خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) - آخرين عناوين دین‌ :: نسخه کامل http://www.ibna.ir/fa/religion Mon, 15 Jul 2019 15:35:59 GMT استوديو خبر (سيستم جامع انتشار خبر و اتوماسيون هيئت تحريريه) نسخه 3.0 /skins/default/fa/normal3/ch01_newsfeed_logo.gif تهيه شده توسط خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) http://www.ibna.ir/ 100 70 fa نقل و نشر مطالب با ذکر نام خبرگزاری کتاب ايران آزاد است. Mon, 15 Jul 2019 15:35:59 GMT دین‌ 60 «قرآن بسندگی» با «تفسیر قرآن به قرآن» دو مقوله متفاوت است http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/277993/قرآن-بسندگی-تفسیر-دو-مقوله-متفاوت به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، به تازگی کتاب «قرآن بسندگی» نوشته حسین محمدی فام توسط انتشارات دارالاعلام لمدرسة اهل بیت با شمارگان هزار نسخه، ۲۸۸ صفحه و بهای ۴۳ هزار تومان منتشر شده است. نویسنده در این کتاب به نقد و بررسی منظومه فکری و آرای شریعت سنگلجی، سید ابوالفضل برقعی و سیدمصطفی حسینی طباطبایی در زمینه مساله رجعت به قرآن و قرآن بسندگی پرداخته است. به بیان نویسنده، قرآن گرایی شریعت سنگلجی و حسینی طباطبایی و قرآن بسندگی برقعی بیشتر بر آرای اعتقادی و تفسیری این سه شخصیت اثر گذاشته و مکتب فقهی خاصی را پدید نیاورده است. با حسین محمدی فام گفت‌وگویی داشته‌ایم که در ادامه آن را مطالعه خواهید کرد. او دکترای مذاهب کلامی از دانشگاه ادیان و مذاهب قم دارد و در زمینه‌های متنوعی در حوزه دفاع از مکتب اهل بیت (ع) و اصول عقاید امامیه فعال است. عنوان کتاب شما «قرآن بسندگی» است و در آن آرای سه شخصیت شریعت سنگلجی، ابوالفضل برقعی و مصطفی حسینی طباطبایی بررسی شده است. شما در تعریف قرآن بسندگی اشاره کرده‌اید جریانی است که برای تحلیل معارف اسلامی به قرآن کریم بسنده کنند؛ این در صورتی است که از میان این سه تن شریعت سنگلجی و حسینی طباطبایی به روایات نیز توجه کرده‌اند. ابتدا در چرایی تالیف کتاب نکاتی را بیان کنید و بفرمایید که نگاه شریعت و طباطبایی به حدیث را چگونه دیده‌اید؟ «قرآن بسندگی» پژوهش پایان‌نامه دکتری من در دانشگاه ادیان و مذاهب قم و با راهنمایی حجت‌الاسلام مهدی فرمانیان است که در قالب کتاب نیز فرصت نشر پیدا کرد. روزی در کلاس‌های دکتری یکی از اساتید گفت که یکسری از تفکرات وهابی به شیعه هم نفوذ پیدا کرده و برخی در لباس عالم شیعی، به برخی آرای وهابی معتقد شده‌اند. این نکته برای من بسیار عجیب و جذاب بود، چرا که ما همیشه وهابیت را به عنوان یک نقطه جدی در مقابل شیعه می‌دانیم. در فِرَقی که منتسب به اسلام‌اند، ستیز جدی شیعه همیشه با وهابیت بوده و ما با باقی فِرَق همیشه برادر بوده و مباحثه علمی داشته‌ایم. این دلیل علاقه من بود و پیش از آن هم مطالعاتی درباره این جریان نداشتم. اساتیدم شخصیت‌هایی را برای این پژوهش به من معرفی کردند که به نظر آن‌ها طیفی را تشکیل می‌دادند. در زمان تصویب پایان‌نامه نیز، اساتید اعلام کردند که یک موضوع خاص را انتخاب کرده و روی نظام فکری برخی از این شخصیت‌ها آن را تحلیل کنم. در همان زمان مطرح شد که یکی از آرای این طیف «قرآن بسندگی» است و اعتقاد دارند که قرآن برای هدایت بشر کافی است و ما نیازی به روایات نداریم و روایات هم اگر آمده در کنار و ذیل قرآن است. روایت رسمی شیعه این است که بر طبق حدیث ثقلین قرآن و عترت در کنار همدیگر قرار دارند. به همین دلایل تصمیم گرفتم که روی این موضوع کار کنم. فرضیه تحقیق من این بود که این سه شخصیت قائل به قرآن بسندگی هستند. البته پس از انجام تحقیق به این نتیجه رسیدم که این‌گونه نیست و فی المثل شخصیتی چون شریعت سنگلجی به روایات معتقد است و اکثر آن‌ها را معتبر می‌داند، هرچند که شاید نگاهش به روایات خاص بوده و با بقیه علما زاویه داشته است. به طور کلی نتایج تحقیق نشان داد که دو شخصیت‌ شریعت و طباطبایی قرآن بسنده نیستند و یا اینکه رویکردشان در آثارشان این‌گونه نیست؛ اما ابوالفضل برقعی به صراحت حرف‌های شاذ زیادی زده و رسما به قرآن بسندگی معتقد شده است. در کتاب مطرح کرده‌ام که در نگاه نخست عقیده‌ام این بود که این سه نفر یک جریان هستند، اما فراموش نکنیم که فاصله بین آن‌ها زیاد است. حتی حسینی طباطبایی که با برقعی قرابت بیشتری داشت، اندیشه‌هایش تفاوت زیادی با او دارد. مساله قرآن بسندگی ـ که یکی از مصادیقش در عمل مساله تفسیر قرآن به قرآن است ـ توسط علامه طباطبایی هم پیگیری شد. دقت در زمانه زیست این علما نکات مهمی را برای ما روشن می‌کند. در زمان شریعت، خرافات بسیار رواج داشت و تقریبا قرآن در حال حذف شدن بود و خرافات را نیز اکثرا مستند به احادیث می‌کردند. حال چه اشکالی دارد، اگر کسی از دل حوزه‌های علمیه برآید و نظام فکری و رویکردش را بر نقد حدیث بگذارد و از خلال همین رویکرد به نقد برخی شیوه‌های عزاداری بپردازد؟ شکی نیست که علمای شیعه در طول تاریخ با انحرافات فکری زمانه خود بویژه انحرافاتی که عوام مردم بوجود می‌آوردند، مبارزه می‌کردند. اصولا یکی از وظایف ذاتی روحانیت همین است و هیچ شکی در آن نیست. از طرف دیگر در هر برهه‌ای یکسری انحرافات و خرافات خاصی بوجود می‌آید و طبیعی است کسی که خودش را اهل علم می‌داند، به روشنگری در جامعه خود بپردازد. بویژه با ادعایی که این سه شخصیت داشته و در تفکرشان خمیرمایه‌های روشنفکری، اصلاح امور دینی و تجدیدنظر در امر دینی و... وجود دارد. اما سخن در این است که گاهی کسی برای رفع انحراف وارد میدان می‌شود ولی خواسته یا ناخواسته خود انحرافات دیگری بوجود می آورد که بنده معتقدم شریعت سنگلجی و دو شخصیت دیگر این کتاب، مصداق بارز این نوع رفتار هستند. البته نکته‌ای که در سوال قبل مطرح کردم درباره شریعت سنگلجی و مصطفی حسینی طباطبایی بود. با اطلاق عناوینی چون روشنفکری و اصلاح امور دینی به برقعی مخالفم، چرا که صحبت‌های او مبنایی نداشت و برخی اصول اعتقادی محکم مانند عصمت معصوم را زیر سوال برده بود. حتی می‌توان این اشکال را گرفت که چرا آرا برقعی در کنار آرا و اندیشه‌های شریعت سنگلجی و مصطفی حسینی طباطبایی مطرح شده است. اصل جریان نقد و مبارزه علما با انحرافاتی که در هر برهه‌ای در جامعه اسلامی رخ می‌دهد، طبیعی است. امیرالمومنین نیز فرموده است که فرزند زمانه خودت باش. بنابراین هرکس باید به صورتی به‌روز در زمانه خودش فعالیت دینی کند. آنچه که من با آن مشکل دارم افراط و تفریط و خارج شدن از حیطه مبانی اعتقادی است. به عنوان مثال همه ما قبول داریم که در عزاداری‌ها اعمالی عامه پسند و گاهی خلاف شرع رخ می‌دهد. اصولا هرکاری که دست عوام بیفتد و از خواص یعنی اهالی حوزه و دانشگاه فاصله بگیرد، ممکن است آفت‌هایی در آن رخ دهد. اما توقع از یک اندیشمند حوزوی یا دانشگاهی این است که مساله را خوب شناخته و در مواجهه با آن ببیند که کدام بخش خرافی و عوامانه است و کدام بخش معنا دارد. اشتباهی که به زعم من امثال شریعت سنگلجی مرتکب شدند این است که به دلیل فضای آن زمان به نقد کلیت آن حرکت (مثلا عزاداری) پرداختند. همچنین زیارت نیز یکی از مهم‌ترین مفاهیم در حوزه اعتقادات شیعه است و برای آن مبانی قرآنی، روایی و عقلی فراوان وجود دارد و سیره اهل بیت و علمای ما نیز بوده است. حال اگر عده‌ای در یک برهه زمانی و مکانی خاص بحث زیارت را به خرافات و حاشیه‌های غلط آلوده کردند، از من مدعی روشنفکری و کار علمی این توقع می‌رود که بتوانم آن‌ها را از همدیگر تفکیک کنم. یعنی قسمت‌هایی را که اساس دارد تایید کرده و اشکالات را نقد کنم؛ اما این سه شخصیت کل داستان را در بحث‌هایی مانند عزاداری، توسل، زیارت، تبرک و... زیر سوال برده‌اند. این شخصیت‌ها آنقدر در نقدهای خود افراط کردند که امروزه عربستان سعودی به عنوان پرچمدار وهابیت، کتاب‌های آن‌ها را منتشر می‌کند. در اینجاست که ما نسبت به این آقایان اعتراض داریم. البته من در زدن برچسب وهابیت به این شخصیت‌ها تردید دارم و این را هم بعید می‌دانم که با وهابیت بطور مستقیم مرتبط بوده‌اند. این‌ها همه گمانه‌زنی‌هایی است که عده‌ای در فضایی غیرعلمی مطرح کرده‌اند و نیاز به بررسی علمی و پژوهشی دارد. فعلا علت انتساب این افراد به وهابیت، قرابت فکری آنان به اندیشه‌های سلفی در برخی حوزه‌های اعتقادی است. اینکه کتاب‌های چهره‌هایی مانند شریعت سنگلجی و مصطفی حسینی طباطبایی در عربستان سعودی منتشر می‌شود، محل اعتراض به اینها نیست و نکته منفی برای آنها نیز به حساب نمی‌آید و آقای حسینی طباطبایی به بازنشر مطالب خود در سایت‌های فارسی وهابی به شدت اعتراض هم کرده. البته شما هم در کتاب‌تان کاملا منصفانه به این نکته اشاره کرده‌اید. اما سوال اینجاست که آیا این ایراد از ما نیست که عربستان کتاب‌های شریعت را منتشر کرده و این شخصیت را به نفع خود مصادره می‌کند؟ در صورتی که ما می‌توانیم خود آن‌ها را منتشر کرده و با بازخوانی منظومه فکری‌شان فضای نقد آن‌ها را هم بوجود بیاوریم. وقتی ما به این انتشار توجهی نداریم و خودمان به صراحت و غیرعلمی با برچسب وهابیت آن‌ها را طرد و نفی می‌کنیم قاعدتا وهابیون از این فرصت استفاده کرده و آن‌ها را به نفع خود مصادره می‌کنند، در صورتی که ما می‌دانیم منظومه فکری شریعت سنگلجی و مصطفی حسینی طباطبایی با تفکر وهابی بسیار متفاوت است. من در کتاب اشاره کرده‌ام که عنوان «وهابیت شیعه» صرفا یک پیشنهاد است و روی آن کار علمی نشده. متاسفانه سعودی‌ها در این زمینه زیرکانه عمل کرده و این شخصیت‌ها را به عنوان مستبصران و شیعیانی که وهابی شده‌اند به نفع خود مصادره کرده است. من در نتایج تحقیق این کتاب پیشنهاد داده‌ام که اتفاقا ما نباید در زمین عربستان و وهابیون بازی کنیم. ما باید معترف باشیم که این شخصیت‌ها متفکران شیعی‌اند که در برخی زمینه‌ها دچار اشکال شده‌اند و ما در برخی از قسمت‌ها نقدهایی را به آن‌ها وارد می‌دانیم. شریعت سنگلجی در کتاب «کلید فهم قرآن»، نظام فکری خود را بر نقد حدیث و تفاسیر روایی و رویکردهای دیگر می‌گذارد. علامه طباطبایی هم در کتاب شریف «المیزان فی تفسیر القرآن» و هم بعدها در حواشی بر بحارالانوار و اصول کافی کاملا به نقد علمی برخی روایت‌ها می‌پردازد. یک برکت این جریان قدم گذاشتن در مسیر وحدت است. چرا که بیشتر اختلافات میان مذاهب اسلامی در حدیث است و در قرآن که هیچ اختلافی وجود ندارد. بنابراین ایده بازگشت به قرآن به وحدت مسلمانان کمک شایانی می‌کند. حرف ما این است که چرا آقایان در بیان عقاید به گونه‌ای سخن گفته‌اند که وهابیت توانسته از آن‌ها سوبرداشت کند. من در نگارش کتاب باید به گونه‌ای عمل کنم که مطالبش دشمن شاد کن نباشد. این سه شخصیت هرچند که نیت‌شان این نبوده اما به گونه‌ای سخن گفته‌اند که دشمن توانسته از حرف‌های‌شان سواستفاده کند. من اعتقاد دارم علیرغم نظر بسیاری که بر ارتباط این افراد با عربستان صحه گذاشته‌اند، این همسویی آن‌ها با تفکرات وهابیت ناخواسته بوده است. ما در بحث زیارت، توسل و خود بحث رجوع به قرآن مباحث علمی بسیار دقیق و ظریفی داریم که در حوزه‌های علمیه شیعی همیشه به آن‌ها پرداخته شده است و البته شبهاتی هم که این طیف مطرح کرده‌اند، پاسخ علمی داشته است. البته این را هم اضافه کنم که میان نگاه علامه طباطبایی ـ اعلی الله مقامه ـ و این آقایان در نوع تفسیر قرآن و رجوع به روایات، تفاوت‌هایی جدی وجود دارد که جای بحثش در این مصاحبه نیست. قبول دارید که فارغ از سه دهه اخیر که حوزه در زمینه قرآن دستاوردهای مهمی داشته، در دیگر دوره‌های تاریخی همیشه حدیث و مساله حدیث بسیار بیشتر از قرآن مطرح می‌شد؟ بله، اکنون نیز علوم حدیث هم در حوزه‌های شیعی و هم در حوزه‌های اهل سنت وزنه بالایی را به خود اختصاص داده‌اند. علامه طباطبایی در بدو ورودشان به قم به این دلیل درس تفسیر را می‌گذارد که احساس می‌کند در حوزه قرآن روبه فراموشی است و مدرس تفسیر انگار که مرتبه پایینی داشته است. یعنی وقتی مدرس با عظمتی چون علامه طباطبایی این درس را پی می‌گیرد، جان دوباره‌ای به آن می‌دهد. می‌دانیم که علامه به نسبت شریعت متاخرتر است. باید دقیق صحبت کرد. ببینید بین علامه طباطبایی با امثال شریعت سنگلجی فاصله بسیار زیاد است. علامه هم از جهت علمیت و هم از جهت دقت در صحبت، فاصله زیادی با امثال شریعت دارد. قرآن بسندگی با تفسیر قرآن به قرآن هم دو مقوله است. در تفسیر المیزان بعد از هر مبحث تفسیری یک بحث الروایی هم کار شده، اما به این ویژگی تفسیرالمیزان کمتر پرداخته شده است. اما آن بحث‌ها هم بیشتر نقد حدیث است؟ بله اما علامه روایات را آورده و می‌نویسند که این روایاتی را که با تفاسیر به دست آمده از خود قرآن، هم‌خوان است، می‌پذیرم و باقی را به کناری می‌گذارم. روایات بسیاری هم داریم که اگر حدیث و روایتی با قرآن به تضاد برخواست باید روایت را به کناری گذاشت. علامه هم همین کار را کرده است که روشی است بسیار دقیق و متین. روش شریعت سنگلجی و مصطفی حسینی طباطبایی هم همین است. اشتباه آن‌ها این است که کاملا گزینشی عمل کرده‌اند. مثلا با توسل بد هستند و هر روایتی را که درباب توسل است به کناری می‌گذارند و کاری ندارند که صحیح السند است یا ضعیف السند؛ اما علامه طباطبایی بدون تعصب و کاملا، علمی با حدیث برخورد کرده است و نخستین ویژگی محقق این است که تعصب نداشته باشد. اینکه ما از نظر علمی با این شخصیت‌ها بحث داریم و نمی‌توانیم نمره قابل قبولی به آن‌ها بدهیم، در همین نکته خلاصه می‌شود. در موضوعاتی چون توسل، زیارت و شفاعت و موضوعات مشابه ـ که اتفاقا حوزه‌هایی است که وهابیت روی آنها دست گذاشته ـ آقایان همین کار کرده‌اند. ما در زیارت روایات صحیح السند کم نداریم اما این آقایان همه روایات در این حوزه را به به راحتی کنار می‌گذارند، اما در جای دیگر برای اثبات سخن خود از روایت استفاده می‌کنند. اما به عنوان مثال، اندیشمندی چون آیت الله صادقی تهرانی روشش علمی و دقیق است. او وقتی می‌خواهد به سراغ فهم دین برود، قرآن را محور دانسته و در فقه سنت را ذیل آن و با محویت آن دارای اعتبار می داند. او از ابتدای تحقیق تکلیف را روشن می‌کند، اما این شخصیت‌ها به قول خود روایات را کناری می‌گذارند اما هرکجا که برای اثبات عقیده خود لازمشان می‌آید، از روایات استفاده کرده‌اند. اگر بنابر نقد روایت است، ما علمی به نام فقه الحدیث داریم. فهم حدیث چهارچوب و معیار دارد و سال‌ها در حوزه‌ها بحث شده است. علمای ما در حوزه هم هر روایتی را نمی‌پذیرند. به نظرم یک آشفتگی ذهنی در منظومه فکری این آقایان هست که اتفاقا نظام فکری‌شان را مخدوش می‌کند. روش‌شناسی آنها به نظرم محل اشکال است. موافق نیستم، شریعت سنگلجی و مصطفی حسینی طباطبایی اتفاقا روش‌شناسی متقن و دقیقی دارند هرچند که اشتباهاتی در کارشان باشد. یعنی شریعت هم روایاتی را که با قرآن سازگار است استفاده کرده و باقی را به کناری می‌گذارد. ضمن اینکه دغدغه شریعت دغدغه دیگری است. او می‌خواهد یک روش غلط چند سده‌ای را از اساس برانداخته و دوباره آن را بازسازی کند و برای رسیدن به این روش صحیح هم ناچار است با بسیاری از موارد از در مخالفت درآید. من بین این سه شخصیت شریعت سنگلجی را بسیار نزدیکتر به جریان عمومی حوزه می‌دانم. سنگلجی شاید اگر کسانی کنارش بودند و کمی مدیریت می‌شد و یا اینکه هم مباحثه‌های بهتری داشت و همچنین اگر مدام در معرض تکفیر قرار نمی‌گرفت وضعیتش بهتر می‌شد. من حرف شما را قبول دارم. ما باید در فضایی منطقی آمده و درباره آثار این سه شخصیت بحث کنیم و بخش‌های درست تفکرات آنها را بپذیریم. مثلا همین شعار بازگشت به قرآن که حرف غلطی نیست. خود روایات به ما می‌گوید وقتی که شبهه‌ها و اختلافات زیاد شد، برای یافتن مسیر صحیح به قرآن رجوع کنید. ما به هیچ عنوان نباید به صرف طرح اتهامی درباره یک شخصیت به طور کامل او را به کناری بگذاریم. درباره مرحوم شریعتی هم همین داستان اتفاق افتاده است. برخی می‌خواهند به طور کل شریعتی و اندیشه‌اش را حذف کنند، اما به هر حال شریعتی یک اندیشمند مسلمان شیعه بود و چون معصوم هم نبود قاعدتا در مواردی خطا در اندیشه‌اش راه داشت. وظیفه ما این است که درباره اندیشه‌های او بحث کرده و نقاط مثبتش را برجسته و درباره خطاهایش با دلایل علمی و منطقی بحث کنیم. تکفیر متفکران اتفاقا باعث می‌شود که فضای طرفداری کورکورانه از آنها بوجود بیاید، اما اگر به طور منصفانه به نقد آنها بپردازیم و دربست آنها را به کناری نگذاریم، طرفداران متعصب هم در مسیر نقد آمده و اشتباهات آنها را می‌پذیرند. متاسفانه این فضا در کل جامعه علمی ما وجود ندارد و هنوز هم گرفتار تکفیر هستیم. به خاطر دارم که چند سال پیش طلاب و بزرگانی از حوزه خدمت مقام معظم رهبری رسیدند. در آن جلسه یکی از نکاتی را که حضرت آقا مطرح کردند این بود که دیگر دوران تکفیر گذشته و اکنون دیگر دوره‌ای نیست که کسی به صرف خواندن عرفان و فلسفه یا بیان حرف نو در حوزه‌ها، تکفیر شود. خود حضرت آقا نیز سال‌ها با جریان روشنفکری دینی از جمله دکتر شریعتی رفاقت و مراوده داشت. هنوز هم ما در بین علما و مراجع روشنفکرتر از مقام معظم رهبری نداریم. درد رهبری هم درد بحث کردن و آزاداندیشی است. نمی‌دانم که چرا این فضا علیرغم تاکیدات رهبری هنوز بوجود نیامده است. من سعی کردم در این کتاب پایم را از دایره انصاف خارج نکنم. شما در جایی اشاره کردید که هرچند سایتی مانند عقیده، کتاب‌های این شخصیت‌ها را منتشر کرده، اما این دلیلی بر انتساب آنها به وهابیت نیست. اما این هشدار بزرگی است که چرا ما درباره این شخصیت‌ها کار نمی‌کنیم. نکته دیگر این است که سرسلسله اکثر جریان‌های جدید فکری و عقیدتی به سیدجمال الدین اسدآبادی باز می‌گردد که شریعت سنگلجی هم از او بسیار متاثر است. با وجودی که وهابیون هم درباره سیدجمال بسیار کتاب می‌نویسند و از او تجلیل می‌کنند، اما چرا ما او را وهابی نمی‌خوانیم؟ البته در مباحث اعتقادی درباره سیدجمال الدین اسدآبادی و شاگردش محمد عبده، شبهاتی مطرح است. به خاطر دارم که در دانشگاه ادیان و مذاهب پایان نامه‌هایی درباره اصول اعتقادی آنها کار شد. بله پژوهشگرانی در دهه اخیر سعی در تخریب شخصیت او داشته‌اند. مثلا مقداد نبوی رضوی در کتاب‌هایی مانند «تاریخ مکتوم» یا «اندیشه اصلاح دین در ایران: مقدمه‌ای تاریخی» تمام تلاش خود را به کار برده تا سیدجمال را بابی و یا ضددین معرفی کند و تلاشش به نظرم راه به جایی نبرده. اما عقلگرا بودن و تاکید بر وجوه مترقی مدرنیسم و پذیرش آن تا زمانی که منافاتی با دین نداشته باشد، اصلی‌ترین تفاوت امثال سیدجمال، شریعت و حسینی طباطبایی است. بله، به نظرم باید روی نظام فکری این شخصیت‌ها کار شود. حسینی طباطبایی در بسیاری از موارد فوق‌العاده از اسلام دفاع کرده است، ما چرا باید از این وجه از کار فکری او خودمان را محروم کنیم. من دانش و تخصص حسینی طباطبایی را بسیار بالاتر از شریعت سنگلجی و برقعی می‌دانم. او واقعا در بحث روایات و حتی در بخش آشنایی با دنیای بیرون از اسلام کار کرده و در زمینه پاسخ به شبهات بسیار قوی عمل می‌کند. علاقه‌مندم که این کتاب بهانه‌ای بشود تا در فضایی علمی و در نهایت انصاف به نقد تفکرات این شخصیت‌ها بپردازیم. پویایی علم به برگزاری کرسی‌های آزاداندیشی و گفت‌وگوی بین نحله‎های مختلف فکری است. مرگ بر فلانی و درود بر دیگری مشکلی را حل نمی‌کند. متفکران امروز و پژوهشگران حوزه‌های علمیه در برخی موارد با آرا شریعت سنگلجی مخالفند. شریعت یک چهارچوب فکری دارد و بنایش بر این است که رجوع به قرآن و بازگشت به توحید داشته باشد، ولی به صورت مصداقی اشتباه کرده است. کسی چون ابوالفضل برقعی این‌گونه نیست. او رسما امامت را زیر سوال برده است. ما در دعوت به توحید و در دعوت به قرآن، با همه فرقه‌های اسلامی مشترک هستیم. شیعه اینقدر دستش باز و پر است که حتی نباید ترسی داشته باشد از نشستن بر سر یک سفره با وهابیون و بحث علمی با آنها. ما نباید در محیط‌های علمی و دانشگاهی ترسی از بیان، شرح و نقد تفکرات داشته باشیم. به نظر من باید ده‌ها نشست درباره تفکرات شریعت در دانشگاه‌ها و حوزه‌ها برگزار شود تا سخنانش در ترازوی نقد بیاید. علیرغم اینکه سالهاست رهبری به برگزاری کرسی‌های آزاداندیشی تذکر فرموده‌اند، متاسفانه نمی‌دانم چه دستی در کار است که از جلوی برگزاری آنها جلوگیری می‌کند. ما برخی از اشخاص را به گوشه رینگ انداخته‌ و مدام آنها را می‌کوبیم. به نظرم حتی اگر برای برقعی چنین چیزی رخ نمی‌داد و کمی به او توجه کرده و با او به مباحثه می‌نشستند، او بسیاری از حرف‌های شاذش را مطرح نمی‌کرد. ]]> دین‌ Mon, 15 Jul 2019 07:43:32 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/277993/قرآن-بسندگی-تفسیر-دو-مقوله-متفاوت نمایش دست‌نوشته قرآنی منسوب به امام رضا (ع) در کتابخانه ملی http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278308/نمایش-دست-نوشته-قرآنی-منسوب-امام-رضا-ع-کتابخانه-ملی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، همزمان با فرا رسیدن دهه کرامت و ولادت حضرت امام رضا علیه السلام، برگی از قرآن کریم منسوب به هشتمین امام شیعیان در موزه کتاب و میراث مستند کتابخانه ملی ایران به نمایش درآمد.   این اثر نفیس و معنوی مربوط به اواخر سده دوم هجری قمری می‌شود که خط آن کوفی مشرقی بوده و بر روی پوست با اعراب و فاقد اعجام (نقطه گذاری و تنوین) نگارش یافته است. این برگ‌های مصحف شریف که کتابت آنها منسوب به هشتمین امام شیعیان حضرت ابوالحسن علی ابن موسی الرضا (ع) می‌شود، آیات هفتم تا دهم سوره مبارکه مجادله و آیات سی و سوم تا سی و چهارم سوره مبارکه زخرف را در بر می‌گیرد. ]]> دین‌ Mon, 15 Jul 2019 06:54:11 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278308/نمایش-دست-نوشته-قرآنی-منسوب-امام-رضا-ع-کتابخانه-ملی برگزاری نمایشگاه کتاب «قرآن و حقوق بشر» در حسینیه ارشاد http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278305/برگزاری-نمایشگاه-کتاب-قرآن-حقوق-بشر-حسینیه-ارشاد به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، کتابخانه عمومی حسینیه ارشاد در ادامه روند برگزاری نمایشگاه‌های موضوعی کتاب، برای گرامیداشت و تدبر در قرآن کریم، نمایشگاه «قرآن و حقوق بشر» را برگزار می‌کند.   این نمایشگاه، شصت و هفتمین نمایشگاه موضوعی دوهفتگی این کتابخانه عمومی است که در آن، منابع موجود کتابخانه مذکور درباره مفهوم حقوق بشر در قرآن، حقوق فطری انسان از دیدگاه قرآن، مقایسه اعلامیه جهانی حقوق بشر و آموزه‌های قرآن، مولفه‌های کرامت انسان از نگاه قرآن و… به نمایش درخواهد آمد. این نمایشگاه از اول تا ۱۴ مرداد به‌مدت دوهفته در کتابخانه عمومی حسینیه ارشاد واقع در خیابان دکتر شریعتی برپا می‌شود. ]]> دین‌ Mon, 15 Jul 2019 06:24:32 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278305/برگزاری-نمایشگاه-کتاب-قرآن-حقوق-بشر-حسینیه-ارشاد «گلبرگ‌های علوی» در آستانه عید سعید غدیر خم منتشر می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/278243/گلبرگ-های-علوی-آستانه-عید-سعید-غدیر-خم-منتشر-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) انتشارات نقش اندیشه کتاب «گلبرگ‌های علوی» را به قلم «محمد مطهر» در قطع وزیری در 510 صفحه و 192 صفحه  تهیه و در آستانه عید سعید غدیر خم منتشر می‌کند.  این کتاب شامل مطالبی از میلاد حضرت، القاب آن امام همام، غدیر، حضور موثر در جنگ‌ها، پیشگامی در آوردن اسلام، معجزات، کرامت اشعار، نهج البلاغه و خطبه‌های بدون الف، خطبه‌های بدون نقطه و بالاخره مرثیه و اجمالی در ارتباط با مزار آن حضرت در نجف‌اشرف است.   این مجموعه که به ابیات زیبایی در وصف مولود کعبه حضرت علی‌ابن‌ابیطالب مزین است شامل بخش‌هایی چون شرحی کوتاه بر واقعه‌ای عظیم، بیانی مجمل، یا نثری متفاوت از ولادت خجسته مآل مظهر العجایب علی‌بن‌ابی‌طالب، گوهری در صدف کعبه، احادیث ناب از رسول مکرم در شباهتی که امام امیر المومنین(ع) با انبیاء عظام و فرشتگان مقرب دارد، فضیلت‌های منحصر به فرد، دشمنی با ولایت و ... است. در بخشی از این کتاب آمده است: « علماء و دانشمندان بزرگ شیعه و اهل سنت در این‌که ولادت علی در خانه کعبه واقع شده است اتفاق نظر دارند حتی مرحوم «اردوبادی» در این موضوع کتاب قطوری نگاشته است. براساس نظر حاکم نیشابوری از علمای اهل سنت هم اخبار در مورد این‌که فاطمه بنت اسد «علی‌بن‌ابی‌طالب» را در خانه کعبه به دنیا آورد در حد تواتر است. هم‌چنین حافظ گنجی شافعی گفته است که امیر المومنین علی(ع) در مکه و در داخل بیت‌الله الحرام در شب جمعه سیزدهم رجب سال سی‌ام عام‌الفیل متولد شد و جز او مولودی در بیت‌الله الحرام تولد نیافته است نه پیش از او و نه پس از او این امتیاز نشانه بزرگی و موقعیت او بود که شامل حال او گشت.» در بخش پایانی کتاب که شهادت امیر المومنین را روایت کرده آمده است: «نجف اشرف تا قبل از شهادت امیر المومنین(ع) سرزمینی معروف نبود و شرافت آن از مولود کعبه است که پس از شهادتش در آن سرزمین آرمید و سیل عشاق را به سوی خود جلب کرد.» نگارش این کتاب حدود 10 سال طول کشیده و تاکنون از این نویسنده مجموعه کتاب‌هایی با عنوان‌های گلبرگ‌های حسنی، گلبرگ‌های حسینی، گلبرگ‌های رضوی و گل علقمه چاپ و منتشر شده است.  ]]> دین‌ Sun, 14 Jul 2019 05:43:58 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/278243/گلبرگ-های-علوی-آستانه-عید-سعید-غدیر-خم-منتشر-می-شود مراسم ترحیم آیت الله حسینی شاهرودی در تهران برگزار شد http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278207/مراسم-ترحیم-آیت-الله-حسینی-شاهرودی-تهران-برگزار به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) حجت‌الاسلام والمسلین فاضل خراسانی از اساتید حوزوی عصر روز گذشته ۲۱ تیرماه در مراسم بزرگداشت ارتحال آیت‌الله العظمی سید محمد حسینی شاهرودی که در مسجد ارک تهران برگزار شد، گفت: مرحوم آیت‌الله‌العظمی سید محمد حسینی شاهرودی فرزند برومند زعیم شیعیان مرحوم آیت‌الله العظمی سید محمود شاهرودی و از جمله علمای عامل بود که به علمش عمل می‌کرد و عملاً و قولاً در این مسیر قرار داشت و ایشان افتخاری برای عالم اسلام و تشیع و حوزه‌ای علمیه شیعه بود.   ویژگی والد ایشان وی با اشاره به ویژگی‌های والد ایشان اظهار کرد: بعد از ارتحال آیت‌الله العظمی سید ابوالحسن اصفهانی، مرحوم آیت‌الله العظمی سید محمود حسینی شاهرودی زعیم شیعیان می‌شوند که بزرگان درباره سیره زندگی این عالم عامل و زعیم شیعه بیان کرده اند که زندگی بسیار ساده‌ای همراه با زهد و تقوا داشتند و بسیار عدالت محور و مردمی بودند. وی ادامه داد: مرحوم آیت‌الله العظمی سید محمد حسینی شاهرودی نزد چنین پدر بزرگواری پرورش یافته است که وقتی محضر ایشان پول و وجوهات را می‌آوردند، ایشان می‌فرمود سریع این مار و عقرب‌ها را از اینجا ببرید و به مصارفش برسانید. این استاد حوزوی افزود: افتخار بیت آیت‌الله العظمی حسینی شاهرودی به این است که خداوند وسیله‌ای فراهم کرد که پدر و فرزند نیز مرجع تقلید باشند، و سیره زندگی آنها نیز با زهد و ساده زیستی و مردمی داری توأم بود. مواظبت و دقت پدر از کودکی در تربیت ایشان حجت‌الاسلام فاضل خراسانی به مواظبت و دقت پدر ایشان در تربیت وی اشاره و بیان کرد: مرحوم آیت‌الله العظمی سید محمد از همان دوران کودکی مورد توجه خاص پدرشان بود که پدرشان مرحوم آیت‌الله العظمی سید محمود درباره وی فرموده بودند که تا دوران ۲۰ سالگی من همیشه سید محمد را همراه خودم در جلسات درس می‌بردند و هیچ لحظه او را از خود جدا نمی‌کردم و کاملاً مواظب او بودم. کسب اجازه اجتهاد در ۲۰ سالگی از دو مرجع معظم تقلید وی ادامه داد: این مواظبت‌ها و دقت‌ها نیز باعث شد تا در کمتر از ۲۰ سالگی حضرت آیت‌الله العظمی سید محمد به درجه اجتهاد برسد و از دو مرجع تقلید زمان خویش آیت‌الله العظمی سید جمال گلپایگانی و پدرشان آیت‌الله العظمی سید محمود شاهرودی اجازه اجتهاد گرفت. آن هم اجازه اجتهاد از پدرشان مرحوم آیت‌الله العظمی سید محمود که با آن احتیاطاتی که در این زمینه داشتند، اجازه ایشان به منزله دو اجازه بود. این استاد حوزوی به ارجاع مقلید از سوی پدر به ایشان اظهار کرد: مرحوم آیت‌الله العظمی سید محمود شاهرودی در سنین بالای و موقع ضعف و نقاهت که نمی‌توانست، پاسخگوی مراجعات باشند، تمامی این مراجعات و حتی جلسه استفتائات را به فرزندشان آقا سید محمد سپردند و حتی احتیاطات را نیز به فرزند ارجمندشان ارجاع می‌دادند. این به معنای این است که ای مراجعین و ای مقلیدین فرزند برومند من به درجه اجتهاد رسیده است و اگر از او بپرسید، مثل این است که از من پرسیده‌اید. یادآور می‌شود که آیت‌الله العظمی سید محمد حسینی شاهرودی از مراجع تقلید شهر مقدس قم بود که هفته گذشته به علت کهولت سن و بیماری در یکی از بیمارستان‌های تهران دارفانی را وداع گفت و در جوار حرم مطهر کریمه اهل بیت حضرت معصومه (س) به خاک سپرده شد. ]]> دین‌ Sat, 13 Jul 2019 09:11:53 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278207/مراسم-ترحیم-آیت-الله-حسینی-شاهرودی-تهران-برگزار آیین گرامی‌داشت میلاد امام رضا علیه‌السلام برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278199/آیین-گرامی-داشت-میلاد-امام-رضا-علیه-السلام-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روابط عمومی موسسه کتابخانه و موزه ملی ملک، موقوفه آستان قدس رضوی، آیین گرامی‌داشت میلاد امام رضا علیه‌السلام، پایان‌بخش برنامه‌های ویژه دهه کرامت و یازدهمین جشنواره فرهنگی ـ هنری ماه هشتم در کتابخانه و موزه ملی ملک خواهد بود. این آیین برنامه‌هایی گوناگون دربرخواهد داشت. گشایش نمایشگاه «نقش‌بافته‌ها» گزیده گلیم‌های اهدایی حسینعلی سودآور، بازدید از نمایشگاه «به خط خویشتن» گزیده نسخه‌های خطی اهدایی آیت‌الله سیداحمد حسینی زنجانی، نمایش اختصاصی پرده تاریخی مفروش مرقد مطهر حضرت معصومه سلام‌الله علیها، بازدید از نمایشگاه «نسخه خطی زیارت»، سخنرانی، نقالی، منقبت‌خوانی و تقدیر از واقفان مجموعه‌های نو، مهم‌ترین برنامه‌های این جشن گرامی‌داشت به شمار می‌آید که در روز یک‌شنبه 23 تیر 1398 خورشیدی از ساعت 17 در بزرگ‌ترین موقوفه فرهنگی ایران با حضور دوستداران فرهنگ و هنر اسلامی ـ ایرانی برپا می‌شود. کتابخانه و موزه ملی ملک، دوستداران فرهنگ و هنر اسلامی ـ ایرانی را به حضور در آیین گرامی‌داشت میلاد امام رضا علیه‌السلام فرامی‌خواند. این آیین در ساختمان اصلی بزرگ‌ترین موقوفه فرهنگی در محوطه باغ ملی تهران به نشانی «میدان امام خمینی (ره)، سردر باغ ملی، خیابان ملل متحد (میدان مشق)» برگزار می‌شود. یازدهمین جشنواره فرهنگی ـ هنری ماه هشتم به مناسبت فرارسیدن دهه کرامت از 13 تا 23 تیر 1398 خورشیدی در کتابخانه و موزه ملی ملک برگزار می‌شود. این جشنواره، برنامه‌های گوناگون فرهنگی در حوزه فرهنگ رضوی و تخصصی در گستره‌های کتاب‌داری و موزه‌داری و گستره فرهنگ و هنر اسلامی ـ ایرانی دربرمی‌گیرد، با برپایی آیین گرامی‌داشت میلاد حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله علیها آغاز شده، با آیین گرامی‌داشت میلاد امام رضا علیه‌السلام پایان می‌یابد. ]]> دین‌ Sat, 13 Jul 2019 08:08:26 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278199/آیین-گرامی-داشت-میلاد-امام-رضا-علیه-السلام-برگزار-می-شود تمدن اسلامی برخلاف غرب «قرون وسطی» نداشته است http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/278035/تمدن-اسلامی-برخلاف-غرب-قرون-وسطی-نداشته به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، به تازگی کتاب «چرا قرون وسطی اسلامی وجود نداشت» نوشته توماس بائر  Bauer Thomas در ۱۷۵ صفحه در آلمان منتشر شده است.  بسیاری از اروپاییان، اسلام و مسلمانان را متهم می‌کنند که در قرون وسطی باقی مانده‌اند، اما پروفسور دکتر توماس بائر در کتاب «چرا قرون وسطی اسلامی وجود نداشت» نشان می‌دهد که مسلمانان در دوران قرون وسطی در کشورهایی متمدن و پیشرفته زندگی می‌کردند. این در حالی است که کشورهای اروپایی در این دوران شرایط مساعدی نداشتند. بدین ترتیب، او تصویری جدید از شرایط مسلمانان در دوران قرون وسطی برای خوانندگان ایجاد می‌کند. این کتاب مشخص می‌کند که طی قرن‌ها، حمام‌ها، کلیساها، مساجد و ساختمان‌های سنگی و بزرگ در کشورهای اسلامی بدون تخریب باقی ماندند، این در حالی است که بسیاری از بناها در کشورهای اروپایی در قرون وسطی ویران شدند. به اعتقاد نویسنده، در این دوران، پزشکان در کشورهای اسلامی راه جالینوس حکیم را ادامه دادند. علوم طبیعی و شعر در این کشورها، رونق گرفت. علاوه بر این، شهروندان کشورهای اسلامی در این زمان، دستاوردهایی داشتند که اروپای مرکزی در ابتدای دوران مدرن به آنها رسید. به نظر می‌رسد که ترجمه این کتاب به زبان فارسی، برای مخاطبانی که آگاهی چندانی از پیشینه درخشان تمدن اسلامی ندارند، امری لازم و ضروری است. در این کتاب پژوهشگری برخاسته از نظام آکادمیک غرب، در حال اثبات این نکته است که غرب از خود چیزی نداشته و تحول خود در دوران مدرن را مدیون دانشی است که از تمدن اسلامی و اندیشمندان مسلمان اخذ کرده است.  