی با هنر و تجربه زیبایی شناختی دارد و یا در کل نظریه ی او درباره هنر و تأثراتی مانند مالیخولیا و عشق چیست. از خلال این تلاش او برخی از خوانش‌های کریستوا از هنرمندانی چون هولباین و تابلوی «جسد مسیح در گور» را بررسی می‌کند. برت به اشکال مختلف در این بخش برای خواننده استدلال می‌کند که در تفکر کریستوا میان هنر و سوژه ارتباط نزدیکی برقرار است و از نظر او هنر هم مقوم و برسازنده سوژه است و هم ابژه. اما در سطح سوم استل برت می‌کوشد مباحث کریستوا درباره هنر را و همین طور روش تفسیری او را در بررسی آثار چند هنرمند نه چندان آشنا به کار بگیرد. این بخش که معمولاً در انتهای هر یک از فصل‌ها می‌آید به ما نشان می‌دهد که استفاده از نظریه برای تفسیر یک اثر باید چه مؤلفه‌هایی داشته باشد تا به قرائتی الصاقی و اجباری تقلیل پیدا نکند. و به علاوه، با تدقیق در این خوانش‌ها درمی‌یابیم که چگونه خود تفسیر می‌تواند بعدی اجرایی پیدا کند و به کرداری خلاقانه بدل شود. ]]> علوم‌انسانی Wed, 17 Oct 2018 05:17:24 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/265235/دریدا-پی-شالوده-شکنی-کریستوا-دنبال-پویاسازی داستان ناپدیدشدن ناگهانی رئیس‌جمهور آمریکا روایت شد http://www.ibna.ir/fa/doc/book/266467/داستان-ناپدیدشدن-ناگهانی-رئیس-جمهور-آمریکا-روایت به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، رمان «رئیس‌جمهور گم شده» نوشته‌ بیل کلینتون و جیمز پترسون با ترجمه امین جعفری و معین عبداللهی از مترجمان انتشارات تراشه دانش و از مجموعه کتاب‌های «دریچه» منتشر شد.   این کتاب حاصل کار مشترک بیل کلینتون، رئیس‌جمهور اسبق ایالات متحده آمریکا و جیمز پترسون، نویسنده‌ مطرح داستان‌های پلیسی است.   در معرفی این کتاب عنوان شده است: «بیل کلینتون سیاستمدار شناخته‌شده‌ آمریکایی برای روایت ماجرایی سیاسی به ادبیات پناه آورده است و برای رسیدن به این هدف از جیمز پترسون، نویسنده‌ای که سالانه ۱۴ کتاب مختلف وارد بازار کتاب می‌کند و مجله‌ «فوربز» وی را پردرآمدترین نویسنده جهان نامیده است، کمک گرفته. پترسون تنها طی یک دهه‌ گذشته بالغ بر ۷۰۰ میلیون دلار از فروش کتاب‌های خود کسب کرده است که این گواهی بر مدعای مجله‌ «فوربز» است.» رمان «رئیس‌جمهور گم شده » در دو هفته‌ اول انتشار خود با استقبال بالایی روبه‌رو شد که این امر در دوره‌ حضور دونالد ترامپ در کاخ سفید نکته‌ای تأمل‌برانگیز است. کلینتون که در این رمان داستان ناپدیدشدن ناگهانی رئیس‌جمهور آمریکا را روایت می‌کند، درباره‌ کتاب خود می‌گوید: «این کتاب ترکیبی از داستان‌های توطئه، حملات سایبری و جنگ پشت پرده‌ قدرت‌های جهانی است.» مجله‌ «گاردین» درباره این کتاب می‌نویسد: «اگرچه بسیاری از پروژه‌های کلینتون در دوره‌ زمامداری پست ریاست‌جمهوری با مشکل مواجه شد یا ناتمام ماند، اما این هشت سال سبب شد داستان جنایی جذابی وارد بازار کتاب شود.» طبق اعلام شبکه‌ تلویزیونی «شوتایم»، به زودی تولید سریالی با اقتباس از این رمان کلید خواهد خورد. ]]> علوم‌انسانی Tue, 16 Oct 2018 09:01:49 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/266467/داستان-ناپدیدشدن-ناگهانی-رئیس-جمهور-آمریکا-روایت اندیشمندی که مورد غفلت تاریخ‌نگاران اندیشه قرار گرفت http://www.ibna.ir/fa/doc/report/264772/اندیشمندی-مورد-غفلت-تاریخ-نگاران-اندیشه-قرار-گرفت به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، علامه محمد بن مسعود، ملقب به قطب‌الدین شیرازی، به شهادت هانری کربن یکی از مهم‌ترین متفکران جریان اشراقی در تفکر شیعی است. در برخی منابع دیگر او را متفکری اشعری‌مذهب خوانده‌اند. او از جمله متفکرانی است که در پژوهش‌های فلسفی و همچنین در میان تاریخ‌نگاران تفکر در ایران و جهان اسلام مورد غفلت قرار گرفته است. در دوران جدید هانری کربن توجه دوباره‌ای به او کرد و باعث زنده شدن نام او در جریان‌های فکری و فلسفی ایران معاصر شد. کربن برای تصحیح «حکمةالاشراق» سهروردی به شرح قطب‌الدین شیرازی مراجعه کرد. این شرق‌شناس همچنین در کتاب «تاریخ فلسفه اسلامی» نیز قطب‌الدین شیرازی را معرفی کرد، این در صورتی است که در منابع دیگر حوزه تاریخ فلسفه اسلامی معمولا به فیلسوف برجسته مکتب شیراز توجهی نشده است. قطب‌الدین شیرازی که بود و چه کرد؟ قطب‌الدین شیرازی در سال 634 در شیراز متولد شد و در سال 710 در تبریز درگذشت و در کنار مقبره قاضی بیضاوی در محله چرنداب تبریز به خاک سپرده شد. به واسطه پدرش که از بزرگان فرقه سهروردیه بود با اندیشه‌های شیخ اشراق آشنایی پیدا کرد، اما زمینه‌های علمی او حوزه‌های متنوعی چون فلسفه، عرفان، ریاضی، طب و علم نجوم را دربر می‌گیرد. در برخی از منابع از او به عنوان نوازنده چیره‌دست ساز «رباب» نیز نام برده‌اند که با توجه به پیشینه صوفیانه‌اش می‌تواند صحت داشته باشد. قطب شیراز برای یادگیری علوم به شهرهای مختلفی سفر و محضر استادان بزرگی را درک کرد. از خواجه نصیرالدین طوسی گرفته تا کاتبی قزوینی. او همچنین به قونیه نیز سفر کرد تا به مکتب درس صدرالدین قونوی برسد. صدرالدین قونوی شاگرد و فرزند خوانده شیخ اکبر محی‌الدین بن عربی بود و شهرتش در جهان اسلام عالمگیر. قطب‌الدین شیرازی در حدود 15 اثر تالیف کرد که از آن میان می‌توان به «دانشنامه فلسفی به زبان فارسی» اشاره کرد که قرینه دانشنامه علامه شهروزوری به زبان عربی یعنی «درةالتاج» بود و به النموذج العلوم نیز مشهور شد. این دانشنامه از دو بخش تشکیل شده، نخست مقدماتی در شناخت، منطق، فلسفه اولی، طبیعیات، الهیات و کلام عقلی و بخش دوم در هندسه اقلیدسی، هیات ریاضیات و موسیقی. قطب‌الدین شیرازی شرحی استادانه بر «حکمت الاشراق» نوشت که سال‌ها به عنوان متن درسی در حوزه‌های علمی برای مطالعه و خوانش اندیشه سهروردی و کتاب حکمت الاشراق مورد استفاده قرار می‌گرفت. حضرت صدرالمتالهین ملاصدرای شیرازی بر این کتاب تعلیقاتی نوشت. «درةالتاج لغرة الدباج» را مهم‌ترین دانشنامه فلسفی در جهان اسلام پس از شفای ابن‌سینا دانسته‌اند. نکته مهم در این اثر در جمع آرا و منظومه فکری دو فیلسوف برجسته جهان اسلام یعنی «ابن سینا» و «سهروردی» است. بنابراین قطب‌الدین شیرازی را نیز باید در زمره متفکرانی دانست که وارد عرصه «حکمت متعالیه» شده‌اند. هرچند که این ویژگی در اندیشه قطب شاید به دلیل شاگردی او در محضر خواجه نصیرالدین طوسی باشد. جمع میان آرا این دو فیلسوف باعث شده تا فلسفه از حالت محض خارج شود. بنابراین راهی را که خواجه نصیر در راستای بهره بردن از فلسفه برای اعتلای علم کلام آغاز کرد توسط شاگرد او پیگیری شد. نیاز به شروح و تصحیحات جدید از آثار  قطب‌الدین شیرازی متاسفانه همه کتاب‌های قطب‌الدین شیرازی تصحیح و منتشر نشده و این نقص بزرگی در بازار اندیشه ایران است. آثاری که هم‌اکنون در بازار کتاب وجود دارد، تصحیحاتی است که در چند دهه گذشته صورت گرفته و شاید برای مخاطبان امروز و نسل جدید مناسب نباشند. نیاز به شروح و تصحیحات جدید از آثار  قطب‌الدین شیرازی به شدت حس می‌شود. اکنون از میان آثار قطب‌الدین شیرازی کتاب‌های زیر را می‌توان یافت: «دره‌التاج: مشتمل بر مقدمه، منطق، امور عامه، طبیعیات، الهیات» تصحیح سید محمد مشکوة، انتشارات حکمت. «شرح حکمةالاشراق به انضمام تعلیقات صدرالمتالهین» محقق سیدمحمد موسوی، انتشارات حکمت. «شرح حکمةالاشراق سهروردی» به اهتمام عبدالله نورانی و مهدی محقق، انتتشارات انجمن آثار و مفاخر فرهنگی. «درةالتاج: بخش حکمت عملی و سیر و سلوک» مصحح ماهدخت بانو همایی، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی. «مقدمه شرح حکمت الاشراق سهروردی» ترجمه محمد خواجوی، انتشارات مولی. ]]> علوم‌انسانی Tue, 16 Oct 2018 07:11:28 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/264772/اندیشمندی-مورد-غفلت-تاریخ-نگاران-اندیشه-قرار-گرفت داده‌های «فرهنگ مردم» منبعی برای انجام پژوهش‌های زبانی و غیرزبانی است http://www.ibna.ir/fa/doc/report/266446/داده-های-فرهنگ-مردم-منبعی-انجام-پژوهش-های-زبانی-غیرزبانی به‌گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) نشست نقد و بررسی کتاب «فرهنگ مردم: کلمات و اصطلاحات خودمانی عامیانه و اسلنگ مردم آمریکا» نوشته ریچارد‌ای. اسپیرز با حضور مسعود قاسمیان، مترجم اثر و رضا امینی دوشنبه 23 مهرماه در سرای اهل قلم موسسه خانه کتاب برگزار شد.   امینی در این نشست با اشاره به ویژگی‌های مثبت این اثر گفت: این کتاب ترجمه یکی از فرهنگ‌های انگلیسی شناخته‌ شده در این زمینه است و در واقع از رهگذر ترجمه از فرهنگ یک زبانه به فرهنگی دو زبانه دگرگون شده برای مترجمانی که از انگلیسی به فارسی ترجمه می‌کنند بسیار سودمند است به ویژه اینکه اصطلاحات تعبیرهای غیررسمی، کوچه‌بازاری یا تابوی این دست فرهنگ‌ها در فرهنگ‌های دیگر آورده نمی‌شود.   وی ادامه داد: با توجه به این فرهنگ می‌توانیم متوجه شویم که مترجمان آن برای انجام کار جست‌وجوی بسیاری کردند و نزدیک‌ترین تعبیر و اصطلاح برابر را برای هر مدخل و اصطلاح و تعبیر انگلیسی آوردند. همچنین همان‌گونه که گفته شد با توجه به تعبیرها و اصطلاحات کوچه بازاری و تابویِ در این فرهنگنامه که اغلب زبان مخفی و ممنوع هستند کمتر منبعی وجود دارد که این اصطلاحات را ثبت کرده باشد و همین موجب از دست رفتن و فراموشی پرشتاب آنها می‌شود به ویژه اینکه عناصر این زبان خصلت سیالی و دگرگونی دارند و به اصطلاح مدتی در جامعه مد می‌شوند و سپس از بین می‌روند.   به گفته امینی، این اثر فقط دگرگون کردن فرهنگی یک‌زبانه درباره اسلنگ از رهگذر ترجمه به فرهنگ دو زبانه نیست بلکه چنین است افزون بر درآمدی بر چیستی اسلنگ و از این نظر این فرهنگ ارزشی بیش از سایر منابع دارد. همچنین این کتاب امکان ثبت شمار زیادی از تلفظ‌های گفتاری را فراهم کرده است و به خوبی نشان می‌دهد که زبان تا چه میزان می‌تواند مبتنی بر استعاره و حرکت از یک حوزه مفهومی به حوزه دیگری باشد تا معنایی با ظرافت بیشتر بیان یا سویه خاصی از آن برجسته شود.   این مدرس دانشگاه، در بخش دیگری از سخنانش پیشنهادهایی را برای اصلاح و ویراست این کتاب ارائه کرد و گفت: بهتر بود واژه اسلنگ با جستجوی بیشتر ترجمه می‌شد و این واژه بیگانه به زبان افزوده نمی‌شد. چرا که این نوع زبان در جامعه ما همواره وجود داشته و می‌توانستیم برای آن معادلی را بیابیم. امینی افزود:‌ همچنین در این فرهنگ واژه‌ها و ترکیب‌های آورده شده که ممکن است برای مخاطب به کلی غریبه و نا آشنا باشد برای نمونه می‌توان به «مندبالا» اشاره کرد و بهتر بود که مولف و مترجمان این فرهنگ بر پایه سازوکار یا تدبیر مشخص این دسته واژه‌ها را توضیح می‌دادند تا فهم آن برای کاربر آسان‌تر شود.   وی با بیان اینکه نوعی سرگردانی در میان انگلیسی و فارسی در این فرهنگنامه دیده می‌شود، توضیح داد: مترجمان، مولفان اثر گاه میان انگلیسی و فارسی مرزگذاری لازم را نکردند و همین موجب شده است آنچه را که مناسب زبان انگلیسی است درباره زبان فارسی به کار ببرند. همچنین این سرگردانی موجب شده که مولفان و مترجمان این فرهنگ توضیحات ارائه شده با نمونه‌هایی که فهم مطلب را آسان‌تر می‌کند همراه نکند.   امینی در ادامه درباره بخش جستاری در «چیستی اسلنگ: از زیر و بم اسلنگ» سخن گفت و افزود: در این بخش اطلاعات بسیار زیادی از سوی مولفان و مترجمان ارایه می‌شود بی‌آنکه نشانی از منبعی آورده شود در حالی که مشخص است آنها برای این اطلاعات به منابع زیادی رجوع کرده‌اند. اگر به شیوه مشخص منبع اطلاعات ذکر می‌شد گذشته از رعایت سویه اخلاقی سویه پژوهشی ـ علمی ـ دانشگاهی اثر بیشتر می‌شد.   وی با بیان اینکه ترجمه برخی از اصطلاحات به‌کار برده در این فرهنگ دقیق نیست اضافه کرد: فرهنگ مردم در شمار فرهنگ‌های کارآمد و سودمند دو زبانه منتشر شده سال‌های اخیر در ایران است. کارآمد از این نظر که کار مترجمانی را که از انگلیسی به فارسی ترجمه می‌کنند در یافتن برابرهای خوب و گویا برای واژه‌ها و تعبیرهای عامیانه، غیررسمی، کوچه بازاری و ممنوع یاری می‌کنند و ترجمه‌های ظریف و بسیار خوب پاره‌گفتارهای انگلیسی که در این مدخل آورده شده می‌تواند الگویی برای آموختن ترجمه برای مترجمان غیر حرفه‌ای باشد. همچنین واژگان تعبیرها و اصطلاحات فارسی که در این فرهنگ گردآمده مانند همتایان خود در هر زبان دیگری خصلتی ناپایدار دارد و تابع ذائقه و سلیقه فرهنگی زمانه خود است از این رو گردآمدن‌شان در این فرهنگ مانع از بین رفتن آنها می‌شود. از سوی دیگر داده‌های ثبت شده در این فرهنگ می‌تواند منبعی باشد برای انجام پژوهش‌های مختلف زبانی و غیرزبانی درباره جامعه زبانی که آفریننده این داده‌ها هستند.    قاسمیان نیز در ادامه این نشست توضیحاتی را درباره روند تدوین کتاب «فرهنگ مردم» ارائه کرد و گفت: از گذشته تاکنون تعابیر مختلفی برای فرهنگ مردم استفاده شده و نخستین کسی که معادل خوبی را برای آن انتخاب کرده زنده‌یاد محمد طباطبایی است ما از آن جهت عنوان فرهنگ مردم را برای کتاب انتخاب کردیم چون همه اقشار جامعه درگیر آن هستند.   وی ادامه داد: اصل کتاب براساس کتاب اسپیرز که پیش از این نیز ترجمه شده بود قرار گرفته اما در زمانی که ما این کتاب را تدوین می‌کردیم فقر منبعی بسیار وجود داشت اما به مرور نگاهمان تکاملی شد و فهمیدیم معادل‌های درستی وجود ندارد و به همین دلیل تدوین این کار 15 سال طول کشید چراکه به مرور نقیصه‌ها برطرف می‌شد اما همین مدت زمان طولانی موجب نارضایتی ما و ناشر شده بود چراکه به هرحال هرکاری باید حد پایانی داشته باشد.   وی با اشاره به مقدمه 80 صفحه‌ای که بر این کار نگارش شده گفت: این مقدمه تا حدودی کار میدانی بود و تلاش می‌کند کلیت این اثر را شرح دهد.   