خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) - پربيننده ترين عناوين اندیشه و علوم اجتماعی :: نسخه کامل http://www.ibna.ir/fa/social Fri, 19 Jul 2019 17:27:37 GMT استوديو خبر (سيستم جامع انتشار خبر و اتوماسيون هيئت تحريريه) نسخه 3.0 /skins/default/fa/normal3/ch01_newsfeed_logo.gif تهيه شده توسط خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) http://www.ibna.ir/ 100 70 fa نقل و نشر مطالب با ذکر نام خبرگزاری کتاب ايران آزاد است. Fri, 19 Jul 2019 17:27:37 GMT اندیشه و علوم اجتماعی 60 «گفتار در روش» رنه دکارت به روایت اتین ژیلسون http://www.ibna.ir/fa/doc/book/278339/گفتار-روش-رنه-دکارت-روایت-اتین-ژیلسون به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، چاپ تازه کتاب «گفتار در روش» رنه دکارت بر اساس نسخه‌ای از گفتار در روش آماده شده که انتشارات فلسفی ورن آن را در شمار مجموعه متون فلسفی خود به همراه مقدمه و حواشی اتین ژیلسون منتشر کرده است. ویژگی این چاپ، مقدمه موجز اما پرمغز و نیز حواشی مفصل و موشکافانه‌ اتین ژیلسون است؛ اما امتیاز اصلی از آن حواشی است. حجم حواشی تقریبا برابر است با حجم متن اصلی و ژیلسون، از خلال آن‌ها، کوشیده است تا بندبه‌بند متن را بگشاید و معنا و جهت‌گیری اصلی گفتار را آشکار کند. ترجمه محمدعلی فروغی از گفتار در روش تاکنون بارها و بارها به چاپ رسیده است. بی‌تردید در این اقبال تاریخی، نثر استوار فروغی بسیار موثر بوده است. این گفتار، چنانکه خود دکارت گفته است، سرگذشت روحانی او است و نگارش فروغی مناسبت تام با این سرگذشت‌نویسی دارد. در چاپ حاضر که ترجمه متن آن بر اساس نخستین چاپ بازنگری‌شده (چاپخانه گودرزی، ۱۳۱۷) و با مراجعه گه‌گاه به چاپ اول (مطبعه مجلس، ۱۳۱۰) تنظیم شده، هیچ چیزی از ترجمه فروغی کاسته نشده و اگر مترجم چیز بیشتری یافته که از قلم افتاده بوده، با علامت [] به متن اضافه شده است. مندرجات چاپ حاضر، مگر واژه‌نامه مختصر انتهای کتاب، همه مطابق چاپ فرانسوی است و تنها فقرات کم‌شماری از حواشی را که صرفا ناظر بر دشواری‌های نثر فرانسوی دکارت بوده‌اند ترجمه نشده‌اند. در بخشی از مقدمه اتین ژیلسون که سید اشکان خطیبی آن را ترجمه کرده است می‌خوانیم: «حدود سال ۱۶۲۸ بود که دکارت تمام قواعدی را که ریاضی‌دانان هنگام استدلال به کار می‌برند، در کتاب قواعد هدایت ذهن گردآورد؛ اما چنین کاری بعدتر در نظرش زیان‌بار آمد تا مفید و آن‌همه را به چهار قاعده بسیار ساده گفتار در روش فروکاست: الف. هیچ چیز را نپذیرد مگر آنکه مطلقا بدیهی باشد. ب. هر مسئله را تا به آنجا که برای حل بهتر آن مناسب است، به مسائل جزئی تقسیم کند. پ.  فکر را با ترتیب از ساده‌تر به پیچیده‌تر راه برد. ت. داده‌های مسئله را کاملا شمارش کند و تک‌تک عناصر راه‌حل را برای حصول اطمینان از درستی آن، از نظر بگذراند.» چاپ تازه کتاب «گفتار در روش» رنه دکارت با مقدمه و حواشی اتین ژیلسون در ۱۲۸ صفحه و شمارگان ۱۲۰۰ نسخه و به قیمت ۱۹۹۰۰ از سوی نشر مرکز منتشر شده است.   ]]> اندیشه و علوم اجتماعی Thu, 18 Jul 2019 06:33:39 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/278339/گفتار-روش-رنه-دکارت-روایت-اتین-ژیلسون صیانت از هگل در برابر قرائت‌‌های اگزیستانسیالیستی http://www.ibna.ir/fa/doc/book/278372/صیانت-هگل-برابر-قرائت-های-اگزیستانسیالیستی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) کتاب «جایگاه دیالکتیک هگل در تاریخ دیالکتیک جدید» نوشته منوچهر آشتیانی تلاشی است برای بررسی اندیشه‌های دیالکتیکی هگل در بستر تاریخ دیالکتیک از یونان تا هگل و نیز شرح نوع تاثیر هگل بر اندیشه دیالکتیکی پس از خود.   به اعتقاد آشتیانی، روش و منش اندیشیدن «دیالکتیکی» که از پنج قرن ق. م. در یونان باستان (نزد هراکلیت) و در ایران کهن (نزد زروانیست‌ها، زرتشت و سپس مولانا) و در چین قدیم (نزد لائوتسه) آغاز گردیده است و به نحو «ایده‌آلیستی و مفهومی» از افلاطون تا هگل، و به گونه‌ی «ماتریالیستی» از دموکریت تا مارکس ادامه یافته است، دارای ژرفا و گستردگی‌ای است که همواره به اشکال مختلف در علوم (به‌خصوص انسانی) ادامه و کاربرد یافته است! اصل اساسی دیالکتیک پذیرش «وحدت اضداد و تکوین صیرورت روابط متضاد، متقابل، متعاکس، متعامل و متحرک» میان تمام ارتباطات مادی و معنوی در تاریخ جهان و جهان تاریخ (عالم و آدم) است.   در چنین بستری اهمیت هگل به عنوان متفکری که قرائتی نو و مبتنی بر پراکسیس از دیالکتیک ارائه داد بسیار مهم و شایان توجه است. بر این مبناست که پرداختن به اندیشه هگل می‌تواند بستری مناسب برای پروراندن مباحثی در باب دیالکتیک و نسبت آن با مقولاتی دیگر از قبیل لوژیک قرار بگیرد. لوژیک یا منطق شیوه تفکری بود که از زمان ارسطو به بعد به گفتمان غالب جریان اندیشه فلسفی تبدیل شد.   به گفته آشتیانی، فرایند دیالکتیک تنها به طور پراکنده و گاه در اندیشه‌های نوافلاطونی و پانه‌ته‌ایستی و در عرفان‌های غیر متصلب غربی و شرقی و سرانجام در جنبش طوفان‌زای ایده‌آلیسم آلمانی (از کانت تا هگل) و انعکاس نقیض آن در مارکسیسم بقا و اوج یافته است. ولی فراگرد منطق ارسطو تا زمان ما و به صورت‌های مختلفی تا منطق ریاضی برتراند راسل، که منطق را متعلق به دوران کودکی ریاضیات می‌داند، باقی مانده است.(13)   آشتیانی در کتاب خود کوشیده است نحوه تعامل میان لوژیک و دیالکتیک را نشان دهد و البته از ارائه دوگانه‌ای که یک سر آن منطق و سر دیگر آن دیالکتیک است پرهیز داشته است. از اساس، یکی از ابعاد اندیشه‌ای آشتیانی که همواره بر آن تاکید داشته است، لزوم گذار از دوگانه‌های مونیستی و سیاه و سفید دیدن دنیاست. تاکید او بر اهمیت دیالکتیک نیز تا حدود زیادی از همین رویکرد برمی‌آید. در چنین شرایطی ارائه تقابلی سیاه و سفید و خیر و شری میان منطق و دیالکتیک بی‌مبنا و بی‌معناست و پرهیز از ارائه چنین تقابلی آشکارا در این کتاب مورد توجه بوده است. آشتیانی در مقدمه کتاب گفته است که به تبعیت از استاد خود گادامر مایل بوده است انعکاس دیالکتیک و منطق در یکدیگر را به مثابه میراث ارجمند فکری بشریت به خواننده ارائه دهد.   تلاش نویسنده در کتاب «جایگاه دیالکتیک هگل در تاریخ دیالکتیک جدید» این بوده که نشان دهد «چه تبادل عظیمی بین لوژیک ارسطو و لوژیک دیالکتیکی هگل و دیالکتیک ماتریالیستی و تاریخی مارکس وجود دارد و هر کدام از این سه جنبه‌ تفکر بشری تا چه حد می‌توانند حفظ شوند و بسط و تکامل یابند.   