خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) - پربيننده ترين عناوين علوم‌انسانی :: نسخه کامل http://www.ibna.ir/fa/history_politic Tue, 24 Oct 2017 12:50:07 GMT استوديو خبر (سيستم جامع انتشار خبر و اتوماسيون هيئت تحريريه) نسخه 3.0 /skins/default/fa/normal3/ch01_newsfeed_logo.gif تهيه شده توسط خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) http://www.ibna.ir/ 100 70 fa نقل و نشر مطالب با ذکر نام خبرگزاری کتاب ايران آزاد است. Tue, 24 Oct 2017 12:50:07 GMT علوم‌انسانی 60 کار سترگ را خانم‌ها خیلی بهتر از آقایان انجام می‌دهند http://www.ibna.ir/fa/doc/report/253197/کار-سترگ-خانم-ها-خیلی-بهتر-آقایان-انجام-می-دهند به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) یازدهمین برنامه از سلسله نشست‌های عصر کتاب ویژه بزرگداشت دکتر منصوره اتحادیه عصر امروز دوشنبه (یکم آبانماه) در سرای کتاب موسسه خانه‌کتاب برگزار شد.   مجید غلامی جلیسه، مدیرعامل خانه‌کتاب در این آیین گفت: در بسیاری موارد تلاش‌های یک پژوهشگر در جامعه ناشران ما ناشناخته است. یکی از مهم‌ترین دلایلی که باعث شد این بانوی پیشکسوت به‌عنوان اولین زن ناشر در ایران فعالیت کند دغدغه جدی‌ وی در حوزه نشر تاریخ بود.   وی ادامه داد: منصوره اتحادیه ثابت‌قدم به‌دنبال پخش کتاب‌ها، آثار و پژوهش‌هایی بود که از نظر وی بایسته و درست بوده‌اند هرچند از نظر بسیاری این‌طور نبود. اتحادیه از کسوت استادی قدم به عرصه‌ نشر گذاشت، نشر پرباری که امروز جامعه ما به‌ویژه جامعه تاریخ‌پژوهان مدیون تلاش‌های سالیانه منصوره اتحادیه است.   مدیرعامل خانه‌کتاب بیان کرد: منصوره اتحادیه در مدت فعالیت در حوزه نشر حدود 200 اثر ارزشمند راهی بازار نشر کرد که این آثار پژوهشی آن چنان در جامعه ما با استقبال روبه‌رو شد که حدود یک‌سوم آثار به چاپ مجدد رسیدند. بیش از 95درصد آثار را در نشر خودشان منتشر کرده که این نشان از عزم راسخ منصوره اتحادیه در این راه دارد.   غلامی جلیسه ادامه داد: یکی دیگر از ویژگی‌های وی شاگردپروری است و نسل جدیدی از پژوهشگران به‌ویژه بانوان از شاگردان این پژوهشگر هستند. تمامی این ویژگی‌ها باعث می‌شود انسان به‌احترام این همه تلاش وی برای ادای دین به تاریخ این مملکت تمام قد بایستد. منصوره اتحادیه ثابت کرد که کار سترگ را خانم‌ها خیلی بهتر از آقایان می‌توانند انجام دهند. حداقل در حوزه تخصصی‌ وی این موضوع ثابت شده است   وی افزود: اگر تلاش‌های این تاریخ‌نگار در نقش پژوهشگر، استاد، راهنما و ناشر نبود بسیاری از اتفاقات تاریخ ما در گوشه کتابخانه‌ها باقی می‌ماند. به یُمن تلاش شبانه‌روزی منصوره اتحادیه اطلاعات بسیار ارزشمندی از دل تاریخ در اختیار داریم که می‌تواند مبنای پژوهش‌های بسیاری باشد. امیدواریم عمر وی دراز و پربرکت باد تا باز هم شاهد اتفاقاتی بهتر و پربارتر در عرصه پژوهش و حوزه نشر تاریخ باشیم. ]]> علوم‌انسانی Mon, 23 Oct 2017 13:55:03 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/253197/کار-سترگ-خانم-ها-خیلی-بهتر-آقایان-انجام-می-دهند ​شناخت گذشته بهترین درس ما از تاریخ است http://www.ibna.ir/fa/doc/report/253206/شناخت-گذشته-بهترین-درس-تاریخ به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) یازدهمین برنامه از سلسله نشست‌های عصر کتاب ویژه بزرگداشت دکتر منصوره اتحادیه، عصر امروز دوشنبه (یکم آبان) با حضور مجید غلامی جلیسه، مدیرعامل موسسه خانه‌کتاب، نجفقلی حبیبی، حجت‌الاسلام محمود دعایی، غلامرضا امیرخانی، معاون کتابخانه ملی، سیدعلی آل‌داوود، کاوه بیات، ژاله آموزگار، کریم مجتهدی و جمعی از اهالی فرهنگ و ادب و نشر در سرای کتاب موسسه خانه کتاب برگزار شد.   هر جامعه‌ای احتیاج به دانستن تاریخ دارد منصوره اتحادیه نیز در بخش پایانی این آیین با سپاس از موسسه خانه‌کتاب در برپایی این آیین عنوان کرد: هر جامعه‌ای احتیاج به دانستن تاریخ دارد تا ارتباط خود را با سایر جوامع بشناسد. تاریخ هم از جنبه‌های کاربردی و هم از جنبه‌های احساسی آن مهم است. امروز با مرور برخی از آثارم شما را دعوت می‌کنم، همراه با من سیری در تاریخ داشته باشید.   وی ادامه داد: بعد از 35 سال تحقیق و تالیف متوجه شدم که در این سال‌ها در چه ماجراهای هیجان‌انگیزی حضور داشتم، با چه بزرگانی آشنا شدم و تاریخ ما چه پستی و بلندی‌هایی داشته است، در واقع در این مدت تاریخ را احساس کردم.   این پیشکسوت نشر حوزه تاریخ بیان کرد: ما از آغاز کار در «نشر تاریخ» به مجموعه‌‌های اسناد و خاطرات رجال دسترسی داشتیم و بسیاری از این خاطرات را به‌صورت اسناد خام و یا در قالب کتاب عرضه کردیم. هدف ما از چاپ کتاب‌های تخصصی و اسناد، شناخت هرچه بیشتر شرایط کشور، روابط سیاستمداران، روابط خارجی و آداب و رسوم است.   اتحادیه در ادامه در معرفی برخی از مهمترین آثار منتشر شده در «نشر تاریخ» گفت: «خاطرات حسینقلی‌خان» که مجموعه‌ خاطرات و مکاتبات وی است، نخستین کتاب ما در نشر تاریخ بود. «دارالخلافه تهران» نیز از اولین کتاب‌های ما بود که از جنبه‌های مختلف در شناخت تهران بسیار اهمیت دارد چراکه در این کتاب سیر تحول شهر تهران در دوره‌های تاریخی به‌خوبی مشاهده می‌شود. از دیگر آثار می‌توان به کتاب «صرافی و صرافان»، «امنیت شهر» و «زندگی سیاسی رضاقلی‌خان نظام‌السلطنه» اشاره کرد.   وی در پایان اظهار کرد: بهترین درسی که می‌توانیم از تاریخ بگیریم این است که گذشته را بفهمیم و هرچه بیشتر از گذشته بدانیم به آب و خاکمان بیشتر علاقه‌مند می‌شویم.  