خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) - پربيننده ترين عناوين تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی :: نسخه کامل http://www.ibna.ir/fa/history_politic Tue, 24 Jan 2017 12:08:59 GMT استوديو خبر (سيستم جامع انتشار خبر و اتوماسيون هيئت تحريريه) نسخه 3.0 /skins/default/fa/normal3/ch01_newsfeed_logo.gif تهيه شده توسط خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) http://www.ibna.ir/ 100 70 fa نقل و نشر مطالب با ذکر نام خبرگزاری کتاب ايران آزاد است. Tue, 24 Jan 2017 12:08:59 GMT تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی 60 پنج عنوان کتاب مردم‌شناسی منتشر شد http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244527/پنج-عنوان-کتاب-مردم-شناسی-منتشر به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، علیرضا حسن‌زاده، رییس پژوهشکده مردم‌شناسی گفت: کتاب «مجموعه مقالات میراث نیایش» حاوی مقالات دو همایش رمضان در آیینه اقوام ایرانی و تنوع فرهنگی وحدت ملی و معنوی و کتاب «نوروز؛ تنوع فرهنگی و فرهنگ صلح» چهارمین کتاب همایش نوروز میراث صلح حاوی  مقالاتی از محققان در زمینه نوروز به چاپ خواهد رسید. وی کتاب‌های «نوروز در سغد و جوامع فارسی زبان»، «مردم‌شناسی زیست محیطی» و «مردم‌شناسی غذا» را نیز  حاصل تلاش پژوهشگران پژوهشکده مردم‌شناسی اعلام کرد که تا پایان امسال منتشر می‌شود. به گفته حسن‌زاده، پیشتر نیز از این پژوهشکده کتاب‌های تحلیل افسانه سنگ صبور (دو زبانه)، مجموعه مقالات میراث روایی، گذری برجهان فرهنگی انسان، بازاندیشی در مردم‌شناسی بصری، مردم‌شناس، کودکان و جهان افسانه در نیمه نخست سال 1395 منتشر شده است.   ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Mon, 23 Jan 2017 09:27:02 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244527/پنج-عنوان-کتاب-مردم-شناسی-منتشر زوایایی از تاریخ نشر گویی بخشی از تاریخ مخفی است http://www.ibna.ir/fa/doc/note/244497/زوایایی-تاریخ-نشر-گویی-بخشی-مخفی خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- عبدالحسین آذرنگ: از میان ناشران بزرگ کشور، که این روزها شمارشان از دست همه در رفته است، تنها یک اثر تفصیلی از ناشری با تجربه انتشار یافته است (در جستجوی صبح، به قلم عبدالرحیم جعفری، تهران، روزبهان، 1383، فعلاً در دو جلد) که تاریخچه مؤسسه انتشاراتی خودش، خاطراتش را از نشر و گاه دیدگاه‌ها و داوری‌هایش را در این باره، در باب شماری از ناشران وعده بسیاری از همکاران نشر و پدیدآوران، بیان کرده است، اثری پرمطلب، پرنکته، و نیز روشن‌گر گوشه‌هایی از تاریخ نشر کشور. اگر روزی دیگر ناشران، از ناشران بزرگ و فعال گرفته تا ناشران متوسط و کوچکی که هر کدام به سهم خود نقشی در نشر کشور داشته‌اند، به تدوین و انتشار تاریخچه فعالیت‌های ناشرانه یا یادداشت‌های روزانه‌‌شان دست بزنند، انبوهی از اطلاعات در اختیار قارر خواهد گرفت که نگارش تاریخی تفصیلی در زمینه نشر در گام نخست، و تاریخ تحلیلی را در گام بعد اقتضا می‌کند. تاریخی که با تاریخ اندیشه، تاریخ آفرینش‌های فکری، ادبی، هنری، تاریخ انواع پدید‌آوردن‌ها، تاریخ فرهنگی، تاریخی از محفل‌ها و جرگه‌های فکری و روشنفکری پیوسته به نشر، تاریخی از مناسبات ناشران با صاحب قلمانی که توان تولید اثر داشتند، یا رابطانی که مناسبات میان ارکان نشر را برقرار می‌ساختند، تاریخی از ضرورت‌ها، نیازها و مضمون‌های دل‌خواه جامعه، تاریخی از انتقال اندیشه‌ها و دیدگاه‌ها و الهام گرفتن‌ها در زمینه‌های گوناگون، روایت‌هایی از مانع‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، از انگیزه‌ها و ضدانگیزه‌ها، و بالاخره تاریخی از عرصه‌های بسیاری که نشر با دامنۀ بسیار گستردۀ تأثیرپذیری‌ها و تأثیرگذاری‌های عمیق‌اش با آن‌ها درآمیخته است. اگر به قدرت محرّک نشر پی برده می‌شد که به‌سان کارخانۀ تولید برق، کارخانه‌ها و کارگاه‌های دیگر را به کار می‌اندازد، شاید از دیدگاه دیگری به این عرصه نگاه می‌شد و شاید نشرپژوهانی به میدان می‌آمدند و به زدودن از بسیاری ابهام‌ها کمک می‌کردند، به ویژه پژوهش‌گران میدانی و نیز سندپژوهان و سندکاوان که نشر به تکاپوهای آن‌ها سخت نیازمند است.   اکنون اگر بخواهیم تاریخ هرگونه تحوّل فکری را در کشور بنویسیم، با ورطه‌ای روبه‌رو هستیم که غفلت از توجه به تاریخ نشر در آن سهیم است. کمبود، و در بسیاری زمینه‌ها نبود منابع، پژوهشگر را بر لبۀ آن ورطه قرار می‌دهد. کمبود منبع در وهلۀ نخست با یادداشت‌هایی تأمین می‌شود که خودِ ناشران، کتابفروشان و چاپخانه‌های منتشرکنندۀ کتاب در سراسر کشور بنویسند و انتشار دهند؛ و نیز کسانی که در مقام کارگزار یا واسط، پل میان پدیدآوران و ناشران بوده‌اند، یا نظاره‌گر و رصّاد نشر بوده‌اند. اطلاعات ما دربارۀ ناشران شهرستان‌ها به اندازه‌ای ناچیز است که از زندگی فرهنگی در این نقاط کشورمان بیش از تصویری مبهم تصویر دیگری نداریم. این بی‌اعتنایی به یادداشت کردن و انتشار و انعکاس دادن، پیامدهای ناگواری دارد که از یادبردن تاریخ فکری سرزمین ما از جملۀ آن‌هاست.   از نکته‌های دیگری که اشاره به آن ضرورت دارد، این است که ارقام موجود از شمار کتاب‌هایی که از آغاز نشر تاکنون در کشور منتشر شده، تخمینی است، نه تحقیقی. اگر بررسی‌های دقیق کتابشناختی به رقم قابل اطمینانی دست یابد، و نیز معلوم کند که از میان اینها چه عنوان‌هایی و چند عنوان باز چاپ شده‌اند و چه عنوان‌هایی فقط یکبار به چاپ رسیده و بعد هم به فراموشی سپرده شده، یا فقط در قفسه‌های کتابخانه‌ها جای گرفته‌اند، دری به روی مطالعات تازه‌ای گشوده خواهد شد که می‌تواند به تغییر یا تصحیح روند نشر کشور در آینده، تغییر و تصحیح سیاست‌گذاری‌ها، برنامه‌ریزی‌ها و سازماندهی و سامان‌بخشی‌های نشر کمک کند. برآوردهای تخمینی و تقریبی ـ نه مبتنی بر تحقیق یا بررسی دقیق ـ نشان می‌دهد که کمتر از20  درصد کتاب‌هایی که از آغاز تا کنون به زبان فارسی در کشور انتشار یافته‌اند، بازچاپ شده، یا به انبارهای فراموشی سپرده نشده‌اند، یا هنوز هم گاه ممکن است کسانی به آنها مراجعه کنند. چنانچه بررسی‌های پژوهشی درستی این برآورد را تایید کند، با جنبۀ دیگری هم روبه‌رو خواهیم شد: اینکه چه میزان سرمایه، نیرو، زمان و کوشش در راه انتشار آثاری به کار گرفته شده که در خوشبینانه‌ترین برآوردها، فقط یک‌بار آنها را خوانده و سپس کنار گذاشته‌اند. آیا این همه خطای محاسبه و برآورد غیر دقیق در نشر نباید جامعه را به تامل و بازاندیشی در رویکردهایش وادارد؟   