خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) - پربيننده ترين عناوين ادبيات :: نسخه کامل http://www.ibna.ir/fa/literature Fri, 24 May 2019 09:26:12 GMT استوديو خبر (سيستم جامع انتشار خبر و اتوماسيون هيئت تحريريه) نسخه 3.0 /skins/default/fa/normal3/ch01_newsfeed_logo.gif تهيه شده توسط خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) http://www.ibna.ir/ 100 70 fa نقل و نشر مطالب با ذکر نام خبرگزاری کتاب ايران آزاد است. Fri, 24 May 2019 09:26:12 GMT ادبيات 60 جای خالی دایرة‌المعارف مضمون‌آفرینی در ادبیات فارسی http://www.ibna.ir/fa/doc/report/276117/جای-خالی-دایرة-المعارف-مضمون-آفرینی-ادبیات-فارسی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، شانزدهمین نشست از سلسله درس‌گفتارهایی درباره عبید زاکانی با عنوان «زیبایی آفرینی در غزل‌های عبید» و با سخنرانی احمد تمیم‌داری، پژوهشگر، نویسنده، استاد ادبیات و عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی، عصر روز چهارشنبه(یک خردادماه) در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار شد.   احمد تمیم‌داری در شروع بحث خود گفت: مباحث زیبایی‌آفرینی از صنایع ادبی متفاوت است؛ برای مثال، تشبیه انواع زیادی دارد، ولی اصول تشبیه، یعنی مشبه، مشبه‌به و ادات تشبیه یکسان است؛ ولی آیا همیشه تشبیه‌ها از نظر زیبایی و پذیرش مخاطب یکسان هستند؟ مطمئناً خیر! تشبیهات در طول موج‌های مختلف گفته می‌شوند و شدت و ضعف زیبایی آن‌ها متفاوت است.   جای دایرة‌المعارف مضمون‌آفرینی در ادبیات فارسی خالی است او ادامه داد: متاسفانه روی این بخش خیلی بحث نشده و جای یک دایرة‌المعارف از مضمون‌آفرینی یا تم‌هایی که در ادبیات فارسی وجود دارد؛ بسیار خالی است. یعنی جا دارد که ما یک دایرة‌المعارف به وجود بیاوریم، که مضمون‌هایی که در ادبیات ما برای زیبایی‌آفرینی، آفریده شده را به صورت موضوعی یا الفبایی گردآوری کند. آن وقت است که می‌توانیم روی ادبیاتمان بحث کنیم. اینکه صرفا یک عده حافظ یا سعدی یا دیگری را دوست دارند، پاسخگوی این مسئله نیست؛ بلکه مسئله اساسی این است که تا آنجا که می‌توانیم و امکانات داریم، سعی کنیم از مواد و مصالحی که برای آفرینش زیبایی به‌کاررفته استفاده کنیم. یعنی حداکثر اطلاعات را به دست بیاوریم، آن وقت درباره اینکه کدام شاعر بالاتر یا پایین‌تر است، اظهارنظر کنیم. در این صورت تجزیه و تحلیل و نقدهای ما صورت مستدلی به خود خواهد گرفت.   عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی در ادامه بحث خود عنوان کرد: یکی از بحث‌های خیلی مهم ارتباط شعر و موسیقی است. بعضی از غزل‌های عبید زاکانی را در دستگاه‌های موسیقی ایران، مثلا در دستگاه همایون خوانده‌اند. مطمئنا ارتباط شعر و موسیقی خیلی به زیبایی شعر اضافه می‌کند؛ چرا که آنچه که از نظر بیان، احساس و ادراک در کلمات کم می‌آید و فاصله بین کلمات، با موسیقی پر می‌شود. در واقع موسیقی ملات کلمات است و کلمات را به هم متصل می‌کند و اساسا آنجا که کلام جواب نمی‌دهد موسیقی وارد کار می‌شود.    