کتاب بر اهمیت دیالکتیک در هر چه متحرک‌تر و زنده‌تر ساختن فکر تاکید می‌ورزد. در این زمینه آشتیانی در مقدمه کتاب گفته است: «معلمان مارکسیست نگارنده در غرب به لزوم وجود تفکری فعال و دگرگون‌ساز، به خصوص در دوران تاریخی معاصر جهان که عصر بروز پیچیده‌ترین تضادهای بزرگ و کوچک مادی و معنوی است تاکید ورزیده‌اند.»   به گمان نویسنده، دیالکتیک هگل از یک‌سو همان هنر سقراطی ـ افلاطونی برای زایاندن تفکر درست به منظور رسیدن به حقیقت است و از این رو همانند مجادله‌ای حقوقی در دادگاه خردورزی انسان‌هاست و از سوی دیگر هنر اندیشیدن ناب برای بارآوردن اندیشه محض چونان ایستادن برابر هستی و نیستی است.   یکی از جوانب جالب توجه آثار آشتیانی پیوندی است که میان سنت اندیشه ایرانی با ابعاد جهانی اندیشه برقراری می‌کند. در این کتاب هم با وجود آنکه موضوع و محور اصلی کار اندیشه دیالکتیکی هگل است و اثر در سنت فلسفه قاره‌ای نوشته شده است، نمودهایی از این نوع گریز زدن به سنت اندیشه ایرانی را می‌توان یافت. به عنوان نمونه آشتیانی می‌نویسد: «شاید مولانای ما که هگل در دائره‌المعارف فلسفی خود به ستایش او پرداخته است به اضطراب درونی و جاذبه باطنی (ناشی از ایستادن برابر هستی و نیستی) پی برده باشد که می‌گوید: هم‌چنان‌که مرده‌ام من قبل موت ـ زان طرف آورده‌ام من صیت و صوت/ پس قیامت شو قیامت را ببین ـ دیدن هر چیز را شرط است این/ پس بدان این اصل را ای اصل‌جو ـ هر که را در دست او بوده‌ست بو.» 17   آشتیانی همچنین انگیزه خود از نوشتن این اثر رسیدن به چهار هدف دانسته است: آشنا کردن خواننده با عظمت و محدودیت فلسفه و دیالکتیک هگل؛ دفاع از هگل در برابر گنجاندن او در سنت اگزیستانسیالیستی و نیز دفاع از او در برابر عقل‌گریز نشان دادن عرفان‌مآبی‌هایش؛ آشکار ساختن وضع فلسفه هگل در برابر اندیشمندانی که هنوز راه پیش‌رفت و پس‌رفت را نمی‌دانند و چهارم آن‌که نشان دهد فلسفه و به خصوص دیالکتیک هگل در دوران کنونی سرمایه‌داری امپریالیستی جهانی، یعنی عصر بروز همه‌گونه تضادهای مادی و معنوی پنهان و آشکار، تا چه حد قادر است به روشن ساختن این دالان نیمه‌تاریک سرمایه‌داری جهانی و به خصوص عقبگاه ارتجاعی‌تر آن بپردازد.   آشتیانی کتاب خود را به شیوه‌ای علمی و دقیق و به سبک اندیشمندان آلمانی‌ نوشته و به نوعی یک دایره‌المعارف در این زمینه ایجاد کرده است. او که دکترای خود را در آلمان  و تزی میان فرهنگی راجع به دیالکتیک اکهارت، مولانا و هایدگر) نوشته است، خود معتقد است به مدت چهل و هشت سال به اعمال روش و منش دیالکتیک در اندیشه و زندگی خود دست زده است.   منوچهر آشتیانی از نوادگان میرزا حسن آشتیانی و خواهرزاده پدر شعر نو، نیما یوشیج است. او متولد سال 1309 در سنگلج تهران بوده و سابقه عضویت در حزب توده را دارد. آشتیانی دکترای فلسفه خود را از دانشگاه هایدلبرگ آلمان اخذ کرده است و شاگرد اساتید بزرگی چون مارتین هایدگر، کارل لویت و هانس گئورگ گادامر بوده است. آشتیانی به واسطه حضورش در حزب توده آشنایی زیادی با دیالکتیک داشته و به نوعی این شیوه تفکر را زندگی کرده است. سابقه تحصیل و نحوه زندگانی منوچهر آشتیانی این امکان را فراهم آورده است تا خواننده، فلسفه او را به عنوان مرجعی ایرانی در فهم دیالکتیک به حساب آوره و آثار او را در این زمینه حائز اهمیت بداند.   