قاسمیان در بخش دیگری از این نشست درباره انتقادهای واردشده نسبت به این اثر نیز توضیح داد و گفت: طبیعی است که زمانی که در درون کار قرار دارید متوجه ایرادهای آن نشویم اما برخی از ایرادهای مطرح شده درست است و باید اصلاح شود. در طول کار متوجه شدیم که بخشی از اسلنگ عامیانه است به همین دلیل دنبال واژه‌های دیگری بودیم برای برخی از واژه‌ها موافق واژه‌سازی بودیم و به همین دلیل معادل‌هایی را خودمان انتخاب کردیم. یکی از نکاتی که ما را برای این ترجمه اثر ترغیب می‌کرد چیزی شبیه به ماتریکسی بود که در آن نقش فرهنگ‌های دوزبانه مشخص می‌شود. بخش دوم این نشست به پرسش و پاسخ حاضران اختصاص داشت. ]]> علوم‌انسانی Tue, 16 Oct 2018 06:29:11 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/266446/داده-های-فرهنگ-مردم-منبعی-انجام-پژوهش-های-زبانی-غیرزبانی بررسی سیر تحول فقه سیاسی و اخلاق سیاسی پس از انقلاب http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266429/بررسی-سیر-تحول-فقه-سیاسی-اخلاق-انقلاب به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) گروه سیاست پژوهشکده نظام‌های اسلامی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی همزمان با چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی سلسله پیش‌نشست‌هایی در راستای همایش «نقش انقلاب اسلامی در تأسیس و توسعه علوم انسانی» برگزار می‌کند.   به همین منظور دومین پیش‌نشست علمی در راستای همایش مذکور با موضوع «سیر تحول فقه سیاسی و اخلاق سیاسی پس از انقلاب قه سیاسی و اخلاق سیاسی پس از  اسلامی» با حضور حجت‌الاسلام سیدسجاد ایزدهی و سیدکاظم سیدباقری از اعضای هیئت علمی گروه سیاست پژوهشگاه به عنوان سخنران حضور دارند. این نشست سه‌شنبه ۲۴ مهرماه از ساعت ۱۰ تا ۱۲ با حضور اساتید حوزه و دانشگاه، دانشجویان و دانش‌پژوهان در سالن فرهنگ پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی به نشانی: قم، بلوار ۱۵ خرداد، کوی شهید میثمی برپا می‌شود. همایش «نقش انقلاب اسلامی در تأسیس و توسعه علوم انسانی» آذرماه  از سوی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگزار می‌شود. ]]> علوم‌انسانی Tue, 16 Oct 2018 06:03:28 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266429/بررسی-سیر-تحول-فقه-سیاسی-اخلاق-انقلاب حلقه مطالعاتی آشنایی با طلایه‌داران اندیشه اسلامی http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266426/حلقه-مطالعاتی-آشنایی-طلایه-داران-اندیشه-اسلامی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به همت کانون اندیشه جوان حلقه مطالعاتی آشنایی با طلایه داران اندیشه اسلامی برگزار می‌شود. سخنران این جلسه محمدرضا یقینی، مدیرعامل کانون اندیشه جوان، مدرس و پژوهشگر است. علاقه‌مندان برای ثبت نام در این حلقه مطالعاتی می‌توانند با شماره تلفن ۸۸۹۶۰۵۳۶ داخلی ۱۱۳ تماس بگیرند. ]]> علوم‌انسانی Tue, 16 Oct 2018 05:55:27 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266426/حلقه-مطالعاتی-آشنایی-طلایه-داران-اندیشه-اسلامی نشست «جنگ جهانی اول و میسیونرها در ایران» برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266428/نشست-جنگ-جهانی-اول-میسیونرها-ایران-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به همت پژوهشکده علوم تاریخی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و انجمن ایرانی هشتمین نشست از سلسله نشست‌های حیات اجتماعی ایران در سال‌های جنگ جهانی اول با عنوان «جنگ جهانی اول و میسیونرها در ایران» برگزار می‌شود. سخنرانان این نشست صفورا برومند و  ویدا همراز هستند. این نشست دوشنبه ۳۰ مهر ۹۷ ساعت ۱۵ تا ۱۷ در سالن ادب پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار می‌شود. ]]> علوم‌انسانی Tue, 16 Oct 2018 05:54:22 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266428/نشست-جنگ-جهانی-اول-میسیونرها-ایران-برگزار-می-شود سیاست خارجی اکنون در موقعیتی آشوب‌زده به سر می‌برد http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/266309/سیاست-خارجی-اکنون-موقعیتی-آشوب-زده-سر-می-برد خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- احمد ابوالفتحی: «نگاهی نهادگرا به سیاست خارجی ایران» عنوان کتابی از دکتر محسن خلیلی، استاد دانشگاه فردوسی است. نویسنده در این کتاب از منظری تاریخی به نسبت میان قوانین مرتبط با سیاست خارجی در ایران و نحوه عملکرد کارگزاران سیاست خارجی پرداخته است و ادوار مختلف سیاست خارجی ایران به ویژه در چهل سال اخیر را مورد بررسی قرار داده است. در این گفت‌وگو تلاش کرده‌ایم تا ایده‌های اساسی خلیلی در کتابش طرح و بررسی شود. این کتاب را نشر میزان در سال 1397 منتشر کرده است. کتاب «نگاهی نهادگرا به سیاست خارجی ایران» مجموعه‌ای از مقالات است. این مقالات با این هدف که در نهایت تبدیل به یک کتاب بشوند نوشته شده‌اند یا اینکه کتاب گردآوری گزیده‌ای از مقالات شما در طول سالیان گذشته محسوب می‌شود؟ این کتاب گردآوری مقالاتی است که من در حوزه سیاست خارجی نهادگرا نوشته‌ام. از آنجا که من هم روی سیاست‌ خارجی کار می‌کنم و هم قانون اساسی عمده مقالاتی که درباره سیاست خارجی می‌نویسم نگاه حقوقی و نهادگرا و قانونی دارند. مقالاتی که در این کتاب گرد آمده‌اند، مقالات من در حوزه سیاست خارجی از حدود سال 82 تا سال 95 را در برمی‌گیرد. انگیزه انتشار کتاب هم این بود که دانشجویان سابقم و برخی از همکارانم در دانشگاه‌های مختلف، به من می‌گفتند ما تا کنون در ایران کتابی نداشته‌ایم که از زاویه حقوقی و نهادی به سیاست خارجی نگاه کند و مجموعه مقالات تو هم در همین زمینه است. پس بهتر است آنها را به صورت کتاب منتشر کنیم تا منبعی برای دانشجویان علاقه‌مند به این موضوع فراهم شود. قصد من از انتشار کتاب همین بود که منبعی برای دانشجویان علاقه‌مند فراهم کنم. نشر میزان کتاب شما را با طرح جلدی منتشر کرده که مخصوص کتاب‌های آموزشی این نشر است. آیا کتاب شما را باید یک کتاب درسی و منبع آموزشی در رشته علوم سیاسی دانست یا مخاطب عام‌تری را هم مدنظر دارد؟ به گمان گستره مخاطب کتاب وسیع‌تر از کسانی است که به عنوان منبع آموزشی به این کتاب نگاه خواهند کرد. ما در تعریف کتاب دانشگاهی سه نوع کتاب را طبقه‌بندی می‌کنیم. کتاب درسی، کتاب کمک‌درسی و کتاب آموزشی-تطبیقی. این کتاب را می‌توان در دسته دوم قرار داد ولی مقطع تدریس آن به هیچ وجه دوره کارشناسی نیست. در مقطع لیسانس دانشجویان با ساختار و کارکردهای سیاست‌خارجی جمهوری اسلامی ایران آشنا می‌شوند ولی در دوران کارشناسی ارشد و دکترا می‌توان آنها را با این آشنا کرد که اگر یک نفر رویکردی ادراکی نسبت به سیاست خارجی داشته باشد چه اتفاقی می‌افتد و اگر کس دیگری از منظر تصمیم‌گیری یا مطالعات تطبیقی به سیاست خارجی نگاه کند به چه دستاوردهایی خواهد رسید. این کتاب هم قصد دارد از منظری متفاوت به سیاست‌خارجی نگاه کند. بنابراین می‌توان آن را بیشتر کمک‌درسی و قابل تدریس در دوره کارشناسی ارشد و دکترا دانست اما این به این معنا نیست که مخاطب عام‌تر نمی‌تواند از آن بهره ببرد. منظور از نهادگرایی که بنیان نظری کتاب شما را شکل داده است چیست؟ از اساس هنگامی که درباره علوم‌سیاسی صحبت می‌شود، بحثی هم در این زمینه صورت می‌گیرد که علوم سیاسی تنها یک روش خاص دارد و آن هم روش مطالعات نهادی است. منظور از مطالعات نهادی این است که ما از منظر حقوق و سیستم‌های نهادی می‌توانیم به علوم سیاسی نگاه کنیم. علوم سیاسی رشته‌ای چهارراهی است. یعنی بر سر چهارراه علوم قرار گرفته و از علوم دیگر تغذیه می‌کند. تاریخ، فلسفه و اقتصاد به علوم سیاسی کمک زیادی می‌کنند. یکی دیگر از مباحثی که به کمک علوم سیاسی می‌آید مباحث حقوقی و قانونی است. ما در هنگام تصمیم‌گیری در زمینه سیاست با نهادها، مجامع، ساختارها و سازمانهایی مواجه می‌شویم که قدرت خود را از قانون گرفته‌اند و می‌توانند تصمیم‌گیری کنند. بر این مبنا یکی از مجاری بررسی در علوم‌سیاسی، مجاری نهادی و حقوقی است که این مجاری به‌طور عمده در کشورها بر مبنای قانون اساسی شکل گرفته‌اند. یعنی شما وقتی قانون اساسی را باز می‌کنید می‌توانید ببینید که چه کسی مجاز به تصمیم‌گیری است، چه کسی می‌تواند لایحه تنظیم کند، قدرت نظارت و قدرت اجرا با کیست و... نگاه حقوقی و نهادی به طور عمده در این زمینه است. حال اگر از منظر مطالعات نهادی بخواهیم به علوم سیاسی نگاه کنیم، با دو رویکرد مواجه می‌شویم. رویکرد نظری و رویکرد مطالعاتی. در مطالعات نهادی شما می‌توانید قانون اساسی را باز کنید و بر مبنای آن ساختارهای سیاسی را تشخیص بدهید. اما کار دیگری هم می‌توان کرد. می‌توان قانون اساسی را که متنی صامت است در فرآیند تاریخی قرار داد و بر این مبنا می‌توان تشخیص داد هر یک از مواد و تبصره‌های قانون اساسی، حاصل مبارزات کدام یک از نیروهای حاضر در صحنه سیاست بوده است. من در مطالعات نهادی به این رویکرد دوم علاقه دارم. چون از منظر علوم‌سیاسی به مطالعات نهادی نگاه می‌کنم و صرفاً مطالعات حقوقی درباره نهادها انجام نمی‌دهم. این رویکرد چگونه در کتاب پیاده شده است؟ می‌شود با یک مثال این موضوع را توضیح داد. به عنوان نمونه در قانون اساسی ایران یکی از صفاتی که برای سیاست خارجی کشور ذکر شده است، اتخاذ رویکرد نه شرقی و نه غربی است. من در این کتاب به این می‌پردازم که این صفت چگونه وارد قانون اساسی شد. بنابراین از حقوق و ماده‌های حقوقی فراتر می‌روم و به زیربنای تاریخی این موضوع می‌پردازم. قصد من در کتاب بیشتر این بوده است که دانشجو یا علاقه‌مند با این موضوع آشنا شود که می‌شود از منظر دیگری هم به سیاست خارجی پرداخت و به آن نگاه کرد. بخش عمده‌ای از مقالات کتاب شما به سیاست خارجی بعد از انقلاب اسلامی اختصاص دارد، بر مبنای این مقالات چه تصویر کلی‌ از سیاست خارجی ایران پس از انقلاب می‌توان ارائه داد؟ رخ دادن انقلاب اسلامی باعث شد رنگ و بوی همه چیز تغییر کند. به عنوان نمونه سیاست خارجی در طول تاریخ ایران وجود داشته اما وقوع انقلاب مفهومی تازه به نام سیاست خارجی انقلابی را وارد سیاست خارجی ایران کرد. بنابراین انقلاب را می‌توان نقطه‌ای چرخشگاهی در روندهای جامعه و حکومت در ایران بدانیم. یعنی اتفاقی افتاده است که بعد از خود و قبل از خود را متمایز کرده است. من در این کتاب به این نتیجه رسیده‌ام که سیاست خارجی ایران پس از انقلاب چهار صفت دارد و من این چهار صفت را از درون متون قانونی و رفتارهای نهادی ایران بیرون آورده‌ام. یکی نگاه انترناسیونال یا جهان‌وطن‌گرا، به عنوان نمونه می‌گویند حمایت از مستضعفین جهان وظیفه انقلاب ایران است. نگاه دیگر را می‌توان امت‌گرا نامید. چون انقلاب در کشوری اسلامی رخ داده است، وظیفه خود را حمایت از مسلمانان می‌دانند. به عنوان نمونه یکی از اصول قانون اساسی این است که دولت باید کوشش کند که جهان اسلام ائتلاف پیدا کند. یکی دیگر از نگاه‌ها، نگاه واکنش‌گراست. منظور این است که چون حکومت پهلوی سقوط کرده است، سیاست خارجی انقلابی در واکنش به کارهایی که حکومت پیشین انجام می‌داده است، کارهایی را انجام نمی‌دهد. به عنوان نمونه حکومت پهلوی مستشار استخدام می‌کرد، حکومت تازه در واکنش به آن رویه، استخدام مستشار را مجاز نمی‌داند. نگاه دیگری که در سیاست خارجی ایران بعد از انقلاب وجود دارد، انقلابی‌گرایی است. به عبارت دیگر این سیاست خارجی تجدیدنظرطلب است. سازمان‌های بین‌المللی را قبول ندارد، نظام بین‌الملل را ظالمانه می‌داند و از مفاهیمی مانند استکبار برای یاد کردن از آن بهره می‌برد. این چهار صفت در فرآیند سیاست خارجی ایران وجود دارد. این چهار صفت از همان اول انقلاب وجود داشته‌اند یا کم کم شکل گرفته‌اند؟ در متن قانون اساسی سال 58 و در مذاکرات خبرگان، هر چهار صفت وجود دارند. ولی چنان که در یکی از مقالات کتاب نشان داده‌ام، شکل و شمایل قانون اساسی عوض می‌شود. بعضی از مفاهیم به نفع بعضی دیگر از مفاهیم جا را خالی می‌کند. امروزه سیاست خارجی ایران چندان امت‌گرا، انقلابی‌گرا، جهان‌وطن و واکنش‌گرا نیست. یعنی چنان که در این کتاب نشان داده‌ام، سیاست خارجی ایران دیگر آن چیزی که در سال 57 و 58 بود، نیست. یعنی دیگر نمی‌شود نام سیاست خارجی انقلابی را برای آن انتخاب کرد؟ بله. شما یک مربع دارید که چهار ضلعش را همین چهار رویکرد به سیاست خارجی تشکیل می‌دهند. در اوایل انقلاب این چهار ضلع مربع با درون مربع هم سنخ و هم راستا بودند. ولی به مرور زمان این چهار ضلع سر جای خود ماندند ولی محتوا عوض شد. نمایش بیرونی هنوز انقلابی است اما در درون رفتارهای انقلابی مشاهده نمی‌شود. این روند در عمل ایجاد تزاحم و خلا قانونی نمی‌کند؟ ما هنوز بر مبنای قانون اساسی تصمیم‌گیری و عمل می‌کنیم که عناصر انقلابی دارد ولی در عمل رفتارهای دیگری را مشاهده می‌کنیم. من در کتاب به چرایی این تغییر و تبعاتش پرداخته‌ام. آنچه که در قانون اساسی آمده است، ویژگی‌هایی بوده که انقلابیون تصور می‌کرده‌اند می‌توانند در عرصه نظام بین‌الملل پیاده‌سازیشان کنند. ولی آنها آرام آرام متوجه شدند که نظام بین‌الملل از چیزی که آنها فکر می‌کرده‌اند بسیار قوی‌تر است. بنابراین مشکلات بسیاری به وجود آمد و اولین جایی که مشکل پدید آمد جنگ ایران و عراق بود و ما مجبور شدیم رویه‌های بین‌المللی را بپذیریم. این روند در شرایط فعلی تسریع هم پیدا کرده است. اگر دقت کرده باشید امروزه فشارهای حقوقی بین‌المللی علیه ایران بسیار بیشتر شده است. به عنوان نمونه الزام می‌کنند که تو باید عضو cft یا fatf بشوی و اگر این کار را انجام ندهی تبعات آن را مشاهده خواهی کرد. واقع ماجرا این است که هیچ کدام از انقلابیون مایل به امضای این پیمان‌ها نیستند اما در عمل مشاهده می‌کنند که اگر به آنها نپیوندند کشور از عرصه نظام بین‌الملل خارج می‌شود و بر این مبنا مجبور می‌شوند آرمان‌خواهی انقلابیشان را از دست بدهند. بنابراین آرام آرام ما دچار حالتی شده‌ایم که هژمونی نظام بین‌الملل در حال تحمیل‌کردن خود بر انقلابیون است. در چنین شرایطی انقلابیون نمی‌توانند انقلابی بمانند و در عین حال قانون اساسی بر مبنای ادعاهای انقلابی شکل گرفته است. این روند به آنجا انجامیده که امروزه سیاست خارجی ایران از سیاست خارجی موجود در قانون اساسی جمهوری اسلامی جدا شده است. راهکار خروج از این وضعیت چیست؟ یکی از راه‌ها بازنگری در قانون اساسی است که به نظر عقلانی است اما در عمل نباید به سمتش برویم. چرا که در این شرایط کنونی دست زدن به قانون اساسی الزاماً به معنای بردن آن به سمتی که کژکارکردی‌هایش از بین برود نیست. در این وضعیت آنچه می‌تواند رخ دهد تن دادن به انتخاب‌های عقلانی است. البته باید توجه کرد که در اینجا عقلانی الزماً به معنای «خوب» نیست. انتخاب عقلانی، انتخاب بر مبنای کاربست خرد است و چنین انتخابی الزاماً میان گزینه‌های خوب و بد نیست. ما باید به سمتی برویم که منافع ملی را نسبت به منافع فراملی در ارجحیت قرار دهیم و به نظرم این اتفاقی است که در حال رخ دادن است. دو مقاله از مقالات کتاب شما به شکل‌گیری سیاست خارجی ایران در مجلس اول مشروطه و همین‌طور سیاست خارجی ایران در بازه زمانی بحران آذربایجان در دهه بیست شمسی اختصاص دارد. آیا نمی‌شد با پرداختن به دوران پهلوی اول و نیز بیشتر پرداختن به پهلوی دوم سیر تاریخی کتاب را تکمیل کرد؟  یکی از دلایلی که من اصولاً به پهلوی اول و دوران اقتدار پهلوی دوم در این کتاب نپرداختم این بود که این دو پادشاه، نظامی اقتدارگرا را بر ایران حاکم کرده بودند و از اساس چندان به قانون اساسی پایبندی نداشتند. در حقیقت ما نمی‌توانیم سیاست خارجی دوران پهلوی اول و دوم را از منظر قانون اساسی مشروطه مورد توجه قرار دهیم و من قصدم در این کتاب نگاه کردن به سیاست خارجی از منظر قانون اساسی بود. پهلوی‌ها ایده‌هایی داشتند و بر آن مبنا نظام بین‌الملل را پذیرفته بودند و تمام رفتارهای سیاست خارجی‌شان در چارچوب نظام بین‌الملل بود. جذابیت تحقیقاتی سیاست خارجی پس از انقلاب از تعارض میان سیاست خارجی ایران با نظام بین‌الملل برمی‌آید. بر مبنای مقاله‌ای که در مورد شکل‌گیری قوانین مرتبط با سیاست خارجی در مجلس اول مشروطه نوشته‌اید آیا می‌توانیم تضادی میان ساخت نظام بین‌الملل با ساخت قانون اساسی مشروطه ببینیم؟ نه. چنین تضادی را نمی‌شود مشاهده کرد. قانون اساسی مشروطه ایدئولوژیک نوشته نشد و واقع‌گرا بود. ولی قانون اساسی جمهوری اسلامی آرمانگرا نوشته شد هر چند که در عمل در دام واقعیاتی افتاد که اصلاً آرمانی نیست. در شرایط فعلی اگر بخواهیم بر مبنای قانون اساسی عمل کنیم هزینه‌ها به قدری بالا می‌رود که کشور نمی‌تواند خودش را اداره کند. به عنوان نمونه طبق قانون اساسی ما مجبوریم از همه مسلمان‌ها در همه دنیا حمایت کنیم. این اتفاقی است که در عمل نمی‌افتد و امکان‌پذیر هم نیست. یکی دیگر از مقالات کتاب شما به نقش پارلمان‌ها در سیاست خارجی می‌پردازد. ارزیابی شما از نقش پارلمان در سیاست خارجی ایران در بازه پس از انقلاب چیست؟ من در مقاله‌ای که به آن اشاره کرده‌اید به یک ایده رسیده‌ام. آن ایده از این قرار است که وقتی شما قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران را باز می‌کنید، مشاهده می‌کنید که بر مبنای این قانون مجلس شورای اسلامی حق دارد در تمام زمینه‌ها نظارت و قانون‌گذاری کند. اما اگر چنان که من در آن مقاله عمل کرده‌ام، به روند سیاست‌گذاری مجلس شورای اسلامی در طول تاریخ انقلاب مراجعه کنیم، خواهیم دید که مجلس از اساس نقش چندانی در امور نداشته است. نتیجه‌گیری آن مقاله به این شرح است که مجلس در ایران تبدیل به ابزاری شده است که پنج کار را انجام می‌دهد: توجیه دیگران، تایید دیگران، تصویب موضوع از قبل تصویب شده، ایجاد تاخیر در امور یا ایجاد تسریع در امور. این مقاله سال‌ها پیش نوشته شده است. اگر موارد اخیر مانند برجام را هم مدنظر قرار می‌دادیم، می‌توانستیم مصادیق بیشتری برای تایید این ایده ارائه کنیم. مصادیق این موضوع در دهه‌های مختلف و مجالس مختلف زیاد است. مجلس در ایران در موارد مربوط به امور کلان سیاست چندان دست بازی ندارد و مصادیق این موضوع را در مقاله نشان داده‌ام. یکی از مقالات کتاب هم به سیاست‌خارجی دولت نهم و دهم اختصاص دارد که شما از سیاست خارجی این دو دولت با عنوان تعالی‌گرا یاد کرده‌اید. سیاست خارجی دولت یازدهم و دوازدهم را چه می‌توان نامید؟ آیا باید از عنوان واقع‌گرا برای این سیاست خارجی استفاده کنیم؟ سیاست خارجی در وضعیت اکنونی‌اش در موقعیتی آشوب‌زده به سر می‌برد و بینابین رویکردهای انقلابی و واقع‌گرا گیر کرده است. این اتفاقی نیست که خاص ایران باشد. همه انقلاب‌های کلاسیک دنیا بعد از مدت زمانی در چنین آشفتگی و گیجی‌ای گرفتار می‌شوند. در چنین وضعیتی به عنوان نمونه روس‌ها، چینی‌ها و کوبایی‌ها واقعیت را انتخاب کردند. روندی که ما در حال حرکت به سمت آن هستیم هم مشخص است. ]]> علوم‌انسانی Tue, 16 Oct 2018 05:29:00 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/266309/سیاست-خارجی-اکنون-موقعیتی-آشوب-زده-سر-می-برد تجلیل از مشاهیر معاصر ایران در برنامه مفاخر ماندگار http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266427/تجلیل-مشاهیر-معاصر-ایران-برنامه-مفاخر-ماندگار به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) برنامه «مفاخر ماندگار» با تجلیل از سه چهره ماندگار از مشاهیر معاصر ایران، «غلامحسین ابراهیمی دینانی» چهره ماندگار فلسفه، «شکوه نوابی نژاد» مادر مشاوره ایران، «نصراله افجه‌ای»، استاد خوشنویسی جمعه ۲۷ مهر ساعت ۱۷ باحضور اهالی فرهنگ و هنردر فرهنگ سرای ارسباران برگزار می‌شود.   این برنامه با مشارکت ماهنامه چهره‌های ماندگار و با سخنرانی استاد غلامحسین ابراهیمی دینانی، اجرای کیوان ساکت، پخش فیلم «فلسفه با طعم شکلات» با موضوع زندگی و آثار استاد دینانی در فرانسه، رونمایی «سردیس استاد غلامحسین ابراهیمی دینانی» و تقدیر از سه چهره ماندگار اندیشه و هنر برگزار می‌شود. غلامحسین ابراهیمی دینانی سال ۱۳۱۳ در روستای دینان از توابع خمینی شهر اصفهان به دنیا آمد. وی پس از گذراندن مقدمات فلسفه، سال ۱۳۳۳ وارد حوزه علمیه قم شد ، نزد مراجع بزرگ همچون علامه طباطبائی به فراگیری فلسفه پرداخت و موفق به اخذ دکتری تخصصی فلسفه شد. از وی به عنوان چهره برتر فلسفه در اولین چهره ماندگار سال ۱۳۸۰ تقدیر شد. مرحوم مجاهدی، سلطانی طباطبایی، فکور یزدی، آیت‌الله بروجردی، آیت‌الله سیدمحمد محقق داماد، علامه طباطبایی از اساتید این چهره ماندگار در دروس فقه و فلسفه هستند. مدیریت گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه علوم اسلامی رضوی، عضو ثابت انجمن حکمت و فلسفه ایران، تدریس در دانشگاه عضو هیئت داوران نشریه فلسفه متعالی، عضو شورای عالی علمی مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی، عضو پیوسته فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران، برنده جایزه کتاب سال برای کتاب‌های دفتر عقل و آیت عشق، کتاب درخشش ابن‌رشد در حکمت مشاء، کتاب فلسفه و ساحت سخن، تالیف بیش از ۲۰ عنوان کتاب در حوزه فلسفه نظیر؛ وجود رابط و مستقل در فلسفه اسلامی، ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام دفتر عقل و آیت عشق، قواعد کلی فلسفی در شعاع اندیشه و شهود در فلسفه سهروردی، منطق و معرفت در نظر غزالی، اسماء و صفات حق و کتاب معاد از تالیفات و فعالیت‌های غلامحسین دینانی به شمار می‌رود.   شکوه نوابی نژاد چهره ماندگار سال ۱۳۸۷ محقق، مدرس، مولف و مترجم  و از بنیانگذاران رشته مشاوره در دانشگاه‌های کشور است که از وی به عنوان «مادر مشاوره ایران» یاد می‌شود. وی تحصیلات خود را در دو رشته زبان انگلیسی و حقوق به اتمام می رساند و برای ادامه تحصیل به دانشگاه آمریکایی بیروت می‌رود. «بررسی وضعیت فرهنگی اجتماعی زنان در جمهوری اسلامی ایران» به سفارش شورای فرهنگی اجتماعی زنان وابسته به شورای ملی انقلاب فرهنگی از جمله تحقیقات ملی وی است. دو دوره ریاست شبکه سازمان‌های غیردولتی زنان، عضویت هیئت امنای دانشگاه خوارزمی، استاد برگزیده کشور درسال ۱۳۸۰، برگزیده هفتمین همایش چهره‌های ماندگار مشاوره ایران سال ۱۳۸۷، قائم مقام سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کشور، برگزیده اولین اثر جایزه یونسکو در سال جهانی کتاب، تالیف و ترجمه بیش از ۴۰ عنوان کتاب با موضوع مشاوره ازدواج، خانواده درمانی، روانشناسی زن، دایره المعارف، سردبیری دو مجله علمی پژوهشی «پژوهش در خانواده» و «تحقیقات زنان»، نگارش ۱۷۰ مقاله علمی چاپ شده در مجلات علمی ـ پژوهشی و مجموعه مقالات کنفرانس‌های ملی و بین­ المللی برخی از فعالیت‌های شکوه نوابی نژاد به شمار می‌رود. نصرالله افجه‌ای متولد سال ۱۳۱۲ تهران، استاد خوشنویس، دارای نشان درجه یک هنری از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، برگزیده هفتمین همایش چهره‌های ماندگار آبان سال ۱۳۸۷ در رشته خوشنویسی است. وی پس از اخذ دیپلم هنری با تمرکز بر هنر خطاطی با تکنیک‌ و ترکیب مواد مختلف به خلق آثار متنوع خوشنویسی پرداخته است. تاکنون نمایشگاه‌هایی با آثار این هنرمند در کشورهای ایران، لندن، بولونیای ایتالیا، لس‌آنجلس، سوییس، فرانسه، ‌بنگلادش، آلمان، پکن، کویت، ابوظبی و دبی به نمایش درآمده است. ]]> علوم‌انسانی Tue, 16 Oct 2018 04:56:48 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266427/تجلیل-مشاهیر-معاصر-ایران-برنامه-مفاخر-ماندگار آثار مکتوب تاریخی در خلا نمی‌رویند، در افق زمانی و مکانی متولد می‌شوند http://www.ibna.ir/fa/doc/book/266418/آثار-مکتوب-تاریخی-خلا-نمی-رویند-افق-زمانی-مکانی-متولد-می-شوند به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، شماره شانزدهم «فصلنامه نقد کتاب تاریخ» در بخش‌های «نقد شفاهي»، «نقد آثار تأليفی»، «نقد آثار ترجمه»، «نقد آثار پیشین» و «گوناگون» راهی بازار نشر شده است.   اين فصلنامه با سرمقاله سردبير حبیب اله اسماعیلی آغاز مي‌شود كه در بخشي از آن مي‌خوانيم: «گام نخست هر پژوهش تاریخی نقد متن است. متن فراتر از اثر مکتوب تاریخی است. به واقع اثر تاریخی در متن تاریخی تولید می شود و ماهیتا تاریخی است. یعنی به افق زمانی و مکانی خاصی وابسته است و برای فهم درست آن، فهم افق زمانی و مکانی اثر تاریخی گریز ناپذیر است. فصلنامه نقد کتاب تاریخ، در چند شماره اخیر برنامه‌ای تدارک دید که به حوزه‌های کمتر توجه شده جامعه علمی تاریخ توجه شود. یکی از این حوزه‌ها، رابطه نقد متن تاریخی و نقد آثار مکتوب تاریخی است. فصلنامه‌ای که عنوانش نقد است، نمی‌تواند از روش‌ها و رویکردها و مسائل و چالش‌های حوزه نقد در مطالعات تاریخی در گذرد. رویکردهای نوین تاریخی ما را به این نکته مهم توجه می‌دهند که برای شناخت اثر تاریخی باید به متنی که آثار در آن تولید شده مراجعه کنیم. باید به این نکته متوجه باشیم که آثار مکتوب تاریخی در خلا نمی‌رویند. در افق زمانی و مکانی خاص متولد می‌شوند. این افق مکانی و زمانی از زمان و جغرافیای زیست مورخ آغاز می‌شود و به زمان-مکان قریب و بعید مولف ختم می‌شود. به دیگر سخن ما این افق قریب و بعید را از منابع استخراج می کنیم...»   در بخش نقد آثار تالیفی مقاله‌هایی با عنوان‌های «مردم کوچه و خیابان کجای تاریخ بوده‌اند؟»، «اندیشه سیاسی در ایران باستان»، «کتیبه‌های میخی در اوراتویی»، «بررسی و شناخت جایگاه تاریخ محلی»، «زنان در تاریخ سیاسی- اجتماعی ایران»، «آخرین شاه بزرگ»، «تاریخ سیاسی کاسی‌ها»، «تشیع و خاورشناسان»، «فرهنگ و تمدن ایران در دوره سلجوقیان»، «خاطرات صدر انقلاب»، «دولت‌های شیعی» و... پیش روی خوانندگان قرار گرفته است.   مقاله‌های «مطالعه‌ای روشمند و نوآورانه در تاریخ‌نگاری اسلامی»، «اسلام در آفریقای سده‌های میانه»، «آموزه و آیین»، «نگاهی به ایران و سازمان سیا»، «سانسور در ایران»، «سفرنامه مرداویج» در بخش «نقد آثار ترجمه» آمده‌اند.   بخش «نقد آثار پیشین» این فصلنامه نیز دربردارنده مقاله‌های «تاریخ گمشده بختیاری» و «ایران‌شناسی در روسیه» است و مقاله‌های «تاریخ گلبن خانان»، «بازخوانی روابط فرهنگی-تمدنی مسلمانان و فرانسویان»، «دوستی به مثابه جهان بینی» و «کوتاه از تاریخ» نیز در بخش «گوناگون» این شماره از فصلنامه نقد کتاب تاریخ ارائه شده است.   شانزدهمین شماره فصلنامه «نقد کتاب تاریخ» ویژه زمستان ۱۳۹۶ در 312 صفحه، به بهای ۱۰۰ هزار ریال از سوی موسسه خانه کتاب منتشر شده است. ]]> علوم‌انسانی Mon, 15 Oct 2018 08:59:23 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/266418/آثار-مکتوب-تاریخی-خلا-نمی-رویند-افق-زمانی-مکانی-متولد-می-شوند کنفرانس بین‌المللی فلسفه و هویت نژادی برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266406/کنفرانس-بین-المللی-فلسفه-هویت-نژادی-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) بیست و یکمین کنفرانس بین‌المللی فلسفه و هویت نژادی در روزهای ۳۰ و ۳۱ ژانویه ۲۰۱۹ در سیدنی، استرالیا برگزار می‌شود. محور موضوعات کنفرانس شامل هویت نژادی،  بی‌عدالتی نژادپرستانه و احساس برتری، زیبایی شناسی و نژاد، نظریه انتقادی نژادپرستی، معرفت شناسی نادانی، بینش،  پدیده شناسی نژاد، نژاد و طبقه، نژاد و فرهنگ، نژاد و قومیت، نژاد و جنسیت، نژاد و هوش، نژاد و علم و سفیدپوستان می‌شود. علاقه‌مندان به موضوعات فوق می‌توانند با ارسال چکیده آثار خود به نشانی https://waset.org/apply/۲۰۱۹/۰۱/sydney/ICPRI?step=۲ در این کنفرانس شرکت کنند. مهلت ارسال چکیده آثار ۱۲ اکتبر ۲۰۱۸ است. برای کسب اطلاعات بیشتر به نشانی https://waset.org/conference/۲۰۱۹/۰۱/sydney/ICPRI مراجعه شود. ]]> علوم‌انسانی Mon, 15 Oct 2018 08:25:02 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266406/کنفرانس-بین-المللی-فلسفه-هویت-نژادی-برگزار-می-شود برخی ساختارهای آموزشی مانع تحول در علوم انسانی هستند http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266402/برخی-ساختارهای-آموزشی-مانع-تحول-علوم-انسانی-هستند به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از شورای عالی انقلاب فرهنگی، جلسه ۱۵۶ شورای تخصصی تحول و ارتقاء علوم انسانی شورای عالی انقلاب فرهنگی به ریاست غلامعلی حدادعادل برگزار شد   حدادعادل در این جلسه گفت: برخی از ساختارهای آموزشی مانع پیشرفت تحول و ارتقاء در علوم انسانی هستند ولی فعلاً ما قصد نداریم این ساختارها را تغییر دهیم و این گام بعدی ما است. سپس گزارشی از فعالیت‌های پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی توسط قبادی رئیس این پژوهشگاه ارائه شد. در این گزارش، با تشریح فعالیت‌های صورت گرفته در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در بخش‌های مختلف، شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی نیز مورد بررسی قرار گرفت. ترویج فرهنگ نقد مبانی علوم انسانی، برگزاری نشست‌های علمی با حضور اندیشمندان علوم انسانی، معطوف بودن توان علمی پژوهشگاه به حل مشکلات جامعه و انتشار کتب مناسب در حوزه علوم انسانی، پژوهش‌های فرهنگی است. در ادامه این گزارش اعلام شد «بازخوانی علوم انسانی» در چهلمین سالگرد علوم انسانی از اهم اقدامات این نهاد خواهد بود. ]]> علوم‌انسانی Mon, 15 Oct 2018 08:03:43 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266402/برخی-ساختارهای-آموزشی-مانع-تحول-علوم-انسانی-هستند شوکران دوازدهم با حضور یحیی یثربی روی آنتن می‌رود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266394/شوکران-دوازدهم-حضور-یحیی-یثربی-روی-آنتن-می-رود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) دوازدهمین قسمت برنامه تلویزیونی «شوکران» دوشنبه ۲۳ مهرماه با حضور سیدیحیی یثربی، چهره ماندگار فلسفه، مفسر قرآن و منتقد عرفان از شبکه چهار سیما پخش می‌شود.   