جنبۀ دیگر غفلت‌شده از آن، ناشران هستند. پیدایش، شکل‌گرفتن، تحوّل، حیات، تغییر یافتن سیاست‌ها، برنامه‌ها، رویکردها و روش‌های آنها در نشر و به نشر، گذشته از اهمیت تاریخی، در پیوند بسیار نزدیکی با پدیدآورندگان پدیدآوردهها، مخاطبان، خوانندگان و خواندن‌هاست. تغییر و تحوّل‌های اینها به هم پیوسته‌اند. عصر شکوفایی کتاب و نشر، عصر خواندن‌ها، واکنش‌ها و بازخوردها، و عصر شتاب‌گرفتن پدیدآوردن‌ها هم هست. اهرم نشر پر رونق این قدرت را دارد که دو سوی نشر را به هم نزدیکتر، و دادوستد میان آنان را وسعت و سرعت ببخشد: یک سو پدید آورندگان و سوی دیگر خوانندگان. دهۀ 1340ش در ایران، که به آن «عصر شکوفایی ادبیات» هم نام داده‌اند، سال‌های رونق نشر، افزایش شمار ناشران، به ویژه ناشران متوسط و کوچک آثار ادبی، دورۀ انتشار نشریه‌های وزین ادبی، و برهه‌ای از زمان بود که خوانندگان بیشتری به خواندن روی آوردند. اینگونه همگرایی‌ها همواره با معناست. یافتن آنها و الگوهایشان در تاریخ نشر، و نیز شناختن واگرایی‌ها و الگوهای آنها می‌تواند در زمینه‌های بسیاری روشنگرانه باشد. نشرِ پس از انقلاب موضوع بحث این کتاب نیست. فقط برای اشاره به شاهدی، این نکته یادآوری می‌شود که در دوره‌ای بر شمار ناشران به طرز نامنتظری افزوده شد. بعضی سیاستها و برنامه‌های مطالعه‌نشده هم به افزایش آن‌ها دامن می‌زد، بدون آنکه به تناسب سه رکن بنیادی نشر (پدیدآورندگان، ناشران، خوانندگان) و رشد متوازن میان آن‌ها توجه شود. اگر الگوهای تناسب میان سه رکن در تاریخ نشر شناخته شده بود، شاید از وارد شدن زیان به ناشران کم‌تجربه، کم‌سرمایه، و قطعاً آرمانگرا، و از سرخوردگی‌ها و نومیدی‌های پیامد آن، اجتناب می‌شد.   از شمار ناشران از آغاز نشر تا این زمان آمار دقیقی در اختیار نداریم. با ناشرانی که فعالیت‌شان برای مدتی طولانی تداوم داشته است، کم و بیش آشنا هستیم. شمار خاندان‌های ناشر، که از عصر قاجار تا کنون و نسل در نسل مانند بسیاری از ناشران با سابقۀ فرنگی، فعال بوده باشند و سنت نشر و ناشری را در خاندان خود حفظ کرده و پرورش داده باشند، از چند خاندان تجاوز نمی‌کند. الگوی غالب، جوانمرگی در نشر و پیدا و ناپیدا شدن شهاب‌وار است. بررسی در این‌باره و یافتن علت‌های آن می‌تواند از نابود شدن سرمایه، نیرو، تلاش‌های آرمان‌خواهانه، تکاپوهای بی‌اتکا به داده‌های واقعی، و بسیاری چیزهای دیگر جلوگیری کند، یا دستکم از شمار آن‌ها بکاهد. هر توانی که از پیکر ناشران بیرون برود، بر دو رکن دیگر نشر تأثیر منفی می‌گذارد. برای رشد، غنا و استمرار فرهنگی به حفظ کردن سرمایه‌ها، نیروها و نگاه‌داشتن آن‌ها در روند تولید ثمربخش نیاز هست. چه تعداد از ناشران از آغاز تا کنون از عرصۀ تولید خارج شدند و چرا؟ تأثیر از میان رفتن قدرت موّلد و محرّک این ناشران را در روند آفرینش‌ها چگونه می‌توان یافت؟ اوضاع و احوال، جوّ حاکم، تغییر حکومت‌ها، سیاست‌ها، گفتمان‌ها، تحول در عرصه‌های آموزشی و پژوهشی و فنّآوری، تحول در زمینۀ تغییر الگوی ارزش‌ها، عامل‌های جهانی، خارجی و داخلی، و بسیاری از علت‌های تأثیرگذار دیگر را نمیتوان به نشر بی‌ارتباط دانست، آن هم در حالی که حیات معنوی و فکری جامعه به نشر وابسته است. توجه کردن و پرداختن به این جنبه‌ها به قصد یافتن پاسخ‌های مبتنی بر پژوهش و بررسی‌های مستند، می‌تواند راه را به سوی تدوین تاریخ رضایت‌بخشی از نشر کشور باز کند.   مجهول‌ها، حلقه‌های مفقود، ابهام‌ها، نکاویده‌ها، ناگفته‌ها و نانوشته‌ها در عرصۀ تاریخ نشر به اندازهای فراوان است که نمی‌توان توقع داشت یک یا چند کتاب در این‌باره آنها را روشن کند و به پرسش‌ها پاسخ بگوید. در جست‌وجوها گاه به این نتیجه رسیده‌ام که زوایای بسیاری از تاریخ نشر گویی که بخشی از تاریخ مخفی است، یا از جملۀ رازهایی که آنها را هشیارانه مدفون می‌کردند یا به عمد از حافظه می‌زدودند. البته می‌توان فهمید آن بخشی از نشر در رژیم گذشته که همواره زیر تیغ سانسور بوده و مدام خود را در معرض تهدیدهای دستگاه‌های امنیتی و پلیسی می‌دیده است، باید خودش و مناسباتش را با پدیدآوران پنهان می‌کرد، از انگیزه‌ها سخنی به میان نمی‌آورد، رابطه‌ها را با جرگه‌های فکری و با اهل قلم مخفی نگاه می‌داشت، و خلاصه آن‌که تاریخ فعالیت‌هایش را به نهان‌ترین لایه‌های تاریخ می‌سپرد.   این یادداشت برگرفته از دیباچه کتاب «تاریخ و تحول نشر؛ درآمدی به بررسی نشر کتاب از آغاز تا آستانه انقلاب» است. این اثر نوشته عبدالحسین آذرنگ و در موسسه خانه کتاب منتشر شده است.   ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Mon, 23 Jan 2017 06:00:21 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/note/244497/زوایایی-تاریخ-نشر-گویی-بخشی-مخفی حدادی: «تاریخ شفاهی کتاب» گره‌های بسیاری از تاریخ نشر را گشوده است http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/244507/حدادی-تاریخ-شفاهی-کتاب-گره-های-بسیاری-نشر-گشوده به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) نصرالله حدادی، مولف «تاریخ شفاهی کتاب» درباره این کتاب که امروز در بیست و چهارمین دوره تجلیل از پیشكسوتان و خادمان نشر كتاب رونمایی می‌شود، گفت: تقریبا دو سال و اندی پیش سیدفرید قاسمی طرح تاریخ شفاهی کتاب را به من پیشنهاد داد، ایده خوبی بود، پذیرفتم و تقریبا 50 ناشر که پیش از پیروزی انقلاب اسلامی در حوزه چاپ و نشر کتاب فعال بودند، انتخاب کردم و پرسش‌هایی را طرح و پس از تائید مسئولان خانه کتاب در اختیار ناشران منتخب گذاشتم. وی ادامه داد: پس از اعلام آمادگی جلسه‌هایی در خانه کتاب برگزار شد و در هر جلسه ناشر منتخب به پرسش‌های مطرح شده پاسخ دادند. حاصل این نشست‌ها، پیاده و بیش از دو بار ویرایش در این کتاب گنجانده شد. نخستین جلسه این طرح با موسس کتابفروشی طهوری آغاز شد، ناشر پیش‌کسوت و خوش‌نامی که در زمان طرح تاریخ شفاهی دچار دل‌سردی شده بود و با حضور در این طرح تا اندازه‌ای تلاش شد تا از این فضا خارج شود. بنابراین کتاب شامل سرگذشت فعالیت ناشران بزرگ کشور است. این پژوهشگر گفت: «تاریخ شفاهی کتاب» بحث کتاب‌فروشی در تهران را از دوره قاجار تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی بیان می‌کند. پرسش‌های مطرح شده در چنین کتابی منافع برخی‌ها را به خطر انداخت. همچنین رقابت‌هایی که در آن زمان وجود داشت، در این اثر بازگو شده است. از طرفی برخی خَلط‌های تاریخی که رخ داده، در این اثر بیان شده است. برای مثال دکتر علی شریعتی درباره انتشار کتاب سلمان می‌نویسد: «یکی از ناشران کتاب را در ترازو گذاشت و من، لویی ماسینیون و سلمان را وزن کرد و گفت 16 ریال.» اگرچه دکتر شریعتی به ناشر اشاره نمی‌کند، اما می‌دانستم منظور وی، محمدی‌اردهالی، یکی از خوش‌نام‌ترین ناشران بوده است و در تاریخ شفاهی کتاب جویای این ماجرا شدم که محمدی‌اردهالی گفت، بله! من این کار را کردم اما به آن شکل نیست که دکتر شریعتی بیان کرده، بلکه موضوع از این قرار بود که وی کتابش را نزد من آورد و من کتاب را در ترازو گذاشتم و گفتم این کتاب چهار قِران کاغذ می‌برد، یک ریال هزینه صحافی آن می‌شود و الی آخر. وی ادامه داد:از طرفی 30 ریال قیمتی که تعیین کردید، گران است و باید کتاب را 15 ریال قیمت‌گذاری می‌کردید. اما دکتر شریعتی به این شکل نقل کرد که من و لویی ماسینیون و سلمان را... در حالی که من معتقد بودم که کتاب مذهبی باید ارزان به دست مخاطب برسد و هنوز هم همین عقیده را دارم و بر این باور هستم که کتاب مذهبی باید ارزان به مردم عرضه شود.» بنابراین در این اثر کم نیست نکات تاریکی که در رابطه با کتاب و کتابفروشی با ناشران مختلف مطرح کردم و مطمئنا در ادامه این کار گره‌های بیشتری از تاریخ نشر گشوده خواهد شد. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Mon, 23 Jan 2017 06:05:36 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/244507/حدادی-تاریخ-شفاهی-کتاب-گره-های-بسیاری-نشر-گشوده بخشی از سیاست‌نامه به قلم خواجه نظام‌الملک نیست http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244523/بخشی-سیاست-نامه-قلم-خواجه-نظام-الملک-نیست  به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، این نسخه‌شناس روس در نشست جنبی چهارمین عرس بیدل دهلوی که پیرامون صحت و سندیت این کتاب برگزار شده بود گفت: بخشی از کتاب «سیاست‌نامه» خواجه نظام الملک و برخی آثار مشهور و منسوب به غزالی از ایشان نیست.   خسماتولین گفت: آکادمی شرق‌شناسی روسیه که از قدیمی‌ترین مراکز تحقیق و نشر آثار فارسی در سال‌های اخیر است با تجمیع نسخ قدیمی پراکنده و تحقیق بر روی آنها متوجه شد که بخشی از آثار مهم ادبی فارسی مثل «سیاست‌نامه» به قلم امیر معزی شاعر بزرگ دربار ملکشاه سلجوقی نوشته شده و به قلم خواجه نظام الملک نیست.   وی ادامه داد: همچنین این بررسی‌ها نشان داد که آثار معروفی از امام محمد غزالی همچون «پند نامه» و «ای فرزند» و چند اثر دیگر بر پایه مقایسه انجام شده این نسخ با نسخه‌های کهن نویافته دیگر به اثبات رسید که این آثار نه تنها متعلق به امام محمد غزالی نیست بلکه متعلق به نویسنده‌ دیگری است که تقریبا یک قرن پیش از امام محمد غزالی نوشته شده است. سیاست‌نامه یا سیرالملوک، کتابی است به زبان فارسی در آیین فرمانروایی و کشورداری و اخلاق و سیاست پادشاهان پیشین، نوشته خواجه نظام‌الملک طوسی. این کتاب از آثار مهم نثر فارسی در قرن پنجم هجری است. سبک نگارش کتاب ساده و روشن و خالی از تصنع از تکلف است و از شاهکارهای زبان فارسی به شمار می‌آید. نظام‌الملک نگارش کتاب را به فرمان ملکشاه سلجوقی آغاز کرد و در دوره سلطنت محمد بن ملکشاه (۴۹۲–۵۱۱) به پایان رسانید. هیوبرت دارک ـ مصحح سیاست نامه ـ در مقدمه‌اش بر این کتاب (ص ۲۴–۲۵)، سال نگارش نیمه اول آن را ۴۷۹ هجری و سال نگارش نیمه دوم آن را ۴۸۴ هجری دانسته است. قطعه‌های گوناگون کتاب که از منابع مختلف گردآوری شده، شامل اندرزهای نویسنده، منقولات از قرآن و احادیث و گفته‌های مشاهیر، حکایت‌هایی در باره شاهان و وزیران و امیران است، و برخی حکایت‌های بلند آن دارای مکررات و حشو و زوائد است. گفتنی است نشست‌های جنبی عرس بیدل هر شب با حضور استادان خارجی و داخلی با محوریت نقد نسخ بیدل و دیگر سرآمدان ادبیات فارسی، معرفی مراکز فعال ادبی بدون مرز و پژوهش‌های آنها در هتل پارسیان انقلاب برگزار می‌شود. در این جلسات در کنار تبادل اطلاعات و آگاهی استادان از فعالیت‌ها و پژوهش‌های یکدیگر زمینه همکاری‌های بیشتر و گسترده‌تر آنها فراهم شده تا در آینده با مرکزیت نهادهایی مثل بنیاد بیدل در نتیجه این همکاری‌ها جریانی تازه و موثر از پژوهش‌، ‌تحقیق، تصحیح و انتشار میراث مکتوب فارسی رقم بخورد. «بنیاد بیدل دهلوی» چهارمین عرس بین المللی بیدل را روزهای 29 و 30 دی ماه 1395 در تهران برگزار کرد. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Mon, 23 Jan 2017 08:06:21 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244523/بخشی-سیاست-نامه-قلم-خواجه-نظام-الملک-نیست کاش حکمت را به جای آثار فلاسفه غربی در ادبای ایرانی بجوییم http://www.ibna.ir/fa/doc/report/244544/کاش-حکمت-جای-آثار-فلاسفه-غربی-ادبای-ایرانی-بجوییم به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) نشست «حکمت در ادبیات فارسی» دوشنبه 4 بهمن‌ماه با حضور غلامحسین ابراهیمی دینانی، آیت الله مصطفی محقق داماد، اصغر دادبه و محمدرضا سنگری در موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران برگزار شد. غلامحسین ابراهیمی‌دینانی در این مراسم با بیان اینکه حکمت ایرانی در جامعه ما جایش خالی بوده، گفت: حکمت‌های بسیاری در ادبیات و زبان فارسی نهفته است که قرن‌ها از آنها غافل بوده‌ایم و ای کاش به جای اینکه حکمت را در آثار ارسطو، افلاطون، کانت، هگل و... بجوییم آن در آثار ادبای ایرانی جستجو کنیم. وی ادامه داد: نخستین شاعران فارسی زبان نیرومند مانند عطار و خیام اهل خراسان بزرگ یا به تعبیری نیشابور کنونی بودند. ظاهرا عطار میانه‌ای با فلسفه ندارد، اما در آثارش به حکمت بد نمی‌گوید. یکی از شناوران دریای عقل و حکمت عطار است. او در عرفان هم مقام بسیار بالایی دارد. تا جایی که مولوی خودش را پیرو عطار می‌داند. ای رو در کشیده به بازار آمده/ خلقی بدین طلسم گرفتار آمده... این استاد فلسفه با اشاره به اینکه وحدت ادیان و گفتگوی بین طرفداران ادیان الهی همیشه یکی از مسائل مهم تاریخ بوده است، اظهار کرد: حال این سوال پیش می‌آید که ادیان چه زمانی می‌توانند به هم نزدیک شوند و من در پاسخ می‌گویم زمانی که عطار را بخوانند. یعنی عرفان راه وحدت ادیان است. عرفان ما را به جایی می‌برد که جز وحدت به کثرت نیندیشیم. این چهره ماندگار فلسفه پیام عرفان را ابدی دانست و گفت: هیچ پیامی به ابدیت پیام عرفان نیست، هیچ ایدئولوژی پیامش ابدی نیست و هیچ کس نمی‌تواند یک مورد پیدا کند که پیامش ابدی باشد در صورتی که پیام عرفان ابدی است؛ چراکه به اصل برمی‌گردد. عطار در همه تعلیماتش یک پیام دارد؛ او می‌گوید به خود بمیر و به حق زنده باش. خداوند انسان را به خود می‌میراند و به حق زنده نگه می‌دارد. ابراهیمی‌دینانی توضیح داد: آیا از فنای به خود و بقای به حق جاودانه‌تر هم داریم؟ یک عارف هندی می‌گوید آسمان، زمین و من از یک ریشه‌ایم. عطار هم در شعری می‌گوید که اگر نقاب برداریم هیچ اختلافی در بازارهای گوناگون باقی نمی‌ماند. در واقع ما همه شاخه‌های یک درختیم و تمام مشکلات ما این است که توحید را نمی‌فهمیم. وی در ادامه با طرح این سوال که در توحید باید به یک موجود که واحد است برسیم یا به وحدت؟ بیان کرد: اگر به وحدت برسیم آیا کثرت عرض اندامی دارد؟ چه موجودی است که قرار است تا ابد بماند؟ عطار می‌گوید که پروردگارا غیر از تو هر چه هست سراب و نمایش است. برای یک موحد تمام دنیا یک نمایش است و حقیقت حق تعالی است. حضور خداوند حلول نیست که در اشیاء حضور یابد بلکه اینها همه ظواهرند. این استاد دانشگاه در بخش دیگری از سخنانش به دیدگاه عطار درباره حلول و اتحاد پرداخت و افزود: عطار می‌گوید حلول و اتحاد کفر است؛ چراکه در حلول، محل و حال نیاز است بلکه سهم وحدت در عین ساده بودن بسیار سخت است و خداوند در محل و حال نمی‌گنجد. وحدت یک جلوه است. عطار هم به زبان امروزی از فنومن می‌گوید، اما فنومنی که عطار می‌گوید با آنچه که فلاسفه غربی می‌گویند متفاوت است. فنومن به معنی چیزی است که پدیدار می‌شود. پدیدارشناسی عطار دقیق‌تر از پدیدارشناسی امروزیان است. وی در ادامه با اشاره به اشعاری از عطار تصریح کرد: همچنان که امواج از اعماق دریا شروع می‌شوند یعنی جهان موجی از حق تعالی است و این تشبیهی است که عطار می‌کند. این حکمت ایرانی در شعر فارسی است و در واقع تشبیهی از جلوه‌های حق تعالی است. عطار در تشبیه عالم دیگر می‌گوید عالم دیگر هم مانند این عالم روشن است، یعنی عالم انوار است، اما انوار آن عالم، منور به نور آگاهی است. عطار در پایان می‌گوید که عوالم گوناگون ظواهر حق تعالی است و این به معنی توحید است. استاد فلسفه اسلامی در پایان یادآور شد: ادبیات فارسی گنجینه‌ای از حکمت است که باید با آن آشنا شویم و بیشتر به آن بپردازیم. آیا وقتی به خدا و معشوق رسیدید، راحت می‌شوید؟ آیت‌الله مصطفی محقق داماد سخنرانی خود را با موضوع «قرب حق تعالی به ما و تقرب ما به او» ارائه کرد و گفت: یکی از اصول مستفاد ادبیات اسلامی، دور نبودن خداوند از انسان است؛ همان‌طور که می‌دانید دو رویکرد در این زمینه وجود دارد؛ یکی آنکه بشر در تصور اولیه مقید به این است که خدای مجسد یا شخصی را بپرستید و تصور دیگر یک خدای خیلی دور در آسمان‌ها اما متشخص است و بشر آن را می‌پرستد. وی ادامه داد: هر دو تفکر به دست قدرت طراحی شده‌اند. در مرحله اول و تصور اول متولیان بتخانه‌ها متولی خدا بودند. در تصور دوم که خداوند را خیلی دور می‌داند و هیچکس به آن دسترسی ندارد مانند همان چیزی که کلیسای کاتولیک می‌گوید انسان باید از طریق این رابط‌ها به خدا برسد. به نظر حکیمان اسلامی نگاه دوم هم دست کمی از نگاه اول ندارد یعنی خدا را جدای از عالم می‌داند. به نظر حکیمان اسلامی، خدای ما نزدیک ترین فرد به ماست. محقق داماد با اشاره به اینکه آیات قرآن چهارگونه قرب خدا را مطرح می‌کنند، افزود: دسته نخست آیاتی هستند که قرب خدا را به بشر بسیار نزدیک می‌دانند مانند آیه ۱۸۶ سوره بقره. دسته دوم آیاتی است که می‌گوید ما از رگ گردن به بشر نزدیکتریم. قرآن می‌گوید آنچه که در فکر و اندیشه شما هست ما از آنها خبر داریم و از رگ گردن به شما نزدیکتریم. من این رگ گردن را به رگ حیات معنی می‌کنم. یعنی خدا از رگ حیات به بشر نزدیکتر است و همه وسوسه‌های بشر را می‌شناسد. دسته سوم آیاتی هستند که دلالت بر این دارند که از رگ گردن به هم نزدیکترند که سعدی به زیبایی در این بیت که همه عمر سر بر ندارم سر از این خمار مستی... این آیات را به خوبی تفسیر کرده است. استاد فلسفه دانشگاه شهید بهشتی یادآور شد: دسته چهارم مانند آیه ۲۴ سوره انفال که ملاصدرا در تفسیر آن برای استدلال اصالت وجود استفاده می‌کند یعنی هستی خداست که بشر را هست کرده است. این قرب‌ها قطعاً قرب مکانی نیستند همانطور که سعدی می‌گوید آیا می‌شود که خدا به ما نزدیک باشد اما ما به آن نزدیک نباشیم؟ آیا این یک تناقض است؟ بی معنی است که یکی نزدیک و دیگری نزدیک نباشد اما این در عالم حقیقت ممکن است. به گفته محقق داماد، اما با سلوک می‌توان تقرب پیدا کرد. تقرب یعنی نزدیکی بجوییم. ملاصدرا در اینجا عقل عملی را می‌گوید و در واقع حکمت محی‌الدین را آورده است و می‌گوید عقل عملی چهار مرحله دارد. این چهار مرحله عبارتند از مقامات تجليه، تخليه، تحليه و فناء في الله. ملاصدرا معتقد است که هر کدام از این مراحل مرحله قبلی را کامل می‌کنند و مرحله بعدی متضمن مرحله قبلی است. وی گفت: ملاصدرا در ادامه این سوال را طرح می‌کند که بعد از اینکه فنا شد چه می‌شود و خود پاسخ می‌دهد در اینجا بیان من قاصر است، چرا که شهود است و بیان از آن قاصر. در اینجاست که سفر نیاز است و معتقد است که اینها را نمی‌توان بیان کرد و در واقع اسفار اربعه را مطرح می‌کند. این استاد فلسفه در پایان گفت: اما وقتی که به خدا و معشوق رسیدید آیا راحت می‌شوید؟ عده‌ای در پاسخ می‌گویند آنجا دارالسلام است. عده‌ای هم می‌گویند نه، آنجا دارالسلام نیست اما عبدالرحمان جامی نظر دیگری در این زمینه دارد. همانطور که می‌دانید جامی فقیه و اهل فلسفه بوده است. او قبول ندارد که وقتی به فنا رسیدید راحت خواهید شد بلکه اول سوز و گداز و درد است. جامی معتقد است که وقتی قرب، نتیجه می‌شود تازه ناز معشوق شروع می‌شود و این بسیار سخت است. سنایی عقل ایرانی را ستایش می‌کند دادبه در بخش دیگری از این مراسم سخنان خود را با قرائت مطلع «مرا کز عشق به ناید شعاری. مبادا تا زیم جز عشق کاری...» آغاز کرد و گفت: طبیعی است کسی که هیچ دلبندی ندارد فساد بسیاری خواهد داشت.   وی با اشاره به اغراض اولیه و ثانویه در معنی اشعار و در نتیجه دو پهلو بودن معنی آنها در نزد شعرای گذشته به‌ویژه حافظ افزود: به همین دلیل است که حافظ تا این اندازه اهمیت دارد. غرض اولیه آن موادی است که از ساده‌ترین تا پیچیده‌ترین الفاظ فلسفی را شامل می‌شود که در اشعار شاعران ایرانی بسیار مشهود است. همچنین از حدود قرن پنجم علوم رایج همه در سایه حکمت جمع شده بودند و با شعر بیان می‌شدند.   به گفته دادبه، اتفاقاتی که در قرن چهارم افتاد، شعرای ما همه به طرف یک نظریه خاص رفتند. این چهارصدسال در تاریخ ما بسیار مهم است تا جایی که استاد زرین‌‌کوب هم به آن اشاره می‌کند و حتی دو قرن ابتدایی را به دوقرن سکوت یاد می‌کند البته بدین معنی نیست که هیچ سحنی گفته نشده بلکه ثبت نشده است.   این حافظ‌شناس گفت: حدود سال‌های 205 هجری قمری طاهر ذوالیمینین اعلام استقلال سیاسی کرد و همزمان زبان ملی اتخاذ شد و به تعبیر استاد مطهری پانزده قرن است که زبان فارسی زبان دوم اسلام است اما به تعبیر بنده زبان اول بوده و هست.   وی با بیان اینکه قرن چهارم عصر طلایی فرهنگ اسلامی به طور عام و به صورت خاص ایران اسلامی است، گفت: این قرن بازشناسی و بازیابی هویت ملی است. رودکی، فردوسی و عطار همه از این قرن هستند. هویت ملی مانند یک مثلث است که نخستین ضلع آن زبان و ادب ملی، ضلع دوم اساطیر و ضلع سوم حکمت و فلسفه دینی است. اگر به دنبال دین می‌گردید حکمت از تعابیر آن است.   دادبه با تاکید بر اینکه فردوسی هر سه ضلع را زنده کرده اهمیت دارد افزود: از قرن چهارم که حکمت ملی تثبیت شد، حکمت عشق جریان پیدا کرد و همه شعرا سخنگوی این حکمت شدند به طور مثال در سبک خراسانی بیان ملیت با واژه ایران بیان می‌شود. در شاهنامه حدود دو هزار مرتبه ایران تکرار می‌شود. یعنی به دلیل تحولات مم تاریخی و سیاسی بیان هویت ملی از طریق حکمت صورت گرفت و مهمترین مواد و مصاح شعرای ما را در حکمت می‌بینیم.   وی افزود: نظامی پس از فردوسی از آن جهت مهم است که شعر را شرعی می‌کند. حال سوال این است که مولفه‌های فلسفه‌ساز و حکمت‌ساز چیست؟ در پاسخ باید گفت آنچه حکمت را می‌سازد عقل است به تعبیر فلسفی‌تر ابزار معرفت عقل است و من عقل را به گونه عقل یونانی ارسطویی و عقل ایرانی اقلاطونی تقسیم می‌کنم. این همان عقلی است که سهروردی از آن نام برده و از آن با نام شهود یاد می‌کند.   دادبه در پایان گفت: اولین کار مبالغه‌های شاعرانه نقد عقل است یعنی عقل یونانی ارسطویی را نقد می‌کند در صورتی که خردی که فردوسی در ابتدای شاهنامه می‌گوید خرد ایرانی افلاطونی است. شما در سنایی هم با کلمه عقل مواجه می‌شوید و در آنجا ستایش و نکوهش عقل را دارید در واقع سنایی عقل ایرانی را ستایش و عقل یونانی ارسطویی را نکوهش می‌کند. نظامی نیز وقتی که عقل را نقد می‌کند از تمام توانایی‌های انسان استفاده می‌کند.  ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Tue, 24 Jan 2017 05:00:13 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/244544/کاش-حکمت-جای-آثار-فلاسفه-غربی-ادبای-ایرانی-بجوییم چرا جاده ابریشم در دل تاریخ گم شد؟! http://www.ibna.ir/fa/doc/book/244509/چرا-جاده-ابریشم-دل-تاریخ-گم به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، فصلنامه «ترجمان» در حوزه فرهنگ و اندیشه منتشر شد. این شماره مطالبی با عنوان «آینده سبک نگارش آکادمیک»، «اقتصاد سیاسی تکنولوژی»، «اروپا و مساله مهاجران»، «مسائل و مشکلات نسل هزاره»، «سواد تصنعی»، «داستان شهرها در تاریخ»، «حدود پوچی در اندیشه آلبر کامو»، «سیاست‌های منطقه‌ای رژیم صهیونیستی»، «مارکس و فرهنگ جهانی»، «چرا جاده ابریشم در دل تاریخ گم شد» و «برده‌داری و سرمایه‌داری» دارد. کتاب «جاده ابریشم: تاریخی جدید از جهان» تالیف پیتر فرانکو پان، مدیر مرکز مطالعات بیزانسی در دانشگاه آکسفورد است. به بهانه نگاهی به این کتاب مطلبی با نام «جاده ابریشم بار دیگر مرکز جهان شده است» گنجانده شده است. درباره تصور و تلقی از جاده ابریشم می‌خوانیم: «این نام برای بیشتر افراد یادآور افسانه‌های باستان است، نه