این خبر را رایزنی فرهنگی ایران در آلمان تهیه کرده و برای انتشار در اختیار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، گذاشته است. ]]> دین‌ Fri, 12 Jul 2019 05:55:23 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/278035/تمدن-اسلامی-برخلاف-غرب-قرون-وسطی-نداشته «دختر ماه» روی میز نقد باغ کتاب http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278146/دختر-ماه-روی-میز-نقد-باغ-کتاب به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) نشست و نقد و بررسی کتاب «دختر ماه» با همکاری کانون بانوی فرهنگ روز جمعه ۲۱ تیر ماه از ساعت ۱۷ تا ۱۹ در سروستان باغ کتاب تهران برگزار می‌شود. این کتاب روایتی داستانی از زندگی حضرت معصومه (س) محسوب می‌شود که در ۱۸ فصل چاپ و راهی باز نشر شده است. در این نشست، هادی خورشاهیان و ناصر نادری به نقد و بررسی این کتاب می‌پردازند. سارا عرفانی، نویسنده «دختر ماه» هم پاسخگوی سوالات حاضران خواهد بود. مجری کارشناس این برنامه هم آمنه اسماعیلی است و درضمن بخشی از برنامه نیز به خوانش این کتاب توسط هنرمند نوجوان، مطهره موذن‌زاده اختصاص دارد. علاقه‌مندان می‌توانند نقدهای خود را از کتاب «دختر ماه» تا روز پنجشنبه به نشانی الکترونیک banooyefarhang@gmail.com ارسال کنند. علاوه بر خوانده شدن سه نقد برتر ارسال شده در این نشست، از نویسندگان آنها تقدیر خواهد شد. ]]> کودک و نوجوان Thu, 11 Jul 2019 18:43:31 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278146/دختر-ماه-روی-میز-نقد-باغ-کتاب واتیمو تاویل‌پذیری بی‌حد‌وحصر واقعیت را می‌پذیرد/ جایی که حضور هایدگر و نیچه برای دین کارساز می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/278071/واتیمو-تاویل-پذیری-بی-حد-وحصر-واقعیت-می-پذیرد-جایی-حضور-هایدگر-نیچه-دین-کارساز-می-شود خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، کتاب «باور» نوشته جانی واتیمو از این می‌گوید که گرچه فلیسوفان از قرن نوزدهم بدین سو با اطمینان ما را متقاعد کرده بودند که خدا مرده است یا به زودی خواهد مرد و تصور نمی‌شد که امر الهی بتواند برای مدت طولانی دوام بیاورد؛ اما اکنون در سپیده‌دم قرن بیست‌ویکم دین همچنان زنده و سرحال است. واتیمو از بازگشت دین سخن می‌گوید اما همان‌طور که گادامر به درستی اشاره می‌کند واضح است بازگشتی که مورد نظر وی است، نمی‌تواند به معنای بازگشت به متافیزیک یا هرقسمتی از آموزه‌های کلیسایی باشد. متافیزیک یک عینیت به تفکری منتهی می‌شود که حقیقت هستی را ابژه محاسبه‌پذیر، قابل اندازه‌گیری و به یقین دستکاری‌پذیر تکنیک علم همسان می‌داند. کاوه حسین‌زاده‌راد مترجم کتاب در گفت‌وگو با ایبنا، از این می‌گوید که آیا اساسا دین یک پکیج نیست که باید تمام‌‌وکمال رعایت شود و با انتخاب گزینشی مناسک و دستورات آن از مفهوم خود تهی نمی‌شود؟ او همچنین به این پرسش پاسخ می‌دهد که دین منهای متافیزیک مد نظر جانی واتیمو چه پاسخی برای مقولاتی همچون مرگ، بهشت و جهنم و حتی عقوبت و گناه دارد؟ واتیمو در این کتاب از نیمه‌مومنان صحبت می‌کند و آن‌هایی که شاید قائل به تمامی وجوهات دین نباشند اما باز هم خودشان را دیندار می‌دانند؛ اما مگر دین یک پکیج نیست که نمی‌توان بخشی از آن برگزید و به آن عمل کرد و بخش را نادیده گرفت و رها کرد؟ قبل از پاسخ دادن به پرسش شما مایلم اندکی درباره دلایل پرداختن به این موضوع و انتخاب شخص واتیمو سخن بگویم. من به شخصه در سال‌های آخر دوره دکترا به کسانی که از بازگشت دین صحبت می‌کنند علاقه‌مند شدم و به نوعی با این دست فیلسوفان که از بازگشت دین سخن می‌گویند اما خودشان علائق دینی نداشتند همزادپنداری می‌کردم. البته واتیمو طبق تفسیری که از دین دارد خودش را دیندار می‌داند ولی خب کسانی مثل ریچارد رورتی اصلا خودشان را مذهبی نمی‌دانند و حتی با نقل قولی از ماکس وبر بیان می‌کند که برخی انسان‌ها از نظر مذهبی غیرحساس هستند، اما در عین حال قبول دارند که دین پدیده مهمی است. برخلاف جریان غالب علوم انسانی در قرن نوزده که بر این گمان بود نبردی میان علم و دین درگرفت و درنهایت این دین بود که مغلوب و از صحنه بیرون شد و به قول فروید یک توهم و پندار است، افرادی که درون همین بستر زیست می‌کنند، از جمله هابرماس، متوجه شدند که اوضاع بدین منوال پیش نرفته است. واتیمو در کشور ما اندیشمندی کمتر شناخته‌شده‌ است و معدود افرادی مثل دکتر بیژن عبدالکریمی و مرحوم شایگان به اندیشه‌های او نظر داشتند. البته واتیمو در حوزه فلسفه قاره‌ای و هرمنوتیک چهره مشهوری است و شاید مشهورترین اندیشمند حوزه هرمنوتیک باشد که در قید حیات است. من همیشه این دغدغه را داشته‌ام تا برای خودم روشن کنم اثری که برای ترجمه انتخاب می‌کنم، جدا از نزدیک بودن به مسائل ذهنی خودم، چه ارتباطی با مسائل کنونی جامعه ما پیدا می‌کند. بله؛ واتیمو با مدد گرفتن از کلام پولُس رسول از اصطلاحاتی مثل «نیمه مومنان» یا «مومنان کم‌اشتیاق» استفاده می‌کند که نهایتا برای مناسکی مثل ازدواج و غسل تعمید و تدفین به کلیسا می‌روند و می‌پرسد که آیا باید آن‌ها را دیندار به حساب آورد؟ جواب او به این پرسش این است که چه کسی این حق را دارد که این قبیل افراد را دیندار نداند و مرزی مشخص کند که این دسته از افراد دیندار هستند و دسته دیگری نه. هیچ‌کس به جز خود فرد نمی‌تواند مشخص کند که آیا خودش را دیندار می‌داند یا خیر و اگر کسی خودش را دیندار می‌داند مرجع دیگری نمی‌تواند او را محروم کند. مسئله برای واتیمو چنان اهمیتی داشته که خودش در جایی می‌گوید هرچه تاکنون گفته‌ام مختص به دفاع از نیمه‌مومنان است. از دید من درست است که بحث واتیمو در درون بافتار و کانتکست مسیحیت صورت می‌گیرد، اما اگر به جامعه خودمان هم نگاهی بندازیم می‌بینم اکثریت قابل توجهی از افراد جزو همین نیمه‌مومنان محسوب می‌شوند. یعنی به ندرت کسانی را می‌یابیم که مومن کامل باشند و همه جزئیات دینداری را رعایت کنند و بسیار هم اندک هستند کسانی که هیچ اعتقادی به هیچ گونه منبه و منشأ الهی ندارند و خودشان را باورمند نمی‌دانند. درواقع اکثریت انسان‌ها در میانه طیف دینداری قرار دارند و مثلا یک مناسک را به جا می‌آورند و دیگری را نه و همه هم خودشان را دیندار می‌دانند. پایان‌نامه دکترای من نیز درباره اسلام اروپایی بود و مسلمانانی که در اروپا زندگی می‌کنند. آمارهای مختلفی از تعداد مسلمانان مقیم اروپا وجود داشت و یکی از دلایل این تشتت آماری آن بود که چه کسانی را باید دقیقا مسلمان به حساب آوریم. کسی مثل طارق رمضان که مروّج ایده اسلامِ اروپایی است هم بر این تاکید می‌کند که همین که کسی خودش را مسلمان می‌داند، ما هم باید او را مسلمان بدانیم و چه کسی این مرجعیت را به ما داده که تعیین کنیم شما مسلمان کامل نیستید پس از دایره اسلام خارج می‌شوید. منظورم تقسیم‌بندی به دیندار و بی‌دین از سوی نهادی دینی و یا نهادی بیرونی نیست؛ خود مقوله دین مگر یک پکیج نست که باید تمام و کمال پذیرفته شود و رعایت شود؟ از این منظر شاید بتوان گفت دین همان چیزی است که دینداران به آن باور دارند و بدان عمل می‌کنند و نه یک واقعیت متافیزیکی متصلب که یک بار و برای همیشه فرو فرستاده شده. واتیمو خود فیلسوف هرمنوتیک است و از تفسیر سخن می‌گوید و بحثش سر این است که مکاشفه الهی(وحی) چیزی نیست که یک‌بار برای همیشه صورت پذیرفته و تمام شده باشد؛ بلکه در طول تاریخ همچنان ادامه دارد و یک فرایند مستمر است. مکاشفه نه از حقیقتی عینی بلکه از یک رستگاری در حال تکوین سخن میگوید. یکی از ویژگی‌های بازگشت دین نقد هرگونه آموزهای کلیسایی  و کلا هر آموزه‌ای است که نهادهای متولی دین بر آن تاکید دارند. کسانی مانند واتیمو حتی پاپ را نیز به سخره می‌گیرند و می‌گویند پاپ به یک ستاره پاپ تبدیل شده که همه‌جا حضور دارد و درباره همه چیز حرف می‌زند. بعد بحث را جلوتر می‌برند و پای متافیزیک را به پیش می‌کشند و می‌گویند باید از این متافیریک عبور کرد و دستگاه‌های دینداری نهادی بر پایه متافیزیک حقیقت بنا شده‌اند و در کمند آن باقی‌مانده‌اند. آنچه این گفتمان مطرح می‌کند به نوعی تفکیک کردن دو مقوله دین به عنوان یک امر اجتماعی مبتنی بر نهادهای مذهبی و ایمان به عنوان مکاشفه فردی نیست؟ در دینی که امثال واتیمو از آن صحبت می‌کنند مولفه‌های فردی بسیار پررنگ هستند و می‌توان گفت او تلقی‌ای کاملا فردگرایانه از دین دارد و آن را با سکولار شدن و نهیلیسم در پیوند می‌داند(البته طبق تفسیری که واتیمو از سکولار شدن و نهیلیسم ارائه می‌دهد). ژاک دریدا هم از «دین بدون دین» حرف می‌زند یا دیگرانی از «دین بدون معرفت قطعی و مطلق» و «باور بدون تعلق» یا «تعلق بدون باور» سخن می‌گویند. این‌ها همه کلیدواژه‌های مهمی در ادبیات بازگشت دین هستند و تفسیری که از دین و خدا ارائه می‌دهند کاملا با دین و خدایی که در رویکردهای متعارف و سنتی توضیح داده می‌شود متفاوت است. در این رویکرد اگر ما به آن خدای متافیزیکی که مبنای وجود و فهم همه‌چیز است باور نداشته باشیم، نه تنها مشکلی ایجاد نمی‌کند بلکه راه را برای مواجهه با امر قدسی هم باز می‌کند و دامنه نگرش نه فقط خدا به معنای الله و God که حتی هستی و هر فلسفه جزم‌اندیشی را هم شامل می‌شود.یعنی در نگاه امثال واتیمو همان قدر یک دیندار جزم‌اندیش خطرناک است که یک خدامنکر جزم‌اندیش و این‌ها دو روی یک سکه هستند. به عبارت دیگر این نگرش می‌خواهد قطعیت و جزمیت متافیزیکی را بشکند و تاویل‌پذیری بی‌حد‌وحصر واقعیت را مورد توجه قرار بدهد. وقتی از تاویل‌پذیری صحبت می‌کنیم قطعا فردی وجود دارد که موضوعی یا متنی را تاویل می‌کند و این‌طور نیست که یک متنی مثل دین برای یک‌بار تاویل شده و پرونده‌اش بسته باشد و راه تاویل‌پذیری همچنان گشوده  است. شاید به همین خاطر این گفتمان وجود افرادی مثل نیچه و هایدگر را برای باز کردن مسیر بازگشت دین کارساز می‌داند و واتیمو در آثار خود به تکرار به آراء و افکار این دو فیلسوف ارجاع می‌دهد. این دین بدون ابعاد متافیزیکی چگونه به مقولاتی مثل مرگ؛ دنیای پس از مرگ؛ بهشت و جهنم که کاملا مبنای متافیزیکی دارند پاسخ می‌دهد؟ بحث عقوبت و گناه در این کانتکست چگونه تاویل می‌شود و آیا می‌توان مدعی شد دین فاقد بعد متافیزیکی در مفهوم گناه نیز تغییراتی ایجاد می‌کند؟ واتیمو از «اندیشه کم‌بنیه» حرف می‌زند که در برابر همه تفکرات ذات‌گرا و مبناگرا قرار می‌گیرد و حتی مفهوم «کنوسیس» در الهیات مسیحی که می‌گوید مسیح فرزند خدا بود که از طرف خدا برای بشر فرستاده شد را هم اینگونه تعبیر می‌کند که خداوند با این کار همه حقوق و قدرتش را به انسان تفیض کرد. نهایتا هم تجسد خداوند در قالب بشر که عیسی مسیح بوده را هم با سکولار شدن پیوند می‌زند. یعنی دقیقا برخلاف فهم متعارف ما که سکولار شدن را در تقابل با دین و دینداری معرفی می‌کند؛ این دو نه تنها منافاتی با همدیگر ندارند بلکه با همدیگر پیوند هم خورده‌اند. اصلا سکولار شدن یعنی همین که امر قدسی به زمین بیاید و واتیمو اساسا جوهر مسیحیت را هم همین سکولار شدن می‌داند. نگرش مذکور تفسیری دارد که می‌گوید کتاب مقدس به هیچ‌وجه یک کتاب علمی نیست و اینکه هم دین و هم علم به نوعی خودشان را با متافیزیک و عینیت گره زدند نتیجه آن شد که در این جنگ علم قوی‌تر بود و دین را شکست داد. حالا واتیمو می‌گوید چون در فضای پسامدرنیته این عینیت و متافیزیک حقیقت ترک خورده پس فضا باز شده و اندیشه‌های غیرمتافیزیکی مانند دین می‌توانند بروز و ظهور پیدا کنند و دامنه‌اش آنقدر گسترده می‌شود که حتی نیمه مومنان را هم دربرمی‌گیرد. مهمترین چیزی که واتیمو از دین بیرون می‌کشد «نوع‌دوستی» و «عشق» است. او معتقد است تمام هدف خدا و مسیح همین بود که «نوع‌دوستی» و «عشق» را برای انسان به ارمغان بیاورد. اینجا تا حدودی به تلقی پاسکال، کیرکگور و .. از امر قدسی نزدیک می‌شود.  البته نباید فراموش کرد که واتیمو نه در کسوت یک متأله بلکه در مقام یک فیلسوف سخن می‌گوید. در مورد مقولاتی مانند زندگی پس از مرگ و گناه دست‌کم من چیزی که به طور مستقیم اشاره کرده باشد ندیدم. شاید بتوان گفت شما می‌توانید به این امور باور داشته باشید یا نداشته باشید به شرطی که به تقویت و ترویج «نوع‌دوستی» و «عشق» کمک کند و این دو تنها ضابطه‌هایی هستند که قابل بنافکنی (Deconstruction) نیستند. اینجاست که تفکر واتیمو به پراگماتیسم نزدیک می‌شود و ضد مبناگروی رورتی برایش جذاب جلوه می‌کند و بی‌دلیل نیست که رورتی آخرین اثر پیش از مرگش، «آینده دین»، را به اتفاق واتیمو به نگارش درآورده است. به نظر می‌رسد گفتمان مذکور بیشتر از این جهان و همین دنیا صحبت می‌کنند. به ویژه با تعبیری که از سکولار شدن دارند و می‌گویند خدا با سکولار شدن قدرت و اختیار خود را به انسان تفویض کرده یعنی کانون بحث روی همین دنیا است و برای اینجا نسخه می‌پیچد. در برداشت واتیمو از هیبت امر قدسی خبری نیست و از این رو به کررات به این قطعه از انجیل استناد می‌کند: «من دیرگاهی است شما را دوستان و نه خدمتکاران خود می‌دانم» پس این گفتمان تفسیری از مدرنیته که آن را اصل و اساس ضدیت با دین می‌داند نیز مخالف است و به نوعی با امثال مایکل آلن‌گیلسپی همراه است که می‌گوید تقابل مدرنیته با دین نه از سر دشمنی بلکه اتفاقا برای حفظ برخی اعتقادات دینی است؟ من خودم هم تا مقطعی چنین فکر می‌کردم وقتی مدرنیته اتفاق افتاد کاملا ارتباط انسان و دین قطع شد و حتی ضدیت با دین از مولفه‌های بنیادین مدرنیته است. اما وقتی در این زمینه مطالعه بیشتری انجام دادم مخصوصا از کسانی که خودشان اصلا انسان‌های دینداری نیستند و چنین ادعایی نیز ندارند پی بردم داستان خیلی پیچیده‌تر است. ما تنها یک نسخه مدرنیته نداشتیم و با مدرنیته‌های متعدد مواجه هستیم و به تعبیر مارشال برمن تجربه‌های مدرنیته داشته‌ایم. بله در فرانسه جدایی سفت و سخت و توام با خشونتی اتفاق افتاد و سکولاریسم در هیأت لائیسیته خود را نشان داد (که تبلور آن در قانون 1905 قابل مشاهده است)، ولی اروپا که فقط فرانسه نبود و ما نسخه‌های دیگری هم از مدرنتیه داریم. مثل مدل اسکاندیناوی یا مدل انگلستان. همین تنش‌هایی که بر سر حجاب و برقع و ... در فرانسه شدید است ولی در کشورهای دیگر و جوامع چندفرهنگی به این شکل حاد نیست. مسئله تفسیری است که جوامع از مدرنتیه دارند. دست‌کم برخی پیامبران مدرنیته همچون جان لاک هیچ تضاد و تنافری میان دین و اندیشه مدرن نمی‌دیدند.     ]]> اندیشه و علوم اجتماعی Thu, 11 Jul 2019 04:13:12 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/278071/واتیمو-تاویل-پذیری-بی-حد-وحصر-واقعیت-می-پذیرد-جایی-حضور-هایدگر-نیچه-دین-کارساز-می-شود چرا سیر تطور هویت‌یابی شیعیان تا پایان مدرسه شیعی بغداد مهم است؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/278042/چرا-سیر-تطور-هویت-یابی-شیعیان-پایان-مدرسه-شیعی-بغداد-مهم عبدالمجید مبلغی، پژوهشگر فلسفه تاریخ و الهیات سیاسی در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) از اتمام نگارش «سیر تطور هویت‌یابی شیعیان تا پایان مدرسه شیعی بغداد» خبر داد و افزود: فهم و توضیح تاریخ‌نگارانه هویت یافتن شیعیان تا قرن پنجم هجری قمری موضوع مهمی است که در این کتاب به آن پرداخته می‌شود.  وی افزود:‌ این دوره به لحاظ تاریخ‌پژوهی دارای اهمیت است و در ارتباط با تحلیل تاریخی این حوزه چند اثر مهم نگاشته شده است، اما بر این باورم که برخی از آثار در مراجعه به جزییات و لحاظ نگاه دقیق به منطق تحول بر اساس آنچه در تاریخ به دست ما رسیده است موفق نبودند.  این کارشناس فلسفه تاریخ و الهیات سیاسی ادامه داد:‌ در برخی از آثار نبود نظریه موثر برای مراجعه به این دوره تاریخی(از ابتدای تاریخ اسلام تا قرن پنجم) محسوس است. از این روی گشودن پیچیدگی نظری این دوره اهمیت دارد.  مبلغی با بیان اینکه کتاب «سیر تطور هویت‌یابی شیعیان تا پایان مدرسه شیعی بغداد» شامل پنج فصل در 600 صفحه است،‌ ادامه داد: «رویکرد به روش‌شناسی گفتمان در  مطالعه شیعه»،‌ «شیعه سیاسی از دوران امام علی (ع) تا واقعه عاشورا»،‌ «شیعه‌ اجتماعی از کربلا تا صادقین (ع)»،‌ «شیعه اعتقادی از صادقین (ع) تا غیبت صغری» و  «شیعه هویتی از آغاز غیبت تا تأسیس حوزه نجف» عناوین پنج فصل این کتاب هستند.  به گفته وی، این کتاب به دنبال این است که تطور شیعه را تا دوره‌ای که حوزه نجف تأسیس می‌شود بیان کند. در واقع هدف این کتاب این است که ضمن بهره‌گیری از مطالعات گفتمانی سازمان اجتماعی و سیاسی شیعه را به مثابه یک جنبش بیرونی،‌ اجتماعی و اعتقادی ـ سیاسی در ارتباط با گسترش نظام اندیشه‌ای آن توضیح دهد.  مبلغی سپس به طرح این موضوع پرداخت که شیعه گویای یک مجموعه نفس‌الأمری و فی حد ذاته مستقل نزد خداوند بوده است، اما آنچه در جهان بیرون تحقق پیدا کرد تابعی از نظام قدرت و موقعیت‌ها است. وی یادآور شد: بنابراین مطالعه شیعه به مثابه یک موقعیتی اندیشه‌ای که در جهان بیرون و در ارتباط با وقایع بروز و ظهور تاریخی یافته بسی مهم است. وی در توضیح بیشتر فصول این کتاب گفت: همان طور که اشاره شد کتاب «سیر تطور هویت‌یابی شیعیان تا پایان مدرسه شیعی بغداد» شامل پنج فصل است،‌ در فصل اول این کتاب که جنبه روش‌شناختی دارد، تلاش می‌شود نشان دهیم چگونه نظریه گفتمان امکانات روش‌شناختی مناسبی برای لحاظ دیالکتیک موقعیت های نظری و تاریخی فراهم می‌آورد. مبلغی درباره این فصل توضیح داد: برخی تصور می‌کنند نظریات پساساختارگرایانه به لحاظ گروهی از مبادی نظری قابلیت مطالعه در امر دینی را ندارد،‌ در این اثر تلاش کردم امکان بهره‌گیری از نظریات را از منظری معرفت‌شناسانه توضیح و نشان دهم چنین استفاده‌ای افق‌های روش‌شناختی ارزشمندی را پیش روی ما می‌گشاید.  