خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) - پربيننده ترين عناوين انقلاب و دفاع‌مقدس :: نسخه کامل http://www.ibna.ir/fa/holy_defense_revolution Mon, 27 Mar 2017 11:10:10 GMT استوديو خبر (سيستم جامع انتشار خبر و اتوماسيون هيئت تحريريه) نسخه 3.0 /skins/default/fa/normal3/ch01_newsfeed_logo.gif تهيه شده توسط خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) http://www.ibna.ir/ 100 70 fa نقل و نشر مطالب با ذکر نام خبرگزاری کتاب ايران آزاد است. Mon, 27 Mar 2017 11:10:10 GMT انقلاب و دفاع‌مقدس 60 «سال گرگ»؛ روایتی هنرمندانه از یک جنایت تاریخی http://www.ibna.ir/fa/doc/note/246339/سال-گرگ-روایتی-هنرمندانه-یک-جنایت-تاریخی خبرگزاری کتاب ایران‌(ایبنا)- گلعلی بابایی، نویسنده حوزه انقلاب و دفاع مقدس: در چند سال اخیر به برکت حضور در بخش داوری چندین جشنواره معتبر کشوری و همچنین علاقه شخصی، توفیقی حاصل شد تا با فضای رمان، به‌خصوص رمان‌های مرتبط با دفاع‌مقدس و پدیده شگرف قرن بیستم، یعنی وقوع انقلاب اسلامی در ایران بیشتر آشنا بشوم. صرف‌نظر از نقش موثر و تأثیرگذار نویسندگان و خالقان این آثار که به یقین امری غیرقابل انکار است، حضور ناشران دولتی، نیمه‌دولتی و خصوصیِ وفادار به آرمان‌های انقلاب اسلامی ملت ایران، در افزایش تولید رمان‌های انقلابی، بسیار مؤثر بوده است. پس از کاوش اولیه و بررسی رمان‌های چاپ شده، درمی‌یابیم که یکی از ناشران فعّال در این عرصه، «مؤسسه فرهنگی ـ هنری شهرستان ادب» است که طی سال‌های اخیر آثار بسیاری را در بخش رمان انقلاب اسلامی به چاپ رساند. یکی از این آثار، کتاب «سال گرگ» نوشته جواد افهمی است. کتابی در 240 صفحه و 50 فصل. کتاب «سال گرگ» رمانی است نیمه مستند و نیمه داستانی. به‌عبارتی، نه روایت بی‌چون و چرای تاریخ است و نه تخیل صرف. بلکه تلفیقی از این دو. شخصیت اصلی داستان فردی است به اسم شهرام. شخصیتی برگرفته از تقی شهرام که مهره اصلی در تغییر ایدئولوژی و انحراف فرقه تروریستی مجاهدین خلق بوده است. این کتاب قرار است راوی تصفیه گروهی سازمان مجاهدین خلق در دهه پنجاه باشد. سازمان مجاهدین خلق در سال 1344 توسط علی‌اصغر بدیع‌زادگان، سعید محسن و محمد حنیف‌نژاد پایه‌گذاری شد و در دهة 1350 به‌ علت مبارزات سیاسی علیه رژیم شاه و همچنین ترور فرماندهان نظامی ایران، مستشاران آمریکایی و مامورین ساواک در آن مقطع از سازمان‌های چریکی مطرح کشور بوده است. تا این‌که در سال 1354 با انتشار بیانیه «تغییر مواضع ایدئولوژیک» شکافی عظیم در میان اعضای این سازمان ایجاد شد و اکثریت مجاهدین به مارکسییم رو آوردند و اقلیتی از آنان با عنوان مجاهدین مسلمان به اصول مذهبی، پافشاری کردند. یکی از اعضای مؤثر در ایجاد شکاف و تغییر ایدئولوژی در سازمان مجاهدین خلق،‌ که ضربه اساسی را به این سازمان وارد نمود، فردی بود؛ به اسم تقی شهرام که بسیار پیچیده و مخوف عمل می‌کرد. جواد افهمی در رمان «سال گرگ»، تمام تلاش خودش را به کار بست تا این واقعه تاریخی را به نحو احسن به خواننده کتاب انتقال بدهد و شاید از ویژگی‌های کتاب را می‌توان، توانایی و قدرت بالای نویسنده در توصیف وقایع برشمرد. طوری که خواننده را خیلی خوب به فضای سال‌های قبل از انقلاب می‌برد. (ص 227 به بعد) ویژگی دیگر این کتاب صداقت و امانتداری نویسنده است؛ یعنی بدون در نظر گرفتن مواضع مجاهدین خلق در عصر کنونی،‌ ابعاد مثبت و منفی این سازمان را بدون کم و کاست برای خواننده بازگو کرده است. حتی روحیه سرسخت و مبارزاتی تقی شهرام را کتمان نمی‌کند تا او را شخصیتی بی‌مایه و ضعیف نشان دهد، بلکه با رویکردی صادقانه، زندگی شهرام را آن‌چه بود روایت می‌کند که مخاطب این اختیار را داشته باشد تا خود بفهمد، با یک فرد گمراهی مواجه است که نه تنها خودش، بلکه هم‌قطارانش را هم به ورطه نابودی می‌کشاند. از نواقص کتاب باید به ریتم کند آن اشاره کرد، طوری که در بخش‌هایی از اثر، خواننده احساس می‌کند مشغول مطالعه یک مقاله تاریخی است.