از دیگر آثار آشتیانی می‌توان به «کارل مارکس و جامعه‌شناسی شناخت»، «جامعه‌شناسی شناخت کارل مانهایم»، «ماکس وبر و جامعه‌شناسی شناخت»، «جامعه‌شناسی شناخت (مقدمات و کلیات)»، «جامعه‌شناسی شناخت ماکس شلر»، «گفتارهایی پیرامون شناخت مناسبات اجتماعی» و «درآمدی به بحران جامعه‌شناسی جهانی معاصر» اشاره کرد. ]]> اندیشه و علوم اجتماعی Thu, 18 Jul 2019 06:34:50 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/278372/صیانت-هگل-برابر-قرائت-های-اگزیستانسیالیستی «تعاملات دینی در هند مدرن» به روایت فوچ منتشر شد http://www.ibna.ir/fa/doc/book/278247/تعاملات-دینی-هند-مدرن-روایت-فوچ-منتشر به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)ـ کتاب Religious Interactions in Modern India با ترجمه فارسی «تعاملات دینی در هند مدرن» به قلم مارتین فوچ و وسودا دالمیا از سوی انتشارات اکسفورد در سال 2019 میلادی منتشر شده است. «مارتین فوچ» محقق انسان‌شناسی و جامعه‌شناسی است. او استاد تاریخ ادیان هند در مرکز «ماکس وبر» برای مطالعات پیشرفته فرهنگی و اجتماعی دانشگاه ارفورت آلمان است و همچنین وسودا دالمیا استاد هندشناسی و مطالعات مدرن جنوب آسیا در دانشگاه کالیفرنیا است.  مولفان معتقدند ادیان و مذاهب آسیای جنوبی همواره با دیدگاه خاصی مورد مطالعه قرار گرفته‌اند، چه به عنوان ادیان سنتی هند که عبارتند از هندویسم، اسلام، بودیسم، سیکیسم، جینیسم و مسیحیت و چه گرایش‌های آن در زمان‌های مختلف با شرایط گوناگون. این اثر به بررسی عمده ادیان سنتی هند که اسامی آن را با متذکر شدیم می‌پردازد و درباره پیوندهای درونی آن با تمرکز بر قرون نوزدهم و بیستم میلادی بحث می‌کند. همه فصل‌های اثرمورد نظر نه تنها تنوع و چندگانگی درونی هر گرایش مکتبی را مورد ارزیابی قرار داده، بلکه فرم خاصی از همزیستی آنها با یکدیگر را با همه توافق و تضادهایش نیز در بر می‌گیرد. علاوه براین اثر پیش رو دیدگاه متقابل شاخه‌های اصلاح شده و غیر اصلاح شده هر یک از این مکاتب دینی سنتی هند در سیر زمان را زیر ذره بین قرار داده است. فراتر از آن جنبش‌های اصلاحی مذاهب، شرایط جدیدی که توسط رهبران و کارشناسان ادیان به وجود آمده به نوعی جامعه و سیاست را به همدیگر گره زده نیز مورد بحث قرار گرفته است. در جمع محتوای این کتاب حاوی یک گزارش تاریخی جامع از عمده شکل‌های ادیان سنتی هندی است که در قرن نوزدهم و بیستم میلادی پدید آمده‌اند. پیچیدگی مشارکتی و ناهماهنگی های طبیعی بین هند و انگلیس در اوایل قرن نوزدهم؛ مدرنیته استعمار: مدیریت، زن و اسلام در منطقه بهوپال هند؛ مربی گمراه کننده و همسر مزاحم: آشوب در جنوب هند؛ هویت جینیسم و فضای عمومی در قرن نوزدهم هند؛ مشترکات و تفاوت های گرایش‌های فکری هندوئیسم؛ دسته بندی جامعه در استعمار و قبل از استعمار: باتاکید ویژه بر آموزه‌های مکتب سیک؛ اصلاح جامعه در قرن بیستم؛ انکار از سکولار سازی؛ منطق دارایی اموال