دغدغه‌های سه‌گانه منصوره اتحادیه امیرخانی در این آیین درباره مهمترین شاخصه‌های کاری و شخصیتی منصوره اتحادیه بیان کرد: آنچه که در آثار اتحادیه به‌خوبی نمایان است دغدغه‌های سه‌گانه منصوره اتحادیه است. این دغدغه‌‌ها عبارتند از پرداختن به تاریخ معاصر ایران (یک‌قرن اخیر)، انتخاب شخصیت‌های اصلی بیشتر کتاب‌هایشان از میان خانم‌ها و پرداختن به شهر تهران به‌عنوان زادگاه. وی یک تهران‌شناس برجسته است که آثار بسیاری درباره تاریخ تهران منتشر کرده‌ است.   وی ادامه داد: در بحث روش تحقیق ما معتقدیم که موضوع باید برای محقق مسأله باشد و بیشتر آثار منصوره اتحادیه از این نوع است. این تاریخ نگار ارتباط خوبی با خاندان‌های معروف تهران و ایران داشته که از آن استفاده‌های بسیاری هم برده است. از جمله آثار ارزشمند وی می‌توان به انتشار خاطرات باقر کاظمی در پنج جلد اشاره کرد که سند مهمی درباره فعالیت‌های این شخصیت در وزارت امورخارجه و دوره پهلوی است.   معاون کتابخانه ملی گفت: یکی دیگر از ویژگی‌های شخصیتی منصوره اتحادیه، نوع نگاه در آثارش است. اتحادیه کارهایی کرده که یا برای اولین‌بار صورت گرفته و یا اینکه دیگر کسی در آن زمینه کاری انجام نداده است. با اطمینان می‌توانم بگویم که کار ضعیف در آثار ایشان ندیده‌ام. دکتر علی قیصری، استاد دانشگاه سن‌دیه‌گو و سردبیر مجله Iranian Studies نیز برای این آیین، پیامی به شرح زیر ارسال کرد:   «باسلام خدمت حضار محترم و تشکر از همکاران خانه کتاب برای برپای مجلش بزرگداشت از پژوهنده گرانقدر سرکار خانم دکتر منصوره اتحادیه (نظام‌مافی) برای پژوهندگان تاریخ متاخر ایران نام خانم دکتر اتحادیه و همکاران در نشر تاریخ ایران نامی آشناست. شماری از اسناد تاریخ سیاسی، اجتماعی، و اقتصادی ایران که تا پیش از تشکیل دولت مدرن به‌علت نبود یا کمبود بایگانی‌های دولتی و اداری، هنوز در نزد برخی از خانواده‌ها که سوابق دیوانی یا بازرگانی داشتند موجود بود، طی سالیان گذشته به‌همت خانم دکتر اتحادیه و همکاران ایشان در نشر تاریخ ایران تصحیح و منتشر گردیده‌اند. نشر این اسناد مستقیما بر کیفیت کار پژوهندگان تارخی ایران، چه در داخل و چه در خارج، موثر و مفید بوده است. این‌گونه اسناد دارای اطلاعات و داده‌های تازه‌ای از تاریخ متاخر ایران هستند، و البته مکمل اسناد بایگانی‌های خارج می‌باشند که اغلب توسط کارگزاران غیرایرانی که آشنایی کمتری با ظرایف و زوایای اجتماعی و فرهنگی ایران داشتند نگاشته می‌شدند. ویژگی‌ دیگر پژوهش‌های خانم دکتر اتحادیه، و کارنامه نشر تاریخ ایران به‌طور کلی، همان گستردگی زمینه و تنوع اسناد مطالبی است که در سالهای گذشته عرضه کرده‌‌اند ـ از سفرنامه و خاطرات گرفته تا حوالجات مالی و سایر مکاتبات و مکتوبات دیوانی. این متون هم گوشه‌هایی از روابط درونی اقشار و اصناف اجتماعی را نشان می‌دهند و هم کمک می‌کنند تا پیوندهای متنوع در میان گروه‌های اجتماعی را بهتر بشناسیم. این اسناد همچنین تصویر روشنی از ذهنیت و زبان اداری و تجاری و همچنین سبک و سیاق نگارش در تنظیم اسناد را به پژوهنده عرضه می‌دارند، و در مجموع برای شناخت بهتر و جامع‌تری از تاریخ ایران بسیار مفید هستند. توفیق هرچه بیشتر سرکار خانم دکتر اتحادیه را در پژوهش‌های ارزشمند علمی و خدمات فرهنگی آرزومندم.   علی قیصری 26 مهرماه 1396» ]]> علوم‌انسانی Mon, 23 Oct 2017 16:40:50 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/253206/شناخت-گذشته-بهترین-درس-تاریخ منصوره اتحادیه: گذشته را بفهمیم http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/253209/منصوره-اتحادیه-گذشته-بفهمیم به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، منصوره اتحادیه  در بخش پایانی آیین بزرگداشت خود با سپاس از موسسه خانه‌کتاب در برپایی این آیین گفت: هر جامعه‌ای احتیاج به دانستن تاریخ دارد تا ارتباط خود را با سایر جوامع بشناسد. تاریخ هم از جنبه‌های کاربردی و هم از جنبه‌های احساسی آن مهم است. امروز با مرور برخی از آثارم شما را دعوت می‌کنم، همراه با من سیری در تاریخ داشته باشید.   بعد از 35 سال تحقیق و تالیف متوجه شدم که در این سال‌ها در چه ماجراهای هیجان‌انگیزی حضور داشتم، با چه بزرگانی آشنا شدم و تاریخ ما چه پستی و بلندی‌هایی داشته است، در واقع در این مدت تاریخ را احساس کردم.   ما از آغاز کار در «نشر تاریخ» به مجموعه‌‌های اسناد و خاطرات رجال دسترسی داشتیم و بسیاری از این خاطرات را به‌صورت اسناد خام و یا در قالب کتاب عرضه کردیم. هدف ما از چاپ کتاب‌های تخصصی و اسناد، شناخت هرچه بیشتر شرایط کشور، روابط سیاستمداران، روابط خارجی و آداب و رسوم است.   «خاطرات حسینقلی‌خان» که مجموعه‌ خاطرات و مکاتبات وی است، نخستین کتاب ما در نشر تاریخ بود. «دارالخلافه تهران» نیز از اولین کتاب‌های ما بود که از جنبه‌های مختلف در شناخت تهران بسیار اهمیت دارد چراکه در این کتاب سیر تحول شهر تهران در دوره‌های تاریخی به‌خوبی مشاهده می‌شود. از دیگر آثار می‌توان به کتاب «صرافی و صرافان»، «امنیت شهر» و «زندگی سیاسی رضاقلی‌خان نظام‌السلطنه» اشاره کرد.   بهترین درسی که می‌توانیم از تاریخ بگیریم این است که گذشته را بفهمیم و هرچه بیشتر از گذشته بدانیم به آب و خاکمان بیشتر علاقه‌مند می‌شویم.  ]]> علوم‌انسانی Mon, 23 Oct 2017 19:05:25 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/253209/منصوره-اتحادیه-گذشته-بفهمیم جدیدترین شماره فصلنامه نقد کتاب اطلاع‌رسانی و ارتباطات به پیشخان آمد http://www.ibna.ir/fa/doc/book/253158/جدیدترین-شماره-فصلنامه-نقد-کتاب-اطلاع-رسانی-ارتباطات-پیشخان-آمد به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) شماره 13 و 14 فصلنامه نقد کتاب اطلاع‌رسانی و ارتباطات ویژه بهار و تابستان سال 1396 منتشر شد. سخن سردبیر این شماره به مطالبی با آیا ساده‌نوشتن ما را از علمی‌نوشتن باز می‌دارد اختصاص دارد. داریوش مطلبی در این شماره می‌نویسد: «اغلب مردم به‌ویژه کسانی که تجربه‌های کمتری در نوشتن دارند تصور می‌کنند زمانی نوشته‌ای علمی است که پر از مفاهیم و اصطلاحات سخت و پیچیده باشد و غیر این بیانگر کم‌سوادی و بی‌دانشی نویسنده است برای همین هر روز به مقاله‌ها و کتاب‌های زیادی برمی‌خوریم که فهم آنها برای ما مشکل است و از درک راحت آنها عاجزیم. البته این مشکل تنها محدود به نویسندگان تازه‌کار نیست و برخی از نویسندگان نیز که صاحب چندین مقاله و کتاب هستند در آثارشان با این مشکل مواجه‌اند. مطالعه نوشته‌های این گروه از نویسندگان که در استفاده از کلمات پیچیده و نامأنوس اصرار دارند این شبهه را در ذهن خواننده ایجاد می‌کند که آنها نوشته‌ای را علمی می‌دانند که در آن از کلمات ثقیل و دور از ذهن زیاد استفاده شده باشد و سوالی که باید به آن پاسخ داده شود این است که آیا ساده‌نوشتن ما را از علمی نوشتن باز می‌دارد؟ مفاهیم در هر قالب و با هر هدفی نوشته شود برای مخاطب خاصی منتشر می‌شود و هرچقدر با زبان و ادبیات معمول این گروه همخوانی بیشتری داشته باشد در جذب آنها موفق‌تر خواهد بود جزء در آثار ادبی که استفاده از آرایه‌های ادبی در آن معمول است و سردرگمی و دشواری متن تا اندازه‌ای نقص محسوب نمی‌شود در سایر نوشته‌های علمی که هدف آنها انتقال دانش از شخص یا گروه به شخص یا گروهی دیگر است ساده‌نویسی اهمیت فراوانی دارد.»   در بخش «نقد اطلاع‌رسانی» این شماره مطالبی همچون کتابی که بارها باید خواند: نقدی بر کتاب نظریه‌ انتقادی برای علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی به قلم مرتضی کوکبی، نقد و بررسی و کتاب دستورالعمل‌های چاپ مقالات براساس رهنمودهای انجمن روانشناسی آمریکا به قلم علیرضا اسفندیاری مقدم، پیاده‌سازی فناوری اطلاعات در کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی به قلم یعقوب نوروزی، نقد کتاب گویا به قلم سپیده فهیمی‌فر، استانداردها و رهنمودهای کتابخانه‌های عمومی استرالیا به قلم میترا صمیعی، چگونه پیایندها در مارک ایران توصیف می‌شوند به قلم ملیحه درخوش و نقدی بر کتاب‌شناسی پروفسور حمید مولانا به قلم اعظم نجف‌قلی نژاد منتشر شده است.   مخاطبان در بخش «نقد ارتباطات» این شماره می‌توانند مطالبی را با عناوین راهنمای عملی در روش‌های پژوهش کیفی و نقد کتاب راهنمای عملی تحلیل گفتگو، گفتمان و سند نوشته حسن بشیر، نقد کتاب پیام اجتماعی رسانه نوشته علی‌اصغر کیا، رسانه‌های نوین و مسایل اجتماعی جدید در ایران نوشته یوسف خجیر و کتاب بومی برای روزنامه‌نگاران آینده نوشته سعید ارکان‌زاده یزدی را مشاهده کنند.   تأملی دوباره بر حقوق نرم‌افزارها، آنچه کتاب حمایت‌های حقوقی از پدیدآورندگان نرم‌افزار به ما می‌آموزد به کوشش زهرا شاکری، پژوهش‌های میان‌رشته‌ای: نظریه و فرایند به قلم عصمت مومنی و نقد و بررسی کتاب تجاری‌سازی دانش در مراکز تحقیقاتی و دانشگاه‌ها (مفاهیم، الزامات و روش‌ها) به قلم حسینعلی جاهد عناوین مطالبی است که در بخش «نقد حوزه بین‌رشته‌ای» این شماره از فصلنامه نقد کتاب اطلاع‌رسانی و ارتباطات درج شده است.   همچنین حسین امجدی در بخش «شایسته ترجمه» این شماره مطلبی را با عنوان دولت 20 رسانه‌های اجتماعی برای خدمات دولتی درج کرده است و ناهید رستمی و محمود سنگری نیز مطلبی را با‌عنوان معماری اطلاعات: طراحی و یکپارچه‌سازی در فضای اطلاعات منتشر کرده‌اند.   «نقد دیروز» این شماره از فصلنامه نیز به مطلبی از سعید اسدی با عنوان هم‌نویسندگی بر پایه ویکی‌نویسی، نقدی بر کتاب مقدمه‌ای بر علم اطلاعات و فناوری اختصاص دارد.   پایان‌بخش فصلنامه نقد کتاب اطلاع‌رسانی و ارتباطات بخش «جستار» است که به‌مطالبی باعناوین کتابفروشی‌های آنلاین پدیده‌ای نوین در عصر تجارت الکترونیک به قلم طاهره غلامی، کتابخانه‌های عمومی در خدمت ترویج علم به قلم داریوش مطلبی، آرشیو و اجتماع: آرشیو را با نوشتن آغاز کنیم به قلم رحمان معرفت. اعتبارسنجی دایرة‌المعارف‌های کودکان و نوجوانان منتشر شده به قلم آزادمهر دانش‌فاطمیه و محسن حاجی‌زین‌العابدینی و نگاهی به تجربیات و فعالیت‌های کتابخانه دیجیتالی تبیان به قلم امیرحسین بهبودی یزدی و نیره جعفری‌فر اختصاص دارد. فصلنامه «نقد کتاب اطلاع‌رسانی و ارتباطات» در 224 صفحه با بهای 10 هزار تومان از سوی موسسه خانه کتاب منتشر شده و در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است.   ]]> علوم‌انسانی Mon, 23 Oct 2017 05:24:16 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/253158/جدیدترین-شماره-فصلنامه-نقد-کتاب-اطلاع-رسانی-ارتباطات-پیشخان-آمد بررسی جامعه‌شناسی کتاب‌خوانی در شماره جدید فصلنامه نقد کتاب علوم اجتماعی http://www.ibna.ir/fa/doc/book/253156/بررسی-جامعه-شناسی-کتاب-خوانی-شماره-جدید-فصلنامه-نقد-کتاب-علوم-اجتماعی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) چهاردهمین شماره فصلنامه نقد کتاب علوم اجتماعی ویژه تابستان 1396 از سوی موسسه خانه کتاب منتشر شد. سخن سردبیر این شماره به جامعه‌شناسی کتاب‌خوانی نوشته محمدرضا رسولی اختصاص داشته است. در بخشی از این مطلب می‌خوانیم: «امروزه علم جامعه‌شناسی پای خود را به گستره مهم فرهنگی کتاب و مطالعه باز کرده است به‌طریقی که از جامعه‌شناسی مطالعه و کتابخوانی به‌عنوان شاخه علمی نام می‌برد که بر شناخت کم‌ و کیف مطالعه در میان گروه‌های جامعه متمرکز شده و به‌بررسی