به گفته این محقق، در فصل دوم کتاب به وضعیت شیعیان از سال اول هجری قمری تا نیمه خلافت عثمان (خلیفه سوم) پرداخته شده و در این فصل مطالعه ساختار قدرت پیش از اسلام مورد توجه بوده و موضوعاتی هم‌چون قبیله‌گرایی قریش،‌ قضیه ثقیفه،‌ رابطه امام علی (ع) و ابوبکر مدنظر قرار گرفته‌اند.  مبلغی ادامه داد: در فصل سوم موضوع شهادت امام حسین (ع) در کربلا مورد توجه است و طی آن شیعه اجتماعی به بحث نهاده شده است. طی این فصل به موضوعاتی هم چون بازگشت سطوحی از قبیله‌گرایی پرداخته شده است. هم‌چنین جنبش مختار و رویکرد امام سجاد (ع) که باعث شکل‌گیری زمینه گفتمان صادقین شد به بحث نهاده شده است.  این پژوهشگر در پایان گفت: در فصل چهارم کتاب از صادقین و حکومت بنی‌عباس صحبت شده و از حکومت گرفتن بنی‌عباس به عنوان «شل‌شدن مفصل‌بندی تاریخ» یاد شده است. در نهایت در فصل آخر کتاب فقه شیعی و اینکه چطور توانست خود را تثبیت کند،‌ صحبت شده است. یکی از موضوعات مورد تأکید در این فصل توضیح چگونگی سامان‌دهی فقه شیعه به کمک زمانه و زمینه بدون هضم شدن در آن است. در این فصل نشان داده شده است که فقه این دوره به تکمیل هویت شیعه انجامید. ]]> دین‌ Wed, 10 Jul 2019 09:12:51 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/278042/چرا-سیر-تطور-هویت-یابی-شیعیان-پایان-مدرسه-شیعی-بغداد-مهم مهلت ارسال آثار به سومین کنگره بین المللی امام علی(ع)‌پژوهی تمدید شد http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278083/مهلت-ارسال-آثار-سومین-کنگره-بین-المللی-امام-علی-ع-پژوهی-تمدید به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) سومین جلسه شورای سیاستگذاری سومین کنگره بین‌المللی امام علی(ع) پژوهی روز دوشنبه، 17 تیر 1398 از با میزبانی مرکز تحقیقات امام علی علیه السلام در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد. اعضای این شورا؛ مهدی گلشنی،محمد رضا ملایی، کریمی، مصطفی دلشاد تهرانی، سید محمد مهدی جعفری، ناصر الهی، رمضانعلی شیرزاد، مهدی رمضانی، حمید عبدالمحمدی، سیدسجاد علم الهدی، حسن برزگر و محمدعلی معتضدیان به بحث پیرامون دستورات جلسه پرداختند. در ابتدای نشست سیدسجاد علم الهدی، رئیس مرکز تحقیقات امام علی و دبیر علمی کنگره با اشاره به وضعیت آثار دریافت شده توسط دبیرخانه کنگره و با توجه به دو هفته مانده به پایان مهلت ارسال آثار، این آمار را اعلام کرد: تعداد آثار دریافت شده تا کنون 101 مقاله داخلی و خارجی که 84 اثر داخلی از شهر های تهران، اصفهان، تبریز، اهواز، مشهد، یزد، مازندران، قم، اردبیل، سبزوار، کردستان، چهارمحال بختیاری، قزوین، کرمان، شیراز، مراغه و 17 مقاله خارجی از کشور های الجزایر، هندوستان، عراق، آذربایجان، عمان، افغانستان، پاکستان بوده است. وی ادامه داد: اعضای هیأت علمی ارسال کننده مقاله داخلی از دانشگاه‌های شهید چمران اهواز، محقق اردبیلی، تربیت معلم سبزوار، بین المللی قزوین، فردوسی مشهد، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، باهنر کرمان، فرهنگیان شیراز، دانشکده افسری امام علی (ع) و اعضای هیأت علمی خارجی ارسال کننده مقاله از دانشگاه‌های علی گری هند، سلطان قابوس عمان، نجف، کوفه، بغداد، لاهور، باکو، کربلا، بابل بوده‌اند. به گفته وی، از این تعداد، 50 درصد دارای مدرک دکتری، 10 در صد تحصیلات حوزوی و40 درصد کارشناسی ارشد و 70 درصد مشارکت کنندگان مرد و 30 درصد زن بوده‌اند. همچنین علم الهدی مشارکت کنندگان دربرگزاری این کنگره را این چنین معرفی کرد که عبارتند از؛ وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، معاونت پژوهش و فناوری وزارت علوم تحقیقات و فناوری، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، مرکز تحقیقات امام علی(ع)، دانشگاه تهران، دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه الزهراء، جامعه المصطفی العالمیه، دانشگاه مفید، معاونت پژوهش مرکز مدیریت حوزه های علمیه، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، مسجد الکوفه المعظم، عتبه العلویه المقدسه، جامعه الکوفه، بنیاد بین المللی نهج البلاغه، کمیسیون ملی یونسکو در ایران، دانشگاه فرهنگیان، پایگاه استنادی علوم جهان اسلام، مؤسسه فرهنگی اکو، کتابخانه تخصصی امیرالمومنین علی (ع)، پایگاه داده های سیویلیکا، مرکز همکاری های علمی و بین المللی وزارت متبوع، حوزه حضرت خدیجه (س)، دانشگاه علیگری هند. در ادامه حاضرین به بحث درباره زمان برگزاری کنگره پرداختند که زمان برگزاری را با توجه به شعار این دوره کنگره «فرهنگ صلح در اندیشه و سیره امام علی علیه السلام: بازخوانی گفتمان با رویکردی جهانی، چالش امروز و طرحی برای فردا» با اتفاق آراء در نیمه دوم آبان ماه مصادف با ایام هفته وحدت سال جاری تعیین و مهلت ارسال آثار را نیز تا 31 شهریور ماه تمدید کردند. ]]> دین‌ Wed, 10 Jul 2019 09:04:25 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278083/مهلت-ارسال-آثار-سومین-کنگره-بین-المللی-امام-علی-ع-پژوهی-تمدید نشست علمی «کتاب رضوی در آینه پژوهش» برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278080/نشست-علمی-کتاب-رضوی-آینه-پژوهش-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)؛ بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی در قم با همکاری موسسه خانه کتاب، نشست علمی «کتاب رضوی در آینه پژوهش» را پنجشنبه (۲۰ تیرماه) برگزار می‌کند. در این نشست علمی همچنین «کارنامه نشر آستان قدس رضوی در موضوع امام رضا(ع)» نقد و بررسی می‌شود. در نشست علمی «کتاب رضوی در آینه پژوهش» حجت‌الاسلام و المسلمین مهدی مهریزی و حجت‌الاسلام المسلمین محمد علی مهدوی راد حضور دارند. نشست علمی «کتاب رضوی در آینه پژوهش» پنجشنبه (۲۰ تیرماه) ساعت ۱۰در قم به نشانی چهار راه شهدا، ابتدای صفائیه، طبقه فوقانی ساختمان بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، سالن شیخ طوسی برگزار می‌شود. ]]> دین‌ Wed, 10 Jul 2019 08:53:45 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278080/نشست-علمی-کتاب-رضوی-آینه-پژوهش-برگزار-می-شود امام خمینی (ره) راه دخالت مصلحت در فقه را هموار کرد http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277818/امام-خمینی-ره-راه-دخالت-مصلحت-فقه-هموار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)،‌ مصلحت، عنوانی آشنا و پرکاربرد در فقه و اصول است. مفهوم خیر، صلاح و منفعت که از واژه مصلحت فهمیده‏ می‏‌شود می‏‌تواند همه خواسته‌‏ها و آرزوهای انسان را پوشش دهد؛ هر چند در مصادیق آن اختلاف و اشتباه فراوان ‏است. ادیان توحیدی به ‏طور عام و دین اسلام به ‏طور خاص مدّعی خیر و صلاح بشر هستند که از طریق آن، سعادت و رستگاری انسان رقم می‌‏خورد(قولوا لااله ‏الااللَّه تفلحوا).   صلاح، خیر و سعادت وقتی به‏دست می‌‏آید که دستورها و خواسته‌‏های اسلام جامه عمل بپوشد «مَنْ عَمِلَ صَالِحا ًمِن ذَکَرٍ أَوْ أُنثَی‏ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْیِیَنَّهُ حَیَاةً طَیِّبَةً نحل (16)» بنابراین، مصلحت و عمل، ارتباط نزدیک و مستقیم می‏‌یابند. در مجموعه آموزه‌‏ها و معارف اسلامی، شاخه‌‏ای که با عمل و رفتار بیش از سایر شاخه‏‌ها مرتبط می‌‏شود، فقه است تا آن‏جا که موضوع اصلی فقه را از جنس افعال شمرده‏‌اند؛ از این رو مصلحت و فقه هم ارتباط روشن و منطقی می‌‏یابند. حلقه اتّصال فقه و مصلحت، همان عمل و رفتار است؛ به این گونه که فقه، اعمال و رفتار را ساماندهی می‌‏کند تا انسان از رهگذر آن به خیر و صلاح دست یابد.   درباره رابطه فقه و مصلحت که اصل آن فی ‏الجمله چنان‏که گفته شد، قابل انکار نیست، پرسش‌‏های فراوانی قابل ‏طرح است. در این خصوص مقالات متعددی تا کنون نگارش شده‌اند و آثار متعددی به چاپ رسیده‌ است. اما یک پژوهشگر عضو پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی معتقد است هنوز خلاءهایی در این بخش وجود دارد.   حسن حکیم‌باشی در این‌باره در گفت‌گو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) با اشاره به اینکه کتابی با عنوان «مصلحت در فقه» در دست نگارش دارد افزود: مصلحت در فقه یکی از منابع استنباط است که مورد توجه اهل سنت است،‌ اما درشیعه به عنوان عنصر پذیرفته شده‌ای نیست. اما در منابع تشریع احکام این موضوع وجود دارد.   وی افزود: امام خمینی(ره) هم بعد از تأسیس نظام جمهوری اسلامی ایران یکی از بنیادهایی که تشکیل داد «مجمع تشخیص مصلحت نظام» بود، این مجمع برای پاسخگویی به نیاز فقهی حکومت است. امام خمینی (ره) عنصر مصلحت را در دایره تشریع احکام دخالت دادند.   حکیم‌باشی با بیان اینکه فقه و مصلحت و دخالت عنصر مصلحت مدت دو تا سه دهه است که مورد توجه قرار گرفته‌اند،‌ گفت: متناسب با علاقه‌ام در این حوزه تحقیق انجام دادم و جنبه‌هایی که در این زمینه نیاز به توضیح داشت را وارد کرده‌ام.   این پژوهشگر حوزوی در بخش دیگری به کتاب دیگر خود با عنوان «پارادایم‌شناسی قاعده لاضرر» (حدیث لاضرر) اشاره کرد و به طرح این موضوع پرداخت که پنج تا شش کتاب دیگر را هم مشغول نگارش است که هنوز به سرانجام نرسیده است.   همچنین این پژوهشگر حوزوی در سازمان تبلیغات اسلامی دفتر مشهد که از او پیش‌تر کتاب ترجمه‌ شده‌ مشترکی با عنوان «نقد شبهات پیرامون قرآن» منتشر شده بود،‌ گفت: هم‌اکنون مشغول نگارش شرح حال مفصلی از شیخ حر عاملی هستم. در این کتاب به سیره،‌ شرح زندگی (بیوگرافی)،‌ آثار وی و آرای فقهی،‌ کلامی و قرآنی‌اش خواهم پرداخت.   وی افزود: افرادی که در مورد بیوگرافی بزرگان می‌نویسند از منابع مختلفی بهره‌ می‌‌گیرند که شامل منابع رجالی،‌ تراجم،‌ فهرست‌ها،‌ موضوع‌های تاریخی و فقهی و... می‌شود.   حکیم‌باشی گفت: امید دارم که مراحل نگارش این کتاب طی یک‌‌سال دیگر تمام شود و بعد از آن وارد مراحل چاپ شود که طی شدن این فرایند، یک‌سال و نیم طول می‌کشد. ]]> دین‌ Wed, 10 Jul 2019 05:08:59 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277818/امام-خمینی-ره-راه-دخالت-مصلحت-فقه-هموار نخستین کتابخانه آثار فقهی و تاریخی «علویین» در اندونزی افتتاح شد http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278028/نخستین-کتابخانه-آثار-فقهی-تاریخی-علویین-اندونزی-افتتاح به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، لقمان حکیم سیف الدین، وزیر دین اندونزی کتابخانه «کنز الحکمه» مجلس حکمت علویه در جاکارتای جنوبی را با قیچی کردن روبان رسماً افتتاح کرد. حبیب احمد بن نوفل جِندان، رئیس مجلس حکمت علویه و پروفسور قریش شهاب، رئیس شورای مجلس حکمت در این مراسم حضور داشتند. این کتابخانه اولین کتابخانه در اندونزی است که آثار علویین و علمای مربوط به علويين را در آن نگهداری می‌کند. در حال حاضر تعداد کلکسیون این کتابخانه به 12 هزار عنوان رسیده است که بسیاری از این مجموعه هنوز در قالب متون دست نوشته‌ای از کتابخانه های خصوصی است. «علويين» اصطلاحی است که به نسل‌های علَوی بن عبیدالله بن احمد المهاجر، از فرزندان پيامبر (ص)، گفته می‌شود. از فرزندان علَوی و توسط اولیای نه گانه (ولی سونگو) و صالحانی که از صدها سال پیش در مجمع الجزایر اندونزی (نوسانتارا) اقامت داشتند، اسلام در این سرزمین گسترش یافت. فرزندان سادات یا علویین نیز کتاب‌های مذهبی با محتوای علمی بسیار عالی را تالیف کردند که این کتاب‌ها در حال حاضر از جمله در کتابخانه «کنز الحکمه» مجلس حکمت علویه به یک میراث بسیار ارزشمند برای نسل بعدی و مبلغین اسلام تبدیل شده است. نقش سادات (جمع سید) یا حبایب (جمع حبیب) در گسترش اسلام در اندونزی قبل و بعد از استقلال واقعیت تاریخی غیر قابل انکار است. اسلام به واسطه آنها در مجمع الجزایر گسترش یافت. از آن به بعد، اندونزی به عنوان یک الگو برای گسترش و تبلیغ صلح آمیز دین اسلام، شناخته شده است، نه با سلاح و خشونت. رفتارهای مؤدبانه و مهربانانه ملت اندونزی و حکمت محلی مبلغان که بسیاری از آنها از تبار عرب بودند، چهره اسلام آرام و معتدل و صلح آمیز اندونزیایی را به دنیا تقدیم نمودند. آنها نه تنها نقش گسترش دین را ایفا کردند، بلکه نقش ملی گرایی را نشان دادند. تاسیس سازمان رابطه علویه در 27 دسامبر 1928، دو ماه پس از سوگند جوانان، روح ملی گرایی این نسل را که اکثریت از حضرموت، یمن بوده و اندونزی را به عنوان محل اقامت و میهن خود انتخاب کردند، نشان می‌دهد و همچنان وحدت و اتحاد ملی را حفظ کرده‌اند. وزیر دین پس از مراسم افتتاح، از کتابخانه با محتوای کتاب‌های فقهی، کتاب‌های قدما، کتاب‌های مولود، کتاب‌های مناقب و حتی کتاب‌های افکار و اندیشه‌های دانشمندان اسلامی، بازدید کرد. دولت اندونزی به شدت از تلاش‌های مجلس حكمت علویه حمایت می كند، چرا که این مجلس کمک می کند تا اسلام رحمۀً للعالمین و صلح آمیز در این کشور به تحقق برسد و حتی در ایجاد تمدن جهانی نیز نقش داشته باشد. ]]> دین‌ Tue, 09 Jul 2019 10:50:06 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278028/نخستین-کتابخانه-آثار-فقهی-تاریخی-علویین-اندونزی-افتتاح کتاب‌هایی که به فلسفه حجاب از دیدگاه اسلام پرداخته‌اند http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278017/کتاب-هایی-فلسفه-حجاب-دیدگاه-اسلام-پرداخته-اند به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به مناسبت فرا رسیدن هفته حجاب و عفاف، سعید کرمی رئیس مرکز پژوهش‌های جوان پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی درباره آثار تولیدشده و در حال انتشار این مرکز گفت: تا به حال آثار قابل تأملی مانند «حجاب» از حجت‌الاسلام مهریزی، «صدف عفاف» اثر اعظم وفایی، «مساله پوشش» اثر حسن ابراهیم‌زاده و «مشق آزاد کارکردها» و «فلسفه حجاب» اثر مصطفی غفاری در این مرکز منتشر شده است و کتاب «حجاب شرعی در عصر پیامبر (ع)» اثر حجت‌الاسلام علی محمدی نیز در شرف انتشار است.   