(ص 45 و...) همچنین ضمن اذعان به تلاش‌های آقای افهمی برای خلق چنین اثری ارزشمند، باید گفت: با توجه به ماجراها و درگیری‌های فراوانی که در بطن واقعه وجود داشته و از آن‌ها استفاده نشده، کار بیشتر به سمت گزارش تاریخی رفته است. اما، صرف‌نظر از تمامی این مباحث، شاید سخن آخر را خود آقای نویسنده بهتر از همه بازگو کرده. آنجا که در ابتدای کتاب نوشته است: ««سال گرگ» داستان من است؛ داستانی که از صافی ذهن من نویسنده گذشته است. هرگونه شباهت شخصیت‌های داستانی من و اعمال و کردارشان با شخصیت‌های تاریخی و اعمال و کردارشان، حتم بدانید که تصادفی بوده و من جوابگوی این شباهت‌های تصادفی نخواهم بود. اگر هم جایی اذعان داشته‌ام که برای خاطر تألیف این رمان، 20 جلد و شاید هم بیشتر کتاب تاریخی خوانده‌ام، باز، ختم به این خاطر بوده که افق پرواز از ذهن رویاپردازم را تا آن دور دست‌ها ارتقاء بدهم؛ همین و بس! ]]> انقلاب و دفاع‌مقدس Sun, 26 Mar 2017 06:00:18 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/note/246339/سال-گرگ-روایتی-هنرمندانه-یک-جنایت-تاریخی چالش شناسایی معیار ارزشمندی کتاب http://www.ibna.ir/fa/doc/note/246404/چالش-شناسایی-معیار-ارزشمندی-کتاب خبرگزاری کتاب ایران‌(ایبنا)- احمد شاکری، نویسنده حوزه انقلاب و دفاع مقدس: پایان سال طبق سنتی هر ساله با پیشنهاد مطالعه کتاب از سوی اهالی قلم همراه است. این اتفاق تحسین‌برانگیز که امید می‌رود هر ساله رونق بیشتری پیدا کند بهار طبیعت را با بهار تفکر و التذاذ معنوی همراه می‌سازد. رسانه‌ها، خبرگزاری‌ها، ناشران و مطبوعات هر یک فهرست‌های متفاوتی از آثار خواندنی را به مخاطبان معرفی می‌کنند. پرتکرار‌ترین آثار در این میان به آثار روایی اختصاص دارد و سهم اثار داستانی و خاطرات از فهرست‌های متنوع قابل تامل است. اما این اتفاق نیز همانند برخی دیگر از برنامه‌های فرهنگی با شتابزدگی‌ها، خامی‌ها و سطحی‌نگری‌هایی همراه است. گرچه بهار طبیعت مناسبتی درخور برای کتابخوانی است، اما جامعه مخاطب بالفعل کتابخوان و مخاطبانی که هر ازگاهی زمانی را به کتابخوانی اختصاص می‌دهند برای شناسایی کتاب‌های ارزشمند در طول سال به‌صورت مستمر به فهرست‌های اینچنینی نیازمندند. مهم‌ترین پرسشی که خوانندگان به واسطه ان به فهرست کتاب‌های ارزشمند رجوع می‌کنند و پیشنهاد دهندگان در هر انتخابی به ان می‌اندیشند، ملاک‌ها و معیارهای کتاب ارزشمند است. در این میان کم نیستند فهرست‌هایی که ملاک‌هایی غیراصیل را در انتخاب‌های خود برجسته می‌کنند یا پیشنهاد دهندگانی که انتخاب ان‌ها برآیند تولیدات حوزه داستان یا مستند‌نگاری در طول یک سال نیست. یا پیشنهادهایی که بیش از ان‌که به ذائقه مخاطب، کیفیت فنی و محتوایی کتاب توجه داشته باشند خود اسیر تبلیغات کتاب در کشورند.  معرفی‌کنندگانی که خود نه تنها به مقایسه کتاب معرفی شده با کتاب‌های دیگر نپرداخته‌اند که اساسا کتاب موردنظر را نخوانده‌اند و صرفا با اعتماد به مراجع دیگر دست به معرفی یک یا چند اثر زده‌اند. با وجود این مخاطرات پرسش اصلی پر رنگ‌تر جلوه می‌کند. معیار ارزشمندی کتاب چیست؟ نویسنده، برگزیده شدن در یک یا چند جشنواره ادبی؟ ناشر؟ موضوع؟ شمارگان؟ ساختار و سبک یا درونمایه و محتوا؟ با بررسی فهرست‌هایی که گه‌گاه منتشر می‌شوند  می‌توان به خلا جدی توجه نمود و ان بحران حوزه داستان و مستند‌نگاری در معرفی مرجعی مناسب، قابل اطمینان و سازنده در معرفی آثار برای مطالعه است. چراکه مشخصا برخی جشنواره‌ها از روی دست دیگری کپی‌برداری کرده و عملا معیار روشن، بومی و شجاعانه‌ای در معرفی اثار ارزشمند ارائه نمی‌دهند. شمارگان کتاب نمی‌تواند کاملا قابل اعتماد باشد و ناشران حرفه‌ای ادبیات نیز بعضا اثاری با سطح فنی پایین یا درونمایه غیر‌قابل توصیه منتشر می‌نمایند. همچنین موضوع و درونمایه نیز به تنهایی مخاطب تشنه زیبایی‌های روایی و هنری را اقناع نمی‌کند. این همه، بر ضرورت برنامه‌ریزی مناسب در علمی کردن تبلیغ و فرایند مطالعه تاکید دارد. از جمله حقوق و مطالبات بر زمین‌مانده خوانندگان که تلاش‌های ناکامی درباره آن صورت گرفته، طراحی و تدوین سیر مطالعات در حوزه داستان و مستند‌نگاری در دوره‌های مشخص سالانه و فصلی است. کتاب همانند غذا، نیازمند اشتها و هاضمه‌ای برای تاثیرگذاری و نتیجه‌بخشی است. بنابراین هر فهرستی که متغیرهایی چون سن مخاطب، ژانر ادبی، پیچیدگی‌های روایت، موضوع اثر روایی، سطح محتوایی و جنسیت مخاطبان را لحاظ نکند نمی‌تواند نسخه عام و دقیقی برای همه مخاطبان باشد. ادبیات داستانی معاصر در برهه‌ای قرار دارد که مستندنگاری و خاطره‌نویسی بیش از هر زمانی با ان برابری کرده یا برتری می‌جوید. این واقعیتی است که بیش از آن که موجب نگرانی علاقه‌مندان به حوزه داستان باشد می‌تواند نوید‌دهنده فرصت‌های درخشانی در حوزه داستان تلقی شود. توفیق خاطرات چیزی از ارزش‌های داستان نخواهد کاست. زیرا جامعه-نویسندگان و خوانندگان- در بلوغ ادبی خود قهرا به سمت داستان حرکت خواهند کرد و خاطرات منتشر شده واقعیت دوران‌ گذار ادبیات انقلاب اسلامی به سوی ادبیات ناب را ترسیم می‌کنند. اما به نظر می‌رسد وصف حال مستندنگاری و خاطرات در این دوره که مخاطبان خاموش ادبیات داستانی و کتابخوانی را به این حوزه وارد کرده است باید بیش از پیش مورد توجه و تامل قرار گیرد. چراکه به نظر می‌رسد جدیدترین نمونه‌ها لزوما بهترین‌ها در نوع خود نیستند.  واقعیت این است که خاطره‌نویسی به‌خصوص در سال‌های اخیر و پس از توجه جامعه مخاطب به ان تا حدودی از دسترس و نقد فعال پژوهشگران دور شده است و اقتضائات موضوعی و بازار فروش به این جریان دامن زده است. آنچه پس از «دا» به‌عنوان یکی از نمونه‌های آغازکننده این جریان منتشر شده‌اند، بعضا تجربه‌های ناقص و نازلی از نمونه‌های موفق پیش از خود هستند. پیشرفت بی‌ضابطه و خارج از نظارت پژوهشی مستند‌نگاری و خاطره‌نویسی می‌تواند فرصت پدید آمده در این حوزه را از دست ادبیات معاصر برباید و خود به تهدیدی در این باره تبدیل شود. تهدیدی که یکی از جوانب ان تغییر ذائقه مخاطب است به نحوی که به جای انکه به سوی ادبیات ناب سوق داده شود و تشنگی‌اش را افزون کند آن‌را با سیرابی مجازی قانع سازد. اما در میان آثاری که به نظر می‌رسد جوانب فنی مستند‌نگاری را لحاظ کرده و پشتوانه پژوهشی لازم و ضوابط روایتگری را اندکی به پیش برده‌اند اثر ارزشمند «آب هرگز نمی‌میرد» است. ارزش این کار بر کسانی که سال‌ها است در بحث‌های نظری دغدغه‌های فنی مستندنگاری را دنبال می‌کنند پوشیده نیست و سهم اصلی چنین آورده ارزشمندی از آن اقای حسام است.   ]]> انقلاب و دفاع‌مقدس Mon, 27 Mar 2017 06:00:42 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/note/246404/چالش-شناسایی-معیار-ارزشمندی-کتاب