وی ضمن تأکید بر اینکه ما یک مقدار در تحقیق درباره زیبایی‌شناسی کوتاهی کرده‌ایم، درباره اصل زیبایی‌شناسی گفت: زیبایی در طبیعت و وجود انسان هم هست، اما آنچه که برای ما مهم است، زیبایی در هنر، یعنی هنر به عنوان یک آفرینش ثانوی در روی زمین است. چون یک خلقت به دست خداوند و یک خلقت به دست انسان، به عنوان خلیفه‌الله روی زمین است، که هدف ما هنر به نعنی خلقت به دست انسان است. موسیقی و ادبیات جایگزین ندارند  تمیم‌داری در ادامه ضمن اشاره به منابع و آثاری که درباره زیبایی‌شناسی نوشته شده، بیان کرد: گفته می‌شود که هنر عکاسی می‌تواند جانشین نقاشی، یا سینما می‌تواند تا حدودی جانشین تئاتر شود؛ اما موسیقی هیچ نایب و نیابتی ندارد که جای او باشد؛ در ادبیات هم همین‌طور است و ادبیات هم جایگزینی ندارد. یعنی هیچ راهی جز  مطالعه متن‌ها نداریم.    وی افزود: تمام زیبایی در هنرها به عنوان مقوله دوم به حساب می‌آید، یا در ادبیات به عنوان معنای دوم از واژه‌ها دست می‌آید. من در زیبایی‌شناسی حافظ، عبید و سعدی کار کرده‌ام، در این آثار معمولاً یک سلسله عنصر است که برای زیبایی انتخاب می‌شوند؛ مثلاً از ابزار کار مثل رنده، تیشه و اره برای بیان ویژگی برخی انسان‌ها استفاده می‌کنند، که در اینجا معنای اولیه این ابزار شغلی مطرح نیست، بلکه معنای دوم آنها مورد نظر است. در شعر حافظ نزدیک به ۴۰ حوزه آفرینش وجود دارد؛ یعنی حافظ برای آفرینش زیبایی از ۴۰ حوزه استفاده کرده است. آفرینش زیبایی مربوط به حوزه خیال است و با حوزه عمل فرق دارد، اضافه کرد: یعنی با علوم تجربی و فیزیکی قابل سنجش نیست.   سخنران نشست ضمن نام بردن حوزه‌های مختلف مورد استفاده در آفرینش زیبایی ادبی گفت: آفرینش زیبایی زمینه‌های های ذهنی قبلی و یک‌سری زمینه‌های اجتماعی، تاریخی و فرهنگی هم دارد. یعنی بیهوده به‌وجود نمی‌آید. ولی به هر حال در معنی دوم به کار می‌رود. البته معنی دوم است که دارای ارزش است و جنبه هنری مانا و پایا است که در ادامه ارزش مادی بسیار زیادی هم پیدا می‌کند.   تمیم‌داری در ادامه به چند تا از حوزه‌هایی که برای عبید در آفرینش زیبایی معین شده، اشاره و عنوان کرد: این عناصر زیبایی بین حافظ، سعدی، خواجو و عبید در یک دوره تقریبا سه قرنه مشترک است و خیلی دیر تغییر پیدا می‌کند. در ایران البته از دوره ادیب‌الممالک فراهانی و دوره‌ای که فتحعلی آخوندزاده، زین‌العابدین مراغه‌ای و میرزا آقاخان کرمانی به عنوان روشنفکران عالم ادبیات روی کار آمدند، تا دوره مشروطه و بعد از آن، اصلاً این سیستم مضمون و زیبایی‌آفرینی به کل تغییر پیدا کرد. یعنی از آن به بعد است که سیستم زیبایی‌آفرینی در زیبایی‌شناسی به کلی تغییر پیدا می‌کند.   