او درباره کتاب صدف عفاف گفت: در این کتاب گفته می‌شود که اثربخشی ظاهر و باطن بر یکدیگر از ویژگی‌های عمومی انسان است، معمولاً بین حجاب و پوشش ظاهری با عفت و بازداری باطنی، تأثیر و تأثر متقابلی وجود دارد؛ بدین ترتیب که، هرچه حجاب و پوشش ظاهری مناسب‌تر، تقویت و پرورش روحیه درونی عفت، نیز بیشتر؛ وبالعکس. به عبارت دیگر درون پاک، بیرونی پاک می‌پروراند و هرگز قلب پاک موجب بارور شدن میوه ناپاک نخواهد شد. کرمی درباره ساختار این کتاب توضیح داد: کتاب صدف عفاف در شش بخش تلاش کرده است با تکیه بر منشور همیشه جاوید زندگانی بشر (قرآن کریم) پس از تبیین مفاهیم کلی، به جلوه‌های عفاف‌ورزی در بسترهایی چون مال، قلب، نگاه، رفتار، گفتار، پوشش و روابط جنسی بپردازد و خواننده را با محورهایی چون عوامل شکل‌گیری عفت در انسان، آثار و پیامدهای عفت گرایی، راهکارهای ترویج عفت و الگوهای قرآنی در این زمینه همراه سازد. او درباره کتاب حجاب از حجت الاسلام مهریزی اظهار کرد: کتاب حجاب در ۷۶ صفحه و در دو فصل شبهات، درباره دینی بودن حجاب و شبهات، درباره حجاب دینی، پانزده شبهه را مورد ارزیابی و نقد قرار داده است. در این کتاب گفته می‌شود که اسلام مدافع و مروج آراستگی و پاکیزگی است و با هرگونه بی نظمی و ژنده پوشی مردم به ویژه جوانان مخالف است، اما بیش از آراستگی بیرونی بر آراستگی درونی تأکید داشته و دارد. خلاصه کردن و معنا کردن زیبایی به زیبایی ظاهری و بیرونی، نگاه مکاتب غیرالهی به انسان و فلسفه زندگی اوست. از منظر مکاتب الهی به ویژه مکتب اسلام، اصالت با پوشش درونی تقوا و زیبایی درونی ایمان است هرچند که بر اهمیت پوشش بیرونی و آراستگی بیرونی نیز تأکید دارد. کرمی ادامه داد: کتاب مسئله پوشش به قلم حسن ابراهیم‌زاده در چهار فصل سامان یافته است؛ فصل اول: پوشش و پوشاک از منظر اسلام، فصل دوم: پوشش زن ایرانی در گذر تاریخ، فصل سوم: جایگاه پوشش و پوشاک در جامعه امروز و فصل چهارم: ما و پوشش امروز. این پژوهشگر درباره کتاب حجاب شرعی در عصر پیامبر (ع) اثر حجت‌الاسلام علی محمدی تصریح کرد: نویسنده در این کتاب بیان می‌کند که حجاب، لزوم و کمیت و کیفیت آن، کم و بیش از مسائل چالشی جامعه مسلمانان در دهه‌های اخیر است. در این سال‌ها برخی تحقیقات گسترده درباره حجاب شرعی در فضای مجازی منتشر شده است که این تحقیقات علی‌رغم داشتن اشکالات اساسی از نظر روشی و محتوایی، به جهت بهره‌مندی از منابع فراوان تاریخی، تفسیری و روایی و استفاده گزینشی و ناقص از مباحث تاریخی، تفسیری و روایی همراه با تحلیل‌های نادرست می‌تواند شبهات گوناگونی را درباره حجاب در ذهن افراد مسلمان به‌ویژه جوانان ایجاد نماید. از این‌رو، سزاوار است مباحثی چون موضع فقه امامیه نسبت به حجاب، رابطه ستر صلاتی و غیرصلاتی، ادله قرآنی وجوب حجاب، فلسفه و قلمرو حجاب، روش‌شناسی حکم حجاب، وضعیت حجاب در عصر پیامبر و ائمه و … پیرامون مسأله حجاب مورد مطالعه قرار گیرد. کرمی گفت: درباره حجاب آثار فراوانی تاکنون منتشر شده است، اما این آثار کمتر ناظر به نکات و زوایایی است که برخی از تحقیقات شبهه برانگیز اخیر درباره حجاب شرعی روی آن تأکید ورزیده‌اند. لذا تحقیق حاضر ناظر به شبهات اخیر صورت می‌گیرد. به لحاظ منطقی و تقدم رتبی ابتدا به تبیین روش تحقیق در احکام شرعی از جمله حجاب در فصل نخست خواهیم پرداخت سپس برای روشن شدن جایگاه حجاب در دین اسلام، بحثی از جایگاه حجاب در متون فقهی، ادله، قلمرو و فلسفه حجاب در فصل دوم خواهیم داشت. به منظور تبیین چگونگی دلالت آیات مربوط به حجاب و تفسیر آن، فصل سوم را به مباحث تفسیری آیات حجاب اختصاص دادیم و در فصل چهارم، برای روشن شدن وضعیت حجاب در زمان معصومین به‌ویژه پیامبر (ص) برخی از زوایای مسأله حجاب را به لحاظ تاریخی بررسی خواهیم کرد. ]]> دین‌ Tue, 09 Jul 2019 08:44:53 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278017/کتاب-هایی-فلسفه-حجاب-دیدگاه-اسلام-پرداخته-اند مقاله‌ای که کلاس آموزشی درباره «تراجم‌نگاری» است http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/278005/مقاله-ای-کلاس-آموزشی-درباره-تراجم-نگاری به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، حسن انصاری، عضو هيات علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، در کانال تلگرامی خود به نقد کیفیت محتوای آثار اروپایی ترجمه شده در موضوع اسلام و ایران پرداخت. به باور او چنین ترجمه‌هایی جای اصلی منابع بومی در حوزه دین را می‌گیرد. انصاری اعتقاد دارد که مقاله آیت‌الله سیدموسی شبیری زنجانی درباره «فهرست منتج‌ الدين» خود به تنهایی به اندازه چند واحد درسی دانشگاهی برای آموزش شيوه و روش تحقيق در علم رجال و تراجم‌نگاری مفيد است و بسیار بهتر از محتوای کتاب‌هایی است که پژوهشگران اروپایی در موضوعات مشابه نوشته‌اند. این یادداشت را در ذیل بخوانید: «شوربختانه بايد گفت ترجمه بسياری از کتاب‌هایی که به ويژه در دو دهه اخير از زبان‌های اروپایی در حوزه اسلام و ايران به فارسی منتشر شده کمک خاصی به تعميق مطالعات تاريخی در ايران نمی‌کند؛ سهل است گاهی موجب می‌شود سنت قديمی خودمان هم در پژوهش‌های تاريخی و ادبی تضعيف شود چنانکه عملا هم شده است. ترجمه خوب است به شرط اينکه کتاب و مقاله‌ای که ترجمه می‌شود کتابی باشد که يا مطالبش دست اول باشد و يا دست کم روش درست تحقيق در متون و اسناد را آموزش دهد. بسیاری از کتاب‌ها و مقالات خارجی که در اين سال‌ها به فارسی ترجمه شده يا گزارش کلی و  تکرار مطالب گذشتگان است و يا اينکه مشابه داخلی آنها موجود است و چيز تازه‌ای به دانش بومی ما نمی‌افزايد. پس با اين همه مشکلات اقتصادی در عرصه نشر واقعا ترجمه کتاب و مقاله خارجی اگر اين شروط در آن رعايت نشود چه فايده‌ای خواهد داشت؛ اگر ضرر نداشته باشد. چون هم جای انتشار کتاب‌های داخلی مفيد را می‌گيرد و هم اينکه جوانان ما به جای خواندن متون اصلی و تحقيقات دقيق استادان مسلم داخلی و خارجی به نوشته‌هایی دلمشغول می‌شوند که عملا کمکی به آنها نمی‌کند. بسياری از آنچه در سال‌های اخير در ايران در حوزه‌هایی مانند تاريخ تشيع و حديث و فلسفه ملاصدرا و تاريخ فرق و مذاهب و يا تاريخ سلسله‌های ايرانی و تاريخ ادبيات فارسی و امثال اين موضوعات نوشته شده از شمار قابل توجهی از نمونه‌های خارجی بهترند. همين دو دانشنامه فارسی(دائرة المعارف بزرگ اسلامی و دانشنامه جهان اسلام) مقالات زيادی در آنها کار شده که از بسیاری از مقالات مشابه دانشنامه‌ای و حتی منتشر شده در مجلات آکادميک خارجی بهترند و متأسفانه عموما  مورد غفلت قرار می‌گيرند.  دانشجويان ما به جای خواندن تحقيقات و نوشته‌های دست چندم نخست بايد در هر رشته متون اصلی را بخوانند و بعد تحقيقات کسانی مانند علامه قزوينی و جلال الدين همایی و  عباس زریاب خویی و امثال آن بزرگواران را. من زمانی نوشتم که مقاله فقيه برجسته و محقق دقيق النظر روزگار ما آيت‌الله شبيری زنجانی درباره «فهرست منتجب‌الدين» خود به تنهایی به اندازه چند واحد درسی دانشگاهی برای آموزش شيوه و روش تحقيق در رجال و تراجم نگاری مفيد است.» ]]> دین‌ Tue, 09 Jul 2019 06:52:35 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/278005/مقاله-ای-کلاس-آموزشی-درباره-تراجم-نگاری پیام تسلیت مقام معظم رهبری در پی درگذشت آیت‌الله سیدمحمد حسینی شاهرودی http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278004/پیام-تسلیت-مقام-معظم-رهبری-پی-درگذشت-آیت-الله-سیدمحمد-حسینی-شاهرودی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) متن پیام رهبر انقلاب اسلامی به این شرح است: «بسم الله الرحمن الرحیم رحلت فقیه ربانی آیت‌الله آقای حاج سیدمحمد شاهرودی را که از فقهای برجسته‌ی حوزه‌ی علمیه نجف و در سالهای پس از انقلاب ساکن قم بودند، به حوزه‌های قم و نجف و به عموم ارادتمندان و شاگردان آن مرحوم و بخصوص به آقازادگان و بازماندگان ایشان و وابستگان به بیت شریفِ والد ایشان مرحوم آیت‌الله العظمی شاهرودی از مراجع دوره‌ی قبل در نجف، تسلیت عرض میکنم و علو درجات و رحمت و مغفرت الهی را برای آن مرحوم مسألت مینمایم. سیدعلی خامنه‌ای ۱۸ تیر ۹۸» ]]> دین‌ Tue, 09 Jul 2019 06:24:43 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/278004/پیام-تسلیت-مقام-معظم-رهبری-پی-درگذشت-آیت-الله-سیدمحمد-حسینی-شاهرودی فراخوان مقالات مجله مطالعات امت اسلامی به زبان انگلیسی منتشر شد http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277996/فراخوان-مقالات-مجله-مطالعات-امت-اسلامی-زبان-انگلیسی-منتشر به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) اولین مجله دانشگاه مذاهب اسلامی به زبان انگلیسی با عنوان The Journal of Islamic Ummah Studies، مطالعات امت اسلامی به مدیر مسئولی حجت‌الاسلام والمسلمین محمد حسین مختاری و سردبیری حجت الاسلام یحیی جهانگیری و با حضور اسلام پژوهان برجسته و اساتید بنام دانشگاه‌های کشورهای مختلف در هیئت تحریریه، منتشر می‌شود.   فراخوان ارسال مقاله به مجله انگلیسی The Journal of Islamic Ummah Studies در محورهای زیر منتشر شد: امت اسلامی؛ فرصت‌ها و تهدیدها، چالش‌ها و ظرفیت‌ها، تقریب مذاهب اسلامی؛ چیستی و چگونگی، امکان‌ها و رویکردها، آینده پژوهشی امت اسلامی، مسائل جهان اسلام (زنان و خانواده، سیاسی، فرهنگی، حقوقی، امنیتی و حکومتی) و غیره. علاقه‌مندان می‌توانند مقالات خود به زبان انگلیسی را از طرق ایمیل Jius@mazaheb.ac.ir به دانشگاه مذاهب اسلامی ارسال کنند. گفتنی است اولین شماره این مجله دو فصلنامه در مهر ماه ۹۸ به چاپ خواهد رسید. ]]> دین‌ Tue, 09 Jul 2019 05:22:29 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277996/فراخوان-مقالات-مجله-مطالعات-امت-اسلامی-زبان-انگلیسی-منتشر چگونه سنت شیعی به مثابه یک سنت رهایی بخش عمل کرد؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/note/274749/چگونه-سنت-شیعی-مثابه-یک-رهایی-بخش-عمل خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)_جبار رحمانی: تصوف در معنای عام آن، یکی از جنبش‌های فکری و اجتماعی در جامعه ایرانی است که از دوره بعد اسلام در تلفیقی از سنت‌های اسلامی، ایرانی و شرقی، نظام فکری و آیینی خاصی را ایجاد کرده و توانسته با عمق جان مایه فرهنگ‌های ایرانی آمیخته شود. به همین دلیل در بسیاری از وجوه فرهنگ و زندگی مردم ایرانی، می‌توان ردپای تصوف را دید. هرچند در دوره مدرن، معمولا تصوف را به تفسیری ناقص به مثابه یک جریان اجتماعی و مذهبی آخرت گرا و تقدیرگرا ترسیم کرده‌اند، اما در جهان سنتی و حتی امروزه نیز جریان‌های تصوف در لایه‌های مختلف حیات اجتماعی ایرانیان نفوذ داشته‌اند و حاملان میراث فرهنگی و معنوی این مرز و بوم بوده‌اند. مهم‌ترین عنصر فرهنگ ایرانی که عمیقا با تصوف و خیال عارفانه پیوند خورده، شعر و شاعری است که ذوق و قریحه هر ایرانی به نحوی آمیخته بدان است. در کنار این موضوع می‌توان از هنرهای ایرانی و حتی جریان‌های فکری و فلسفی و آمیختگی آن‌ها با سنت‌های صوفیانه نیز یاد کرد. به همین دلیل برخلاف تصور کلیشه‌ای رایج، تصوف در معنای عام آن، نه تنها مانع اندیشه‌ورزی ایرانیان نبوده، بلکه محمل اصلی فکر و خیال و هنرورزی ایرانیان نیز بوده است. هرچند در مواقعی رو به افراط یا تفریط نیز نهاده که این نیز در سیر اجتماعی نهادهایی مانند تصوف تا حدی عادی است. یکی از موضوعات مهم در تاریخ فرهنگی و اجتماعی ایران شیعی، بالاخص از عهد صفوی به این سو، آمیختگی تصوف و اشکال مختلف آن با سنت‌های شیعی صفوی و آیین‌های رواج یافته بعد عصر صفوی است. همانطور که گفته شد تصوف در معنای عام آن می‌تواند شامل عرفا، صوفیان، قلندران، فتیان نیز باشد، به همین تنوع درونی گروه‌های صوفیانه در مکانیسم‌های مختلفی که بر جهان اجتماعی ایرانیان شیعی موثر بوده‌اند نیز اثرگذار بوده است. در تحولات فرهنگ شیعی، عصر صفوی یکی نقاط عطف و کلیدی است که فربگی مناسکی و فوران آیین‌های شیعی از آن دوره شکل گرفته و بسط یافته است. در این میان آیین‌های عزاداری که مکانیسم اصلی ایجاد وجدان جمعی جدید ایرانی شیعی پسا‌صفویه و همچنین مکانیسم اصلی هویت‌سازی جامعه ایرانی بوده، نقشی کلیدی در حیات مذهبی مردم داشته‌اند. هرچند هنوز بر سر منشا و ریشه بسیاری از سنت‌های عزاداری اختلاف نظرهای کم و زیادی وجود دارد، اما مطالعات مختلف نشان داده‌اند که چگونه گروه‌های مختلف و سنت‌های فرهنگی و آیینی مختلف سهم خودشان را در شکل دادن به این آیین‌های عزاداری محرم ایفا کرده‌اند. یکی از مطالعات خوبی که درزمینه نسبت سنت‌های صوفیانه، قلندریه و فتیان با سنت‌های عاشورایی انجام شده، کار محمد مشهدی نوش‌آبادی با عنوان «تصوف ایرانی و عزاداری عاشورا: نقش صوفیه، اهل فتوت و قلندریه در بنیانگذاری آیین‌های محرم» است که در سال 1396 توسط نشر آرما منتشر شده است. مولف کتاب نگاهی خلاقانه و تاریخی به نسبت سنت‌های صوفیانه و آیین‌های محرم داشته است و تلاش کرده در لابه‌لای متون و منابع تاریخی این ردپا و رابطه را دنبال کند. کتاب در دو بخش و بیست فصل و حدود چهارصد صفحه منتشر شده است. بخش اول بحثی است که در زمینه‌ها و نشانه‌ها، به سنت‌های عزاداری در ایران و اسلام و همچنین نسبت گروه‌های فتوتی به تشیع با تاکید بر فتوت‌نامه سلطانی می‌پردازد. در نهایت کتاب به طور متمرکز و مبسوط به مولفه‌های کلیدی مشترک در سنت‌های عزاداری شیعی و سنت‌های فتوتی و صوفیانه پرداخته است. از جمله این مولفه‌های مشترک، مفهوم بابا تکیه، بوده و سپس در بخش دوم آیین‌ها جماعت‌های آیینی خاصی مانند سقایان، جریده‌برداری، آیین سنگ‌زنی، توغ‌برداری، نخل‌برداری، قمه‌زنی، قصه‌خوانی، روضه‌خوانی و نقالی و تعزیه را مورد بحث قرار داده و تلاش کرده نسبت و تاثیر سنت‌های صوفیانه را در شکل‌گیری این سنت‌های عزاداری نشان بدهد. کتاب به خوبی نشان می‌دهد که در تاریخ پس از اسلام، چگونه در دوره‌های آل بویه، ایلخانان و تیموریان، ما شاهد گسترش تشیع و نزدیک شدن گروه‌های صوفیان به تشیع را شاهد هستیم، در این دوره‌ها سنت شیعی به مثابه یک سنت رهایی بخش و معنوی در بدنه جامعه در حال گسترش بوده است. اما با ظهور صفویه، این گسترش و توسعه محتوایی به گسترش و توسعه کالبدی بدل می‌شود و آیین‌های شیعی به دلیل استقبال عقیدتی و ابزاری دستگاه حاکم، دچار فوران شده و ناگهان در سرتاسر زوایای جامعه ایرانی پخش می‌شوند. در نتیجه فرصتی برای رشد کالبدی سنت‌های مذهبی که از دل نزدیکی تصوف و تشیع در ایران شکل گرفته بودند و در عهد صفوی بواسطه قزلباش‌ها، بر مسند حکومت هم بودند، فراهم می‌شود. به همین دلیل در این دوره شکوفایی و فربگی مناسکی و آیینی شیعیان، بالاخص آیین‌های عزاداری، نفوذ سنت‌های صوفیانه و قلندیه و فتوتی را در این آیین‌ها می‌توان دید. کتاب با قلمی روان تلاش کرده این نفوذ و تاثیر سنت‌های صوفیانه، قلندیه و فتیان را بر سنت‌های عزاداری مستند کند و نشان بدهد. البته مساله اصلی در این کتاب آنست که بیش از حد جریان توسعه و بسط آیین‌های شیعی عزاداری را به ریشه‌های قلندری و فتوتی و صوفی آن تقلیل داده است. هرچند این سنت‌ها و مولفه‌های آن‌ها اهمیت بسیاری داشته‌اند، اما تاکید مولف بر بخش بسیار خاصی از واقعیت، به گونه‌ای است افراطی چشم مخاطب را بر سایر ابعاد واقعیت می‌بندد. لذا تلفیق سنت‌های فرهنگی مناطق مختلف ایرانی، و حتی سنت‌های ایرانی و شرقی با نوآوری‌های آیینی عصر صفوی که منجر به شکل گیری یک واقعیت آیینی پیچیده و چند بعدی شده بطور کامل و جامع دیده نمی‌شود. هرچند کتاب در برخی موارد تتبعات تاریخی منشاشناسی در حوزه‌های پیشا اسلام را نیز با تحلیل‌های زودهنگام و با استنادات محدود و کم انجام داده است که البته محور اصلی بحث مولف نیستند. در نهایت می‌توان گفت که کتاب حاضر به خوبی توانسته با قلمی روان، مخاطب را به سیری در میراث تاریخی و فرهنگی خودش فرا بخواند و در این تور تاریخی و فرهنگی، زوایایی از نقش خلاق و آفریننده و مثبت سنت‌های صوفیانه، قلندریه و فتوتی را در شکل‌دهی به صورت بندی‌های تاریخی و فرهنگی جامعه ایرانی نشان بدهد. کتاب «تصوف ایرانی و عزاداری عاشورا: نقش صوفیه، اهل فتوت و قلندریه در بنیان گذاری آیین‌های عزاداری محرم»نوشته محمد مشهدی نوش‌آبادی از سوی نشر آرما منتشر شده است.     ]]> دین‌ Tue, 09 Jul 2019 04:43:25 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/note/274749/چگونه-سنت-شیعی-مثابه-یک-رهایی-بخش-عمل تطبیق آموزه‌های قرآن با نظام اخلاقی «غایت‌گرا» http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/277733/تطبیق-آموزه-های-قرآن-نظام-اخلاقی-غایت-گرا خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)،‌ در میان نظریات اخلاقی مکاتب مختلف بر اساس یک تقسیم‌بندی کلی می‌توان سه گروه غایت‌گرا،‌ وظیفه‌گرا و فضیلت محور را ملاحظه کرد. بررسی آموزه‌های قرآنی هم درباره اخلاق زمینه پنج احتمال را درباره نظریه اخلاقی قرآن پدید آورده است که این احتمالات به ترتیب غایت‌گروی،‌ فضیلت‌محوری،‌ وظیفه‌گروی،‌ تلفیقی از سه نظریه فوق و هم‌چنین وجود سه نظام اخلاقی مستقل؛‌ بعضی بررسی‌ها پیرامون این نظریات اندیشمندان دینی را به این نتیجه رسانده است که غایت‌گروی،‌ فضیلت محوری و وظیفه گروی بر اساس تفاوت مراتب ایمان مسلمانان، گستردگی و تنوع آیات درباره اخلاق موجب شده است تا برای هر یک از آرای یاد شده دلایل و شواهد قرآنی نیز ارائه شود.   سیدعلی‌اکبر حسینی،‌ پژوهشگر قرآنی که این روزها مشغول نگارش و تکمیل کتاب «نظریه اخلاق هنجاری اسلام بر اساس قرآن کریم» است در تحقیقاتش به این نتیجه رسیده که بر اساس شواهد مختلف از خلال آیات قرآن، نظام اخلاقی آن مبتنی بر «غایت گروی» است. این عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با اشاره به اینکه هر مکتب اخلاقی خواه یا ناخواه به یک نظریه اخلاقی ملزم است و باید آن‌را بپذیرد،‌ گفت: نظریه اخلاقی به عام‌ترین پرسش که چرا باید اخلاق را رعایت کنیم و منشأ اخلاق چیست،‌ می‌پردازد که ممکن است یک قرارداد اجتماعی یا منافع شخصی، گروهی و .... باشد،‌ خاستگاه این اخلاق هرچه باشد انسان‌ها را ملزم به یک رفتار اخلاقی می‌کند و باید برای خودش توجیهی داشته باشد.   حسینی افزود: فضیلت‌محورها با این توجیه اخلاقی عمل می‌کنند که قائلند انسان به دلیل انسان بودنش - جایگاه والای مقام انسانیت - باید اخلاق‌مدارانه زندگی کند. از سویی هنجارگراها (وظیفه مدار) در توجیه رفتار اخلاقی نوعی احساس وظیفه دارند و معتقدند باید اخلاقی عمل کرد چرا که چنین چیزی وظیفه‌ای برای انسان است.   عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی ادامه داد: در مقابل دو گروه مورد اشاره، طیف سومی هستند که قائل به آثاری در رفتار اخلاقی هستند و توجیه‌شان برای رفتار اخلاقی هم همین آثار است. به عنوان مثال رفتار اخلاقی انجام می‌دهند چون آن‌ها را به بهشت می‌رساند. یا از یک‌سری رفتارها پرهیز می‌کنند زیرا عقوبتی هم‌چون جهنم را برای‌شان به ارمغان می‌آورد.   