نقش عوامل اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و ... و روند مطالعه در اشکال مختلف فردی و جمعی می‌پردازد. جامعه‌شناسان بر این اعتقادند که کتاب و کتابخوانی جزء مهمی از رشد فرهنگی است که به تبع آن فرایند توسعه ملی را فراهم می‌کنند بنابراین هرتحول و جهش مطلوبی در پرتو رشد فرهنگی حاصل می‌شود در واقع میزان کتابخوانی در کشورها بسته به فرهنگ و تاریخ آنها متفاوت است و در ممالک پیشرفته درصد قابل توجهی از مردم به کتاب و مطالعه گرایش دارند لذات تغییرات اساسی و بنیادین در هرجامعه وابستگی کاملی به وجود نهادهای فکری و فرهنگی آن جامعه دارد. مطالعه به افزایش قدرت تحلیل، انباشت علمی، اعتلای آگاهی نسبت به خود و جهان پیرامون می‌انجامد و در بالابردن قدرت شناخت و مدارا با دیگران و افزایش مصونیت در برابر هر اندیشه تک‌بعدی که انسان را به ورطه سلطه‌گری یا سلطه‌پذیری می‌کشاند موثر است. کتابخوانی موجب پیوند فرد به تفکرات برخاسته از ناخودآگاه جمعی و حافظه تاریخی نویسنده می‌شود و مخاطب را به جهان غیرشخصی متصل می‌سازد.» در بخش «نقد شفاهی» مطالبی با عناوین پیامدهای فرهنگی و اجتماعی عدم گرایش به کتاب و کتابخوانی در ایران در گفت‌وگو با دکتر محمد امین قانعی راد، علی زمانیان و عبدالحسین ضمیری و نشست نقد و بررسی شرایط امکان علوم اجتماعی با حضور محمد امین قانعی راد، محمد علی مرادی و سید جواد میری درج شده است.   نراقی، از عمل‌گرایی تا تحلیل اجتماعی ـ سیاسی نوشته امید علی احمدی، مناسبات فلسفه وعلوم اجتماعی در فلسفه اسلامی و غرب نوشته مالک شجاعی جشوقانی، روایت شناسی یا تحلیل گفتمان نوشته سید علی  اصغر سلطانی، کندوکاوی درباره جامعه‌شناسی سالمندی نوشته عالیه شکربیگی، جهان بینی و جنبش‌های اجتماعی در ایران نوشته نیما اکبری و مبانی نظریه‌پردازی نوشته فریبا صیاد عناوین مطالبی است که در بخش «نقد تالیف» منتشر شده است.   مخاطبان در بخش «نقد ترجمه» می‌توانند مطالبی با عناوین جامعه‌شناسی کار در مدرنیته باز‌اندیشانه به قلم غلامعباس توسلی، کتابی برای راهنمایی پژوهشگران به قلم امید علی مسعودی، تورق تاریخ زنان فراموش شده خاورمیانه به قلم مریم نورائی نژاد درآمدی بر پژوهش‌های روش‌های آمیخته به قلم حامد زندی و جامعه‌شناسی هنر: نظریه و عمل به قلم فروغ خیبری مشاهده کنند.   در بخش «نقد لاتین» این شماره نیز مطلبی با عنوان «نظارت و جامعه در عصر تکنولوژی برتر» به قلم نسرین پورهمرنگ منتشر شده است. «جامعه‌شناسی والهیات: پیوند و تعارض» عنوان مطلبی است که به قلم ابوالفضل مرشدی در بخش نقد دیروز به چاپ رسیده است. فصلنامه نقد کتاب علوم اجتماعی با هدف معرفی و رو نق کتاب‌ها و بررسی مسائل و مشکلات نشر کشور در این حوزه فعالیت می‌کند. این فصلنامه به قیمت 10000 تومان و به همت مؤسسه خانه کتاب منتشر شده است. ]]> علوم‌انسانی Mon, 23 Oct 2017 05:26:05 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/253156/بررسی-جامعه-شناسی-کتاب-خوانی-شماره-جدید-فصلنامه-نقد-کتاب-علوم-اجتماعی تنکابنی: احمد کتابی متعلق به گفتمان توسعه و هویت ملی است http://www.ibna.ir/fa/doc/report/253203/تنکابنی-احمد-کتابی-متعلق-گفتمان-توسعه-هویت-ملی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) آیین نکوداشت خدمات علمی و فرهنگی احمد کتابی و رونمایی از کتاب «سعدی و علوم اجتماعی» عصر امروز دوشنبه (یکم آبانماه) با حضور جمعی از استادان حوزه اقتصاد، ادبیات، علوم‌اجتماعی و... در کمیسیون ملی یونسکو برگزار شد.   سعداله نصیری قیداری، دبیر کل کمیسیون ملی یونسکو در بخشی از این نشست با انتقاد از فراموشی آموزه‌های معنوی در جامعه گفت: متاسفانه امروزه ما از آموزه‌های ادبی و معنوی چون حافظ، نظامی، جامی و... دور شده‌ایم و در مقابل آن به مادیات روی آورده‌ایم. درحالی‌که مکاتبی چون اشراق لذات بیشتری به ما می‌دادند.   وی اظهار کرد: آثار استادانی چون احمد کتابی سرشار از آموزه‌های معنوی است و ما می‌توانیم از این آموزه‌ها برای خود بهره ببریم.   نماد همزیستی در آثار ادبای ما دیده می‌شود احمد محیط طباطبایی نیز در بخش دیگری از این نشست با اشاره به خدمات علمی کتابی در حوزه جمعیت‌شناسی گفت: احمد کتابی در حوزه خویشاوندی و مردم‌نگاری فعالیت‌های حائز اهمیتی داشته و به گنجینه میراث فرهنگی کشور افزوده است. چنان‌چه در سرزمین ما به مکتوبات ادبی نگاه کنیم می‌بینیم که در آثار اشخاصی چون نظامی گنجوی که تراژدی‌نویس بوده نمادهای صلح و همزیستی بیشتر دیده می‌شود این درحالی است که در سخنان رهبران حاکم سیاسی کمتر چنین چیزی را می‌بینیم. وی افزود: بنابراین در فرهنگ ما آثار افرادی مانند، حافظ، سعدی، فارابی و ... پرچمدار همزیستی، وفاق و رفتار صلح‌آمیز میان انسان‌هاست و اتفاقا یکی از تحقیقات دکتر کتابی هم مربوط به تساهل و تسامح ایرانیان است که به‌عنوان یک ویژگی فرهنگی در کمتر نقطه دیگری از جهان دیده می‌شود.   وی ادامه داد:‌ البته در میان خود ایرانیان هم گاهی ویژگی‌های فرهنگی شاخص خاصی داشته است به‌طورمثال بلوچی‌ها گروه‌های نزدیک به خود را بلوچیزه کرده‌اند و تعاملی از شیعیان و سنی‌ها را در این منطقه می‌توانیم ببینیم.   محیط‌ طباطبایی در پایان گفت: هریک از تحقیقات دکتر کتابی درباره جمعیت‌شناسی فارغ از مخالفت و موافقت با آن موضوعات حایز اهمیت و قابل تاملی دارد که می‌تواند فرایند فرهنگی در ایران را شرح دهد.   