عشق، حزن و حُسن؛ سه محور در اشعار شاعران دوره عبید عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: شاعران دوره عبید، سه کلمه عشق، حزن و حُسن را به عنوان سه محور در اشعار خود به کار می‌برند. که سهروردی در انیس‌العشاق یا فی حقیقة العشق که بهترین توجیه و تفسیر، پشتوانه و زمینه برای تمام متون ادبی است که به عشق، غم و حسن، یعنی زیبایی پرداخته‌اند؛ سه نشانه دیگر، یعنی زیبایی، مهر و اندوه را هم به این محورها اضافه می‌کند. که این بیان سهروردی در تمام متون ادبی از جمله عبید به کار می‌رود.   سخنران نشست در ادامه گفت: خوشبختانه عبید ۱۰۰ غزل بیشتر ندارد؛ بنابراین راحت می‌توان ۱۰۰ غزل را شناسایی و آمار گیری کرد، که بیشتر از چه مضامینی استفاده کرده است. تا آنجا که من دیدم، در غزل‌های عبید بیشتر از مضامین عشق، عاشق، ظلم معشوق و مصیبت کشیدن عاشق صحبت شده است. به طور کلی در شعر شاعران آن دوره لوازم عشق، لوازم شراب و هجران بیشتر از سایر مضامین برای زیبایی‌آفرینی به کار رفته است. ولی در عین حال ما نیازمند آمار دقیق هستیم. سهم بالای فرهنگی و ادبی ایران در تدوین فرهنگ غرب تمیم‌داری در پایان ضمن اشاره به استقبال از ادبیات کلاسیک ما، به‌خصوص شعر کلاسیک فارسی و ترجمه‌هایی که از آن‌ها صورت گرفته است، عنوان کرد: سهم فرهنگی و ادبی ما در تدوین فرهنگ غرب، سهم بسیار زیادی است. منتهی ما فکر می‌کنیم خبری نیست؛ ولی واقعا خبرهای بسیار زیادی است.   ]]> ادبيات Thu, 23 May 2019 12:34:16 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/276117/جای-خالی-دایرة-المعارف-مضمون-آفرینی-ادبیات-فارسی یک فنجان چای با علی دهباشی http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/276119/یک-فنجان-چای-علی-دهباشی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) نشست دیدار و گفت‌وگو با علی دهباشی در ادامه سلسله نشست‌های یک فنجان چای کتابفروشی نشر چهل کلاغ در کافه کتاب این کتابفروشی برگزار می‌شود. این نشست در ادامه سری نشست‌های گذشته کافه کتاب چهل کلاغ برگزار می‌شود و مهمان هفته گذشته این کتابفروشی محمود دولت آبادی بود. علاقه‌مندان برای شرکت در این نشست می‌توانند روز شنبه 4خرداد ساعت 19 به نشانی میدان تجریش، مرکز خرید ارگ، طبقه منفی یک، کافه کتاب چهل کلاغ مراجعه کنند. ]]> ادبيات Thu, 23 May 2019 17:03:17 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/276119/یک-فنجان-چای-علی-دهباشی همیشه دلم می‌خواست برای جنگ‌زده‌ها کاری انجام دهم/ محسن چاوشی درباره آینده ترانه «خرمشهر» چیزی نگفته است http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/276085/همیشه-دلم-می-خواست-جنگ-زده-ها-کاری-انجام-دهم-محسن-چاوشی-درباره-آینده-ترانه-خرمشهر-چیزی-نگفته به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)،‌ اوایل سال 94 بود که در جلسه شعر «سه‌شنبه‌های نیاوران» که با مدیریت محمد سلمانی و امیر ارجینی اداره می‌شد، شاعر جوانی پشت تریبون حاضر شد و شعری درباره جنگ‌زده‌های دفاع مقدس خواند؛ شعری با محوریت محمد جهان‌آرا  که تحسین افراد حاضر در جلسه را برانگیخت. شاعری که از دیار احمدرضا احمدی و هوشنگ مرادی کرمانی