یثربی، فلسفه‌دان و عرفان‌شناس ۷۵ ساله، استاد تمام فلسفه و کلام اسلامی در دانشگاه علامه طباطبایی است که از سال ۱۳۳۷ تا سال ۱۳۴۶ دروس فلسفی و فقهی را در حوزه علمیّه قم نزد علامه طباطبایی، آیت‌الله حسینعلی منتظری و آیت‌الله جعفر سبحانی فرا گرفت. از سال ۱۳۴۶ تا سال ۱۳۵۸ نیز دوره کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترای رشته فلسفه و حکمت اسلامی را در دانشگاه تهران سپری کرد. او از مهمترین چهره‌های آکادمیک ایران است که به نقد عرفان اسلامی پرداخته است. از آثار این نویسنده می‌توان به «عرفان عملی در اسلام، عرفان نظری، فلسفه عرفان، ترجمه الهیات نجات ابن‌سینا با مقدمه و تعلیقات، مفاهیم فلسفی در ادبیات فارسی، آب طربناک (در شرح غزلیات حافظ)، ماجرای غم‌انگیز روشنفکری در ایران، خودکامگی و فرهنگ، فلسفه مشاء، حکمت اشراق سهروردی، عیار نقد، حکمت متعالیه (بررسی و نقد حکمت صدرالمتألهین)، تاریخ تحلیلی انتقادی فلسفه اسلامی، زبان شمس و زبان مولوی، تفسیر روز، پژوهشی در نسبت دین و عرفان، قلندر و قلعه (داستان زندگی سهروردی)، از یقین تا یقین، فلسفه سیاست در اسلام و صلیب و صلابت (داستان زندگانی حلاج)» اشاره کرد. برنامه «شوکران» در اولین قسمت خود میزبان داوود هرمیداس باوند، سخنگوی جبهه ملی ایران و در برنامه دوم میزبان شاهین فرهت پدر سمفونی ایران بود. سومین قسمت «شوکران» نیز با حضور هوشنگ ماهرویان از جامعه‌شناسان معاصر روی آنتن رفت و چهارمین قسمت با حضور آیت‌الله ابوالقاسم علیدوست، رئیس انجمن فقه و حقوق حوزه علمیه قم پخش شد. میهمان پنجمین قسمت شوکران منوچهر آشتیانی از پیشروان حزب توده ایران و جامعه‌شناس نئومارکسیست بود و مهدی محقق در ششمین قسمت شوکران حضور یافت و وضع کنونی نظام آموزشی را نقد کرد. حجت‌الاسلام احمد واعظی هم در هفتمین شوکران درباره عملکرد حوزه علمیه مباحثی را مطرح کرد و به انتقادها پاسخ گفت. ایران دَرودی مهمان هشتمین برنامه شوکران بود که مباحث مهمی در حوزه هنر مطرح کرد. غلامرضا اعوانی نیز در شوکران نهم به منتقدان سنت‌گرایی پاسخ داد و مهدی گلشنی عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در شوکران دهم به نقد وضعیت موجود دانشگاه‌های کشور پرداخت. شوکران یازدهم با حضور پرویز خرسند، خاطرات و منش دکتر علی شریعتی را مرور کرد. «شوکران» محصول مشترک حوزه هنری و شبکه چهار سیما به تهیه‌کنندگی علی قربانی است که دوشنبه‌ها ساعت ٢١ روی آنتن می‌رود و بازپخش آن نیز روزهای سه‌شنبه ١٠ صبح، جمعه ۱۴ و یکشنبه ساعت ١٩ است. علاقه‌مندان برای تماشای قسمت‌های قبلی برنامه به آرشیو شبکه چهارم سیما یا صفحات شوکران به نشانی @ShokaranTV در فضای مجازی مراجعه کنند. ]]> علوم‌انسانی Mon, 15 Oct 2018 07:47:26 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266394/شوکران-دوازدهم-حضور-یحیی-یثربی-روی-آنتن-می-رود انتشار کتابی از «پدر حقوق حیوانات» http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/266359/انتشار-کتابی-پدر-حقوق-حیوانات به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) نشر کرگدن کتاب «حق حیوان، خطای انسان» نوشته تام ریگان را با ترجمه بهنام خداپناه منتشر کرد. از این مترجم، پیش از این کتاب «آزادی حیوانات» نوشته پیتر سینگر به وسیله نشر ققنوس منتشر شده بود.  تام ریگان به عنوان نظریه‌پرداز «حقوق حیوانات» و همچنین «پدر حقوق حیوانات» شناخته می‌شود. وی در کتاب «حق حیوان، خطای انسان» می‌کوشد با نقد نظریه‌ها و مکاتب اخلاقی معروف و شناخته شده‌ای همچون قراردادباوری و فایده‌باوری، نظریه مطلوب خود را در باره حقوق حیوانات به تاسی از کانت و البته با نقد جنبه‌های محوری فلسفه او، ارائه کند. کتاب حاضر اولین کتابی نیست که ریگان نظریه «حقوق حیواناتِ» خود را در آن ارائه می‌کند. معروف‌ترین کتاب وی در این زمینه The Case For Animal Rights [دفاع از حقوق حیوانات] است که برای نخستین بار در سال 1983 منتشر شد و کتاب‌های بعدیِ وی پس از کتاب مذکور، در واقع شرح و بسط نظریه‌های او  در آن کتاب به شمار می‌روند. این کتاب از حیث اینکه به شرح و بررسی نظریه‌های مختلف اخلاقی پرداخته و نقاط ضعف و قوت هر یک از آنها را به خصوص در مورد نظرشان درباره انسان‌ها در درجه اول، و سپس درباره حیوانات مورد بررسی قرار می‌دهد درآمدی کلی و روان بر فلسفه اخلاق نیز محسوب می‌شود. فهرست کلی کتاب از این قرار است: 1. از بی‌تفاوتی تا حمایت 2. بهره‌کشی از حیوانات 3 ماهیت و اهمیت حقوق 4. دیدگاه‌های قائل به وظیفه غیرمستقیم 5. دیدگاه‌های قائل به وظیفه مستقیم 6. حقوق انسان‌ها 7. حقوق حیوانات 8. اعتراضات و پاسخ‌ها 9. فلسفه اخلاق و تغییر کتاب «حق حیوان، خطای انسان» را نشر کرگدن در 236 صفحه و با شمارگان 1000 نسخه با قیمت 30 هزار تومان منتشر کرده است. ]]> علوم‌انسانی Mon, 15 Oct 2018 04:30:00 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/266359/انتشار-کتابی-پدر-حقوق-حیوانات آزاد ارمکی: استادان حق‌التدریس در فضای دانشگاهی بازی می‌کنند و فرودست نیستند! http://www.ibna.ir/fa/doc/report/266363/آزاد-ارمکی-استادان-حق-التدریس-فضای-دانشگاهی-بازی-می-کنند-فرودست-نیستند به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) نشست نقد و بررسی کتاب «دانشگاه: از نردبان تا سایه‌بان» نوشته عباس کاظمی  شنبه 21 مهرماه با حضور تقی آزادارمکی و اسمعیل خلیلی به عنوان ناقد در پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برگزار شد. کاظمی در این نشست توضیحاتی را درباره اثر حاضر ارائه کرد و گفت: این کتاب مجموعه نوشتارهایی است که در پژوهشکده درباره این موضوع کار کردم البته برخی از نوشتارها هم منتشر نشده است از جمله پژوهش درباره کلاس‌های درسی و پایان نامه‌ها. به هر حال این نوشتار در راستای انتشار سلسله تاملات صاحب نظران بوده است. وی ادامه داد: کتاب از مفهوم دانشگاه و آموزش عالی شروع می کند و به جایی تمام می‌شود که تعلق خاطر به آن دارم و آن علوم اجتماعی و مطالعات فرهنگی است. در کتاب گفته می‌شود که چگونه دانشگاه مادیت متفاوتی پیدا می‌کند و ایده نظری صرف نیست و به نحو دیگری با زندگی مردم پیوند می‌خورد.   این مدرس جامعه‌شناسی با اشاره به اینکه دانشگاه از جامعه بریده است و برای جامعه دل نمی‌سوزاند افزود: چون دانشگاه نگرانی‌های خودش را برای نظام ارتقا، رشته‌ها، تخصص، مجلات پژوهشی و ... دارد و به اندازه جامعه بزرگ می‌شود. از سوی دیگر جامعه نیز بیش از حد درگیر دانشگاه شده و همه احساس می‌کنند باید در دانشگاه چرخی بزنند، بنابراین دانشگاه روزمره شده و ایده نردبان بر زمین افتاد از همین جا استارت می‌خورد و به صورت سایه بانی درآمد که دانشگاه برای هر کسی چیزی برای ارائه دارد اما آن چیز دندان گیری نیست!   وی درباره ایده ماندن در دانشگاه هم که در کتاب مطرح شده توضیح داد:‌ زمانی افراد برای اینکه سربازی نروند به دانشگاه می‌رفتند و در واقع آنجا تبدیل به محلی برای مناسک گذار بوده اما اکنون ایده ماندن در دانشگاه مطرح شده و از همین منظر است که امروز همه می‌خواهند دکتر باشند چون همه به گونه‌ای دوست دارند یا دکتر باشند یا توهم دکتر بودن دارند!   به گفته کاظمی، این دانشگاه پدیده‌ای است که نقش یک سایه بان را ایفا می‌کند. با دانشجویی گفت‌وگو کردم گفت من در خانه افسرده شده بودم! برای ایجاد چالش به دانشگاه آمدم. پس فصل اول این کتاب به توده وار شدن دانشگاه از زوایه اجتماعی و فرهنگی می‌پردازد. اما در بخش دوم کتاب نیز با سنت مطالعات انتقادی دانشگاه را بررسی کردم. ما پنج درصدی نظام دانشگاهی را داریم که بالا نشستند و برای بقیه تصمیم‌گیری می‌کنند و آنها هستند که نظام علمی را تصویب و تعیین می‌کنند. از سوی دیگر در خارج از دانشگاه آموزش عالی تحت فشار است پس دانشگاه از سوی ساختارهای قدرت درون دانشگاه و بیرون آن زیر حمله است.   وی با اشاره به پرولتاریای دانشگاهی گفت: امروز پرولتاریای دانشگاهی پدیده‌ای است که در دانشگاه دیده می‌شود. اینکه چه کسانی در دانشگاه می‌توانند اساتید شوند. از سوی دیگر قراردادهای پیمانی که زندگی متزلزلی دارند و... از دیگر طبقات پرولتاریای دانشگاهی است. بخش سوم کتاب هم به علوم اجتماعی می‌پردازد که بیشترین آن هم از دل تجربیات ما از دانشگاه بیرون آمده است و آن نحوه مواجهه عجیب ما با امر نظری است. این استاد دانشگاه ادامه داد: برای من که تعلق نظری داشتم این موضوع بسیار مهم بود چون احساس کردیم که نوعی بیگانگی خاصی در ارتباط با نظریه و از سوی دیگر فتیشیزم، خاص داریم و به آن عشق می‌ورزیم و غایت ما به این است که به نظریه برسیم. الان رسیدن به نظریات در علوم اجتماعی عامل کامیابی است.   کاظمی تاکید کرد: من سعی کردم در این فصل نشان دهم چگونه با نظریه درگیر شدیم. بخش آخر کتاب هم به مطالعات فرهنگی می‌پردازد و بیشتر انتقاد به من و همکارانم است. تئوری‌های غربی برای جوامع غربی تحلیل خاص دارد اما اگر نخواهد در بافت جدید با موقعیت‌های جدید سفر کند و حرف خودش را بزند با مشکل مواجه می‌شود. مواجهه با مطالعات فرهنگی جدا از نظریه زده بودن معطوف به طبقه متوسط است که رسانه دارد و حرف خودش را می‌زند. مطالعات فرهنگی اگر قرار است حرفی بزند باید اجازه حرف زدن درباره طبقه متوسط را بدهد یا اینکه خود طبقه متوسط از این طریق حرفی بزند!   آزاد ارمکی نیز در این نشست با اشاره به اینکه در این کتاب چند حسن وجود دارد گفت: یک حسن آن این است که به مطالعات فرهنگی ختم می‌شود و قرار است مولف از این کتاب درباره مطالعات فرهنگی حرف بزند! این ایستگاه خوبی است، چون ما همه بیگانگان علم در علم بیگانه شده هستیم. بنابراین این مجموعه‌ها کمک می‌کنند دوستان ما بگویند که هستند و چه می‌کنند. از سوی دیگر بیان مطالب مستند به اطلاعات، ارقام، پژوهش‌ها و تجربه زیسته مولف است. روش‌شناسی کتاب فهم تاریخی درباره پدیده مورد نظر دارد و البته به نوعی از آن هم عبور می‌کند و بیشتر به تجربه زیسته و مشاهدات مولف بر می‌گردد.   وی ادامه داد: نکته پنهان دیگر در کتاب این است که یک درخواست جامعه‌شناسی بنیان‌گراست و اگر سوال قدرتمندی در آغاز طرح نمی‌کند می‌خواهد سوال مهمی بسازد و این کاری بسیار قابل اعتناست. جامعه‌شناسی کردن بر اساس موقعیت و توانایی‌های یک دانش و میزان بازیگری ماست تا اینکه دستور و سوال داده شود برای اینکه پاسخ‌ها داده شود! کتاب هم می‌خواهد به سوال برسد و در فرایند پژوهش سوال در می‌آید و این همان جامعه‌شناسی کردن است. اینکه دانشگاه از یک ساحت همه زندگی جامعه می‌شود و در این کتاب درباره آن سخن گفته شده ایده بسیار جالب کتاب است.   این استاد جامعه‌شناسی درباره عنوان کتاب نیز توضیح داد: عنوان کتاب تنها به یک پاراگراف کتاب اختصاص دارد! و اگرچه در آن این حس عنوان وجود دارد اما به صورت روشنی به این موضوع پرداخته نشده است. از سوی دیگر عنوان کتاب دانشگاه است اما به آموزش عالی پرداخته شده در حالی که بین این دو تفاوت است. آموزش عالی قصه متفاوتی در ایران از دانشگاه دارد. ما تکلیف این‌ها را معلوم نکردیم. آموزش عالی شامل دانشگاه آزاد، حوزه و... است. آیا اینها دانشگاهی هستند یا خیر؟  روحانی دانشگاهی نیست! ما باید بین این مسایل تفاوت بگذاریم. این تعیین درجه‌بندی و تمیز دادن وظیفه ماست که بگوییم کجا دانشگاه هست یا نیست.   وی با بیان اینکه سوال کتاب تغییر اجتماعی است نه توسعه! عنوان کرد: ما در به کاربردن برخی از مفاهیم مختار هستیم اما در بیان برخی هم باید تکلیفمان را مشخص کنیم اینکه می‌خواهیم در کتاب نگاه تغییری داشته باشیم یا رویکرد انتقادی! تمرکز بیش از اندازه این کتاب بر دانشجو به غیر از اساتید بسیار قابل تامل است. اینکه دانشجوی شورای عالی انقلاب فرهنگی ما می‌گوید من کاری نمی‌کنم و این‌ها شو است! باید مورد توجه باشد. اتفاقا این شورا بی اعتناترین شورا به عرصه فرهنگ است. برخی از اعضای سابق شورا می‌گویند گاهی در این شورا دو ساعت هم درباره فرهنگ سخن گفته نمی‌شود!   آزاد ارمکی در بخش دیگری از سخنانش درباره نکات مطرح شده در کتاب درباره قدرت استادان دانشگاهی اظهار کرد: در کتاب گفته شده استادان تعیین قدرت می‌کنند در حالی که این گونه نیست و استادان شاید تنها منابع را اختصاص دهند اما سیاست‌گذاری کلان نمی‌کنند. فصل مک دونالدی شدن در کتاب نابه جا است چون از عقلانیتی حرف میزند که منطقش متفاوت است با زندگی روزمره که این منطق را ندارد!   