نگاهی به آثار پربار دکتر کتابی بهادر باقری دانشیار دانشگاه خوارزمی در بخش دیگری از این نشست برخی از آثار احمد کتابی را مورد نقد و بررسی قرار داد و اظهار کرد: حوزه اصلی این پژوهشگر پیشکسوت حقوق، مطالعات اجتماعی و اقتصاد است با این وجود به ادبیات روی آورده و البته حاصل کار فوق‌العاده‌ای هم داشته است این در حالی است اغلب کسانی‌که از حوزه‌های غیر از ادبیات به این بخش آمده‌اند نتوانستند در این حوزه دستاورد خوبی داشته باشند اما ما در کتاب‌های دکتر حسابی دستاورد خوبی را مشاهده می‌کنیم به‌طورمثال یکی از بهترین آثار وی جلوه‌های مدارا در آثار سخنوران بزرگ فارسی است.   این مدرس دانشگاه با اشاره به کتاب دیگر دکتر احمد کتابی درباره سعدی گفت: کتابی در این اثر پژوهش غنی‌ روی مفاهیم علوم‌اجتماعی و پیوند آن با اشعار سعدی انجام داده است و ما در شعر سعدی می‌توانیم چندین موضوع مرتبط به اقتصاد و مسایل مالی را پیدا کنیم. البته این کتاب نیازمند توضیحات بیشتری در ابتدای مداخل است چراکه مخاطبانی که به حوزه علوم اجتماعی آشنایی چندانی ندارند لازم است تا با مطالعه این مداخل آشنایی ابتدایی با مفاهیم علوم‌اجتماعی پیدا کنند. همچنین در پایان هر بخش می‌تواند یک نتیجه‌گیری به کتاب اضافه شود.   به‌گفته باقری، کتاب «جملگی احوال توست» نیز از کتاب‌های خواندنی وی است و در آن دکتر کتابی مفاهیم شعر مولانا را به‌خوبی بررسی کرده است.   کتابی یک شخصیت چندضلعی دارد حمید تنکابنی نیز در بخش دیگری از این نشست با بیان اینکه کتابی یک شخصیت چندضلعی دارد و در رشته‌های مختلفی چون اقتصاد، جمعیت‌شناسی و ادبیات فعالیت کرده است، گفت: یکی از مسایل حل نشده حوزه تاریخی ما مساله توسعه است و اینکه چگونه باید پیشرفت کنیم این مساله از قرن پانزدهم و شانزدهم و عصر روشنگری گریبانگیر کشورها بود در حین اینکه بسیاری از کشورها توانستند نسبت خود را با توسعه مشخص کنند بسیاری دیگر نیز از قافله توسعه عقب ماندند.   وی با اشاره به اینکه سه‌گفتمان نسبت به توسعه در کشور وجود دارد گفت: نخستین گفتمان تقلید است که پیروان آن معتقد به تقلید بی‌چون‌و چرا از غرب هستند گفتمان دوم اعراض و گفتمان سوم هم تلفیق توسعه و هویت ملی است که دکتر کتابی در این گفتمان قرار می‌گیرد.   این استاد دانشگاه تاکید کرد: ما فرهنگ کم‌صدایی داریم و اگر بتوانیم از تحقیقات افرادی چون کتابی برای سامان‌دادن به این فرهنگ استفاده کنیم می‌توانیم به موفقیت‌های بیشتری برسیم. متاسفانه یکی از مشکلات ما در این حوزه عدم شناخت از ویژگی‌های فرهنگی‌مان است به‌طورمثال اغلب کسانی که از حوزه‌های دیگر وارد ادبیات می‌شوند سهم سطحی از این حوزه دارند و به‌همین دلیل دچار کج‌فهمی از ادبیات می‌شوند.   کتابی مصداق معلمی است حجت‌الاسلام سید سجاد علم‌الهدی علم‌الهدی نیز در ادامه این نشست برخی از ویژگی‌های شخصیتی دکتر کتابی را برشمرد و گفت: وی یکی از مصادیق مطالعات بین رشته‌ای هستند که امروزه ضرورت آن در کشور احساس می‌شود کتابی از استادانی است که در حوزه اقتصاد، علوم‌اجتماعی و ادبیات فعالیت کرده و توانسته پیوند بین حوزه‌های مختلف ایجاد کند. او مصداق مطالعه عمیق و عالمانه بین رشته‌ای است.   وی همچنین با اشاره به نگاه تجاری استادان امروزی به مقوله آموزش گفت: کتابی از جمله استادانی است که به‌معنای واقعی کلمه معلمی می‌کند و از آنجا که بسیار متواضع است ارزش علمی او درک نشده است.   علم‌الهدی در پایان سخنانش گفت:‌ تواضع دکتر کتابی باعث شده افراد نسبت به ارزش علمی او ناآگاه باشند و امیدوارم که حس مسئولیت‌پذیری که وی نسبت به مقوله آموزش و پژوهش دارد در جامعه علمی ما تقویت شود.   فقدان میراث فرهنگی در جامعه امروزی مهدی گلشنی نیز در بخش پایانی این مراسم طی سخنانی کوتاه با تاکید بر آموزش میراث فرهنگی به نسل جوان گفت: فقدان میراث فرهنگی یکی از مشکلات جامعه امروزی ماست که نسل جوان به آن مبتلاست و امیدوارم امروز بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.   وی تاکید کرد: دکتر کتابی از جمله کسانی بوده که از گذشته دغدغه مطالعه و پژوهش داشته و امیدوارم روحیه افرادی مانند او در جامعه تقویت شود. ]]> علوم‌انسانی Tue, 24 Oct 2017 06:00:57 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/253203/تنکابنی-احمد-کتابی-متعلق-گفتمان-توسعه-هویت-ملی «دانشنامه تهران بزرگ»؛ پروژه ملی که حمایت ملی می‌خواهد http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/253100/دانشنامه-تهران-بزرگ-پروژه-ملی-حمایت-می-خواهد به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، «دانشنامه تهران بزرگ» که بخش شمیرانات آن در سی و دومین جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی به‌عنوان اثر برگزیده معرفی شده، مشتمل بر سه بخش شمیرانات، تهران و ری بوده و به مسائل مختلف از حیات اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی تهران می‌پردازد. در دانشنامه تهران بزرگ از تصاویر مرتبط با مداخل استفاده شده که بخشی مربوط به عکس‌های به‌جای مانده از دوره قاجار به بعد و یا گنجینه‌های مجموعه‌داران بوده و بخشی از تصاویر نیز از بناهای تاریخی موجود عکاسی شده است. در بسیاری موارد نیز مانند عمارت صاحبقرانیه، تصاویر قدیم و جدید بنا در کنار مدخل گنجانده شده است.    علی کرم همدانی، سرپرست تدوین «دانشنامه تهران بزرگ» درباره موقعیت جغرافیایی شمیران در تقسیمات گذشته و امروز بیان کرد: بخش شمیرانات این دانشنامه، حوزه جغرافیایی که در زمان قاجاریه به شمیران اطلاق می‌شد و تقسیمات جغرافیایی امروز را شامل می‌شود. لواسانات و رودبار قصران، دو بخش مجزا از شمیران در تقسیم‌بندی قاجاریه بودند. امروزه براساس تقسیمات جدید کشوری، بخش‌های ری، لواسانات، رودبار قصران و شمیران روی هم شهرستان شمیرانات به مرکزیت تجریش را تشکیل می‌دهند. در تقسیم‌بندی دوره قاجار، بخش‌هایی از بلوک شمیران شامل بخش‌هایی از شمال منطقه دو، سراسر منطقه سه، شمال منطقه چهار و منطقه یک شهرداری تهران امروز بوده است.   