آمده بود و نامش یعنی پدرام پاریزی با ابراهیم باستانی پاریزی شباهت خانوادگی داشت. از این موضوع چند وقتی گذشت تا در آلبوم «امیر بی‌گزند» محسن چاوشی نام پدرام پاریزی در کنار قطعه‌ای به نام «جنگ زده» در پشت جلد آلبوم منتشر شد. البته چندی قبل از رونمایی این آلبوم و در جشن اختتامیه سریال «شهرزاد» نیز آهنگ «دیوونه» با صدای محسن چاوشی و ترانه‌ای از پاریزی منتشر شده بود و همه این احتمال را می‌دادند که ترانه‌های پاریزی در آلبوم جدید محسن چاوشی نیز شنیده شود. از حواشی که فاصله بگیریم آلبوم «امیر بی‌ گزند» پخش شد و نکته‌ای که درباره شعر «جنگ‌زده» جلب توجه می‌کرد؛ حذف شاه بیت این کار بود؛ چراکه در شعری که از پاریزی شنیده بودیم بیتی زیبا از محمد جهان‌آرا وجود داشت که در کار پخش شده، شنیده نمی‌شد. بعد از گذشت سه سال از انتشار «امیر بی‌گزند» به سراغ پدرام پاریزی رفتیم تا درباره شعر «جنگ‌ زده» و دلایل حذف بیت شهید جهان‌آرا صحبت کنیم.   پدرام پاریزی در گفت‌وگو با ایبنا در توضیح داستان سرایش آهنگ «جنگ زده» اظهار کرد: ایده کار «جنگ‌زده» از خودم بود. در کودکی همیشه شاهد آوارگی جنگ‌زده‌ها بودم و خوب بخاطر دارم که همشهری‌هایم در سیرجان به جنگ‌زده‌ها پناه داده بودند. در آن دوران در هر خانه‌ای خانواده‌ای جنگ‌زده حضور داشت. خانواده‌هایی که بیشتر زن و دختر بودند؛ چراکه مردهای آنها یا شهید شده بودند یا در منطقه می‌جنگیدند و همین موضوع باعث شد تا همیشه دلم بخواهد برای این افراد کاری انجام دهم.   وی ادامه داد: مدت‌ها گذشت تا روزی که مشغول نوشتن شعری عاشقانه بودم، به یکباره شعر  وارد فضای جنگ شد و من نیز به کار دست نزدم و شعر را ادامه دادم. شما به بیت اول ترانه «جنگ‌زده» نگاه کنید: «دلت تهرون چشات شیراز، لبت ساوه هوات بندر/ بمم هر شب تنم تبریز، سرم ساری چشام قمصر»‌ بعد از این بیت هم بیتی عاشقانه می‌آید؛ اما در بیت سوم می‌خوانیم «تو خونم جنگ تحمیلی، تو خونت ملک اجدادی/ خرابم مثل خرمشهر، ولی تو خرم‌آبادی» و این تغییر فضا خیلی ملموس است؛ فضایی که به سمت جنگ و جنگ‌زدگی می‌رود.   این ترانه‌سرا با اشاره به عملکرد ضعیف هنرمندان در پرداختن به مشکلات خانواده‌های جنگ‌زده در خرمشهر و سایر شهرهای خوزستان گفت: متاسفانه از زمان جنگ تا زمان انتشار آلبوم هیچ کاری درباره جنگ‌زده‌ها نوشته نشد و ما هیچ وقت درباره جنگ‌زده‌ها حرفی نزدیم و این همیشه من را آزار می‌داد.   ترانه‌سرای قطعه «جنگ‌زده» در توضیح دلایل حذف بیت محمد‌ جهان‌آرا از این ترانه گفت:‌ کار «جنگ‌زده» را سال 93 نوشتم و بعد از مدتی این کار را برای محسن چاوشی خواندم. بعد از چند ماه او به من زنگ زد و گفت که این ترانه را برای تیتراژ پایانی سریال «کیمیا» خواهد خواند. مدتی بعد محسن چاوشی با من تماس گرفت و گفت که باتوجه به حضور پررنگ کاراکتر شهید محمد جهان‌‌آرا در سریال بیتی هم در این رابطه بنویسم.   