وی خطاب به عباس کاظمی گفت: شما از بیگانه گرایی و بیگانه سازی سخن گفتید! کاش این مفهوم بیشتر رویش کار می‌شد. ما بیگانه شده‌های متعدد داریم از جمله استاد، روحانی، دانشجو و ... بیگانه! در دانشگاه فضای بیگانه بسیاری برای افراد وجود دارد که انتهایش به مدرک ختم می‌شود. در فصل دوم کتاب هم که تحت عنوان «اقلیت‌های دانشگاهی در ایران» صحبت کردید باید بگویم ما اقلیت‌های دیگر و از جمله اندیشه‌های مغلوب هم داریم. ماجرای نظریه زدگی و مهم شدن آن برای غلبه بر روش در اینجا، مطرح است اما ما جریان‌های انتقادی و علمی داریم که در آن بحث نسل‌ها مطرح می‌شود.   این استاد دانشگاه افزود: دانشگاهی‌ها با راهی که پی گرفتند از این مسیر عبور کردند و دانشگاه از حذف و انقلاب فرهنگی دیگر نجات پیدا کرده است. شما به بحث فرودستان دانشگاهی اشاره کردید. ما دانشجو را چریک فرهنگی کردیم و دانشگاه امروز مهمتر از دیروز است. پس طرح مرگ دانشگاه، علوم انسانی و ... بحث‌های متفاوتی است. امروز این دانشگاه را نمی‌توان جایی برد چون سرنوشتش با جمهوری اسلامی پیوند خورده است! دیگر نمی‌توان این دانشگاه را با عوض کردن استاد، آیین نامه، مکان و... عوض کرد و این غلبه دانشگاه است. دانشگاهیان این مسیر را انتخاب کردند و استحاله روحانیت در دانشگاه اتفاق افتاده است. این نگاه متفاوتی است از این موضوع که دانشگاه از بین رفته است.   وی با اشاره به وضعیت استادان حق التدریس در دانشگاه‌ها هم بیان کرد: امروز برای همه استادان حق التدریسی ما در کلاس‌ها کف می‌زنند، این‌ها تحت سلطه نیستند و اتفاقا در فضای دانشگاهی بازی می‌کنند! این‌ها برخلاف آنچه شما گفتید فرودست نیستند، شما ترجمه‌ها و درس‌ها را نگاه کنید می‌بینید که این‌ها پرولتاریای دانشگاهی نیستند. آقای عبدی در علوم اجتماعی چه کار کرده که حرف اصلی علوم اجتماعی را می‌زند؟! او درس می‌دهد و پژوهش می‌کند. پس این ها پرولتاریای دانشگاه نیستند و اتفاقا حق التدریس، پژوهشگرها و دانشجویان و... بازی دانشگاه را عوض می‌کنند.   آزاد ارمکی در پایان سخنانش گفت: اما نکته درخشان کتاب موضوع مرتبط به طبقه متوسط است. این طبقه بسیار مهم است و چه دانشی را آورده است. ما با چند چیز در دانشگاه رو به رو هستیم از جمله در هم ریختگی کلیت نظام دانشگاهی، شارلاتانیسم دانشگاهی، مقاومت، گنگ‌های دانشجویی و استادی و فقدان علم در دانشگاه در ایران  و این‌ها موضوعاتی است که می‌تواند در ساحت دانشگاه نقد و بررسی شود!   خلیلی هم در بخش دیگری از این نشست با بیان اینکه علم در ایران اتفاق نیفتاد تا اینکه بگوییم چه شده است  گفت: من در کتاب دنبال خودها می‌گردم و بیشتر دنبال عباس کاظمی می‌گشتم تا دانشگاه! اینکه آیا تحلیل‌هایش معتبرند یا خیر؟ پس من دنبال اجزای کتاب نمی‌گشتم بلکه دنبال مولف بودم! شما وقتی دانشگاه را طبقه‌بندی می‌کنید، مولف کجای این طبقه است و از مشروعیت کدام طبقه دفاع می‌کند و خودش را در کجا تعریف می‌کند! شما جایی نگفتید که چگونه وارد بازی دانشگاه شدید!   وی ادامه داد: داعیه‌های شما در کتاب برای من جذاب است. اینکه موضوع علاقه به تحصیل و آمار و ارقام در کتاب را ارائه دادید دوست داشتم علاقه خودتان را به تحصیل بدانم چون با پاسخ آن به گزاره‌های مهمی می‌رسیم. اینکه دانشگاه نردبان بوده و می‌بایست مردم از آن بالا بروند چون از جای خود احساس زیربودگی داشتند یکی از مباحث مهم و جالب کتاب است. اما تکلیف مولف با این سایه‌بان و نردبان کجاست و از چه دفاع می‌کند؟   وی افزود: گفته می‌شود علم مدرن علم انتقادی است اما این بدان معناست که سوژه خودش را نقد می‌کند و مقام خود پرسنده را در مقام پرسش قرار می‌دهد. البته علم اساسا انتقادی است و همواره با خودش درگیر است. حالا این اثر به این معنی چقدر در ساحت یک علم انتقادی بوده است؟ مولف کتاب کیست که این گونه جهان را فهم می‌کند و با کوشش و فروتنی این فهم را در میان می‌گذارد؟ چون خودش در این کتاب غایب است. نظریه زدگی و نظریه نزدگی هر کدام بیان هویت است. در سفر نظریه‌ها که دو فصل کتاب به آن اختصاص داده شده و از بخش‌های درخشان آن است لازم بود که شما بگویید وقتی نظریه سفر می‌کند، نیازمند است دنبال یک مسافرخانه بگردد یا اینکه مهاجر است برای اینکه اهل یک سرزمین شود؟   خلیلی گفت: تجربه بیست ساله شما از دانشگاه و توصیه تان چیست؟ آیا نیاز است خانه‌ای برای نظریه‌های مهاجر فراهم کنیم یا اینکه از آنها بخواهیم هموطن ما بشوند یا اینکه برای آن‌ها راه برای ادامه سفرشان ایجاد کنیم. شما اگر درباره هر فصل یک صفحه بنویسید و مقدمه مفصلی هم برای اثر اختصاص دهید این اثر به یک اثر جدی تالیفی ارتقا می‌یابد. ]]> علوم‌انسانی Sun, 14 Oct 2018 13:46:18 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/266363/آزاد-ارمکی-استادان-حق-التدریس-فضای-دانشگاهی-بازی-می-کنند-فرودست-نیستند آلمان، فرانسه و انگلستان چگونه پدید آمدند؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/book/266008/آلمان-فرانسه-انگلستان-چگونه-پدید-آمدند خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- بر مبنای روایتی که در کتاب «کوچ ژرمن‌ها در اروپا» از روند حضور این تیره از آریایی‌ها در سرزمین‌هایی که بعدها آلمان، فرانسه، انگلستان، هلند و... نامیده شدند ارائه شده است، سرما و یخبندان غیرقابل تحمل، سختی زندگی و کمبود مواد غذایی، سبب کوچ بزرگ اقوام ژرمن از شمال اروپا شد. انگیزه کوچ آنها تهیه غذا و محل مناسب برای سکونت و نه کشورگشایی بود. شروع این واقعه حدود 200 سال قبل از میلاد مسیح و پایان آن استقرار قطعی آنان در عصر شارلمانی در سال 800 بعد از میلاد بود که به تشکیل دولت‌هایی در اروپای مرکزی منجر شد. کوچ ژرمن‌ها در اروپا دورانی هزارساله را شامل می‌شود. پتر آرنز، متولد 1961، که متخصص آلمان‌شناسی و تاریخ روم از دانشگاه‌های آلمان و فرانسه است، کتاب «کوچ ژرمن‌ها در اروپا» را با هدف بازشناسی بنیادهای تمدنی و تاریخ کهن کشور خود نوشته است. بر مبنای روایتی که او به دست می‌دهد، ژرمن‌ها در دو دوره‌ از سرزمین‌های شمالی به مناطق مرکزی اروپا آمده‌اند. یک دوره در دورانی که امپراتوری روم در اوج قدرت بود، یعنی در حدود 200 سال قبل از میلاد مسیح که ژرمن‌ها به دلیل وضع بد معیشتی، خود را به مرزهای شمالی روم رساندند و تقاضای زمین برای سکونت کردند اما به این دلیل که با درخواست آنها موافقت نشد کار آنها با امپراتوری روم به جنگ انجامید و در آن جنگ ژرمن‌ها شکست خوردند و به عقب رانده شدند. بار دومی که آنان به مرزهای جنوبی خود نزدیک شدند و اراده کردند به سرزمین‌های مرکزی اروپا دست بیابند، در دوران افول امپراتوری روم بود. این بار آنها با شناخت بهتری از آنچه در اروپای مرکزی می‌گذشت پا به میدان گذاشتند و در نتیجه کوچ موفق‌تری داشتند و توانستند حکومت‌هایی هرچند بی‌دوام تاسیس کنند. این البته تنها روایت از کوچ ژرمن‌ها به اروپا نیست. روایتی که تا میانه‌های  قرن نوزدهم رواج بیشتری داشت و از سوی محققان این حوزه پذیرفته شده بود، به ورود ژرمن‌ها از قفقاز و آسیا به اروپا تاکید داشتند. چنان که مترجمان کتاب، در پیشگفتارشان ذکر کرده‌اند، هگل فیلسوف آلمانی معتقد بود که اقوام اولیه ژرمن از آسیا به اروپا مهاجرت کرده‌اند و کارل ریتر جغرافی‌دان آلمانی خاستگاه مهاجرت ژرمن‌ها به اروپا را قفقاز می‌دانست. ایده‌ی مهاجرت از سرزمین‌های شمالی و اسکاندیناوی در اواخر قرن نوزدهم مطرح شد. در آن زمان تعدادی از زبان‌شناسان و باستان‌شناسان استدلال کردند که آریایی‌ها در جایی از اروپا نشات گرفته‌اند. این ایده را در ۱۸۸۶ کارل پنکا مطرح کرد. این ایده که به تئوری نژاد نوردیک معروف شده است و پتر آرنز در کتاب «کوچ ژرمن‌ها در اروپا» هوادار آن است در ۱۸۸۸ بعد از چاپ کتاب «نژاد آریایی» چارلز موریس آمریکایی مقبولیت پیدا کرد. اندکی واشه ده‌لپوژ  پژوهشگر فرانسوی در کتاب آریایی، استدلال کردکه برتری نژاد آریایی می‌تواند با استفاده از شاخص‌های بیولوژیکی، مانند فرم سر، مشخص شود. نگرش واشه‌ده‌لپوژ اگر چه با اهداف نژادپرستانه بیان شده بود، هنوز هم هواداران خاص خود را دارد. چنان که در پیشگفتار مترجمان کتاب حاضر نیز، آنجا که شکل ظاهری ژرمن‌ها توصیف می‌شود، اولین مشخصه‌ای که به آن اشاره می‌شود، فرم جمجمه سر است: «ژرمن‌ها چه کسانی بودند؟ مردمانی سفیدپوست، بلندقامت، پهن‌سر، با موهای بور، چشمان آبی و چهره‌ای سرخ‌فام بودند که در سواحل دریای بالتیک و جنوب شبه‌جزیره اسکاندیناوی از طریق ماهیگیری و شکار زندگی می‌کردند.» (13)  مهم‌ترین هوادار نظریه نژاد نوردیک، هوستن استوارت چمبرلین، تاریخ‌دان نژادپرست انگلیسی بوده است که نژاد ژرمن را برترین نژاد در میان سفیدپوستان می‌دانست و یکی از جملات او پیشانی‌نوشت دیباچه‌ای است که مترجمان بر کتاب پتر آرنز نوشته‌اند: «تاریخ واقعی از زمانی شروع شد که نژاد ژرمن با دستی نیرومند بر میراث دنیای باستان چنگ زد.» با چنین پیش‌زمینه‌ای آیا می‌توان مدعی شد که کتاب «کوچ ژرمن‌ها در اروپا» بازتولید روایت‌های نژادپرستانه از نژاد آریایی است؟ در پاسخ به این سوال باید به تفکیک میان اطلاعات تاریخی و تفسیرهایی که از آن اطلاعات می‌شود توجه کرد. بر مبنای اطلاعات تاریخی، اسناد و بازمانده‌های باستان‌شناختی از ژرمن‌ها و دیگر اقوام آریایی اولیه، اطلاعاتی که مورد استفاده تاریخ‌دانان نژادپرستی مانند چمبرلین قرار گرفته بود، چندان دور از صحت نبوده است. آنچه که خطرآفرین شد، اطلاعاتی که آنان ارائه می‌دادند نبود، بلکه تفسیری بود که آنها از این اطلاعات ارائه می‌دادند. به عنوان نمونه، هدف واشه‌ده‌لپوژ از ارائه سنخ‌بندی نژادها بر مبنای فرم جمجمه این بود که با استفاده از این باور که هر چه جمجمه بزرگتر باشد، مغز بزرگتر است و در نتیجه قدرت تعقل بیشتر است، به طبقه‌بندی نژادها بپردازد و ژرمن‌ها را به دلیل جمجمه بزرگترشان دارای شانی برتر از دیگر نژادها بداند. بر مبنای چنین استدلالی، اقوام ژرمن قوه عاقله بشری محسوب می‌شدند و کارهای فکری و مدیریتی را انجام می‌دادند و دیگر نژادها که پست‌تر محسوب می‌شدند، کارهای دون‌پایه‌تر را بر عهده می‌گرفتند. بهره‌گیری نویسنده «کوچ ژرمن‌ها در اروپا» از اطلاعات نژادی، برای رسیدن به چنین تفسیرهایی نیست. نویسنده در عین تاکید بر این موضوع که ژرمن‌ها در نوسازی اروپای کهن نقشی تاثیرگذار داشته‌اند، در پی اولویت‌دهی به این نقش نبوده است. در این کتاب، پتر آرنز ابتدا دنیای ژرمن‌ها را از دیدگاه باستانی آن تجسم می‌بخشد، سپس تحولات قبل از حمله بزرگ هون‌ها را شرح می‌دهد، از جمله: نبرد تاریخی «واروس» در جنگل تویتوبورگ در سال 9 میلادی، زندگی در ایالت‌های رومی در سواحل رود راین در سده‌های اول و دوم، پیدایش اتحادیه‌های بزرگ ژرمن نظیر گوت‌ها، فرانک‌ها و آله‌مان‌ها که بعدها با هون‌های مغولی بساط امپراتوری روم را برچیدند. نویسنده شخصیت‌های مهم تاریخی دورانی که به تشریح آن مشغول است را هم معرفی می‌کند. از ژولیوس سزار سردار روم و آرمینیوس اولین قهرمان ملی آلمان تا آتیلا رهبر هون‌ها و کلودیوس بنیان‌گذار فرانسه. شیوه پرداختن او به این مباحث از گونه‌ای نیست که در خدمت برتری بخشیدن به عده‌ای در برابر عده دیگر بینجامد. او علاوه بر نبردهای میان ژرمن‌ها و رومیان که به همدستی ژرمن‌ها با هون‌ها انجامیده بود، تلاش می‌کند تمایزهای داخلی ژرمن‌ها را هم برجسته کند و رقابت‌های داخلی این اقوام را هم نشان دهد. رقابت‌هایی که در نهایت به شکل‌گیری کشورهای ژرمن‌نشینی مانند فرانسه و آلمان و انگلستان انجامید که از آن پس همواره در رقابت و گاه مخاصمه با یکدیگر بودند. در چنین بافتی که تلاش در تدقیق و جزئیات‌پردازی درباره یک گروه قومی دارد، امکان اینکه پژوهش به حکم‌های کلی و برترانگارانه از نوع احکام نویسندگان و پژوهشگران اواخر قرن نوزدهم بینجامد اندک است و این اتفاقی است که در این کتاب هم رخ داده است. مسیری که نویسنده در آن گام نهاده با ایده‌های نژادپرستانه مین‌گذاری شده بوده است ولی او با کمک دقت علمی و دوری از کلی‌گویی‌های ایدئولوژیک توانسته است از این میدان مین به سلامت عبور کند تا روایتی بدون سوگیری‌های برترانگارانه از تاریخ قوم ژرمن ارائه دهد. کتاب «کوچ ژرمن‌ها در اروپا» تالیف پتر آرنز را علی رحمانی و مرضیه ذاکری به فارسی ترجمه کرده‌اند و نشر امیرکبیر چاپ دوم آن را در سال 1397 با تیراژ پانصد نسخه و قیمت 28000 تومان، در 344 صفحه منتشر کرده است. ]]> علوم‌انسانی Sun, 14 Oct 2018 10:14:39 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/266008/آلمان-فرانسه-انگلستان-چگونه-پدید-آمدند آیا علم از عینیت برخوردار است؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/book/266030/آیا-علم-عینیت-برخوردار به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) کتاب «فلسفه علم» نوشته سمیر اکاشا با ترجمه هومن پناهنده منتشر شده است. علم چیست؟ آیا علم از عینیت برخوردار است؟ آیا همه چیز را می‌توان با علم تبیین کرد؟ کتاب سمیر اکاشا مقدمه‌ای کوتاه بر فلسفه علم معاصر است که مضامین اصلی این شاخه از فلسفه را در بر می‌گیرد. نویسنده در این اثر نگاهی کوتاه به تاریخ علم می‌اندازد و سپس مفاهیمی چون استدلال علمی، تبیین علمی، انقلاب علمی و نیز رئالیسم علمی و ضدرئالیسم را بررسی می‌کند. او همچنین بخشی از کتاب را به برخی مباحث فلسفی مربوط به این یا آن علم اختصاص می‌دهد، مسائلی مانند طبقه‌بندی در زیست‌شناسی و ماهیت زمان و مکان در فیزیک.   اکاشا در آخرین فصل کتاب نیز به مواردی از تعارض علم و دین اشاره می‌کند و در نهایت به این سوال می‌پردازد که آیا علم مفید است؟ این کتاب در هفت فصل تدوین شده است. «علم چیست»، «استدلال علمی»، «تبیین در علم»، «رئالیسم و ضدرئالیسم»، «تحول علمی و انقلاب علمی»، «مسائل فلسفی فیزیک، زیست‌شناسی و روان‌شناسی»، و «علم و منتقدانش» عنوان فصل‌های کتاب است. کتاب «فلسفه علم» در هفت فصل مخاطبان خود را با مباحث مطرح شده در کتاب آشنا می‌کند. در فصل اول، «علم چیست»، مقدمه مفصلی برای ورود به مباحث فلسفه علم بیان شده و منشا علم جدید و تاریخچه مختصری از آن توضیح داده می‌شود چون توجه دقیق به تاریخ علم و منشا آن، شرط ضروری تحقیق جدی در زمینه فلسفه‌ علم است. به اعتقاد نویسنده کتاب، منشا علم جدید را باید در دورانی جست که تحولات سریع علمی بین سال‌های ۱۵۰۰و ۱۷۵۰ در اروپا رخ داده و این همان دوره‌ای است که اکنون در میان ما با نام انقلاب علمی شهرت گرفته است.  