متعدد، گاندی و پیشگامان و معاصران وی؛ بوته صلح: اکثریت و جامعه در پنجاب مسلمان و رای، دین مردم  و حق حاکمیت در هند استعماری عناوین فصل‌های این کتاب است. این خبر را رایزنی فرهنگی ایران در دهلی نو در اختیار خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) قرار داده است. ]]> اندیشه و علوم اجتماعی Thu, 18 Jul 2019 05:39:50 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/278247/تعاملات-دینی-هند-مدرن-روایت-فوچ-منتشر جایگاه علمی ایرانیان در دوران باستان چگونه بود؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/book/278246/جایگاه-علمی-ایرانیان-دوران-باستان-چگونه به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، کتاب «تاریخ علم در تمدن اسلامی» نوشته محمدعلی چلونگر و محمدباقر خزائیلی براساس سرفصل‌های درس تاریخ در تمدن اسلامی در سه فصل تدوین شده و بر آن است که تاریخ علم در تمدن اسلامی را بر پایه اسناد و مدارک معتبر و معقول بررسی کند.  فصل اول کلیات موضوعاتی چون رابطه اسلام و علم و جایگاه علم در اسلام، جایگاه علمی ایرانیان در دوران باستان و دوران اسلامی، معرفی حوزه علمی اسکندریه، معرفی علومی که از تمدن‌های دیگر به دنیای اسلام انتقال یافت، طبقه‌بندی علوم در دنیای اسلام و علل گرایش مسلمانان به علوم مختلف را مدنظر قرار داده است. فصل دوم با عنوان تاریخ علوم غیردینی در تمدن اسلامی؛ به تاریخ ریاضیات، نجوم، تاریخ طبیعی، علم‌الحیل یا مکانیک، شیمی، فیزیک، پزشکی، فلسفه، منطق، تاریخ‌وجغرافیا می‌پردازد. فصل سوم تاریخ علوم دینی در تمدن اسلامی، به تاریخ علومی مانند قرائت، تفسیر، حدیث، اصول، فقه، فقه‌کلام و عرفان و تصوف توجه کرده است.  در مقدمه کتاب درباره اهمیت تاریخ علم آمده است: «تاریخ علم جزئی از تاریخ است و همان‌گونه که هیچ ملتی نمی‌تواند تاریخ گذشته خود را فراموش کند و به کنار زند، تاریخ علم را هم نمی‌توان به دلیل آنکه مربوط به علوم قدیم است، کناری نهاد و نیاموخت و تدریس نکرد. در تاریخ علم همیشه اینگونه نیست که زنده کردن و دوباره رواج‌دادن آن علوم مهم باشد تا در نتیجه گفته شود چنین عملی در بسیاری از حوزه‌ها بی‌حاصل است.» نویسندگان همچنین توضیح می‌دهند که آگاهی از تاریخ علم به فهم حوزه‌های دیگری از فرهنگ و تمدن یک ملت کمک می‌کند و گاه کلید فهم مشکلات می‌شود. آگاهی از تاریخ علم درواقع، آگاهی از اخلاق علمی و آشنایی با روح و سرگذشت دانشمندان بزرگ گذشته است. تاریخ علم در اسلام نیز در پی آن است که توان‌بخشی از فرهنگ جهانی و سنت‌های فکری در این رشته از فعالیت‌های حیاتی انسان را بازسازی کند و جریان‌های تاریخی و سیر اندیشه‌ها در زمان و مکان را بازشناساند و نقش تمدن جهانی اسلام را در این میان تعیین کند. کتاب «تاریخ علم در تمدن اسلامی» نوشته محمدعلی چلونگر و محمدباقر خزائیلی در ۲۹۳ صفحه و شمارگان ۵۰۰ نسخه و به قیمت ۱۶۸۰۰ تومان از سوی انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه منتشر شده است. ]]> اندیشه و علوم اجتماعی Fri, 19 Jul 2019 07:39:15 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/278246/جایگاه-علمی-ایرانیان-دوران-باستان-چگونه