وی ادامه داد: بلافاصله بعد از قطع کردن تلفن کار را تکمیل کردم و فکر کنم پنج دقیقه هم نشد که به محسن چاوشی زنگ زدم و بیت «محمد شهرمون امنه، محمد خوب جنگیده/ جهان‌آرام آرومه، جهان آرام خوابیده» را برای او خواندم و او به سرعت کار را اتود زد و برای من فرستاد که واقعا کار خوبی شده بود. بعدها این شعر را در یکی از جلسه‌های شلوغ تهران خواندم که مورد استقبال مخاطبان قرار گرفت.   پاریزی با اشاره به داستان پخش نشدن اثر «جنگ‌زده» در سریال «کیمیا» اظهار کرد: همان‌طور که گفتم قرار بود این شعر با صدای محسن چاوشی برای تیتراژ پایانی سریال «کیمیا» خوانده شود؛ اما بعد از مدتی گویا فیلمنامه دوباره تغییر کرد و نقش محمد جهان‌آرا در سریال کم‌رنگ شد و فضای داستان بیشتر حول محور عاشقانه‌های یک دختر قرار گرفت. وی افزود: با توجه به تغییرات محسن چاوشی بیت جهان‌آرا را درآورد؛ اما این قسمت شعر را به قدری دوست داشت که به من گفت باید در همین وزن، شعری برای خرمشهر بنویسم و من هم ظرف یک هفته شعر «خرمشهر» را نوشتم. شعری که قرار بود در فرصت مناسب منتشر شود اما تا به امروز که منتشر نشده و من هم درباره آینده کار خبری ندارم و نمی‌دانم که محسن چاوشی قصد انتشار آن را دارد یا خیر. البته گویا تغییر فیلمنامه به کاهش حضور جهان‌آرا ختم نشد و سریال تغییرات زیادی داشت که همین موضوع باعث شد تا شاهد ادامه همکاری محسن چاوشی و گروه «کیمیا» نباشیم.   این ترانه‌سرا در بخش پایانی صحبت‌هایش گفت: بعد از قطع همکاری با سریال «کمیا» آهنگ «جنگ زده» در آلبوم «امیر بی‌ گزند» منتشر شد که خوشبختانه مورد استقبال علاقه‌مندان هم قرار گرفت. فکر می‌کنم به دلیل آنکه کار «خرمشهر» را نوشته بودم و از طرفی فضای کار «جنگ زده» نیز عاشقانه بود و محسن چاوشی بیت جهان‌آرا را در «جنگ‌زده» نخواند.   در پایان این مصاحبه، پدرام پاریزی متن ترانه «خرمشهر» را برای انتشار به خبرگزاری ایبنا سپرد و این کار را به جنگ‌زده‌های خرمشهر و دیگر شهرهای استان خوزستان و روح پاک شهید محمد جهان‌آرا تقدیم کرد:   «فقط خرداد میدونه چقد گلخونه بود خونه نگاه مادرم، لاله چشای خواهرم، پونه   لبای دخترم، لادن چقد خامن چقد ساده‌ن همونا که مث آفت به جون شهرم افتادن   گلای خونه پژمردن گلا تو خواب می‌مردن النگوها که نازک بود چرا دستا رو می‌بردن؟   هوای شهرمون بد بود همه رفتن محمد بود مگه دشمن امون می‌داد هویزه بوی خون می‌داد   صدای ضجه‌ی کارون به چشمام جوی خون می‌داد هویزه پا به پای من روی دستام جون می‌داد   یکی با دست بی‌انگشت بهم راهو نشون می‌داد وداع کردن خدا انگار براشون دس تکون می‌داد   توی دشت شقایق‌ها یه جایی خواهرم خاکه هنوز انگار این دنیا اسیر ظلم ضحاکه   هنوزم خون خونین‌شهر رو دستای زمین مونده فقط یه تل خاکستر از آبادان همین مونده   محمد شهرمون امنه محمد خوب جنگیده جهان آرام آرومه جهان آرام خوابیده» ]]> ادبيات Fri, 24 May 2019 04:27:33 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/276085/همیشه-دلم-می-خواست-جنگ-زده-ها-کاری-انجام-دهم-محسن-چاوشی-درباره-آینده-ترانه-خرمشهر-چیزی-نگفته