برگزیده جایزه کتاب سال با اشاره به اینکه در تالیف این دانشنامه، مرز فرضی (بزرگراه رسالت - حکیم) لحاظ شده که تهران را از شمیرانات جدا می‌کند به این ترتیب که شمال بزرگراه شمیران و جنوب آن تهران محسوب می‌شود، ادامه داد: در بخش شمیرانات دانشنامه که در دو جلد تدوین شده، حتی اطلاعات مربوط به تمام روستاهای این بخش‌ها نیز ارائه شده که مثلا شامل روستاهایی در بخش رودبار قصران و لواسانات است که هنوز بافت روستایی خود را حفظ کرده و برخی نیز مانند میگون و فشم تبدیل به شهر شده‌اند یا روستاهایی که در دوره قاجاریه و تا اواسط دوره پهلوی بافت روستایی خود را حفظ کرده‌ و هنوز به تهران نپیوسته بودند و امروزه مانند ونک و نیاوران، محله‌ای از شهر تهران شده‌اند. همچنین به وضعیت روستایی پیشین این روستاها براساس اطلاعات دوره قاجاریه و اوایل پهلوی و وضعیت امروزی آنها اشاره شده است.   مدیر بخش جفرافیای دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی گفت: بخش شمیرانات دانشنامه تهران، سال 93 در یک‌هزار نسخه چاپ شده و یک‌هزار نسخه چاپ دوم آن نیز به اتمام رسیده که شمار قابل توجهی از آن از سوی شورای شهر برای کتابخانه‌های تهران و شهرداری برای مراکز فرهنگی خریداری شده و بقیه نیز در بازار نشر توزیع شده است.   وی درباره پروسه تدوین بخش تهران دانشنامه تهران بزرگ نیز بیان کرد: بخش تهران دانشنامه نیز در دست تالیف و آماده‌سازی است و تا پایان سال جاری در دو جلد منتشر خواهد شد. البته مقالات این دانشنامه آماده بوده و اگر مشکلات مالی و حمایتی در بین نبود، تاکنون به چاپ رسیده بود. پس از چاپ دانشنامه تهران، کار تالیف و آماده‌سازی دانشنامه «ری» انجام می‌شود.   سرپرست دانشنامه تهران بزرگ همچنین در معرفی بخش «ری» از این دانشنامه افزود: «ری»، شامل منطقه 20 شهرداری در بافت شهری تهران است و به خاطر پیوستگی فرهنگی نواحی اطراف (ورامین، پاکدشت، قیامدشت و فشافویه)، شامل این مناطق نیز می‌شود. ما برای «ری» به خاطر پیشینه کهن، محدودیت زمانی قائل شدیم. موقع مدخل‌گزینی متوجه شدیم آنقدر تعداد مداخل آن زیاد است که کل دانشنامه را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد. «ری» دارای تمدن هشت هزار ساله بوده و تنها در زمینه رجال، به سه هزار و 500 شخص منسوب به این شهر در حوزه‌های مختلف مانند فقه، کلام و ادبیات برخوردیم.   همدانی گفت: چون بنا داریم در این دانشنامه درباره تهران بنویسیم، بنابراین از زمان شاه طهماسب در سال 961 (قرن 10 به بعد) که تهران حصار و تبدیل به شهر شد و از «ری» به‌عنوان تابع تهران می‌شنویم، مدخل‌ها نوشته شده است. البته همه آثار باستانی و سایت‌ها و اماکن تاریخی «ری» که مربوط به پیش از قرن دهم بودند نیز در این دانشنامه آمده‌اند. امیدواریم بتوانیم دانشنامه «ری» را در سه جلد جمع‌آوری کنیم.   مدیر بخش جفرافیای دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی با تاکید بر لزوم حمایت‌های مالی از پروژه‌های علمی و تحقیقاتی در سطح ملی، اظهار کرد: کار دانشنامه‌نویسی، زمان‌بر و هزینه‌بر است، چراکه سندی موثق و معتبر بوده و افراد بسیاری به آن مراجعه می‌کنند، بنابراین باید تا حد امکان اطلاعات آن معتبر و علمی باشد. کارشناسان در حوزه‌های مختلف مقالات را می‌نویسند، سپس صحت و سقم منابع و اطلاعات مندرج در مقالات باید بررسی شده تا مقاله آماده چاپ شود. با توجه به زمان‌بر بودن و حساسیت این پروسه، حق‌التالیف این مقالات هم از تالیف یک کتاب بیشتر خواهد بود. انجام کارهایی در حد تالیف این دانشنامه، نیازمند حمایت‌های مالی نهادهای فرهنگی و شهری تهران است. متاسفانه با توجه به شرایط اقتصادی دولت و حتی نگاه‌های سیاسی،‌ دچار مشکلات مالی شدیم.   وی در این باره توضیح داد: شورای شهر در برهه‌ای، بودجه‌ای را برای دانشنامه تهران تصویب کرد، ولی به دلیل برخی نگرش‌های حزبی و یک جریان سیاسی، گفتند که این امر ربطی به شورای شهر ندارد و در دوره بعد که برخی از اعضای شورای شهر پی به اهمیت کار بردند، مجددا بودجه‌ای تصویب شد، ولی بازهم در مراحل نهایی تایید بودجه، در سایه نگاه‌های سیاسی مورد کم‌لطفی قرار گرفت. امیدواریم با تغییرات در شهرداری و شورای شهر تهران، حمایت‌های لازم از این پروژه صورت گیرد. تدوین این دانشنامه، یک کار ملی است که باید مورد حمایت ملی هم باشد به‌ویژه از سوی متولیان فرهنگی شهر تهران و در راس آن شهرداری و شورای شهر. ولی تمام این موارد و ذکر این نکته که برخی از همکاران ما بیش از پنج ماه حقوق و حق‌الزحمه‌ای دریافت نکرده‌اند، مانع از این نشد که ما کارمان را انجام ندهیم.   سرپرست دانشنامه تهران بزرگ درباره مداخل این دانشنامه نیز گفت: دانشنامه تهران بزرگ در مجموع شامل حدود 10 هزار مدخل خواهد شد. در دو جلد بخش شمیرانات حدود یک‌هزار و 300 مدخل و در بخش تهران نیز بین پنج هزار و 500 تا 6 هزار مدخل گنجانده شده و باقی مداخل نیز مربوط به دانشنامه ری است.   همدانی در پایان بیان کرد: امیدواریم دانشنامه تهران بزرگ را که برای تالیف مقالات آن از تهران‌شناسان بزرگ کمک گرفته شده، در پنج یا 6 جلد جمع کنیم. بسیاری از مسائل تهران مندرج در این دانشنامه به‌صورت تاریخ شفاهی یا تحقیقات میدانی (مصاحبه و شماهده) پژوهشگران جوان جمع‌آوری شده است. از جمله استادانی که در تالیف این دانشنامه همکاری داشتند می‌توان به آذرتاش آذرنوش، عبدالحسین آذرنگ، علی بلوکباشی، محمد جعفری قنواتی، مسعود جلالی‌مقدم، اصغر دادبه، محمد مجتهد شبستری، سید مصطفی محقق داماد و حسین معصومی همدانی اشاره کرد. احمد مسجدجامعی نیز از جمله تهران‌شناسانی است که در تدوین این دانشنامه همکاری داشته و عضو شورای علمی دانشنامه تهران بزرگ است.  ]]> علوم‌انسانی Tue, 24 Oct 2017 06:50:07 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/253100/دانشنامه-تهران-بزرگ-پروژه-ملی-حمایت-می-خواهد اتحادیه؛ صاحب‌نظری کم‌نظیر با اطلاعاتی وسیع از دوره قاجار http://www.ibna.ir/fa/doc/note/253227/اتحادیه-صاحب-نظری-کم-نظیر-اطلاعاتی-وسیع-دوره-قاجار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- سید علی آل‌داوود، مدیر دفتر مشاوره حقوقی اهل قلم موسسه خانه کتاب: سخن گفتن از کوشش‌های بی‌سابقه و کم‌نظیر خانم دکتر اتحادیه در عرصه پژوهش‌های تاریخی و در عرصه آموزش‌دادن به دانشجویان و کارآموزان رشته تاریخ به‌سبب دامنه وسیع و گسترده فعالیت‌های ایشان امری دشوار است و قطعا در یک مجلس به همه جوانب آن نمی‌توان پرداخت. دکتر اتحادیه، متخصص تاریخ دوره قاجاریه است، تاریخ بخشی از دوران این سلسله یعنی از میانه عصر ناصرالدین شاه تا زمان انقراض این سلسله، دوره پرمخاطره‌ای که تقریباً 80 سال را دربرمی‌گیرد. او در این زمینه صاحب‌نظری کم‌نظیر با اطلاعاتی وسیع است. آگاهی‌های او نه‌تنها برگرفته از کتاب‌های چاپی و متون خطی است، بلکه وی اسناد و مدارک مفصلی را نیز بررسی کرده که عمده آنها متعلق به خود او یا منسوبان اوست. یکی از ویژگی‌های ایشان، پرداختن انحصاری به تاریخ این دوره محدود است، در توضیح این نکته باید افزود که در ایران محققان و پژوهشگران و استادان به‌ویژه در حوزه‌های تاریخی و ادبیات عموماً رشته خاص و تخصصی را برای پژوهش‌های خود انتخاب نمی‌کنند. در هر زمینه که علاقه و گرایش و کشش پیدا کنند به تحقیق و تفحص می‌پردازند و البته چه‌بسا اکثر این پژوهش‌ها نتیجه قابل‌قبول و ارزنده‌ای هم در برداشته باشد، لیکن اگر اینان همه عشق و علاقه و کوشش خود را در رشته‌ای خاص تمرکز دهند به نتایج مطلوب‌تر و درخشان‌تری دست خواهند یافت. در باب تاریخ اواسط سلسله قاجاریه و انقراض آن، البته منابع خطی و اسناد بی‌شماری در دست است که قسمت عمده آنها به‌صورت خطی باقی‌مانده است و از جمله کتاب‌های متعددی است که تاکنون انتشار نیافته است، به‌ویژه باید از عصر مظفری نام برد که آثار مربوط به تاریخ آن دوره مهم کمتر به‌چاپ‌رسیده، اما یکی از مهمترین آنها «افضل‌التواریخ» تألیف افضل‌الملک کرمانی از دیوانیان و دانشمندان همان عصر است که وقایع پنج‌ساله نخست مظفرالدین‌شاه را با دقت و بی‌طرفی به‌رشته تحریر درآورده و همین کتاب 30 سال پیش به همت دکتر اتحادیه و همکار فاضل ایشان سیروس سعدوندیان تصحیح و انتشار یافته است. برخی دیگر از دست‌نویس‌های کتاب‌های مربوط به این دوره مهم نیز انحصاراً در خاندان دکتر اتحادیه موجود بوده است و تعدادی از آنها از جمله کتب خاطرات را ایشان به‌طبع رسانده‌اند. لازم به یادآوری است که خانم دکتر اتحادیه، خود منتسب به سرخاندان بزرگ حکومت‌مدار و اقتصاددان ایران است؛ خاندان نظام‌مافی، خاندان فرمانفرما و خاندان اتحادیه. در هر سه این دودمان‌ها، اسناد مهم و متعددی در حیطه تاریخ سیاسی و اجتماعی و اقتصادی ایران موجود بوده است، به‌ویژه نزد افراد خاندان فرمانفرما و نظام مافی اسناد و مدارک و نسخه‌های خطی فراوانی نگهداری شده که تقریباً همه آنها از سوی بازماندگان در اختیار خانم دکتر اتحادیه قرار گرفته و او به‌تدریج در درازای این 37 سال آنها را به چاپ رسانده و در باب هریک پژوهش و تحقیق کرده و بر آنها تفسیر و توضیح نوشته است. جز اینها در خاندان اتحادیه به‌ سبب نوع فعالیت‌های اقتصادی، اسناد ذی‌قیمتی وجود داشته و دارد که همه آنها حاوی اطلاعات مهمی در باب مباحث اقتصادی و تجاری اواخر دوره قاجار و اوایل عصر پهلوی است. بخشی از این اسناد و مدارک هم به همت ایشان و همکارانش به معرض انتشار درآمده است؛ اسنادی که برای تدوین تاریخ اقتصادی و اجتماعی ایران مفید و ارزنده و بلکه کم‌نظیر است. حتی برخی از آنها برای وقوف بر گوشه‌‌هایی از تاریخ حقوق در ایران نیز پرفایده است، به‌خصوص آنکه نیای خانم دکتر اتحادیه، مرحوم حاج رحیم اتحادیه، سنت خوبی برقرار کرده بود مبنی بر آنکه کلیه نوشته‌ها و اوراق مربوط به کارهای خود را نگهداری می‌کرد، اوراقی که امروزه برای اطلاع از شیوه زندگی مردم عادی در آن عهد از اهمیت خاصی برخوردار است. به‌نمونه‌ای اشاره می‌کنم: نامبرده در اواخر عصر قاجار در منطقه مرکزی شهر تهران و خیابان لاله‌زار، صاحب املاک و مستقلات وسیعی بوده که مشتمل بر دکاکین مختلف برای مشاغل گوناگون بوده است و او آنها به اشخاص مختلف به اجاره می‌داده است. متن این اجاره‌نامه‌ها که برخی را من ملاحظه و مطالعه کرده‌ام، بسیار دقیق و جامع است، چنانکه هنگام وصف مورد اجاره به تعریف دقیق آن توجه شده است. نگارنده برای تدوین کتابی درباره تاریخ قهوه‌خانه در ایران با اجازه دکتر اتحادیه برخی این اسناد را بررسی کرده و با استفاده از آنها دریافته که فضای قهوه‌خانه در آن عصر چگونه بوده و صاحبان آن مشاغل چه کسانی بوده و چه ویژگی‌هایی داشته‌اند و مال‌الاجاره هر دکان چه مبلغ است و حتی در برخی از آنها ابزار مورد استفاده قهوه‌چیان به وصف درآمده است. با بهره‌گیری از اسناد و مدارک موجود در خاندان‌های فوق، خانم دکتر اتحادیه به کمک همکاران فاضل خود تاکنون کتاب‌های زیادی مشتمل بر پژوهش‌های تاریخی، خاطرات و مجوعه‌های اسناد فراهم آورده، مجموعه‌هایی که امکان گردآوری و تصحیح آن برای افراد و سازمان‌های دیگر وجود نداشته است. کارنامه علمی دکتر اتحادیه همچون کارنامه نشر تاریخ ایران درخشان است. آثار منتشره ایشان را می‌توان در چند مقوله نزدیک به هم قرارداد: 1ـ پژوهش‌های مستقل تاریخی از جمله کتاب‌هایی در باب مجلس و تاریخ مشروطه و تحولات پارلمان در ایران. 