نویسنده با بیان اینکه در فلسفه‌ علم، کار اصلی ما این است که روش‌های تحقیق مورد استفاده در علوم مختلف را بررسی کنیم، به این موضوع می‌پردازد. اکاشا در کتاب همچنین به تفاوت نظریات علمی از نظریات شبه‌علمی می‌پردازد و در ادامه به برخی نقدهای کارل پوپر به دو نظریه مارکس و فروید اشاره می‌کند؛ زیرا پوپر این دو نظریه را نمونه شبه‌علم تلقی می‌کرد. در فصل دوم با عنوان «استدلال علمی» انواع مختلف استدلال‌هایی همچون استقرا و استنتاج و مسائل مربوط به آنها بررسی می‌شوند و هدف پاسخ به این سوال است که اساسا در علم از چه روش استدلالی باید استفاده کرد. در فصل سوم با عنوان «تبیین در علم» نیز مدل‌های مختلف تبیین، تقارن، بی‌ربطی و علیت مورد توجه قرار می‌گیرد و به این پرسش پاسخ داده می‌شود که «آیا علم می‌تواند همه چیز را تبیین کند؟» فصل چهارم، «رئالیسم و ضد رئالیسم»، به این دو دیدگاه متقابل می‌پردازد یعنی مسئله اصلی این است که نظریات علمی دقیقا مطابق با واقعیت بوده و کاشف از آن هستند، یا اینکه فقط باید آنها را نوعی تفسیر از واقعیت به‌شمار آورد؟ در این فصل بحث تازه‌تری مطمح‌نظر است که به علم مربوط می‌شود و از جهاتی شبیه همان بحث قدیمی است بحث بین دو اردوگاه در گرفته که یکی رئالیسم علمی نامیده می‌شود و دیگری ضد رئالیسم یا ابزارنگاری که ضد اولی است. نویسنده در فصل پنجم با عنوان «تحول علمی و انقلاب علمی» مسئله چگونگی تغییر و تحولات اساسی و بزرگ در نگرش‌های علمی را بررسی می‌کند و به صورت مفصلی به نظریه مشهور توماس کوهن درباره ساختار انقلاب‌های علمی و پیامدهای آن می‌پردازد. اما در فصل ششم کتاب نیز، مسائلی بیان می‌شود که به حوزه‌ای اختصاص دارند که فلسفه این یا آن علم خوانده می‌شود. معمولا مسائل این حوزه از طرفی با ملاحظات فلسفی و از طرف دیگر با واقعیات تجربی سر و کار پیدا می‌کنند و همین هم سبب جذابیتشان می‌شود. این فصل به «مسائل فلسفی فیزیک، زیست‌شناسی و روان‌شناسی»، به سه مسئله فلسفی مکان، طبقه‌بندی زیست‌شناختی و ذهن، می‌پردازد که به ترتیب مربوط می‌شوند به: فلسفه علم فیزیک، فلسفه علم زیست‌شناسی و فلسفه علم روان‌شناسی.  فصل پایانی کتاب نیز با عنوان «علم و منتقدانش» به موضوع علم‌باوری اشاره دارد. مولف درباره علم‌باوری به این نکته اشاره می‌کند که اساسا این گونه نیست که در هر کجا ما نام علم را به کار بردیم، هیچ منتقدی در کار نباشد و همگان موافق علم هستند. لذا تعجبی ندارد که جمله «حرفتان غیرعلمی است!» دربردارنده چه نزاع‌های بزرگی است؛ زیرا در دوره مدرن واژه‌های علم و علمی، وجهه و اعتبار بالایی پیدا کرده‌اند. اگر کسی به شما بگوید رفتارتان غیرعلمی است، قطعا با این حرف می‌خواهد از شما انتقاد کند. از نظر عموم مردم رفتار علمی رفتاری است خردمندانه، معقول، و شایسته تحسین. به ‌دشواری می‌توان معلوم کرد برچسب علمی چرا این معانی ضمنی را پیدا کرده است. ولی موضوع احتمالا به جایگاه بالای علم در جامعه‌ جدید مربوط می‌شود. اما این‌گونه نیست که همه اندیشمندان با این لفظ میانه‌ خوبی داشته باشند. گاهی علم‌باوری لفظی تحقیرآمیز تلقی می‌شود که برخی فیلسوفان برای توصیف چیزی که آن را علم‌پرستی می‌دانند به کار می‌برند و مقصود حرمت بیش از اندازه‌ای است که در بسیاری از محیط‌های فکری برای علم قائل می‌شوند. مخالفان علم‌باوری معتقدند که علم یگانه مصداق کوشش فکری معتبر نیست، و نباید آن را شیوه برتر کسب شناخت به‌شمار آورد. پس هدف آنها حمله به علم نیست بلکه می‌خواهند علم را در جای خود بنشانند. کتاب «فلسفه علم» نوشته سمیر اکاشا با ترجمه هومن پناهنده  در 204 صفحه با شمارگان هزار و 500 نسخه به بهای 13 هزار تومان از سوی انتشارات فرهنگ معاصر منتشر شده است.  ]]> علوم‌انسانی Sun, 14 Oct 2018 09:21:00 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/266030/آیا-علم-عینیت-برخوردار سعدی یک اندرزنامه‌نویس مردمی است/ سیاست‌نامه‌نویسی مایه فخر ایرانیان است http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/266156/سعدی-یک-اندرزنامه-نویس-مردمی-سیاست-نامه-نویسی-مایه-فخر-ایرانیان خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- احمد ابوالفتحی: کتاب «سیاست‌نامه سعدی»، پژوهشی متفاوت درباره گلستان سعدی است. مولف جوان این کتاب، روح‌الله اسلامی که عضو هیئت علمی علوم‌سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد است و پیش از این کتاب‌هایی نظیر «حکومت‌مندی ایرانشهری»، «اندیشه سیاسی در ایران باستان» و «رهایی یا انقیاد؛ فلسفه سیاسی تکنولوژی اطلاعات» را تالیف کرده، در کتاب خود بر پایه نظریات نوین علوم‌سیاسی، گلستان را در مقام اندرزنامه‌ای معتدل و منطقی که راهنمایی برای تدبیر امور روزمره مردم است بررسی کرده است. کتاب «سیاست‌نامه سعدی» بخشی از تحقیقات او در زمینه جریان اندرزنامه‌نویسی در اندیشه سیاسی ایرانی است. او می‌گوید در آینده نیز پژوهش‌هایی را درباره اندرزنامه‌های دیگر فارسی انجام خواهد داد و برنامه پژوهشی‌اش بر بررسی اندیشه سیاسی ایرانی و اندیشمندانی از قبیل فردوسی، ابن مقفع، ابن طباطبا و... متمرکز خواهد بود. کتاب «سیاست‌نامه سعدی» را نشر تیسا در سال 1397 منتشر کرده است. چه شد که به سراغ گلستان سعدی رفتید و ایده اولیه کتاب شما از کجا نشات گرفت؟ تخصص من در حوزه اندیشه سیاسی است و ما در این حوزه پژوهشگران زیادی داریم که بر شناخت سنت ایرانی اندیشه‌ورزی متمرکز هستند. پژوهش‌های این حوزه به طور ویژه بر متفکرانی مانند فارابی، سهروردی، فردوسی و ملاصدرا پژوهش‌های خوبی صورت گرفته است. من همیشه مشاهده می‌کردم که یکی از سنت‌های بسیار ارزشمند پرداختن به مسئله سیاست در فضای فکر ایرانی در حوزه ادبیات فارسی قرار گرفته است که کمتر هم مورد توجه قرار می‌گیرد. ادبیات فارسی در واقع تداوم سنت اندیشه‌ای و ادبی ایرانی‌ها در دوران باستان است و آن اندیشه از طریق ادبیات در ادوار مختلف حیات ایرانیان تداوم پیدا کرده است. یکی از مهمترین نمایندگان این تداوم و کسی که نمودهای اندیشه و ادب ایرانی به خوبی در آثارش منعکس شده است، سعدی است. سعدی به عنوان یک متفکر نثرنویس و کسی که یکی از استانداردترین شیوه‌های نثر فارسی را به ما ارائه می‌دهد بسیار حائز اهمیت است و لازم است که تفکر او از منظر اندیشه سیاسی مورد بررسی قرار بگیرد. انگیزه من برای رفتن به سراغ سعدی گام برداشتن در مسیر پرداختن به سنت اندیشه‌ای ایرانیان بود و در این میان من سعدی را برای پژوهش انتخاب کردم. سعدی چه ویژگی‌هایی دارد که می‌شود او را در قالب آن سنت اندیشه‌ای که به آن اشاره کردید طبقه‌بندی کرد؟ وقتی آثار سعدی را می‌خواندم مشاهده کردم که می‌شود اثر او گلستان را در قالب سنت اندرزنامه‌نویسی که یکی از جریان‌های دیرین فارسی زبانان برای انتقال اندیشه سیاسی بوده است دسته‌بندی کرد. کار ویژه این جریان این است که توصیه می‌کنند روندهای سیاسی چه الزاماتی را باید بپذیرند. فرق گلستان سعدی با جریان غالب اندرزنامه‌نویسی، یعنی کتاب‌هایی مانند سیرالملوک خواجه نظام‌الملک طوسی، در این است که این جریان بیشتر ساخت حکومت و نهادهای دولتی را مدنظر قرار می‌دهد ولی سعدی سیاست را در زندگی روزمره آدم‌ها و در اجتماعیات جستجو می‌کند. تعریف شما از سیاست در کتاب «سیاست‌نامه سعدی»، تعریف چندان رایجی نیست. سیاست مدنظر شما از مقوله سیاست به مثابه امر دولتی و حکومتی دور است. درباره برداشتی که از سیاست در این کتاب داشته‌اید کمی توضیح بدهید. تعریف شما در این کتاب از سیاست چیست و ریشه‌های این تعریف به کجا بازمی‌گردد؟ در تعریف‌های کلاسیک، سیاست علم اداره جامعه به وسیله حکومت است. اما تعریف‌هایی جدیدی به عنوان نمونه از دهه‌های 80 و 90 قرن گذشته در علوم سیاسی رایج شده است که سیاست را تنها در قالب سیاست‌های رسمی و دولتی در نظر نمی‌گیرند. بر مبنای این تعاریف حتی یک دیوارنوشته خیابانی هم در چارچوب امر سیاسی قابل طبقه‌بندی است. مد و لباس هم مقوله‌ای سیاسی محسوب می‌شود. همه نمودهایی که در زندگی روزمره آدم‌ها متجلی می‌شوند و ذهن را درگیر می‌کنند که چه کاری درست است و چه کاری غلط است و دستگاه‌های قدرت برای سامان‌ بخشیدن به آنها وارد عمل می‌شوند، در چارچوب امر سیاسی می‌گنجد. از دیوارنوشته و مد تا موسیقی و تمام وجوه دیگری که زندگی روزمره و اجتماعی آدم‌ها با آنها درگیر هستند. این تعریف جدی از امر سیاسی است که در اندیشه‌های اندیشمندانی مانند فوکو و دلوز و اندیشه‌های متفکران پست‌مدرن مطرح می‌شود، اما من با مطالعه گلستان مشاهده کردم سعدی هم وقتی که به درویشان و جوانان و پادشاهان اندرز می‌دهد که چگونه باید رفتار کنند، به اهمیت وجوه روزمره قدرت واقف است. در «سیاست‌نامه سعدی» من توانستم یک تقسیم‌بندی چهارگانه از ساخت‌های قدرت روزمره انجام بدهم و نشان بدهم که سعدی در مورد هر کدام از این ساخت‌ها چه می‌گوید. کمی درباره این تقسیم‌بندی چهارگانه بیشتر توضیح بدهید. این ساخت‌های چهارگانه بسیار قدرتمند هستند و رفتار ما انسان‌ها همواره در مواجهه با این ساخت‌ها شکل می‌گیرد. این ساخت‌ها منبع جهت‌دهی به رفتار انسان‌ها هستند و هر فرد در زندگی‌اش همواره دغدغه چگونگی کنترل و مدیریت این ساخت‌ها را دارد. این چهار ساخت از این قرار هستند: اول ساخت قدرت که مشتمل است بر نظام سیاسی و قوانین و مقرراتی که یک دولت بر یک جامعه تحمیل می‌کند. دوم ساخت معیشت که مجموعه‌ای از ویژگی‌های اقتصادی و شرایط معیشتی که انسان‌ها همواره به آنها فکر می‌کنند و تلاش می‌کنند با مدیریت آن وضع خودشان را بهبود ببخشند. سوم ساخت لذت یا غریزه که میل به کسب هر چه بیشتر لذت و شادی را دربرمی‌گیرد. ذهن انسان‌ها مدام درگیر این است که چگونه می‌توانند شادی خود را به حداکثر برسانند و این موضوع برآمده از همین ساخت غریزه است. آخرین ساخت هم ساخت مذهب است. مذهب یکی از ساخت‌های پرنفوذ و تداوم است که ذهن ایرانی‌ها را با بایدها و نبایدهای خود همواره درگیر با خود نگاه می‌دارد. من در کتابم سعی کردم نگاه سعدی به هر کدام از این ساخت‌ها را تبیین کنم و فصل‌بندی کتاب هم بر مبنای همین ساخت‌ها انجام شده است. تلاشم این بوده که نشان بدهم سعدی چه تعریفی از هر کدام از این ساخت‌ها ارائه می‌دهد، چالش‌ها و نقاط قوت هر کدام از این ساخت‌ها کدامند و چه راهکارهایی برای مدیریت آنها وجود دارد. روح‌الله اسلامی یکی از اصطلاحات پرتکرار در کتاب شما «ساختارگرایی» است. گستره وسیعی از اندیشه‌سیاسی و اجتماعی، از چپ تا راست از این اصطلاح بهره می‌برند. شما در چه بافت و زمینه‌ای از اصطلاح ساختارگرایی بهره می‌برید؟ استفاده‌ای که من از ساختارگرایی می‌کنم، ساختارگرایی به مثابه روش است. روشی که می‌شود از آن در تحقیقات جامعه‌شناسی، فلسفه سیاسی و... بهره برد. از منظر تفکری هم، از تفکرات کسانی مثل آلتوسر، فوکو و لکان بهره برده‌ام تا نشان بدهم که در زندگی ما انسان‌ها ساخت‌هایی همیشگی وجود دارد که بسیار قدرتمند هستند و به راحتی هم رام نمی‌شوند. اکثر متفکران ما در سنت‌های فقهی، عرفانی و... به این ساخت‌ها توجهی ندارند و از منظری واقع‌گرایانه به آنها نگاه نمی‌کنند ولی سعدی در بستر همین روش‌شناسی ساختارگرا، تمام این ساخت‌ها را به رسمیت می‌شناسد و آنها را توضیح می‌دهد. یکی دیگر از اصطلاحاتی که از خطوط اول کتاب ما را با خود درگیر می‌سازد، اصطلاح «ایرانشهر» است. این اصطلاح هم در سنت اندیشه‌ای ایرانی زمینه دارد و هم امروز، از مسیر اندیشه‌های سیدجواد طباطبایی، رجوعی دوباره به آن صورت گرفته است. ایده‌های شما چه نسبتی با اندیشه‌های طباطبایی و سنت قدیم‌تر اندیشه ایرانشهری دارد؟ من در مقدمه کتاب هم ذکر کرده‌ام که کتاب «سیاست‌نامه سعدی» در تداوم آثار و اندیشه‌های محمدعلی فروغی و جواد طباطبایی نوشته شده است. اعتقاد اندیشه ایرانشهری این است که ایرانی‌ها ساخت اندیشه‌ای قدرتمندی داشته‌اند که این ساخت در طول تاریخ تا زمان حاضر تداوم داشته است. متفکرانی مانند ابن‌مقفع، خواجه نظام‌الملک، فردوسی و سهروردی در تداوم اندیشه ایرانشهری نقش داشته‌‌اند و من سعدی و گلستان او را هم در همین سنت قرار می‌دهم. سعدی در گلستان برای چارچوب‌بندی و احیای سنت‌های ایرانی تلاش فراوانی کرده است تا بتواند مبانی و شاخص‌های اندیشه ایرانشهری را حفظ و احیا کند و این کار را در چارچوب سیاست‌نامه‌نویسی اندیشه سیاسی ایرانی انجام داده است. در واقع این کتاب برای کسانی که پیش‌فرض‌ها، مبانی و روش اندیشه ایرانشهری را می‌شناسند بسیار آشناست چون دقیقاً در همان چارچوب نوشته شده است. از سنت سیاست‌نامه‌نویسی در اندیشه سیاسی ایرانی یاد کردید. درباره این کتاب‌ها و جایگاهشان کمی بیشتر توضیح بدهید. سیاست‌نامه‌ها مجموعه‌ای از متون بوده‌اند که توسط شاهان، وزیران، دبیران و دیگر اهالی قدرت نوشته می‌شده‌اند. در دوران ایران‌باستان این آثار را می‌توانیم در قالب خدای‌نامه، شاهنامه یا مواردی مانند نامه تنسر ردیابی کنیم. پس از اسلام و به ویژه در اواخر دوره بنی‌امیه و اوایل بنی‌عباس، این سنت تجربی واقع‌گرای مملکت‌داری توسط ابن‌مقفع به جهان اسلام وارد می‌شود و بعدها با همت متفکرانی مانند فردوسی، خواجه نظام‌الملک، خواجه نصیر طوسی و سعدی این سنت تداوم پیدا می‌کند. ویژگی اصلی جریان سیاست‌نامه‌نویسی و اندرزنامه‌نویسی این است که این جریان شاخص‌هایی دارد که برگرفته از سبک مملکت‌داری ایرانیان در دوران باستان هستند. این سنت، نظام سیاسی پس از اسلام را هم شکل می‌دهد. حتی نظام خلافت در شکل تشریفات و مالیات، خزانه‌داری و دیگر موارد مرتبط با حکومت‌داری متاثر از ایرانی‌هاست. در دوران معاصر تلاش ما بر این است که بتوانیم این سنت ایرانی مملکت‌داری را که بخشی از آن در سیاست‌نامه‌ها به جا مانده است، دوباره‌نویسی کنیم. این امر برای ایران اهمیتی استراتژیک دارد و علاوه بر آن، این سنت قابلیت عرضه به دنیا را هم دارد. اگر هر کشوری در حوزه علوم سیاسی و اندیشه سیاسی بتواند به چیزی افتخار کند، ما می‌توانیم جریان سیاست‌نامه‌نویسی را به مثابه یک سنت بومی و ایرانی مایه فخر خود بدانیم. تفاوت عمده‌ای که بین این سنت و کتابی مانند گلستان سعدی وجود دارد، در تعریفی است که از سیاست دارند. سیاست‌نامه‌ها رو به شاهان و حلقه بسته حکومت دارند و با آنان سخن می‌گویند، در حالی که مخاطب سعدی عامه مردم هستند. بر این مبنا می‌شود گفت حتی اگر بپذیریم که می‌شود آنچه سعدی می‌گوید را با تعریفی مدرن در چارچوب مقوله سیاست بگنجانیم، نسبت سیاست‌نامه سعدی با سیاست‌نامه خواجه نظام‌الملک یا کتاب‌هایی دیگر از این دست، تنها اشتراک لفظی در واژه سیاست خواهد بود. بر این مبنا چگونه می‌توانیم گلستان را هم در این سنت بگنجانیم؟ سیاست‌نامه‌ها بسته به اینکه چه کسی آنها را نوشته با هم متفاوت هستند. به عنوان نمونه «نامه تنسر» را یک موبد زرتشتی نوشته است. یا «عهد اردشیر» را اردشیر، بنیانگذار ساسانیان نوشته است. این دو کتاب با هم تفاوت کاملی دارند. تفاوت گلستان با دیگر آثار این سنت هم از این دست است. گلستان با رساله‌ای مانند نصیحت‌الملوک که اثری دیگر از خود سعدی است متفاوت است. ویژگی سعدی این است که از طرف خاندان سعد ابن زنگی بورس می‌شود تا در نظامیه درس بخواند و بازگردد و قاضی، وزیر یا یک عامل حکومتی دیگر بشود. اما وقتی بازمی‌گردد به علت هوشیاری‌اش متوجه می‌شود نزدیک شدن به سیاست بسیار خطرناک است. او می‌گوید سیاست به آتشی شبیه است که اگر یک لحظه حواست جمع نباشد گریبانت را خواهد گرفت. بنابراین سعدی از سیاست دوری می‌کند و به جای آنکه به سمت شغل‌های حکومتی برود سعی می‌کند آموزش بدهد و بنویسد و در واقع نقشی اجتماعی برای خود قائل می‌شود. به همین خاطر است که او در جای جای گلستان به دفاع از حقوق رعیت و درویش می‌پردازد. در واقع ما می‌توانیم بگوییم سعدی یک اندرزنامه‌نویس مردمی است و بر همین مبناست که من گفته‌ام او به بررسی سیاست روزمره می‌پردازد. حتی در جاهایی از بوستان و گلستان به این اشاره می‌کند که جمع شدن رعیت باعث پادشاهی می‌شود و در اندرز به پادشاهان همواره از این می‌گوید که باید در رعایت احوال مردم بکوشید. از این منظر سعدی با کسی مانند خواجه نظام‌الملک تفاوت بسیاری دارد. او از جایگاه دیگری به امر سیاست می‌پردازد. ولی در نهایت هر دو به امر سیاست می‌پردازند. روشنفکران معاصر ما گاهی نسبت به سعدی موضعی به شدت انتقادی داشته‌اند و او را مروج اخلاقیات ناپسند دانسته‌اند. به عنوان نمونه یکی از انتقادهایی که می‌شد این بود که سعدی مروج دورویی و فرصت‌طلبی سیاسی است و به عنوان نمونه به آن جمله معروف «دروغ مصلحت‌آمیز به از راست فتنه‌انگیز» استناد می‌کردند. کتاب شما به این بخش از مسئله سعدی در عصر مدرن چگونه پرداخته است و این انتقادها را چگونه صورت‌بندی کرده است؟ یکی از مشکلات ما این بوده است که با روش‌شناسی‌های چپ و لیبرالیستی و پست‌مدرن و بدون به توجه به سنت‌های اندیشه‌ای ایرانی به سراغ کسانی مانند فردوسی و سعدی و حافظ می‌رویم و وقتی می‌خواهیم این روش‌شناسی‌ها را بر اندیشه آنها منطبق کنیم، با این عنوان که این آثار ضد دموکراسی و ضد حقوق زنان و ضد عقل هستند، یا اینکه اینها در خدمت قدرت بوده‌اند، اغلبشان را نابود می‌کنیم و چیزی از آنها باقی نمی‌گذاریم. اما اگر بر مبنای منطق خود سعدی وارد متون او شویم می‌بینیم که نه تنها تناقضی ندارند و در واقع جریانی قدرتمند را هدایت می‌کنند، این متون به درد امروز ما هم می‌خورند. در مورد همین نمونه «دروغ مصلحت‌آمیز» اگر به متن خود سعدی مراجعه کنیم می‌بینیم که او حکایت دو وزیر یک پادشاه را برای ما تعریف می‌کند که هر کدامشان جملات فردی را که به پادشاه ناسزا گفته بود به شکلی برای او نقل می‌کنند. یکی‌شان راست می‌گوید که نتیجه راستگویی‌اش قتل آن فرد خواهد بود و دیگری به دروغ می‌گوید که او در حال مدح پادشاه بوده است. نتیجه این دروغ آن است که از یک قتل جلوگیری شود. کسی که جمله معروف دروغ مصلحت‌آمیز به از راست فتنه‌انگیز را در این حکایت به زبان می‌آورد خود پادشاه است که رویکرد وزیر دوم را بیشتر پسندیده است. آنچه که سعدی درباره دروغ مصلحت‌آمیز می‌گوید تنها در جاهایی مصداق دارد که امری چنین حیاتی مانند جان یک نفر در میان باشد، وگرنه در جای جای آثارش سعدی در مذمت دروغ‌گویی سخنان بسیاری بیان کرده است. در واقع در این حکایت سعدی دارد عرصه سیاست را به نفع مردم تغییر می‌دهد. از خصوصیات سعدی و کل جریان اندرزنامه‌نویسی این است که حکم کلی نمی‌دهند و بر این مبنا آنچه درباره دروغ مصلحت‌آمیز گفته است را هم نمی‌توان حکمی کلی تصور کرد. اندرزنامه‌نویسان پرده‌های نمایشی‌ای را شکل می‌دهند و در آن پرده‌ها موقعیت‌هایی را به وجود می‌آورند و نتیجه‌گیری‌شان این است که اگر در آن موقعیت، چنین یا چنان تصمیم گرفته شود بهتر است. من در کتابم این گونه از پرداختن به مقوله اخلاق را «اخلاق جایگاهی» نامیده‌ام. یعنی بسته به موقعیت، بر مبنای خرد، تصمیم اخلاقی اتخاذ شود. یکی از انتقادهایی که می‌شود به شیوه پرداختن به امور مربوط به روزگاران گذشته از منظری امروزی داشت، این است که این گونه از بررسی همواره در معرض زمان‌پریشی است و ممکن است امری امروزین را بر گذشته بار کند. به عنوان نمونه از آنچه که درباره سخنان سعدی درباره لزوم تجمع رعیت برای شکل‌گیری پادشاهی گفتید، می‌توان این نتیجه را گرفت که سعدی معتقد به مردم‌سالاری و دموکراسی بوده است. از اساس به گمان شما ما تا چه میزان می‌توانیم ارزش‌های اخیر را بر کسی مانند سعدی که متعلق به گذشته است بار کنیم؟ ما در مواجهه با متون کلاسیک همواره این مشکل را داریم. یعنی اگر بخواهیم کاملاً در همان دوره فرو برویم و به امور معاصر در بررسی آنها توجه نکنیم، سخن گذشتگان در اکثر موارد دردی از دردهای ما را دوا نخواهد کرد. لازم است که متون ارتباطی با امروز ما پیدا کنند. من در کتاب به شدت از بار کردن ارزش‌های امروزی به سعدی خودداری کرده‌ام ولی از منظر امروزی به نقد او پرداخته‌ام. در فصل‌های انتهایی کتاب شما می‌توانید مشاهده کنید که وجوه تقدیرگرایانه، ضد عقل، ضد زنان و دیگر موارد از این دست در سعدی بررسی شده و مورد نقد واقع شده است. اینها وجوهی از سعدی هستند که به درد امروز ما نمی‌خورند. اما وجوه دیگری هم در او هست که بسیار کارآمد است برای پاسخ دادن به پرسش‌هایی که ما با آنها درگیر هستیم. من تلاش کرده‌ام در کتابم این پاسخ‌ها را هم برجسته کنم. به عنوان نمونه در جایی از او می‌خواهند درباره کسی ابرازنظر کند. پاسخ او این است که بر ظاهرش عیب نمی‌بینم و بر باطنش غیب نمی‌دانم. خب این گزاره برای امروز ما هم کارآمد است و باید به آن توجه کرد. همین امروز اگر به همین جمله سعدی توجه کنیم و آن را الگوی عمل قرار دهیم دیگر نمی‌توانیم بسیاری از احکامی که درباره دیگران صادر می‌کنیم را صادر کنیم. از اساس به دلیل همین کارآمدی است که گلستان سعدی و مواردی که او می‌گوید هنوز در زبان مردم جاری است. مردم گزاره‌های او را در موقعیت‌های مختلف برای هم نقل می‌کنند اما ساختار اندیشه‌ای‌اش را نمی‌دانند. من در این کتاب تلاش کرده‌ام توضیح دهم اندیشه سعدی چیست. ]]> علوم‌انسانی Sun, 14 Oct 2018 05:52:36 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/266156/سعدی-یک-اندرزنامه-نویس-مردمی-سیاست-نامه-نویسی-مایه-فخر-ایرانیان نشست مناسبات شریعت نبوی و حکمت عملی در اندیشه فارابی http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266340/نشست-مناسبات-شریعت-نبوی-حکمت-عملی-اندیشه-فارابی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) جلسه دوازدهم نشست تخصصی کارگروه حکمت عملی مجمع عالی حکمت اسلامی با موضوع «مناسبات شریعت نبوی و حکمت عملی در اندیشه فارابی» برگزار می‌شود. این نشست با ارائه سخنرانی حجت‌الاسلام زهیر انصاریان، برپا می‌شود. نشست تخصصی کارگروه حکمت عملی با موضوع «مناسبات شریعت نبوی و حکمت عملی در اندیشه فارابی» یکشنبه ۲۲ مهرماه از ساعت 18 و 30 دقیقه در محل اتاق جلسات مجمع عالی حکمت اسلامی واقع در قم، خیابان ۱۹دی، کوچه ۱۰، فرعی اول سمت چپ برگزار می‌شود. ]]> علوم‌انسانی Sun, 14 Oct 2018 05:52:04 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266340/نشست-مناسبات-شریعت-نبوی-حکمت-عملی-اندیشه-فارابی نشست معنای «فرهنگ» در فلسفه نقادی کانت برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266326/نشست-معنای-فرهنگ-فلسفه-نقادی-کانت-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، پژوهشکده فرهنگ معاصر پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی نشست معنای «فرهنگ» در فلسفه نقادی کانت را برگزار می‌کند. سخنران این نشست محمدمهدی اردبیلی،  پژوهشگر، نویسنده و مترجم حوزه فلسفه است. این نشست سه‌شنبه یکم آبان ماه ساعت ۱۳ تا ۱۵ در سالن اندیشه پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار می‌شود. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی واقع در بزرگراه کردستان، خیابان صادق آئینه‌وند است. ]]> علوم‌انسانی Sun, 14 Oct 2018 05:50:58 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266326/نشست-معنای-فرهنگ-فلسفه-نقادی-کانت-برگزار-می-شود جشنواره سینا در مراکز آموزشی پایتخت برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266317/جشنواره-سینا-مراکز-آموزشی-پایتخت-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روابط عمومی مرکز مطالعات و آموزش، «جشنواره سینا» از مهم‌ترین رویدادهای فرهنگی هنری پایتخت است که از امسال برگزار خواهد شد. در این جشنواره تولیدات فرهنگی هنری مراکز آموزشی پایتخت ویژه فراگیران و مربیان فرهنگسراها و خانه‌های فرهنگ داوری و به برگزیدگان نشان سینا اهدا خواهد شد. «سینا» نشان فعالان حوزه آموزش‌های فرهنگی و هنری شهر تهران است که به‌صورت سالانه به «مربیان پیشکسوت»، «مدرسان خلاق»، «فراگیران مستعد» و «پژوهشگران فعال» به‌پاس تلاش‌های خالصانه و مجدانه‌شان اهدا می‌شود. سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، یکی از متولیان مهم آموزش شهروندان تهرانی از 4 سال تا 80 سال است. این آموزش‌ها در قالب 1500 عنوان دوره آموزشی در فرهنگسراها و خانه‌های فرهنگ آموزش داده می‌شود و دربرگیرنده تمامی رشته‌های فرهنگی، هنری، اجتماعی و دینی موردنیاز شهروندان تهرانی است که سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران را به بزرگ‌ترین شبکه آموزشی غیررسمی کشور تبدیل کرده است. مرکز مطالعات و آموزش توانسته است در طول سال این دوره‌های آموزشی را در 103 مرکز، 37 هزار عنوان کلاس، 718 فضای آموزشی، 13هزار و 807 صندلی با بهره‌گیری از 1800 مربی دارای اعتبارنامه و مجوز تدریس برای 350 هزار فراگیر برگزار کند. ]]> علوم‌انسانی Sun, 14 Oct 2018 05:49:51 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266317/جشنواره-سینا-مراکز-آموزشی-پایتخت-برگزار-می-شود نقدوبررسی «دروازه مردگان» در فرهنگسرای ارسباران http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/265312/نقدوبررسی-دروازه-مردگان-فرهنگسرای-ارسباران به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)،رمان «دروازه مردگان» نوشته حمیدرضا شاه‌آبادی با عنوان فرعی «قبرستان عمودی» نقدوبررسی می‌شود. منتقدان این نشست جمال‌الدین کرمی و مصطفی علیزاده هستند. این نشست دوشنبه 30مهرماه 1397 از ساعت 17 در فرهنگسرای ارسباران واقع در خیابان شریعتی، بالاتر از پل سیدخندان، خیابان حافظ برگزار می‌شود. ]]> ادبيات Sun, 14 Oct 2018 05:12:02 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/265312/نقدوبررسی-دروازه-مردگان-فرهنگسرای-ارسباران راه خواندن صادقانه کی‌یرکگور چیست؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/book/266006/راه-خواندن-صادقانه-کی-یرکگور-چیست به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) کتاب «درآمدی بر کی‌یرکگور» نوشته استیون اونز با ترجمه اصغر پوربهرامی از سوی انتشارات حکمت در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است.  برای محققانی که راجع به کی‌یرکگور می‌نویسند رسم است که انجام تحقیق‌شان را توجیه کنند. کی‌یرکگور دائم استاد دانشگاه را تمسخر می‌کرد و تا حدی به تلخی پیشگویی می‌کرد که پس از مرگش محققان مواد ادبی او را برای مقاصد خودشان دستچین می‌کنند و همین طور هم بوده است.   با وجود این، بنا به آنچه که نویسنده کتاب در مقدمه اثر می‌گوید، او اقدام به نگارش درآمدی به کی‌یرکگور به عنوان فیلسوف می‌کند برای آن‌هایی که به خواندن آثار او علاقه دارند و هیچ توجیهی ارائه نمی‌دهند. استیون اونز معتقد است کسانی از ما کی‌یرکگور را دوست دارند و مرتب کی‌یرکگور را تدریس می‌کنند می‌دانند که یک مواجهه با آثار او چقدر می‌تواند مهیج و برانگیزاننده باشد. با این همه، به عقیده دانشجوی معاصر و حتی استاد دانشگاه میان دنیای او و دنیای ما تفاوت‌های فرهنگی و فلسفی‌ وجود دارد که فهم نوشته‌های او را دشوار می‌سازند.   کتاب حاضر به هیچ وجه کوششی برای خلاصه کردن تفکر کی‌یرکگور به عنوان جایگزینی برای خواندن آثار او نیست بلکه این کتاب کوششی برای برداشتن برخی از موانع در راه خواندن صادقانه کی‌یرکگور است. نویسنده کتاب را با تمرکز بر مفاهیم مهم در آثارش از لحاظ موضوع و مضمون معرفی می‌کند. این ساختار سازمان‌دهنده اصلی را یک مجموعه کلیدی از مفاهیم موجود در آثار کی‌یرکگور یعنی تصور کی‌یرکگور از سه مرحله هستی‌داری، یا سه سپهر هستی‌داری فراهم می‌کند. وقتی اینها در قالب مرحله مورد فهم قرار می‌گیرند روایتی از یک طریق به سوی خود بودن اصیل را تدارک می‌کنند؛ اما این مفاهیم زمانی که در قالب سپهر مورد فهم قرار می‌گیرند توصیفی از سه دیدگاه رقیب در باب هستی‌داری انسان و معنای آن را فراهم می‌کنند.   