پدیده‌ای تاریخی. تاریخ‌اندیش آنگونه که باید به اهمیت جاده ابریشم در تطور نظام فکری به عنوان پیوندی میان گذشته و امروز نپرداخته است، حال آنکه می‌توان نقش آن را در زنجیره‌ای از حوادث، از گذار از نظام چند خدایی و دموکراسی در یونان قدیم تا ظهور مسیحیت در اروپا، مشاهده کرد. ظهور مسیحیت به رنسانس منتهی شد و راه را برای عصر روشنگری هموار کرد. پدیده روشنگری نیز موجب ظهور نظام دموکراسی سیاسی و انقلاب صنعتی شد که اوج آن را می‌توان در ظهور ایالات متحده و شیوه نگرش این نظام به زندگی، آزادی و مقوله شادی مشاهده کرد. ممکن است تاریخ‌دان‌ها به این موضوعات با دیده تردید بنگرند و این تفسیر تاریخی را به چالش بکشند، اما مفاد اصلی آن و سیر کلی داستان مورد انفاق است.» (ص275)   پرسشگری در برابر اندیشه‌های مرسوم به چپ و راست مرتضی منتظری‌مقدم، مطلبی به عنوان «الگوهای جدید نادانی و تظاهر به دانایی» را مدنظر قرار داده و در سطوری از این نوشتار می‌نویسد: «امروز تفکر ما از زندگی ما دور شده است و تظاهر به فرهیختگی نشانه‌ای از این فاصله است. تظاهر به فرهیختگی عامل بزرگی برای جداماندن اندیشه از زندگی روزمره است و این تظاهر به فرهیختگی در دانشگاه به شکل جدا کردن تعمدی ساحت اندیشه از زندگی روزمره بروز می‌کند. بنابراین اندیشه ما هر روز از زندگی دورتر و تظاهر به فرهیختگی پررنگ‌تر می‌شود. امروز مقاله‌های مهم و کلاسیک صرفا لیاقت مرور کلی و سرسری را دارند و فرصتی برای کشف اهمیت چیزی وجود ندارد. امروز پشت هر خوشامدگویی به تفکر راهی برای فرار از تفکر پیدا می‌شود. پس قبل از هر کاری کوشش ما این است که به کارمان راهی باز کنیم برای دخالت اندیشه در زندگی روزمره. به عقیده ما، پیش از پاسخ دادن، باید در پرسش‌ها عمیق‌تر نگریست و در این مقام پرسشگری ایستاد. این راهی است که ترجمان می‌کوشد در آن قدم بردارد. اکنون اندیشه‌های مرسوم چپ و راست برای ما در یک کفه قرار می‌گیرند و به میزانی برابر می‌توان آن‌ها را نقد کرد و به پرسش کشید.» (ص 16)   «گوشی هوشمند کالای معرف عصر ماست» نام مطلبی است که به تکنولوژی و تاثیر آن در سیاست و توسعه را بیان می‌کند: «قدرت و حاکمیت در نقاط مختلفی از زنجیره گوشی‌های هوشمند قرار دارند و تولید و طراحی در مقیاسی جهانی یکپارچه شده‌اند. اما پیکربندی‌های جدید روابط قدرت سلسله مراتب‌های موجود ثروت را تقویت می‌کنند: کشورهای فقیر و با درآمد متوسط دست و پا می‌زنند تا از طریق توسعه زیرساخت‌های خود و معاملات تجاری به سمت گره‌های پرمنفعت‌تر حرکت کنند؛ اما فرصت‌های ارتقا بسیار نادرند و ماهیت جهانی تولید تلاش‌های کارگران برای بهبود شرایط و دستمزدها را بسیار سخت می‌کند.» (ص 54)   برخی معتقدند با وجود دسترسی به مطالب در گوگل آیا باز هم باید در نگارش مقالات همان سبک گذشته حفظ شود و از جمله این پرسش «آیا در عصر گوگل ارجاع‌دهی همچنان ضروری است؟» مطرح می‌شود که در بخشی از این پاسخ می‌خوانیم: «من معتقدم راهی برای برطرف کردن این مشکل وجود دارد. ارجاع باید به نحوی باشد که در آینده نیز کارایی خود را حفظ کند. با این کار، هم علائمی که نویسندگان در متن به جا می‌گذارند در آینده سودمندی خود را حفظ خواهند کرد و هم دیگر نیازی نیست که کتابچه‌های راهنما را روز به روز قطور سازیم. راه‌حل مشکل این است که فرمت‌های ارجاع را فراموش کرده و توجه خود را به یک چارچوب معطوف کنیم. این چارچوب ساده و تکرارپذیر است و در یک نگاه اطلاعات ضروری درباره منبع را به شکلی ساده در اختیار خواننده قرار می‌دهد.» (ص 70)   آزادی‌های نامطمئن و محدودیت‌هایی وحشی ذهن مطلب «آنچه در پس ترس اروپا از مهاجران نهفته است» اشاره به انسان معاصر دارد. در جملاتی از این قسمت به ویژگی‌های انسان اشاره شده که درباره توانایی و ناتوانی بشر آمده است: «درباره انسان همین بس که موجودی بسیار عجیب و غریب است و تقریبا بیشتر به بیگانه‌ای در زمین می‌مانَد. با اعتدالی که دارد، ظاهرش، بیشتر از آنکه مشابه موجودی باشد که صرفا از این سیاره برآمده، شبیه موجودی است که عادات بیگانه را از سیاره‌ای دیگر به زمین آورده است. انسان یک نقطه قوتِ ناعادلانه و یک نقطه ضعف ناعادلانه دارد؛ او نمی‌تواند برهنه بخوابد و نمی‌تواند به غرایز خود اطمینان کند. هم زمان هم موجودی است که به شکلی اعجاب‌آور دست‌ها و انگشت‌های خود را تکان می‌دهد و هم به نوعی افلیج و ناتوان است. او با نوارهای مصنوعی که لباس نامیده می‌شود خود را می‌پوشاند روی تکیه‌گاه‌هایی مصنوعی به نام مبلمان لم می‌دهد. ذهنش آزادی‌های نامطمئن و محدودیت‌هایی وحشی دارد. آدمی در میان دیگر حیوانات تنها موجودی است که از دیوانگی زیبایی به نام خنده بهره‌مند است.» (ص 100)   مسائل و مشکلات هزاره با نام «نسل چیپس و روغن نباتی» نسلی که برخلاف پدرانش، نه توان آن خوش‌بینی جسورانه را دارد و نه تاب آن لذت‌پرستی را. در این مجال درباره مشغله این نسل در بعضی کشورهای دنیا آمده است: «شاید یکی از نام‌های بسیار متناسب برای این نسل «پژواک نسل انفجار جمعیت» باشد: از یک سو به واسطه افزایش نرخ زاد و ولد در دهه‌های 1980 و 1990، نسل ایگرگ هم اندازه نسل انفجار جمعیت را تکرار کند و آن نسل را به خاطر انباشت ثروت و تخریب محیط‌ زیست نکوهش می‌کند، عملا بسیاری از خواسته‌های همان نسل را دارد: در بریتانیا و استرالیا دنبال خانه‌دار شدن است، در ایالات متحده می‌خواهد از قید واهمه‌هایش رها شود، در اسپانیا و یونان می‌خواهد شغل و آینده‌ای داشته باشد.» (122)   «سواد تصنعی» اشاره به مطالب شبکه‌های اجتماعی دارد، مطالبی که پایه اظهارنظرهای روزمره ما را تشکیل می‌دهد. در تشریح سخن گفتن درباره موضوعی که از آن اطلاعی نداریم، می‌خوانیم: «اطلاعات همه جا هستند و منابعی دائمی و همیشه در دسترس‌اند. جریان داده‌ها را نمی‌توان مسدود کرد. این موج فزاینده واژه‌ها، حقایق، لطیفه‌ها، عکس‌های اینترنتی، شایعات و نظرات در زندگی‌مان سرازیر می‌شود و ما را به غرق شدن تهدید می‌کند. شاید همین ترس از غرق شدن است که پشت این همه اصرار به «ما می‌دانیم» پنهان شده است. باورمان نمی‌شود که همچنان شناوریم، پس ناامیدانه دست و پا می‌زنیم و درباره الگوهای فرهنگ عمومی بررسی‌هایی انجام می‌دهیم، زیرا پذیرفتن اینکه عقب افتاده‌ایم، درباره حرفی که کسی می‌زند چیزی نمی‌دانیم و درباره تصویری که بر صفحه می‌آید چیزی برای گفتن نداریم مثل این است که مرده باشیم.» (ص 129)   شهرهای تاریخی در خدمت ساکنانش است یا حاکمانش؟ «داستان شهرها در تاریخ» به «اسکندریه چگونه بنیادهای جهان مدرن را بنا گذاشت؟» عنوان مطلبی است که به بررسی ساختن شهرهای قدیمی پرداخته است. در قسمتی از آن درباره معضلات این نوع شهرها آمده است: «این نگرانی که‌ آیا طراحی شهرهای ما به بهترین نحو در خدمت ساکنانش است یا حاکمانش، در طول سده‌ها، تداوم یافته و امروزه هنوز هم بر سر اسکندریه سایه افکنده است. اسکندریه امروز سکونتگاه نزدیک به پنج میلیون نفر است و دومین منطقه کلان شهری در کشوری است که در سال‌های اخیر از شورش توده‌ای و اعتراضات شهری آسیب دیده است. اسکندریه همچنان در خط مقدم نبرد میان نظرات متعارضی قرار دارد که همگی بر سر اینکه طراحی اندیشمندانه شهری باید واقعا به چه صورت باشد با هم در نزاع‌اند.» (ص 135)   گاهی تصور می‌کنیم پوچی و سرگشتگی مخصوص سال یا دهه خاصی است اما گویی سرگشتگی کاموار پایانی ندارد، در این مجال با اشاره به سبک سنگین کردن واژه‌ها در مطلبی با عنوان «حدود پوچی در اندیشه آلبر کامو» آورده است: «سرگشتگی کامو درباره آمریکایی‌ها امروزه سرگشتگی ما شده است و مشاهدات او به همان قوت هفتاد سال پیش است. حلقه‌های سیرک سیاسی ما، با ترکیبی از جنون و خرد، راحتی صحبت درباره شکنجه و پوچی تحلیل‌های رسانه‌های ما: همه این‌ها یادآور آن شب به یادماندنی در سالن مک‌میلین هستند. این سرگشتگی به این زودی پایان نخواهند یافت اما، همان طور که کامو به مخاطبانش گفت، باید شروع کنیم به سبک سنگین کردن واژه‌هایی که به کار می‌گیریم. او اظهار کرد که باید «هر چیزی را به نام درستش صدا بزنیم و به این درک برسیم که وقتی به خود اجازه می‌دهیم افکار خاصی در ذهن داشته باشیم، داریم میلیون‌ها انسان را می‌کُشیم.» (ص 149)   تونی جات، تاریخ‌نگار و استاد دانشگاه که در حوزه تاریخ اروپا تخصص داشت. وی یکی از نویسندگان ثابت نیویورک ریویو آوبوکز بود. جات خود از پدر و مادری یهودی به دنیا آمد و مدتی هم در اسرائیل زندگی کرده بود، نقدهای کوبنده‌ای به این رژیم داشت. گزیده‌ای از گفتگوی وی «تونی‌جات: تهران بیش از تل آویو تهدید هسته‌ای می‌شود» بیانگر آخرین دیدگاه‌هایش درباره موقعیت اسرائیل در جهان و سیاست‌های منطقه‌ای این کشور به ویژه در قبال ایران است. مایکلی، مصاحبه‌گر درباره وضعیت تات قبل از مرگ می‌نویسد: «در 6 جولای 2010، یک ماه پیش از فوت تونی‌جات، در اتاق مطالعه این تاریخ‌نگار بریتانیایی در نیویورک‌‌‌‌‌‌‌‌ نشسته بودم تا مصاحبه‌ای ضبط کنم. روی تخت مخصوصی بود که عمده وقتش روی آن می‌گذشت: اِی.ال.اس یا همان بیماری لوگریک توان هر حرکتی را از او گرفته بود. مصاحبه‌مان بخشی از پروژه‌ای بزرگ‌تر به کارگردانی گِیلِن‌ راس درباره اسرائیل و ایالات متحده و یهودیت آمریکایی بود. اما برای من، یک گفت‌وگوی ژرف و عمیقا روح‌دار به حساب می‌آمد.   مایکلی: تهدید هسته‌ای فعلی ایران علیه اسرائیل را چطور می‌بینید؟ جات: چرا این قدر وسواس این قضیه را داریم؟ تهران آن قدر هوشیار هست که بفهمد حمله هسته‌ای به اسرائیل از طرف آمریکا بی‌پاسخ نمی‌نامند. اکثر ایرانی‌هایی که می‌شناسیم غرور دارند و دوست ندارند کسی به آن‌ها بگوید که آن‌ها و فقط آن‌ها، در میان کشورهای همسایه، حق خودمختاری هسته‌ای ندارند. قدرت‌های هسته‌ای آن‌ها را احاطه کرده‌اند: هند، پاکستان، روسیه و اسرائیل. از ناوگان آمریکا هم بگذریم. چرا نباید واهمه داشته باشند؟ تهدید هسته‌ای علیه تهران به مراتب وخیم‌تر از تهدید هسته‌ای علیه تل‌آویو است.» (ص 202)   پایان قرن بیستم با تخریب تمثال مارکس «مقدمه مارشال برمن بر مانفیست حزب کمونیست» نام مطلبی است که به انتشار نسخه جدیدی از کتاب مانفیست حزب کمونیست اختصاص دارد. به همین دلیل متن کتاب مانفیست حزب کمونیست با ستایشی تمام عیار از سرمایه‌داری آغاز می‌شود، در قسمتی از این کتاب می‌خوانیم: «کوبورگ از آن جور جاهایی بود که بسیاری از بیماران در حال مرگ تقاضا می‌کردند یک انجیل با آنها به خاک سپرده شود؛ اما وقتی پدر موگنتا از کارگران سوال کرد که آخرین درخواستشان این است که به جای انجیل با یک مانفیست به خاک سپرده شود. آنها به دکتر التماس می‌کردند اطمینان حاصل کند که نزدیکانشان در دم مرگشان نسخه‌های جدیدی از مانفیست برای آنها می‌خرند و اینکه مراقب باشد کشیش فضولانه داخل نشود و لحظه آخر آنرا تغییر ندهد.» (ص 272)   شماره نخست فصلنامه «ترجمان» با مدیر مسئولی مرتضی روحانی راوری در 344 صفحه و به بهای 10 هزار تومان منتشر شد. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Tue, 24 Jan 2017 06:50:50 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/244509/چرا-جاده-ابریشم-دل-تاریخ-گم کتاب «آستانه تجدد» روی میز منتقدان http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244549/کتاب-آستانه-تجدد-روی-میز-منتقدان به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از روابط عمومی سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی، این نشست  با حضور حجت‌الاسلام داوود فیرحی، عضو هیات علمی دانشگاه تهران و مولف کتاب، حجت‌الاسلام دکتر کاظم قاضی‌زاده، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات و عبدالله نصری، عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی و جمعی از صاحب‌نظران این حوزه برگزار می‌شود. کتاب «آستانه تجدد»، در شرح تنبیه الامه و تنزیه المله اثر داوود فیرحی توسط نشر نی منتشر شده است. تنبیه الأمه نماد مکتبی فقهی ـ سیاسی شد که بیان دینی از آزادی و دموکراسی در مذهب شیعه فراهم می‌کرد و یا حداقل مقدمات چنین مهمی را تدارک می‌دید. به همین دلیل است که تنبیه الأمه در مرکز مناقشات معاصر ما، درباره استبداد و مردم‌سالاری از یک سو، و نوگرایی مذهبی و سکولار از سوی دیگر همزمان مورد توجه علاقه‌مندان به مذهب، سیاست، تاریخ و ملیت قرار گرفت. این نشست دوشنبه 11 بهمن‌ماه از ساعت 14 و 30 دقیقه در سالن نشست‌های خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) واقع در خیابان انقلاب، خیابان فلسطین جنوبی، خیابان شهید وحید نظری، پلاک 25 برگزار خواهد شد.   ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Tue, 24 Jan 2017 07:38:21 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244549/کتاب-آستانه-تجدد-روی-میز-منتقدان جامعه‌شناسان از «انسان، جامعه و تاریخ در نگاه شریعتی» می‌گویند http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244552/جامعه-شناسان-انسان-جامعه-تاریخ-نگاه-شریعتی-می-گویند به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) نشست «انسان، جامعه و تاریخ در نگاه شریعتی» با حضور رحیم محمدی، سید جواد میری، بیژن عبدالکریمی، حسن محدثی، سید محمدامین قانعی‌راد، احسان شریعتی، سارا شریعتی و آیدین ابراهیمی برگزار می‌‌شود. این نشست چهارشنبه ۶ بهمن از ساعت ۹ تا ۱۶ عصر در سالن حکمت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی واقع در بزرگراه کردستان خ ۶۴ غربی (صادق آیینه وند) نبش ساختمان‌های آ- اس- پ برگزار می‌شود. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Tue, 24 Jan 2017 07:41:40 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/244552/جامعه-شناسان-انسان-جامعه-تاریخ-نگاه-شریعتی-می-گویند 133 سال قدمت «اطاق تجارت طهران» از دوره قاجار تا روزگار کنونی http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/244547/133-سال-قدمت-اطاق-تجارت-طهران-دوره-قاجار-روزگار-کنونی دکتر علی ططری، مولف کتاب «اطاق تجارت طهران» به خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) گفت: این کتاب نگاهی گذرا به 33 سال تاریخچه اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران دارد.   وی افزود: کتاب از پنج بخش تشکیل شده که عناوین آن شامل «اطاق در دوره قاجاریه»، «اطاق در دوره پهلوی»، «اطاق پس از پیروزی انقلاب اسلامی»، «اقدامات و خدمات اجتماعی و فرهنگی» و «روسای اطاق طهران از آغاز تا کنون» است و همچنین گاه‌شمار و پیوست‌ها نیز به آن افزوده شده است.   این مولف ادامه داد: در این کتاب از اسناد آرشیو کتابخانه مجلس شورای اسلامی و مطبوعات و نشریات استفاده شده است و باید گفت، اتاقی که 133 سال قدمت دارد، متاسفانه آرشیوی برای نگهداری اسناد، مجلات و مدارک در آن ایجاد نشده است. این کمبود باعث شد که با توجه به وقت اندکی که برای گردآوری، تنظیم و تالیف کتاب داشتیم با مشکلاتی مواجه شویم.   ططری اظهار کرد: در نظر نگرفتن آرشیوی برای نگهداری اسناد، مدارک و نشریات اتاق بازرگانی در حالی است که می‌توان گفت مجلات این مجموعه در طول 133 سال اخیر منتشر شده و نزدیک به 12 نوع هفته‌نامه، بولتن، ماهنامه، فصلنامه و... است. برخی از این نشریات به طور مشخص از سال 1308 به بعد از سوی اتاق تهران چاپ شده که دارای تنوع قابل توجهی است و برخی از آنها هنوز نیز منتشر می‌شود؛ اسناد متقنی که تنها، منبع بررسی فعالیت اتاق برای پژوهشگران و محققان است و در کنار آنها به روزنامه اطلاعات نیز می‌توان استناد کرد.    وی با اشاره به نقش اتاق تهران در فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی عنوان کرد: در این تالیف، برای نخستین بار به نقش اتاق تهران در این زمینه پرداخته شده، این ایفای نقش در حالی است که در نگاه نخست احساس می‌شود که فعالیت اتاق تنها در بخش اقتصاد (مالیات، بازار، تولید، کارآفرینی،بیمه، بانک و ...) خلاصه شده است در حالی که بنا براسناد، به ویژه در دوره پهلوی دوم، اتاق وارد حوزه فرهنگ می‌شود و اقدامات و خدمات فرهنگی و اجتماعی قابل توجهی را انجام داده که تا کنون نیز ادامه دارد. مدیر مرکز اسناد کتابخانه مجلس شورای اسلامی بیان کرد: در حوزه فرهنگ یکی از اقدامات آن انتشار مجلات و نشریات است، اتاق بازرگانی به عنوان معتبرترین و قدیمی‌ترین نهاد خصوصی دست به انتشار نشریه می‌زند که این اقدام باعث شد که قدیمی‌ترین نشریات از آنِ اتاق تهران باشد، همچنین در دهه 20 کتابخانه آن شکل می‌گیرد و از آگهی‌های نشریات و مجلات آن مشخص است که به صورت هفتگی اقدام به خرید و معرفی کتاب به ویژه در حوزه اقتصاد کرده است.     ططری درباره دیدگاه پژوهشی در مقایسه با نگاه تبلیغی در کتاب «اطاق تجارت طهران» گفت: اگرچه این اثر به خواست اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران به چاپ رسیده است اما محدودیتی در تالیف برای مولف قائل نشدند و من نیز تلاش کردم که بیان تاریخچه آن بر پایه اسناد موجود و متقن باشد.   وی افزود: تصورم بر این است، درباره کتاب‌هایی که به بیان تاریخچه برخی نهادها و مراکز می‌پردازند، باید برخی نقاط برجسته شود اما اغراق در کار نباشد. این نکته را با چند هدف می‌گویم نخست اینکه مراکز و موسساتی که فعالیت‌های خیریه و عام‌المنفعه انجام می‌دهند، به ادامه اقدامات خود تشویق و ترغیب می‌شوند و دیگر اینکه چنین فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی بازتاب خوبی در جامعه دارد. کتاب «اطاق تجارت طهران» در 140 صفحه، شمارگان یک‌هزار نسخه از سوی اداره چاپ و نشر اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران منتشر شده است. ]]> تاريخ‌،سیاست،علوم اجتماعی Tue, 24 Jan 2017 08:02:15 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/244547/133-سال-قدمت-اطاق-تجارت-طهران-دوره-قاجار-روزگار-کنونی