2ـ تدوین و مقدمه‌نویسی و تصحیح کتب خاطرات این دوره از جمله خاطرات نظام‌السلطنه در سه جلد که نسخه خطی منحصر آن در اختیار ایشان بوده است. 3ـ کتب اسناد که اکثر آنها برگرفته از مدارک موجود در خانواده‌ ایشان یا منسوبان وی بوده است. 4ـ تصحیح و تحشیه پاره‌ای متون و رساله‌های تاریخی این دوره و نشر مرتب آنها از جمله رساله‌های کوتاهی در فلسفه مشروطیت و حقوق اساسی ایران؛ در نشر و آماده‌سازی این رساله‌ها کسانی چون دکتر صادق سجادی و خانم‌ هما رضوانی و سیروس سعدوندیان با ایشان همکاری داشته‌اند. دکتر اتحادیه ظاهراً «نشر تاریخ» را به‌عنوان یک مؤسسه نشر برای انتشار کتب مربوط به دوره قاجار تأسیس کرده است، اما واقع قضیه این است که مرکز نشر او یک دانشکده و پژوهشکده واقعی است که در آنجا طی سالیان متمادی، افراد بسیاری تحقیق، روش مقاله‌نویسی، سندخوانی و کتاب‌نویسی را فراگرفته‌اند. از این پژوهشکده کسانی فارغ‌التحصیل شده و بی‌آنکه مدرک رسمی دریافت دارند شهرتی به‌دست آورده و به اتکا و استناد آن به کارهای عملی و پژوهشی روی آورده و چه‌بسا تجربه همکاری کوتاه یا بلندمدت با «نشر تاریخ» سبب معرفی و قبولی آنها در موسسات مختلف علمی و فرهنگی در داخل و حتی خارج کشور شده است. پژوهشکده‌ای که بی‌مزد و منت کار کرده و از سوی مراجع رسمی هیچگاه اجر مادی و حتی معنوی دریافت نداشته است. از همین جاست که باید تفاوتی برای مرکز «نشر تاریخ» با موسسات رسمی چون فرانکلین و بنیاد فرهنگ ایران قائل شد، آن‌ها امکانات خود را از بودجه عمومی کشور دریافت کرده‌اند و البته همانند «نشر تاریخ» خدمات ارزنده‌ای در طول چند دهه اخیر انجام داده‌اند. یکی از مزایای نشر تاریخ ایران، تصمیم اصولی خانم دکتر اتحادیه در انتخاب معاونان محقق و دانشمند برای خود بوده است. سالیان متناوب او از همکاری مداوم و مستقیم فاضل‌ گرامی تاریخ‌دان سیروس سعدوندیان بهره‌مند بوده، پس از او مدتی دکتر صادق سجادی، معاون فعلی دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی این سمت را عهده‌دار شد. پس از آنها، چندتن دیگر از فضلا چون مصطفی زمانی‌نیا و مسعود عرفانیان و برخی دیگر که نامشان به یاد نمی‌آید همواره دستیار و مددکار ایشان بوده و در اعتلا نام ناشر تاریخ کوشیده‌اند. از جمله فعالیت‌های متنوع «نشر تاریخ» چنانکه به یاد می‌آورم این است که ایشان در سال‌های نخست تأسیس موسسه، چند تن از فضلا از جمله حامد فولادوند و دکتر کردوانی را دعوت کردند تا مکاتب تاریخ‌نگاری معاصر را بررسی و معرفی کند؛ هرچند گمان نمی‌کنم این فعالیت به نتیجه‌ای رسیده باشد. از جمله کارهای مفید دیگر «نشر تاریخ» برگزاری مجالس خاص ارائه سخنرانی‌های علمی بوده است. این مجالس چند سال تابستان‌ها برگزار می‌شود و فضلای شرکت‌کننده در باب پژوهش‌های خود در رشته‌ای خاص به ایراد سخنرانی می‌پرداختند. فعالیت دیگر «نشر تاریخ» رونمایی از کتاب‌های مهم تازه انتشار یافته خود بود، گمان می‌کنم برنامه این رونمایی‌ها از سال 69 یعنی 27 سال پیش از آنجا آغاز شد و سپس به موسسات و سازما‌ن‌ها و ناشران دیگر تسری پیدا کرد. در این جلسات همواره خانم دکتر اتحادیه بزرگان و دانشمندان و اصحاب سیاست را دعوت می‌کرد، چنانکه در جلسه‌ای که به مناسبت انتشار نخستین چاپ کتاب «نامه‌های امیرکبیر» اینجانب در آنجا برگزار شد، کسانی چون دکتر حسین پیرنیا، دکتر زریاب خویی و دکتر احمد تفضلی شرکت داشتند. دکتر اتحادیه، طبع و اخلاق خوشی دارد، فروتن و متواضع است و نسبت به کارکنان و زیردستان خود همواره مراقبت ویژه‌ دارد. در موسسه خود در طی 37 سال کار که در ایران نسبتاً طولانی به‌شمار می‌رود، پژوهشگران و افراد تازه‌ و نوآمده بسیاری را جذب کرده است. گروه کثیری از دانشجویان رشته تاریخ و شاید رشته‌های دیگر و رشته‌های فرعی آنها نزد او آموزش دیده‌اند. حتی کسانی به آنجا مراجعه داشته و شغل اختیار کرده‌اند که شاید در مراحل اول اساساً علاقه‌ای به پژوهش و نگارش نداشته‌اند و حتی دانشکده مربوطه هم نتوانسته آنان را در خط تحقیق جای دهد، اما با آموزش‌های خانم اتحادیه این راه را برای خود برگزیده و پس از آن در موسسات دیگر به کار علمی پرداخته‌اند و برخی در خارج کشور به امر پژوهش مشغولند. تعداد آنها زیاد است و تصور نمی‌کنم خود ایشان هم از سرگذشت این پژوهشگران آگاهی دقیق داشته باشند، زیرا خانم دکتر اتحادیه به لحاظ منش و شخصیت، دنبال تدوین کارنامه علمی و پژوهشی برای خود نیست. پاداش او را دانشگاه لابد داده است که با وجود این همه کار تحقیقی و تربیت پژوهشگران و چند دهه استادی در دانشگاه عنوان رسمی او از استادیاری فراتر نبرده است و هرچند وی نیازی به این قبیل عناوین رسمی ندارد و جامعه علمی کشور نیز همواره مقام علمی ایشان را فراتر از یک استاد به‌شمار آورده است. و در پایان پیشنهاد می‌کنم خوب است یکی از آشنایی و همکاران دکتر اتحادیه، تاریخچه موسسه «نشر تاریخ»، کتاب‌ها، چگونگی دستیابی به اسناد و مدارک، موجودی این مدارک و همکاران این موسسه را ضمن مصاحبه با خانم دکتر اتحادیه و همکاران ارشد ایشان فراهم آورد؛ کاری که لازم است و می‌تواند همواره الگوی مناسبی برای مؤسسات نشر کشور که به فعالیت‌های علمی نیز می‌پردازند، باشد. ]]> علوم‌انسانی Tue, 24 Oct 2017 08:57:41 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/note/253227/اتحادیه-صاحب-نظری-کم-نظیر-اطلاعاتی-وسیع-دوره-قاجار