پس این شیوه به خوبی مناسب آن است که مبنایی برای فهم تفکر کی‌یرکگور باشد. بنابراین کتاب حاضر پس از دو فصل مقدماتی که از زندگی و آثار کی‌یرکگور و از جمله آراء خاص او در باب ابلاغ بحث می‌کنند، خوانندگان خود را از میان سپهرهای زیبایی‌شناسانه اخلاق و دینی حرکت می‌دهد و با تحلیلی از فهم کی‌یرکگور راجع به تفکر مسیحی و ارتباط آن با جهان معاصر به اوج می‌رساند. از آنجا که بسیاری از دوره‌های درسی در باب کی‌یرکگور این مجموعه سه مفهومی را به عنوان وسیله‌ای سازمان دهنده به کار می‌گیرند، این کتاب در سیر خود از میان مراحل سه‌گانه هستی‌داری به جد کی‌یرکگور را یک فیلسوف تلقی می‌کند و به طور کامل به آنچه که نویسنده کتاب، آرا معرفت‌شناختی، اخلاقی، و مابعدالطبیعه وی می‌داند، می‌پردازد. بر طبق خوانش نویسنده کتاب، کی‌یرکگور چالش عمیقی را با سنت رایج در فلسفه جدید مطرح می‌کند. اما از چند جهت با اصناف اگزیستانسیالیست یا پست مدرن هم جور در نمی‌آید که برخی کوشیده‌اند وی را مصداق آنها بدانند. مولف کتاب در نظر به کی‌یرکگور در مقام یک فیلسوف تلاش کرده‌ که حق منحصر به فرد بودن کی‌یرکگور در مقام یک متفکر و شیوه‌هایی را که بر طبق آنها کارش را با قالب متعارف فلسفی جور در نمی‌آورد، به جا آورد.   اونز در کتاب از آثار خاص کی‌یرکگور بحث می‌کند. بنابراین آنهایی که مشخصا به دنبال درآمدهایی به آثار خاص وی هستند ممکن است از نظر دقیق به آن بخش‌ها سودی عایدشان شود برای مثال فصل 2 از دیدگاه نسبت به کار نویسنده در مقام یک مولف و چند بخش از تعلیقه غیر علمی نهایی که به ابلاغ غیر مستقیم می‌پردازد بحث می‌کند. فصل 3 بحثی گسترده درباره به دیدگاهی درباب خود دارد که در بیماری تا لب مرگ یافت می‌شود و برای پرداختن به مضامین حقیقت به مثابه انفسی بودن و نقد این اندیشه هگلی که درباب واقعیت می‌توان در قالب یک نظام به تفکر پرداخت، به تعلیقه غیر علمی نهایی بازمی‌گردد.   فصل چهارم عمدتا بر جلد اول یا این یا آن تمرکز دارد در حالی که فصل 5 به تمثالی از زندگی اخلاقی نظاره می‌کند که در یا این یا آن جلد، جلد دوم ارائه شده است و همچنین تصویری را مورد ملاحظه قرار می‌دهد که در ترس و لرز، جایی که زندگی اخلاقی در تقابل با زندگی مومنانه قرار می‌گیرد، آمده است. فصل 6 باز هم یک گزارش دیگر از زندگی اخلاقی به تعلیقه غیر علمی نهایی بازمی‌گردد، گزارشی که امر اخلاقی را نقطه آغازی می‌داند برای یک زندگی دینی که با ترک، رنج و جرم شکل می‌گیرد. فصل 7 شماری از مسائل فلسفی را مورد بررسی قرار می‌دهد که آنها را فهم کی‌یرکگور از ایمان مسیحی، به خصوص نسبت میان با عقل، تجسد که به مثابه باطل نمای مطلق فهمیده می‌شود و نسبت میان ایمان به مسیح و شاهد تاریخی مطرح می‌کند. این فصل برای انجام این وظایف عمدتا از پاره نوشته‌های فلسفی و بلکه برای اینکه کی‌یرکگور از مسیحیت به مثابه یک دین وحیانی را روشن سازد از کتاب در باب آدلر هم بحث می کند. در نهایت فصل 8 برای یک تصویر انضمامی از هستی داری انسانی به بیماری تا لب مرگ باز می‌گردد، اما این فصل همچنین مشتمل بر بحثی در باب کارهای عشق است، در این کتاب کی‌یرکگور در مقام یک متفکر مسیحی، فهم به کمال رسیده خود را در باب اخلاق را که که در فرمان‌های بزرگ نسبت به عشق ورزیدن به خدا و همسایه خلاصه شده به نمایش می‌گذارد.   نویسنده کتاب از آنجایی که هدفش نه خلاصه کردن تفکر کی‌یرکگور بلکه برانگیختن خوانندگان به مواجهه با او تنهایی و برای خودشان بود، بر آن شده این کتاب را به نسبت کم حجم و قابل دسترس نگه دارد. به همین دلیل ارجاعات به آثار ثانوی به نسبت اندک هستند اگرچه نویسنده به جای کتابشناسی مرسوم و فهرست آثار مورد ارجاع، یک راهنمای بسیار شخصی برای مطالعه بیشتر پیرامون کی‌یرکگور گنجانده است. کتاب «درآمدی بر کی‌یرکگور» نوشته استیون اونز به ترجمه اصغر پوربهرامی با شمارگان 600 نسخه در 452 صفحه  از سوی انتشارات حکمت منتشر شده است. ]]> علوم‌انسانی Sat, 13 Oct 2018 10:37:06 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/266006/راه-خواندن-صادقانه-کی-یرکگور-چیست علی افخمی: زبان بیان‌کننده واقعیات فرهنگی است http://www.ibna.ir/fa/doc/report/266227/علی-افخمی-زبان-بیان-کننده-واقعیات-فرهنگی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) نشست «زبان ابزار تعامل بین‌المللی» چهارشنبه 18 مهرماه با سخنرانی علی افخمی، استاد برجسته زبان‌شناسی در موسسه فرهنگی اکو برگزار شد. افخمی در ابتدای این نشست با بیان اینکه زبان نقش مهمی در تعاملات بین‌المللی دارد، گفت: هر کدام از ما صاحب زبانی هستیم و البته تعاریف مختلفی از زبان وجود دارد. در تعریف زبان و کارکردهای آن دو رویکرد غالب فرمالیستی و نقش‌گرایی وجود دارد که هر یک از نگاه خود به آن نگریسته‌اند. به طور مثال نوام چامسکی نماینده رویکرد فرمالیستی به زبان است و از آنجا که ذات‌گراست نگاهش در فلسفه دکارتی ریشه دارد.   وی ادامه داد: این در حالی است که نقش گراهایی مانند من عینک دیگری به زبان دارند و آن را مانند فرمالیست‌ها از جامعه و کاربرانش جدا نمی‌دانند. چامسکی زبان را بافت زدوده می‌بیند در حالی که نقش‌گراها معتقدند نمی‌شود زبان را از بافتش جدا کرد چون می‌تواند موجب فهم و تعامل شود و حتی جدایی شود.   وی با اشاره به نقل قول‌هایی از کتاب «فرانظریه زبان‌شناسی اجتماعی» ادامه داد: وقتی از چامسکی تعریف زبان را می‌پرسند او آن را مجموعه‌ای از جملات می‌داند حال آنکه این جملات از کجا می‌آیند به آن برمی‌گردد که یک گوینده و شنونده ایده‌آل پیدا کنیم و بعد فرمول‌ها را استخراج کنیم. بنابراین این نگاه کار زبان‌شناسی را از بافت جدا می‌داند اما نقش گراهایی مانند ما می‌گویند که زبان به ساحت و فرهنگ بر می‌گردد. ما بدان جهت از زبان به عنوان ابزار تعامل اجتماعی استفاده می‌کنیم چون زبان با فرهنگ عجین شده است.   به گفته این زبانشناس، جنگ‌ها از اذهان شروع می‌شوند و ما باید موفق شویم که در ذهن‌ها صلح بیافرینیم چون بسیاری از سو تفاهم‌ها میان بشریت از کانال زبان صورت گرفته است بنابراین باید زبان را به گونه‌ای دستکاری کرد که سوءتفاهمات در آن از بین برود.   افخمی با اشاره به اینکه نقش‌گراها زبان را ابزار تعامل اجتماعی می‌دانند و معتقدند زبان با ما متولد نمی‌شود، افزود: درباره رابطه فرهنگ و زبان با یکدیگر دیدگاه‌های مختلفی وجود دارد. برخی می‌گویند که ساختار اجتماعی می‌تواند روی ساختار زبان تاثیر بگذارد. از سوی دیگر بیان می‌شود که ساختار زبانی است که ساختار اجتماعی و فرهنگی را مشخص می‌کند. نظریه دیگر در این باره دیالکتیکی ـ مارکسیستی است و می‌گوید زبان و فرهنگ با یکدیگر رابطه دیالکتیکی دارند.   این استاد دانشگاه در ادامه با اشاره به مباحث کتاب «زبان و فرهنگ» عنوان کرد: در این کتاب بیان می‌شود که زبان صرف نظر از دعوای بین صورت‌گراها و نقشگراها ابزار مهمی در زندگی اجتماعی است. واژگان در زبان برای ارجاع به تجارب مشترک در دنیای خارج از ذهن ما تولید می‌شوند. به عبارت دیگر زبان می‌تواند ما را به مجموعه‌ای از دانش و آگاهی به اشتراک گذاشته شده ارجاع دهد.   به گفته وی، مولف کتاب «زبان و فرهنگ» معتقد است که زبان بیان کننده واقعیات فرهنگی است و نه تنها می‌تواند موجب معرفی واقعیات فرهنگی شود بلکه می‌تواند برخی از واقعیات اجتماعی را خلق کند. از این نگاه باید بگوییم زبان به‌ویژه زبان گفتاری می‌تواند تجسم بخش واقعیات اجتماعی باشد.   وی در ادامه سخنانش به نقش هویت بخشی زبان نیز اشاره کرد و گفت: اگر زبان را از فردی بگیرند گویی هویتش را از او گرفته‌اند. زبان نقش هویتی ما را نشان می‌دهد و می‌تواند نماد واقعیت فرهنگی باشد و این نشان دهنده رابطه بین زبان و فرهنگ است.   به گفته این زبانشناس، ورف که از شاگردان ساپیر است معتقد است زبان جهان بینی ما را نیز تعیین می‌کند. او برای تببین این موضوع بین ساختارهای زبان هوپی و انگلیسی تفاوت ماهوی و بینشی قائل می‌شود. به اعتقاد او ما از دریچه زبان به جهان نگاه می‌کنیم و زبان در عین اینکه جهان بینی ما را تعیین می‌کند به ما آزادی عمل هم می‌دهد که چگونه فکر کنیم.   افخمی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به گفته‌های برن اشتاین درباره زبان و ویژگی‌های آن عنوان کرد: او در این باره معتقد است که به طور مثال فرزندان کارگران انگلیسی ویژگی‌های زبان طبقه خود را می‌آموزند و زبانشان عینی است در حالی که زبان افراد نخبه و فریخته انگلیسی زبان به زبان معیار نزدیک است.   وی در ادامه با تاکید دوباره بر اینکه زبان با فرهنگ ما عجین شده بیان کرد: البته این به معنای ایجاد سوء تفاهم نیست بلکه ما می‌توانیم به گونه‌ای عمل کنیم که زبان‌های مختلفی داشته و به آنها نزدیک شویم. در همین راستا قوم‌نگاران زبان برای نزدیکی زبان‌ها به یکدیگر راهکارهایی را پیشنهاد می‌کنند.   وی ادامه داد: دیپلمات‌ها اگر بخواهند عملکرد خوبی داشته باشند باید علاوه بر شناخت زبان به فرهنگ هم نزدیک باشند تا دچار مشکل نشوند چون در زبان‌های مختلف معانی متفاوت است.   افخمی در پایان یادآور شد: با توجه به ارتباط نزدیک زبان و فرهنگ باید در نظر گرفت که زبان در عین تعامل اجتماعی می‌تواند موجب سوء تعبیر شود و باید در این زمینه راهکارهای مناسب را به کار گرفت.   در پایان این مراسم نیز، از نیکنام حسینی‌پور مدیر عامل موسسه خانه کتاب و سیامک باقریان به دلیل اهدای کتاب به کتابخانه دیپلماتیک موسسه فرهنگی اکو تقدیر به عمل آمد.   ]]> علوم‌انسانی Sat, 13 Oct 2018 10:22:07 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/266227/علی-افخمی-زبان-بیان-کننده-واقعیات-فرهنگی نشست نظریه‌های هنر و علوم شناختی برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266304/نشست-نظریه-های-هنر-علوم-شناختی-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در این درسگفتار که به همت گروه نظریه و نقد هنر پژوهشکده هنر برگزار می‌شود دکتر صالح طباطبایی، هنرپژوه، نویسنده و مترجم با موضوع «نظریه‌های هنر و علوم شناختی» سخنرانی می‌کند. هدف از برگزاری این درسگفتارها بررسی گام به گام مسائل مهم حوزه نظریه، فرانقد و نقد هنر، تبیین پارادایم‌ها و رویکردهای نظریه و نقد در هنر، و بازاندیشی مفاهیم و چالش‌­های معطوف به این حوزه از مطالعات نظری هنر است. در هر نشست پس از ارائه بحث، به تناسب موضوع، کتاب‌ها و مقالات مهم مرتبط با مباحث از سوی سخنرانان معرفی خواهد شد. این درسگفتار سه‌شنبه ۲۴ مهرماه ۹۷، ساعت ۱۶تا ۱۸ در پژوهشکده هنر به نشانی تهران، خیابان ولی‌عصر، بالاتر از خیابان امام خمینی، نبش کوچه شهید حسن سخنور، شماره ۲۹ برگزار می‌شود. ]]> علوم‌انسانی Sat, 13 Oct 2018 09:28:29 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266304/نشست-نظریه-های-هنر-علوم-شناختی-برگزار-می-شود مردیها از «ساختار انقلاب‌های علمی» می‌گوید http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266303/مردیها-ساختار-انقلاب-های-علمی-می-گوید به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) نشست نقد و بررسی کتاب «ساختار انقلاب‌های علمی» به همت گروه جامعه‌شناسی علم و فناوری انجمن جامعه‌شناسی ایران با سخنرانی مرتضی مردیها، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی یکشنبه 22 مهرماه برگزار می‌شود. علاقه‌مندان برای حضور در این نشست می‌توانند از ساعت 15 تا 17 به نشانی پل گیشا، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، سالن انجمن‌های علمی مراجعه کنند.    ]]> علوم‌انسانی Sat, 13 Oct 2018 09:27:25 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/266303/مردیها-ساختار-انقلاب-های-علمی-می-گوید نخستین جشنواره کتاب‌های حقوق شهروندی برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/266293/نخستین-جشنواره-کتاب-های-حقوق-شهروندی-برگزار-می-شود مونس کشاورز در گفت‌و‌گو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) ضمن اعلام خبر برگزاری ویژه برنامه‌ای با موضوع حقوق شهروندی در هفته کتاب و کتابخوانی در آبان ماه سال جاری افزود: انتشارات حقوق شهروندی در طول بیش از یک سال فعالیت خود و با همکاری استادان و دانشجویان و پژوهشگران سراسر کشور حدود 100 عنوان کتاب حقوق شهروندی راهی بازار نشر کرده است. وی ادامه داد: نظر به بدیع بودن عناوین بسیاری از این کتب و با توجه به علاقه‌مندی پژوهشگران به تحقیق و پژوهش و نگارش در موضوع حقوق شهروندی سعی کردیم در انتخاب کتاب‌ها برای چاپ و نشر در وهله اول سیاست انبساطی را پیش بگیریم و از نویسندگان این حوزه استقبال کنیم البته به طور همزمان به منظور ارائه آثار با محتوای مطلوب و علمی با همکاری سرای اهل قلم جلسات نقد و بررسی آثار باحضور استادان صاحب نام حقوق بشر و حقوق شهروندی و نویسنده یا نویسندگان و نیز جمع علاقه‌مندان برگزار شده است که منجر به بازبینی برخی آثار و تقویت گفتمان حقوق شهروندی در بین اهالی قلم شده است که برگزاری این جلسات همچنان ادامه دارد. به گفته وی، به منظور معرفی آثار و نویسندگان حقوق شهروندی، همزمان با هفته کتاب و کتابخوانی در آبان ماه سال جاری نمایشگاه آثار مکتوب در حوزه حقوق شهروندی را با حضور نویسندگان کتب خواهیم داشت که حضور برای تمامی علاقه‌مندان به حوزه کتاب و موضوعات شهروندی و مطالعات حقوقی آزاد است. برگزاری جلسات رونمایی، معرفی آثار از زبان خود نویسندگان و نیز هم اندیشی درباره موضوعات شهروندی با حضور استادان مربوطه از برنامه‌های این روز خواهد بود. مدیرمسئول انتشارات حقوق شهروندی در پایان بر ضرورت مشارکت اهالی قلم درباره ترویج موضوع حقوق شهروندی در میان آحاد جامعه تاکید کرد و گفت: برای ایجاد امکان خرید آثار، انتشارات حقوق شهروندی در هفته کتاب همه آثار خود را با تخفیفات خاص  دانشجویان، فرهنگیان، کتابخانه‌های عمومی و تخصصی، دانش آموزان و اهالی قلم و تخفیف ویژه برای شهروندان ارائه خواهد کرد. اطلاعات کامل زمان و نشانی محل برگزاری تا نیمه اول آبان ماه اعلام خواهد شد. ]]> علوم‌انسانی Sat, 13 Oct 2018 09:08:10 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/266293/نخستین-جشنواره-کتاب-های-حقوق-شهروندی-برگزار-می-شود