حسینی با اشاره به اینکه بررسی‌هایی که روی قرآن انجام داده نشان می‌دهد آموزه‌های آن بر اساس نظام اخلاقی غایت‌گرایانه است، تأکید کرد: تمام آیات قرآن را بررسی کردم و به این نتیجه رسیدم که به عنوان مثال کلماتی همچون «فلاح»،‌«سعادت»،‌ »فوز» و «نجات» و برخی مفاهیم دیگر نشان می‌دهد که قرآن بر اساس نظام غایت‌گرایانه است.   نویسنده کتاب «موضوع نظریه اخلاق هنجاری اسلام بر اساس قرآن کریم» ادامه داد: حضرت علی(ع) جمله‌ای دارد که در آن می‌فرمایند: «برخی انسان‌ها جان می‌دهند برای کسب رضای خداوند» که این جمله هم نشان دهنده رفتار کردن برای دست‌یابی به آثاری است.   این پژوهشگر پیش‌تر در کرسی «نظریه اخلاق هنجاری اسلام بر اساس آیات قرآن» هم که شامل ارائه دستاوردهای تحقیقی‌اش در حوزه اخلاق است،‌ به طرح این موضوع پرداخته بود که آن چه مراتب معرفتی و ایمانی را از یکدیگر متمایز می‌کند، غایات متفاوتی است که در هریک از مراتب برای فعل اخلاقی تعیین می‌شود. به گفته این محقق، کسانی که از مراتب والای معرفت و ایمان برخوردارند، قرب و همجواری خداوند را هدف غایی خود می‌دانند و در مراتب نازل تر، بهره‌مندی از نعمت‌های بهشتی و یا بیم دوزخ، مؤمنان را به پیروی از اخلاف وا می‌دارد.   حسینی معتقد است، با بررسی و مداقه در آیات اخلاقی می‌توان دریافت که در این کتاب الهی بر عنصر غایت بیش از عناصر دیگر تأکید شده است و عام ترین ملاک فعل اخلاقی پیامد آن و نقشی است که فعل اخلاقی در تحقق غایت اخلاق دارد، در قرآن برای ترغیب مخاطبان به اخلاق بر سه عنصر شوق بهشت، هراس جهنم و قرب الهی تأکید شده است.     ]]> دین‌ Mon, 08 Jul 2019 09:16:34 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/277733/تطبیق-آموزه-های-قرآن-نظام-اخلاقی-غایت-گرا اختتامیه کنگره ملی شعر فاطمی 20 تیر در قم برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277951/اختتامیه-کنگره-ملی-شعر-فاطمی-20-تیر-قم-برگزار-می-شود به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در قم، حجت‌الاسلام‌ و المسلمین جواد محمدزمانی دبیر علمی کنگره شعر ملی فاطمی گفت: بیش از 800 اثر توسط 370 شاعر از سراسر کشور به دبیرخانه کنگره ارسال‌ شده است که مراسم اختتامیه نیز 20 تیرماه برگزار خواهد شد. دبیر علمی کنگره شعر ملی فاطمی اضافه کرد: موضوعات این کنگره در رابطه با ابعاد شخصیت حضرت فاطمه معصومه (س) و مفهوم زیارت آن حضرت و ابعاد گسترده آن بود که اشعار ارسالی از نظر کیفی در سطح قابل قبولی قرار دارند. محمدزمانی ضمن اشاره به بخش‌های مختلف این کنگره بیان کرد: کنگره ملی شعر فاطمی در بخش‌های مختلف ادبی و هنری ازجمله شعر کلاسیک در قالب غزل، قصیده، مثنوی، رباعی، دوبیتی و شعر نو در قالب نیمایی، آزاد، هایکو برگزار می‌شود. وی همچنین گفت: آئین اختتامیه این کنگره روز پنج‌شنبه ۲۰ تیرماه برگزار می‌شود و در این مراسم از دو شاعر پیشکسوت و شاعران جوان آیینی تجلیل ویژه به عمل خواهد آمد. ]]> استان‌ها Mon, 08 Jul 2019 08:26:22 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277951/اختتامیه-کنگره-ملی-شعر-فاطمی-20-تیر-قم-برگزار-می-شود ابن خلدون درباره کتاب‌سوزی در دوران فتح ایران تردید می‌کند http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/277678/ابن-خلدون-درباره-کتاب-سوزی-دوران-فتح-ایران-تردید-می-کند  به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، با گسترش شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی طی ‌سال‌های اخیر فرصتی به‌وجود آمده است تا افراد درباره مسائل مختلف و دغدغه‌های‌شان در یک فضای گسترده که گاهی به وسعت حضور میلیاردها نفر است با یکدیگر به گفت‌وگو بپردازند. گسترش شبکه‌های اجتماعی هرچند یک فرصت است از این دیدگاه که مجالی برای افراد تفرقه‌افکن پدیدآورده است در نوع خود یک تهدید است.   ضرورت پرداختن به این تهدید وقتی بیشتر احساس می‌شود که گروه‌ها و افرادی به صورت سازمان‌یافته در صدد هستند تا در اعتقادات دینی مردم شبهه ایجاد کنند و هر روز رابطه‌ آن‌ها شخصیت‌ها و نمادهای دینی ضعیف‌تر کنند.   مرکز ملی پاسخ‌گویی به سوألات دینی یکی از نهادهای وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی است که می‌کوشد در فضای وسعت یافته مجازی علاقمندان مسائل دینی را آگاه سازد و برای شبهاتی که هر روز مطرح می‌شود پاسخی درخور پیدا کند.   پاسخ به جوانان در مورد شبهات مسلمان شدن ایرانیان به تازگی هم از سوی این مرکز کتابی با عنوان «ورود اسلام به ایران و شبهات پیش‌رو» منتشر شده است که در راستای اهداف این مرکز می‌خواهد جامعه هدف مخاطبان خود یعنی دانشجویان و جوانان را متوجه کند که بعضی شبهاتی که پیرامون ورود اسلام به ایران مطرح شده به لحاظ علمی بی اساس است.   نویسنده این کتاب مصطفی محسنی تحصیلات حوزوی دارد و مدت 16 سال است که در کلاس‌های درس خارج شرکت می‌کند. او هم‌چنین دانشجوی مقطع دکتراست و در زمینه شبهات دینی در حال تدوین پایان‌نامه است. همچنین محسنی به عنوان کارشناس تاریخ مرکز ملی پاسخ‌گویی به سوألات دینی مشغول فعالیت است.   وی با اشاره به اینکه در کتاب «ورود اسلام به ایران و شبهات پیش‌رو» به دنبال پاسخ به سوألاتی هم چون نقش ائمه اطهار (ع) در ورود اسلام به ایران و هم‌چنین نقش اعراب در ورود اسلام به ایران هستیم، گفت:‌ بعضی شبهات در فضای مجازی به شکل گسترده به دنبال این هستند که بگویند فتح ایران به زور انجام شده است. همین موضوع هم انگیزه‌ای شد تا نگارش این کتاب را آغاز کنم.   روایت‌های مغرضانه در فضای مجازی محسنی ادامه داد‌: افرادی که در شبکه‌های اجتماعی پیرامون اسلام شبهه وارد می‌کنند نگاهی اسلام‌ستیز دارند به حدی که می‌خواهند نشان دهند ورود اسلام به ایران از حمله مغول بدتر بوده است.   کارشناس تاریخ مرکز ملی پاسخ‌گویی به سوألات دینی تأکید کرد: افرادی که شبهه ورود اسلام به ایران را مطرح می‌کنند از میان کتاب‌های مرجع هم‌چون تاریخ طبری و دیگر کتاب‌ها دست به گزینش می‌زنند و روایت‌هایی را انتخاب می‌کنند که داغ‌تر هستند و اگر در زمینه ورود اسلام به ایران روایت خنثی و مثبتی وجود داشته باشد آن‌را کنار می‌گذارند.   محسنی با اشاره به اینکه در نگارش کتاب «ورود اسلام به ایران و شبهات پیش‌رو» بیش از هزار ساعت کار انجام دادم و این کتاب رویکردی علمی دارد،‌ گفت: در فضای مجازی برخی افراد مطالعه‌ روزنامه‌ای دارند به این معنی که حتی اگر مطلبی با ذکر منبع باشد به درستی نمی‌دانند ارزش منبع و کل مطلبی که عرضه شده چیست. در صورتی که در نگارش این کتاب با رویکرد علمی منابع ارزش‌یابی شده‌اند و هدف از نگارش این کتاب‌ها را مشخص کرده‌ایم.   وی افزود:‌ وقتی یک واقعه تاریخی رخ می‌دهد به عنوان مثال 10 نفر با گرایش‌های مختلف ممکن است به آن پرداخته باشند. در کار علمی به همه این روایت‌ها توجه می‌شود اما در فضای مجازی افراد بی‌توجه هستند که ممکن است گزارش وقایع گزینشی عرضه شده باشد.   بی‌توجهی به آثار متأخر عبدالحسین زرین‌کوب کارشناس تاریخ مرکز ملی پاسخ‌گویی به سوألات دینی در بخش دیگری با اشاره به استنادهای گسترده در چنین شبهاتی به کتاب «دو قرن سکوت» اثر عبدالحسین زرین‌کوب توضیح داد:‌ این کتاب بسیار مورد استناد قرار می‌گیرد در صورتی که زرین‌کوب بعد از این کتاب سه اثر دیگر منتشر کرده که قصد وی در آن جبران نسبت‌هایی است که در رابطه با اسلام طرح کرده است. به عنوان مثال در کتاب «کارنامه‌اسلام» و «بامداد اسلام» به جبران صحبت‌هایش در «دوقرن سکوت» پرداخته است.   وی افزود: به لحاظ علمی باید آخرین نظریات هر فرد مورد استناد قرار گیرد،‌ اما در مورد زرین کوب این اتفاق نمی‌افتد و در فضای مجازی کماکان شبهاتی طرح می‌شود که از دل کتاب «دوقرن سکوت» بیرون آمده است.   محسنی در بخش دیگری با اشاره به اینکه فیش‌های اولیه تهیه شده او برای نگارش این کتاب مفصل‌تر از آن چه است که چاپ شد، گفت:‌ تلاش برای انتشار کتاب «ورود اسلام به ایران و شبهات پیش‌رو» به این شکل بود که اثر مختصری باشد و مناسب دانش‌جویان است تا آن‌ها بتوانند راحت کتاب را مطالعه کنند.   دین به زور سر‌نیزه به ایرانیان تحمیل شد؟ کارشناس تاریخ مرکز ملی پاسخ‌گویی به سوألات دینی ادامه داد: در این کتاب از شرایط حکومت ساسانیان و مذهب در این دوره،‌ به همراه مباحث عقلی صحبت شده است. با توجه به اینکه اصل پذیرش دین با تحمیل منافات دارد و امکان ندارد دین‌داری را که یک موضوع قلبی است به زور به کسی تحمیل کرد، ضرورت طرح مباحث عقلی را احساس می‌کردم.   وی با اشاره به اینکه طرح شبهات مختلف درباره نقش اهل بیت(ع) در فتوحات و اینکه آن‌ها در کشتار نقش داشتند هم بخش‌های دیگری این کتاب است،‌ ادامه داد:‌ در این اثر به دنبال این هستیم که پاسخ دهیم فتوحات از نظر اسلام راستین آیا مشروعیت دارند و رفتار خلفای دوم و سوم تا چه میزان مشروع بوده است.   یک روایت قابل تأمل از ابن‌خلدون محسنی گفت: در فضای مجازی شبهه‌افکنان مجال پیدا کردند موضو‌عات مختلفی را مطرح کنند. از جمله اینکه می‌گویند ورود اسلام به ایران باعث شد تمدن ایرانی از بین برود یا در آن وقفه ایجاد شود، یا به موضوع کتاب‌سوزی‌ها اشاره می‌کنند. در حالی که در منابع مختلف (و معتبر) در زمان فتوحات به چنین مسأله‌ای اشاره نشده و تنها در قرن 6 و 7 هجری است که نخستین بار ابن خلدون به چنین موضوعی اشاره می‌کند آن‌هم با فعل مجهول عربی «یقالوا» (شنیده می‌شود) که همین نوع روایت نشان می‌دهد ابن خلدون هم به موضوع کتاب‌سوزی اطمینان نداشته و طرح این موضوع بعد از 700 سال سکوت هم خود قابل تأمل است.   نویسنده کتاب «ورود اسلام به ایران و شبهات پیش‌رو» درپایان با توجه به گسترش اخبارکذب توسط فیک‌نیوزها در فضای مجازی و القای شبهات مختلف درباره مسائل دینی راه‌حل مقابله با چنین جوی را افزایش آگاهی جوانان و قبول نکردن گزاره‌های دینی بودن تحقیق و بررسی دانست. کتاب «ورود اسلام به ایران و شبهات پیش‌رو» قریب به 11 فصل دارد که در 207 صفحه توسط انتشارات بوستان کتاب منتشر شده است. ]]> دین‌ Mon, 08 Jul 2019 07:31:50 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/277678/ابن-خلدون-درباره-کتاب-سوزی-دوران-فتح-ایران-تردید-می-کند آیت‌الله‌ سیدمحمد حسینی شاهرودی درگذشت http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277931/آیت-الله-سیدمحمد-حسینی-شاهرودی-درگذشت به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) مرحوم آیت‌الله شاهرودی صاحب تالیفاتی چون توضیح مناسک حج، رساله توضیح المسائل، دروس فی احکام النساء و ذخیرة المؤمنین لیوم الدین که به دلیل بیماری، مدتی در یکی از بیمارستان‌های تهران بستری بود در سن ۹۴ سالگی درگذشت. سیدمحمد حسینی شاهرودی در آذرماه ۱۳۰۴ (جمادی الاول 1344 قمری) در نجف به دنیا آمد. پدر او سیدمحمود حسینی‌شاهرودی بود که پس از فوت سید ابوالحسن اصفهانی سال‌های متمادی زعامت دینی و علمی و مرجعیت حوزه‌های علمیۀ تشیع را برعهده داشت و مادر او دختر شیخ محمد رضا فاضل نیشابوری از مدرسی عقائد و اخلاق حوزه نجف و برادر او سید علی حسینی شاهرودی از روحانیان سرشناس شاهرود بود. شاهرودی مقدمات را نزد پدر خود و همچنین شیخ علی شهربابکی و شیخ شمس زنجانی تحصیل کرد، رسائل و مکاسب را به شکل خصوصی نزد پدر آموخت و کتاب کفایه الاصول را از میرزا هاشم آملی و شیخ عبدالحسین رشتی فراگرفت. در ۳۹سالگی، در مسجد هندی در حوزه علمیه نجف خارج فقه و اصول تدریس می‌کرد. هر گاه پدر کسالت داشت یا در کهولت، او به جای پدر نماز را امامت می کرد که نشان دهنده اعتماد پدر به او بود. پدر وی سید محمود شاهرودی در سال ۱۳۴۷ هجری شمسی مقلّدین خود را در احتیاطات مسائل شرعی به او ارجاع داد و بدین جهت بود که عده‌ای از مقلدان پس از درگذشت آن مرجع در سال ۱۳۵۳ هجری شمسی، به تقلید فرزند وی گرویدند. در سال ۱۳۵۷ هجری شمسی، رساله عملیه وی به زبان فارسی و عربی، در نجف به چاپ رسید. در پی اخراج وی توسط رژیم بعث عراق از نجف به ایران در سال ۱۳۵۹، او در شهر قم ساکن شد و به تدریس فقه و اصول پرداخت. ]]> دین‌ Mon, 08 Jul 2019 04:41:06 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277931/آیت-الله-سیدمحمد-حسینی-شاهرودی-درگذشت عده‌ای نفوذی در کشور از جریان منحرف غرب حمایت می‌کنند http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277901/عده-ای-نفوذی-کشور-جریان-منحرف-غرب-حمایت-می-کنند به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در قم، دومین همایش عفاف و حجاب استان قم پیش از ظهر امروز یکشنبه 16 تیرماه با حضور آیت‌الله سیدمحمد سعیدی تولیت آستان مقدس حضرت معصومه (س)، حجت‌الاسلام سعید روستاآزاد، معاون فرهنگی تبلیغی دفتر تبلیغات اسلامی، حجت‌الاسلام‌ و المسلمین سعید روحانی مسئول دبیرخانه کانون‌های فرهنگی مساجد استان قم در سالن همایش‌های غدیر دفتر تبلیغات اسلامی قم برگزار شد. آیت‌الله سعیدی در سخنانی در این همایش گفت: در زمان حضرت عیسی (ع) قوم یهود به فتنه‌گری پرداختند. حضرت عیسی (ع) آمد تا دین خدا را به قوم خود معرفی کند اما این قوم در راستای انحراف دین الهی قدم داشتند. تولیت آستان مقدس حضرت معصومه (س) سپس با بیان اینکه عده‌ای یهودی نیستند اما یهودی رفتار می‌کنند، افزود: کسانی هم که خود را منتظر حضرت مهدی (عج) می‌دانند، در زمان ظهور، شمشیر بر حضرت می‌کشند زیرا رفتار امام زمان (عج) مطابق خوی اشرافی‌گری این اشخاص نیست. امام‌ جمعه قم با اشاره به فریضه امر به معروف و نهی از منکر در عرصه‌های مختلف تصریح کرد: مقام معظم رهبری از جامعه انقلابی امر به‌ معروف و نهی از منکر را مطالبه کرده‌اند و این ادامه همان روشی است که پیامبر اکرم (ص) از یاران و صحابه خودشان داشتند. آیت‌الله سعیدی با تشریح حمایت عده‌ای نفوذی از جریان منحرف غرب، یادآور شد: عده‌ای نفوذی به اسم آزادی می‌خواهند آزاد باشند. باید با هوشیاری دست دشمنان برای انحراف فکری مسلمانان در زمینه عفاف و حجاب را قطع کرد. در ادامه حجت‌الاسلام سعید روستا آزاد معاون فرهنگی تبلیغی دفتر تبلیغات اسلامی حجاب را از آن دسته واجباتی دانست که در صورت عمل درست می‌تواند عصبانیت کفار را به دنبال داشته باشد تصریح کرد: استکبار جهانی برای ترویج بی‌بندوباری و بی‌حجابی در حال سرمایه‌گذاری است. حجت‌الاسلام روستا آزاد افزود: افراد آموزش‌دیده در حوزه تذکر لسانی برای ترویج حجاب و جلوگیری از منکرات در بخش‌هایی از قم فعالیت کنند تا مأموریت دینی خود را در راستای ترویج عفاف و حجاب انجام دهند. حجت‌الاسلام‌والمسلمین سعید روحانی مسئول دبیرخانه کانون‌های فرهنگی مساجد استان قم نیز تشکیل جلسات در ارتباط با فرهنگ عفاف و حجاب را ضروری برشمرد و تأکید کرد: جلساتی در ارتباط با فرهنگ عفاف و حجاب برگزار می‌شود و از تمام خواهران محجبه انتظاراتی داریم که باید موردتوجه قرار دهند. مسئول دبیرخانه کانون‌های فرهنگی مساجد استان قم کانون‌های فرهنگی را پیاده‌نظام عرصه عفاف و حجاب معرفی کرد و گفت: انتظار ما این است که بعد از تشکیل جلسات از همه ظرفیت‌ها استفاده شود تا خواهران محجبه با تمام توان فعالیت‌هایشان را ادامه دهند. ]]> استان‌ها Sun, 07 Jul 2019 10:00:08 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277901/عده-ای-نفوذی-کشور-جریان-منحرف-غرب-حمایت-می-کنند چهارمین دوره آموزشی «اسلام ناب» برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277897/چهارمین-دوره-آموزشی-اسلام-ناب-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) چهارمین دوره آموزشی «اسلام ناب» با حضور بیش از هزار دانشجو و طلبه ایرانی و خارجی و با تقدیر از سردار عزیز جعفری و حاج علی یزدان‌خواه، از روز سه‌شنبه ۱۸ تیر کار خود را آغاز می‌کند.   در این دوره که به‌منظور معرفی و تبیین مکتب امام خمینی (ره) به‌عنوان احیاگر اسلام ناب در دوره کنونی برگزار می‌شود، بیش از ۱۲۰ نفر از استادان مطرح حوزه و دانشگاه، وظیفه تدریس محتوای آموزشی را برعهده دارند. «آشنایی با اسلام در قالب چهره‌ای منسجم و نظام‌مند»، «آشنایی با اندیشه‌های رهبران انقلاب به‌مثابه شارحان اصلی اندیشه اسلام ناب در دوران معاصر»، «پیوند با منابع واقعی اسلامی یعنی عقل»، «متون دینی و سیره رهبران» و «نمایش ارتباط دین با زندگی پیچیده امروز»، از مهم‌ترین محورهای این دوره است. در آئین افتتاحیه این مراسم با حضور خانواده‌های معظم شهدا، از سال‌ها فعالیت فرهنگی دو چهره انقلابی، سردارعزیزجعفری و حاج علی یزدان‌خواه تقدیر می‌شود. سردار محمدعلی (عزیز) جعفری با تأسیس چندین نهاد فرهنگی و انقلابی و با حمایت از فعالان فرهنگ و هنر انقلاب در دوران فرماندهی سپاه پاسداران، از جمله افراد تأثیرگذار عرصه فرهنگ و هنر در سال‌های اخیر بوده است. حاج علی یزدان‌خواه، از قدیمی‌ترین کتاب‌فروش‌های کاشان است. او تنها توزیع‌کننده کتاب‌های انقلابی در کاشان و برخی روستاها و شهرهای اطراف پیش و پس از انقلاب و از مؤثرترین افراد در سامان‌دهی مبارزات انقلابی در کاشان بوده است. کتاب خاطرات ایشان نیز با عنوان «آقای کتاب» به‌تازگی توسط انتشارات «راهیار» منتشر شده است. علاقه‌مندان برای اطلاع از جزئیات برنامه‌های دوره آموزشی اسلام ناب می‌توانند به آدرس اینترنتی www.eslamenaab.ir مراجعه کنند.  ]]> دین‌ Sun, 07 Jul 2019 09:02:39 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277897/چهارمین-دوره-آموزشی-اسلام-ناب-برگزار-می-شود برگزیدگان مسابقه کتابخوانی «سبک زندگی قرآنی» معرفی شدند http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277870/برگزیدگان-مسابقه-کتابخوانی-سبک-زندگی-قرآنی-معرفی-شدند به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در قم، در راستای توسعه و ترویج فرهنگ قرآنی، ارتقای سبک زندگی اسلامی، ترویج فرهنگ کتاب و کتاب‌خوانی، دسترس‌پذیر کردن کتب قرآنی برای مردم در قالب ارائه کتاب الکترونیک و ارائه محتوای آموزشی و دینی، مسابقه بزرگ کتاب‌خوانی الکترونیک «سبک زندگی قرآنی» به همت پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و با همکاری میز توسعه و تعمیق فرهنگ قرآنی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، به‌صورت الکترونیک در اپلیکیشن کتاب‌خوان پژوهان انجام و اسامی برندگان اعلام شد. در این مسابقه که بیش از 5700 نفر در آن شرکت کرده بودند، نزدیک به 5300 نفر موفق به کسب نمره حدنصاب 60 شدند. از این میان علی احمدنژاد و ایمان مژگانیان طبق قرعه‌کشی انجام‌شده برنده کمک‌هزینه سفر به عتبات عالیات شدند و آرزو کردستانی، یزدان شاه ملکی، فاطمه مژگانیان، علی ابوئی مهریزی و وحیده آقایی نیز موفق به دریافت کمک‌هزینه سفر به مشهد مقدس شدند. سمیه جعفری، مرضیه شعبانی، اکرم محمدپور عارفی، معصومیه فیض عارفی و ناهید محمدی نیز به عنوان برندگان قلم قرآنی این مسابقه شناخته شدند. همچنین 100 بن خرید کتاب از کتاب‌خوان همراه پژوهان به نفرات دیگر اهدا و به‌تمامی شرکت‌کنندگان در این مسابقه، کارت هدیه 5000 تومانی از سوی کتاب‌خوان همراه پژوهان اهدا شد. ]]> استان‌ها Sun, 07 Jul 2019 08:51:41 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277870/برگزیدگان-مسابقه-کتابخوانی-سبک-زندگی-قرآنی-معرفی-شدند روش‌شناسی مطالعات قرآنی وضعیت مطلوبی ندارد http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/277741/روش-شناسی-مطالعات-قرآنی-وضعیت-مطلوبی-ندارد سعید بهمنی، عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) با بیان اینکه مشغول بررسی و تحلیل روش نظریه‌پردازی شهید سید محمدباقر صدر درباره نظریه سنت‌های تاریخی قرآن است که به شکل یک کتاب در آینده به چاپ می‌رسد افزود: سال گذشته هم از فعالیت‌های علمی شهید صدر کتابی را با عنوان «نظریه‌پردازی قرآن بنیان رهیافت‌های توسعه روش نظریه پردازی» منتشر کردم که کتاب جدیدم هم در ادامه همین اثر است.   وی با بیان اینکه 20 سال است مطالعات قرآنی دارد و این بررسی‌ها در حوزه روش‌شناسی مطالعات قرآنی در ابتدا از کتاب‌خانه پژوهشگاه به عنوان بزرگ‌ترین کتاب‌خانه تخصصی کشور در این حوزه و پایگاه اینترنتی ایرانداک انجام شده است،‌ اظهار کرد: حاصل این پژوهش نشان داد در حوزه روش‌شناسی مطالعه قرآنی وضعیت مطلوبی نداریم.   عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی ادامه داد: در حوزه روش‌شناسی مطالعه قرآنی دو روش قابل تصور است،‌ روش استخراج شده از قرآن درباره زندگی و انتخاب روش مناسب برای رفتن سراغ این کتاب؛ پس از مطالعه درباره قرآن به روش برداشت و تفسیر از قرآن متمرکز شدم.   وی هم‌چنین گفت: منابع مختلفی را اعم از فارسی و عربی مورد بررسی قرار دادم و در نهایت متوجه شدم که روش مطالعه شهید صدر در این حوزه تحت عنوان «المدرسه القرآنیة» اثر درخوری است و بنابراین مطالعات پراکنده‌ام را کنار گذاشتم و تفسیر شهید صدر را که مبتنی بر 14 درس است مورد توجه قرار دادم.   بهمنی ادامه داد:‌ متنی که شهید صدر در این حوزه دارد ماهیت گفتاری دارد و او فرصت نکرده است تا این متن را تدوین و تقویت کند. اما این متن شامل عناصر قوی است که ما به آن «گفتارپژوهی» اطلاق می‌کنیم.   عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با اشاره به اینکه مطالعه در حوزه روش‌پژوهی یک نیاز برای جامعه است و تلاش شهید صدر برای مطالعات روش‌شناسی قرآنی دارای اهمیت است،‌ این طور توضیح داد:‌ شهید صدر فردی است که در تراز مرجعیت قرار دارد و با این جایگاه کسی را نداریم که در حوزه روش‌شناسی اثر درخوری را آماده کرده باشد.   بهمنی در ادامه با بیان اینکه حاصل کار شهید صدر را در حوزه تفسیر موضوعی به یک مدل مفهومی سازمان داده که 9 فرایند و 34 مؤلفه را شامل می‌شود، ادامه داد: فعالیت شهید صدر در جهان اسلام اعم از ایران، کشورهای عربی و اروپایی که مطالعات آثار وی را دنبال می‌کنند دارای اهمیت است و من هم کوشیدم از حاصل کار او مدل مفهومی استخراج کنم و این مدل را یک‌به‌یک در فرایندها نقد کردم و هم‌اکنون هم تعداد فرایندها را به 11 و مؤلفه‌ها را به 44 رساندم.   وی ادامه داد: این یک مدل جدید است که نیاز به بازخوانی دارد،‌ البته این فعالیت مورد توجه قرار گرفته و تا حدودی استقبال شده است و مؤسسه مطالعاتی شهید صدر هم از آن استقبال کرده است.   بهمنی سپس گفت:‌ شهید صدر در حوزه روش‌شناسی مطالعه قرآنی و نظریه‌پردازی پیرامون آن به گزاره‌ای تأکید دارد مبنی بر اینکه هر تفسیر قرآنی که جمع‌آوری شود اما به نظریه ختم نشود، نمی‌توان به عنوان یک تفسیر موضوعی قرآن کریم تلقی کرد. وی به سطح جهان شمول نظریه نظر دارد و عبارت رسیدن به «حقایق الحیاة کبری» (رسیدن به حقیقت بزرگ) را مطرح می‌کند. از این موضوع می‌شود استفاده کرد و به این نتیجه رسید که مسأله‌پردازی بزرگترین مسائل است.   عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با اشاره به اینکه روایت و خوانش شهید صدر از تفسیر موضوعی قرآن منحصر به فرد است، ادامه داد: فردی را سراغ ندارم که در حوزه تفسیر موضوعی کار کرده باشد و فعالیتش به نظریه‌پردازی منجر شده باشد. به تعبیری درحوزه مفهوم نظریه‌پردازی دچار فرسایش و ابتذال شده‌ایم.   در بخش دیگری بهمنی توضیح داد: شهید صدر در فعالیتش درباره تفسیر قرآن دو موضوع را مدنظر دارد. اول دستیابی به نظریه‌ است که ماهیتی توصیفی دارد و حقایق (حقایق الحیاة کبری) را توصیف می‌‌کند و بعد این توصیف نوبت رسالت می‌رود. هدف وی دستیابی به رسالت است که ماهیت دستوری دارد.   وی افزود: من در این پژوهش، حاصل روش کاری که شهید صدر بنیان می‌گذارد و در قالب نظریه سنت تاریخی در قرآن جمع‌آوری شده، بررسی کردم تا به این نتیجه برسم که آیا این روش به کار گرفته شده یا خیر. البته شهید صدر فرصت نکرد به تفصیل کار خود بپردازد و به بیان مسائل مهم پرداخته است. اما امروز که در مکتب این شهید قرار داریم نیاز به تفصیل داریم باید ببینیم با چه استدلالی از درون آیات می‌توان به تعبیر خود ایشان به «مدالیل تفسیری»  دست پیدا کرد. هم‌چنین باید بررسی کنیم در کنش تفسیری چه اتفاقی می‌افتد و کاربست روش را تحلیل کنیم و به دنبال نقد آن باشیم.   وی در پایان گفت: معقتدم شهید صدر گران‌بهاترین میراث زمینه‌ساز را درباره مطالعه روش‌شناسی قرآن به یادگار گذاشته‌اند و امید داریم با کار ایشان به پیشرفت مناسب در روش‌شناسی مواجهه با قرآن دست پیداکنیم. گفتنی است  کتاب «نظریه پردازی قرآن بنیان» با عنوان فرعی «رهیافت‌های توسعه روش نظریه پردازی قرآن بنیان سیدمحمد صدر» به قلم سعید بهمنی شامل سه بخش کلیات و مفاهیم، مقایسه روش‌های تفسیر موضوعی و بررسی، نقد و رهیافت‌های توسعه روش تفسیر موضوعی است که در ۳۶۵ صفحه و با قیمت ۴۵ هزار تومان از سوی انتشارات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی وارد بازار نشر شده است.   ]]> دین‌ Sun, 07 Jul 2019 06:59:55 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/277741/روش-شناسی-مطالعات-قرآنی-وضعیت-مطلوبی-ندارد کتاب «تزیینات معماری بارگاه حضرت رضا علیه‌السلام» نقد و بررسی می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277840/کتاب-تزیینات-معماری-بارگاه-حضرت-رضا-علیه-السلام-نقد-بررسی-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روابط عمومی کتابخانه و موزه ملی ملک، موقوفه آستان قدس رضوی، نشست نقد و بررسی کتاب «تزیینات معماری بارگاه حضرت رضا علیه‌السلام» با سخنرانی میثم جلالی نویسنده کتاب و ولی‌الله کاووسی پژوهشگر و مترجم در روز دوشنبه 17 تیر 1398 خورشیدی از ساعت 14 تا ساعت 16 برگزار می‌شود. یازدهمین جشنواره فرهنگی هنری ماه هشتم به مناسبت فرارسیدن دهه کرامت از 13 تا 23 تیر 1398 خورشیدی در کتابخانه و موزه ملی ملک برگزار می‌شود. این جشنواره، برنامه‌های گوناگون فرهنگی در حوزه فرهنگ رضوی و تخصصی در گستره‌های کتاب‌داری و موزه‌داری و گستره فرهنگ و هنر اسلامی- ایرانی دربرمی‌گیرد، با برپایی آیین گرامی‌داشت میلاد حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله علیها آغاز شده، با آیین گرامی‌داشت میلاد امام رضا علیه‌السلام پایان خواهد یافت. کتابخانه و موزه ملی ملک، دوستداران فرهنگ و هنر اسلامی ـ ایرانی را به حضور در نشست نقد و بررسی کتاب «تزیینات معماری بارگاه حضرت رضا علیه‌السلام»، در ساختمان این گنجینه در محوطه تاریخی باغ ملی تهران به نشانی «میدان امام خمینی، سردر باغ ملی، خیابان ملل متحد (میدان مشق)» فرامی‌خواند.  ]]> دین‌ Sat, 06 Jul 2019 11:18:27 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277840/کتاب-تزیینات-معماری-بارگاه-حضرت-رضا-علیه-السلام-نقد-بررسی-می-شود ​آیین معرفی کتاب «روایت رهبری» برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277805/آیین-معرفی-کتاب-روایت-رهبری-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(یبنا)، چندی پیش از سوی دفتر حفظ و نشر آثار رهبر انقلاب اسلامی در ایام سالگرد انتخاب حضرت آیت‌الله خامنه‌ای به رهبری ایران (14 خرداد سال 68) کتابی با عنوان «روایت رهبری؛ مناسبات جمهوریت و اسلامیت در انتخاب ولی فقیه» منتشر شد که نگارش آن را «سید یاسر جبرائیلی» از چهره‌های شناخته شده اصولگرایان و فعال رسانه‌ای بر عهده داشت. این کتاب در سه فصل و 620 صفحه به دنبال ارائه روایتی جامع رسمی و قانونی شدن رهبری حضرت امام خمینی (ره) با مصوبه مجلس خبرگان قانون اساسی،‌ تعیین آیت‌الله منتظری به عنوان جانشین امام خمینی (ره) و سپس عزل وی و در نهایت تعیین آیت‌الله خامنه‌ای به عنوان رهبر ایران توسط مجلس خبرگان است. در کتاب «روایت رهبری» برخی خاطرات منتشر نشده سیاسی و مهم مقام معظم رهبری هم به تناسب موضوع‌های هر فصل مطرح شده‌اند. دفتر حفظ و نشر حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در نظر دارد روز یک‌شنبه (16 تیرماه) آیین معرفی کتاب روایت رهبری را برگزار کند. این مراسم با حضور جمعی از مسئولان سیاسی و نظامی است که از ساعت 9 تا 11:30 در فرهنگسرای اندیشه به نشانی خیابان شریعتی پایین‌تر از پل سید‌خندان برگزار می‌شود. علاقه‌مندان می‌توانند برای تهیه این کتاب به شیوه اینترنتی از اینجا اقدام کنند.  ]]> دین‌ Sat, 06 Jul 2019 07:42:29 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277805/آیین-معرفی-کتاب-روایت-رهبری-برگزار-می-شود «مجالس سبعه» بر اساس نسخه موزه مولانا منتشر شد http://www.ibna.ir/fa/doc/book/277745/مجالس-سبعه-اساس-نسخه-موزه-مولانا-منتشر به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)،‌ «مجالس سبعه» مجموعه‌ای از هفت وعظ یا خطابه مولانا جلال‌‌الدین بلخی است که کارشناسان احتمال می‌دهند توسط سلطان ولد (فرزند مولانا) تنظیم شده باشد، یکی از دلایلی که این احتمال را قوت می‌بخشد وجود اشعاری از وی با عنوان «ولدنامه» در این اثر است.   برگزاری مجالس وعظ سنتی رایج در خانقاه‌های صوفیه بوده است که در سلسله طریقت مولانا از زمان پدرش بهاءالدین محمد بلخی هم رواج داشت. در این‌گونه مجالس شیخ و مرشد در کنار مریدان و اصحاب قرار می‌گرفت و معارفی از قرآن،‌ احادیث و روایت‌ها را بیان می‌کرد و گوشه‌هایی از اصول عرفان را برای شاگردان بازگو می‌کرد.   در چنین مجالسی رسم بود که یکی از مریدان گفته‌های شیخ را به تحریر درآورد و امروز آثاری هم‌چون «فیه‌مافیه» و «مجالس سبعه» از مولانا به همین شیوه تدوین و به دست ما رسیده است. این دو کتاب هر دو زبانی عارفانه دارند که با دلایل، حکایت‌ها،‌ آیات و احادیث را بازگو می‌کنند اما باید توجه داشت که خطاب «فیه‌مافیه» به عاشقان درویش است و «مجالس سبعه» خطابه‌هایی برای عموم مردم و بنابراین موعظه‌آمیز‌تر است. البته گفته می‌شود به دلیل مواعظ عارفانی که در «فیه‌مافیه» وجود دارد حدس زده می‌شود که آنچه از زبان مولانا در«مجالس سبعه» گردآوری شده مربوط به قبل از دیدارش با شمس و از جمله آثار ابتدایی او باشد.   مجالس وعظی که مولانا در آن‌ به ایراد سخن می‌پرداخته است اغلب با قرائت قرآن از سوی حافظان خوش صوت شروع و سپس خطبه‌ای به زبان عربی قرائت می‌شده است. ساختار چنین جلساتی به این شکل بوده است که هم‌چون دیگر خطبه‌ها سلام و درود بر بزرگان دین و حمد و سپاس از خداوند سرآغاز آن‌ها بوده است و بعد از آن مناجاتی مسجع به زبان فارسی هم خوانده می‌شد و بعد واعظ حدیثی را می‌خواند و به تفسیر آن می‌پرداخت. استفاده از حکایت هم در ارتباط با این حدیث و حتی خواندن شعرهای مرتبط، بخش‌ دیگر چنین مجالسی از جمله مجالس هفت‌گانه مولانا را شکل می‌داده است.   مجالس سبعه مولانا هم با همین ساختار اما با اندازه‌های متفاوت است، چرا که در بعضی از آن‌ها هم‌چون مجلس اول که حکایت طولانی «برصیصا» روایت می‌شود،‌ باعث طولانی شدن مجلس اول شده است. در واقع مجلس نخستین از مجالس ‌هفت‌گانه مولانا طولانی‌ترین آن‌هاست که مولانا در آن به تفسیر آیه و عبارت «بسم‌الله الرحمن الرحیم» هم ‌می‌پردازد و مجلس ششم کوتاه‌ترین است.   قدیمی‌ترین نسخه‌ای که از «مجالس سبعه» (مجالس هفت‌گانه) مولانا به دست آمده‌ است نسخه شماره 79 موزه مولانا در شهر قونیه است. این نسخه حاوی مجموعه هفت رساله از آثار مولانا و مرتبطان وی است که شامل «بهاءولد (پدرش)»،‌ «فیه‌مافیه»،‌ «مکتوبات مولانا جلال‌الدین»،‌ «مجالس سبعه»،‌ «معارف برهان‌الدین ترمذی» و «مقالات شمس» است. در واقع «مجالس سبعه» رساله چهارم این مجموعه است و از پشت برگ 89 آغاز شده و به برگه 107 ختم می‌شود و با توجه به تاریخ تحریر آن در سال 753 هجری قمری مشخص می‌‌شود با کتابت آن با وفات مولانا 79 سال فاصله دارد.   به تازگی انتشارات مولی اقدام به چاپ کتاب «مجالس سبعه» بر اساس نسخه به دست آمده از موزه مولانا کرده است. این کتاب که با رسم‌الخط امروزی ویرایش شده علاوه بر ارائه وعظ‌های هفت‌گانه مولانا،‌ اشعاری را هم که مؤلف آن «سلمان مفید» ردیابی کرده است در برمی‌گیرد.   در بخشی از مجلس اول از مجالس هفت‌گانه این کتاب در خصوص تفسیر عبارت «بسم‌الله الرحمن الرحیم» می‌خوانیم: «"بسم"،‌ اتفاق مفسران است که این‌جا مضمری هست، که عرب به حرف «با» ابتدا نکنند،‌ اما اختلاف است میان مفسران که آن مضمر چیست. گویند که: آن مضمر امر است از حق تعالی که ای بنده من،‌ چون پناه می‌گیری از شیطان،‌ به نام من آغاز کن این چیز را تا از شر او پناه یابی. و بعضی مفسران گویند که: آن مضمر اخبار است از بنده که ای خدا! فریاد می‌کنم از شیطان به تو و پناه می‌گیرم؛‌ و پناه گرفتن به تو جز این نمی‌دانم که آغاز کار خود،‌ به نام تو کنم و در نام تو گریزم؛‌ و عمل خود را و کار خود را در نام تو گریزانم؛‌ که هرکاری که آغاز آن به نام مبارک تو نبود،‌ آن کار ناقص و ابتر بماند و ثمره‌ای حاصل نباشد.»   کتاب تازه چاپ شده مجالس سبعه علاوه بر ویرایش متن به رسم‌الخط فارسی امروز در انتها بخش فهرست منابع،‌ فهرست آیات،‌ فهرست احادیث و اقوال،‌ فهرست اعلام و اصطلاحات را هم دارد که از این جهت مناسب‌‌سازی شده برای استفاده از محققان و خوانندگانی که می‌خواهند به صورت موضوعی کتاب را مطالعه کنند.   «مجالس سبعه» مولانا جلال‌الدین بلخی (بر اساس نسخه موزه مولانا) به کوشش سلمان مفید تنظیم شده است و انتشارات مولی در 520 نسخه و قیمت 38 هزار تومان (جلد سخت) روانه بازار نشر کرده است. هم‌چنین حمید عجمی خوش‌نویسی این کتاب را انجام داده است. ]]> دین‌ Sat, 06 Jul 2019 05:42:15 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/277745/مجالس-سبعه-اساس-نسخه-موزه-مولانا-منتشر چرا تقلید در اصول عقاید جایز نیست؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/book/277675/چرا-تقلید-اصول-عقاید-جایز-نیست به گزارش خبرگزار کتاب ایران (ایبنا)، تمام نظامات اجتماعی، سیاسی، هویت ملی و... مبتنی بر یک جهان‌بینی هستند و به طور عمومی مکاتب دینی یا فلسفی تلاش می‌کنند تا عقاید خود را به صورت یک توجیه عقل‌پذیر به گوش مردم برسانند. کتاب «تذکره» از حامد وسفی،‌ مدیر مدرسه آیت‌الله ایروانی هم تلاش می‌کند با در نظر گرفتن گزاره اشاره شده به طرح این بحث بپردازد که حیات یک ملت بر اساس همین جهان‌بینی است. وسفی معتقد است برای توجیه عقلانی، نیاز جدی و اساسی به چهارچوب عقلانی است و این موضوع خود نیاز به منطق صوری و صناعت برهان دارد. در کتاب «تذکره» نویسنده به سراغ یادآوری و بیداری عقل فطری،‌ بنیادهای واقع‌گرایی دراسلام ناب محمدی (ص) برود و به نقد آرای مخالفان برود و ارزش‌های متون دینی را تبیین کند. در ابتدای این اثر وفسی به نقد متن کتاب «کلام اسلامی» تألیف محمدحسین فاریاب پرداخته چرا که او در کتاب کلام خود سه روش علمی در حوزه کلام را «عقل،‌ نقلی و تجربی» معرفی کرده است و از نگاه نویسنده کتاب تذکره کتاب کلام اسلامی دارای تناقض‌گویی است و اصول عقاید باید به یقین منطقی (یا به تعبیر وفسی علم) برسد. چرا که در غیر این صورت میان ادیان، مذاهب و مکاتب فلسفی حق و باطل روشن نخواهد شد. کتاب تذکره شامل سه بخش و یا به تعبیر نویسنده «مقصد» است، در هر مقصدی هم وفسی قدم‌هایی را برای خواننده ترسیم می‌کند. در بخش نخست نویسنده به طرح موضوعاتی هم‌چون برون دینی و درون دینی،  ضرورت تحقیق در عقاید و تحصیل یقین منطقی و ممنوعیت تقلید در اصول عقاید می‌پردازد. در بخشی از مطالب این بخش کتاب به نقل از علامه حلی می‌خوانیم:‌ «جو غالب نظر اکثریت قاطع در میان متکلمان و بهِ‌ویژه در کلام شیعی، عدم جواز تقلید در اصول عقاید و لزوم نظر و استدلال در اصول عقاید است و قول خلاف آن در غایت ندرت و قلت است بلکه برخی فقهای بزرگ مکتب اهل بیت نیز در کتاب‌های فقه و اصول فقه خود در بحث اجتهاد و تقلید، اصول عقاید را مورد تأکید قرار داده، محدوده جواز تقلید را در فروعات فقهی منحصر می‌دانند.» وفسی با این مقدمه با چهار دلیل تأکید می‌کند چرا تقلید در اصول عقاید مجاز نیست، اول اینکه اگر با دلیل عقلی ثابت شود که فردی که از او تقلید می‌شود، حقیقت را می‌گوید و مقلد به آن اعتقاد پیدا کند در این صورت هرگز به مفاد قضیه معرفت پیدا نکرده‌است. دوم اینکه تقلید اگر در اصول عقاید مجاز باشد بنابراین تقلید از عقاید اهل باطل نیز جایز خواهد بود. دلیل سوم از نگاه وفسی این است که اگر چنین تقلیدی مجاز باشد باید «مفید یقین منطقی باشد،‌ اما تقلید مفید یقینی منطقی نیست. آخرین دلیل هم در این خصوص این گونه نوشته شده است: «اگر در اصول عقاید علم (یقین منطقی) موجب کمال است،‌ آن گاه تقلیدی که از ظن (حتی ظن اطمینان‌آور) و غیر آن حاصل می‌شود، جایز نخواهد بود لکن فقط یقین منطقی موجب کمال است پس تقلید در اصول عقاید جایز نیست.» کتاب در بخش دوم به طرح دیدگاه‌های انتقادی پرداخته است و مبادی علوم، رشد عقلی،‌ بداهت وجود جهان طبیعت،‌ وجدانیات، حسیات،‌ مجربات، متواترات،‌ فطریات و ضرورت صدق مورد بررسی قرار گرفته‌اند. شیوه نگارش در این بخش کتاب به این شکل است که ابتدا نویسنده درباره موضوع مورد اشاره فصل متنی را می‌آورد و در ادامه نقد خود را از زوایای گوناگون مطرح می‌کند. در بخشی از این قسمت کتاب درباره نقد ضرورت صدق این طور می‌خوانیم: «درباره ضرورت در برهان... از نظر استاد مصباح،‌ طبیعت و ذات برهان اقتضا می‌کند که مقدمات برهان، ضرورت صدق داشته باشند والا نتیجه ضرورتا صادق نخواهد بود. قضیه‌ای را که ضرورت صدق همراهی می‌کند، می‌تواند قضیه شخصی باشدچه این که می‌تواند کلیه یا جزئیه باشد و نیز می‌تواند ضروریه یا ممکنه باشد...» در ادامه نقد نویسنده به این مطلب این‌گونه منعکس شده است:‌ «مطلب ایشان کاملا متین است اما پاسخ به این پرسش یا تناقض باید روشن شود که مبنای حضرت استاد، چگونه می‌شود صدق برخی از قضایای فلسفی را مشخص کرد در حالی که محسوسات مفید یقینی منطقی نیستند؟....» وفسی جان کلام خود را در انتهای کتاب «تذکره» با قلمی روان‌تر به این شکل بیان می‌کند: «نفوس بشری، این استعداد را دارند که تا اوج قله کمال بی‌نهایت و سعادت جاودانی به فرمان‌فرمایی ملک لایتناهی، عروج کرده و به مقام «کن فیکون» نائل شوند. در این سیر کمالی، دانش‌های منطق، کلام، فلسفه، عرفان،‌ اصول، فقه و... گرچه تحصیل‌ آن‌ها ضروری است همگی مشاربی هستند که فقط زمینه را برای تعالی نفوس فراهم می‌نمایند و نباید خود حجاب فطرت شده و به آن‌ها دل‌خوش شویم.» کتاب «تذکره» اثر حامدوفسی در 132 صفحه و شمارگان 800 نسخه با موضوع یقین و جنبه‌های مذهبی با قیمت 20 هزار تومان از سوی انتشارات اندیشه عصر در قطع رقعی منتشر شده است.   ]]> دین‌ Fri, 05 Jul 2019 04:15:47 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/277675/چرا-تقلید-اصول-عقاید-جایز-نیست قصه خیالی از یک سلسله مناظره با چاشنی «عرفان» http://www.ibna.ir/fa/doc/book/277676/قصه-خیالی-یک-سلسله-مناظره-چاشنی-عرفان به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، درباره معتبر بودن یا نبودن روش‌ها و منش عرفانی تاکنون دیدگاه‌های مختلفی مطرح شده و اغلب بحث‌های در این حیطه در گفتمان‌های دوقطبی قابل بررسی و طبقه‌بندی است. به‌خاطر همین دو قطبی شدن هم نویسندگان و منتقدانی که می‌خواهند راجع به این منش‌های عرفانی صحبت کنند برای رعایت عدالت و پرداختن جامع ناگزیر هستند بحث‌های هرطرف را در مقالات خود نقل کنند و حول آن به شرح و تفسیر بپردازند. طرح این بحث‌های مفصل و دوگانه در مورد عرفان در بسیاری از مقالات برای بسیاری از مخاطبان خسته‌کننده است، به‌ویژه اگرپای مخاطب جوان در میان باشد. کتاب «سلوک ما» اثر علی شالچیان ناظر اما برای طرح و بررسی آرای مختلف پیرامون موضوع‌هایی هم‌چون عرفان، تصوف،‌ نگرش‌های عارفانه و دیدگاه‌های مختلف با اهمیت دراین حوزه سعی کرده است روش متفاوتی را در پیش گیرد. در کتاب «سلوک ما» نویسنده که خود روزگاری در زمره مخالفان دیدگاه‌های عرفانی بوده است و بعد از گذر از یک انقلاب روحی به عرفان علاقمند می‌شود، زبان قصه را انتخاب کرده است. به این شکل که او درابتدای کتاب ضمن معرفی اجمالی از خودش به مخاطب می‌گوید قصد دارد به مخاطب کتاب مناظره‌هایی با موضوع گفت‌وگو میان یک فرد موافق (آقای رادمنش) و مخالف (آقای عماد‌الدین) درباره عرفان عرضه کند و تأکید می‌کند که نویسنده دیدگاه نزدیک‌تری به شخصیت آقای رادمنش قصه خود دارد. ابتدا و انتهای هر مناظره نویسنده با حال و هوای داستان‌پردازی عمل می‌کند و توصیف‌هایی از مکان و زمان قصه می‌دهد اما در خلال میانه مناظره‌ها اغلب به بیان عبارت‌های کوتاهی هم‌چون «آقای رادمنش گفت» و «آقای عمادالدین گفت» اکتفا می‌کند. با این حال توانسته فضای یک مناظره خیالی را پیش روی مخاطب به تصویر بکشد. البته این اثر هدف قصه‌گویی به معنای سرگرمی مخاطب ندارد و با این تلطیف فضای اثر به کمک قصه، نویسنده تلاش دارد مضامین مختلف عرفانی و دیدگاه‌های رایج و یا کهنه شده و هم‌چنین روایت‌های مختلف را مورد بحث قرار دهد. به محض شروع اولین مناظره در کتاب «سلوک ما»، شخصیت آقای عمادالدین که عجول و تندخویی پنهانی در او احساس می‌شود از آقای رادمنش در مورد مذمت صوفیه و اهل عرفان از پیامبر اکرم (ص) می‌پرسد و رادمنش که در شخصیت او صلابت بیشتری احساس می‌شود با معنا کردن لغوی واژه «عرفان» به معنی شناخت می‌گوید که ما طرفداران عرفان مگر می‌توانیم روایت‌های مختلف را ندیده باشیم و به عبارتی با چنین مباحثی بیگانه باشیم. محتوای این کتاب نشان می‌دهد نویسنده هرچند طرح یک داستان تخیلی را به پیش می‌برد اما به طور حتم با مباحث عرفانی و دیدگاه‌های رایج و انتقادی آشنایی کافی داشته و حتی به نظر می‌رسد از شرکت درجلسات مناظره این چنین الهام فراوانی گرفته باشد. این کتاب شامل چهار داستان و به عبارتی چهار مناظره میان دو شخصیت خیالی قصه است که شالچیان ناظر با ترکیب ارائه پیام مورد نظرش به صورت غیر مستقیم و مستقیم تلاش کرده است به طی کردن راه عرفان و به عبارتی عارف شدن صورتی موجه بدهد. نویسنده که در شروع کتاب شرط مناظره رادمنش را فحاشی، توهین و تکفیر نکردن عمادالدین اعلام کرده بود در مناظره پایانی با توهین‌های عمادالدین راه را برای طرح دیدگاه‌های انتقادی خود از چنین گروه‌هایی هموار می‌کند و به نوعی نتیجه‌گیری این کتاب را از زبان رادمنش می‌خوانیم که تبدیل به تنها گوینده قصه می‌شود. در بخشی انتهایی کتاب از زبان رادمنش که مناظره‌اش با عماد‌الدین نیمه‌‌کاره مانده  ـ‌ از منزل عمادالدین بیرون آمده ـ پیرامون افرادی که به دیدگاه‌های عرفانی حمله می‌کنند چنین آمده است:‌ «کسی که دلایل متقن بر دیدگاه‌ها و سخنان خود ندارد از بحث و مناظره می‌ترسد. او (منظور عمادالدین) ابتدا در جهل مرکب بود و می‌پنداشت که عقاید و نگرش‌هایش صحیح و عمیق است؛ اما در همان جلسه اول بحث مناظره دانست که نگرش‌های او بر دلائل متقنی استوار نیست؛‌ ولی نفس او اجازه نداد که اعتراف کند که عقاید و نگرش‌هایش غلط و یا سطحی بوده است. نفس آدمی فرعونی خودکامه و خطرناک است که اگر به حال خود رها شود، به خود و دیگران لطمه‌های فراوانی می‌زند.» کتاب «سلوک ما» اثر علی شالچیان ناظر است که با شمارگان 500 نسخه و قیمت 57 هزار تومان توسط انتشارات سلوک ما در 423 صفحه منتشر شده است. ]]> دین‌ Fri, 05 Jul 2019 04:15:07 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/277676/قصه-خیالی-یک-سلسله-مناظره-چاشنی-عرفان ایجاد تنش در مردم توسط دولت مصداق نقض کرامت انسانی است http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/277677/ایجاد-تنش-مردم-توسط-دولت-مصداق-نقض-کرامت-انسانی  محمدجواد ارسطا، عضو هیأت علمی پردیس فارابی دانشگاه تهران در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) عنوان کرد: جلد دوم «نظام حقوق بشر اسلامی» کتاب جدیدی است که در حال نگارش آن هستم. این کتاب تقریرات و درس‌هایی است که در حوزه علمیه داشتم و شرح و تفسیری از «اعلامیه حقوق بشر اسلامی» (مصوب سال 1369 شمسی) ارائه می‌دهد.   وی با اشاره به اینکه در این اعلامیه دیدگاه‌های کشورهای اسلامی درباره موضوع حقوق بشر ارائه می‌شود، افزود: با اینکه اعلامیه حقوق بشر اسلامی دارای اهمیت است اما به دلیل اینکه در فضای داخلی حوزه علمیه مورد بحث و توجه نبوده، اثری هم درباره آن منتشر نشده است.   ارسطا ادامه داد: جلد اول این مجموعه به چاپ رسیده و مشغول تدوین جلد دوم هستم، شیوه تدوین این کتاب هم به این شکل است که مطابق مفاد این اعلامیه و بند به بند جلو می‌رویم. پیش‌بینی هم می‌کنم که این مجموعه به چهار جلد برسد.   این عضو هیأت علمی پردیس فارابی دانشگاه تهران گفت: ناشراین مجموعه موسسه‌ای تحقیقاتی به اسم صراط مبین در شهر قم است.   وی در بخش دیگری با اشاره به اینکه در اعلامیه حقوق بشر اسلامی موضوعاتی هم‌چون کرامت انسان، حقوق زن در اسلام مطرح است، ادامه داد: مفاد این اعلامیه نگاه ویژه‌ای به کرامت انسانی دارد که در هیچ متن مشابهی هم‌چون اعلامیه جهانی حقوق بشر مطرح نیست.   ارسطا تأکید کرد: کرامت انسانی درنگاه انسانی با غیر انسانی متفاوت است و در نگاه دینی کرامت انسانی فقط محدود به مسائل مادی نمی‌شود. بلکه باید امنیت روانی او هم مدنظر قرار گیرد. انسان حق آزادی عقیده دارد و هیچ انسانی اجازه تحقیر فرد دیگری را ندارد و حتی اجازه ندارد که شخص دیگری (ثالث) را در معرض تحقیر قراردهد.   این کارشناس دینی با بیان اینکه کرامت انسانی در نگاه اسلامی وسیع‌تر از نگرش غیراسلامی است، گفت: حتی ترساندن یک شخص بدون دلیل در محدوده نقض کرامت انسانی است و هنگامی که مطابق اعلامیه حقوق‌بشر اسلامی چنین موضوعی مورد توجه قرار گیرد دولت‌ها را هم می‌توان مورد مؤاخذه قرار داد.   وی با اشاره به اینکه علت مسلط بودن انسان بر طبیعت هم قائل بودن خداوند به کرامت انسانی بازمی‌گردد، ادامه داد: بر اساس نظام حقوقی که اعلامیه حقوق بشر اسلامی تعیین می‌کند و حتی بعضی مسائل فردی را مورد توجه قرار داده قابلیت آشکاری برای تبدیل شدن قانون دارند. به عنوان مثال هنگامی که عابران می‌خواهند از خیابان رد شوند، اگر خودروهای پارک شده پشت چراغ راهنمایی و رانندگی عبورشان به محض سبز شدن چراغ باعث ترساندن مردم شود، این مصداق نقض کرامت انسانی است و قوانین که باید ماهیت تضمین کننده امنیت باشند اگر بر مبنای نظام حقوق اعلامیه حقوق بشر اسلامی نوشته شوند قابلیت پیش‌گیری خواهند داشت.   ارسطا تأکید کرد: در بعد دولتی هم اگر سیاست‌ها باعث برهم خوردن امنیت افراد شوند، باید بر اساس نظام حقوقی اسلامی عملکرد آن‌ها مصداق مجرمانه پیدا کند و دولت موظف به جبران خسارت شود.   این عضو هیأت علمی پردیس فارابی دانشگاه تهران گفت: در نظام جمهوری اسلامی ایران قوانین از حیث تدوین مشکلی ندارند اما به لحاظ اجرایی دارای مشکلات هستند. از سویی هم ارتباطی میان مبانی دینی و قوانین برقرار نشده است. بنابراین وقتی به عنوان مثال وزارت‌خانه‌ای قانونی را وضع می‌کند نمی‌دانیم که می‌تواند موجب ناامنی هم شود و اگرچنین حالتی پیدا شد کرامت انسانی خدشه دار شده است.   وی با تأکید بر اینکه نظام حکومت جمهوری اسلامی ایران در مقایسه با نظام حقوقی که از اعلامیه حقوق بشر اسلامی قابل استخراج است،‌ یک نظام کاملی نیست و این موضوع از زبان کارگزاران و رهبر معظم انقلاب هم مورد تأکید قرار گرفته گفت: بسیاری از بخش‌ها قانون‌گذارهم‌چون قوه مقننه قوانینی وضع می‌کنند که به ایجاد تنش منجر می‌شود و در پی آن کرامت انسانی نقش می‌شود. در همین اواخر هم در مورد خودروسازی شاهد تنش‌هایی بودیم که برای مردم ایجاد شد و به تبع کرامت انسانی نقض شد.   ارسطا ادامه داد: این دیدگاه که می‌توان در پی ایجاد تنش در مردم و به عبارتی ترساندن آن‌ها از سوی دولت می‌توان اقامه دعوا کرد، دیدگاه مهمی است.   این عضو هیأت علمی پردیس فارابی دانشگاه تهران متذکر شد:‌ با توجه به اینکه پاره‌ای موازین اسلامی و موضوعات مطرح در حقوق شهروندی اجرایی نشده است، نمی‌توان نظام حکومتی کشور را اسلامی کامل تلقی کرد. البته باید درصدی از موفقیت‌ها را در این خصوص ملاک قرار داد. ]]> دین‌ Thu, 04 Jul 2019 06:17:45 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/277677/ایجاد-تنش-مردم-توسط-دولت-مصداق-نقض-کرامت-انسانی مجموعه چهارجلدی «ژرفای توحید» به بازار کتاب می‌آید http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277669/مجموعه-چهارجلدی-ژرفای-توحید-بازار-کتاب-می-آید محمدرضا صفوی عضو سابق هیأت علمی پژوهشکده قرآن و معارف پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و کارشناس مسائل دینی در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، با بیان اینکه مشغول نگارش مجموعه کتاب «ژرفای توحید» است،‌ درباره این اثر توضیح داد: این مجموعه چهار جلدی ترجمه و تفسیر قرآن به طور مختصر نوشته شده است. جلد نخست مجموعه «ژرفای توحید» پیش‌تر به چاپ رسیده و هم‌اکنون جلد دوم آن برای انتشار آماده می‌شود. از سوی دیگر مشغول تکمیل جلد سوم آن هستم. وی با بیان اینکه مجموعه چهارجلدی فوق ویژگی مهم مختصر بودن را دارد و در فارسی کمتر اثر تفسیری ترجمه شده به این شکل داریم،‌ ادامه داد:‌ یکی ویژگی مهم مجموعه «ژرفای توحید» قرآن محوری است. به این معنی که در نگارش به حواشی‌های مرتبط با آیات توجهی نشده و به عنوان مثال صحبتی از شأن نزول آیات به میان نیامده است. این کارشناس قرآنی تأکید کرد: در تفسیرهای مختصر درباره آیات صحبت می‌شود و مفاد هر آیه به همراه برداشت نویسنده مورد توجه قرار می‌گیرد. وی در پاسخ به این سوأل که آیا در این مجموعه تفسیری مطالب جدیدی نسبت به سایر تفاسیر وجود دارد،‌ گفت: آثار تفسیری به گونه‌ای هستند که نمی‌شود مطالب جدیدی را در برگیرد. اما در معدود آیاتی تفسیرهای جدیدی ارائه کردیم. به طور کلی باید بگویم شاکله مطلب فرق خاصی ندارد. صفوی ادامه داد: مخاطبان مجموعه «ژرفای توحید» (انتشارات بوستان کتاب) به طور عمده افراد تحصیل‌کرده هستند،‌ چرا که این اثر ماهیت تخصصی دارد و طیف دانشگاهی می‌توانند از آن بهره‌مند شوند. البته در ساختار کتاب بخش‌های تخصصی آن در بخش جداگانه‌ای قرار گرفته است. عضو سابق هیأت علمی پژوهشکده قرآن و معارف پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی گفت: دیگر مجموعه کتابی که این روزها مشغول نگارش جلدهای نهم و دهم آن هستم،‌ دوره 10 جلدی «تفسیر آموزشی» است. این مجموعه که تا جلد هشت آن به چاپ رسیده برای طلبه‌های حوزه علمیه نوشته شده است. وی با بیان اینکه مجموعه «تفسیر آموزشی» ماهیت آموزشی دارد و برای استفاده از آن نیاز به تدریس استاد است،‌ ادامه داد:‌ این کتاب شامل سوأل،‌ جواب و آزمون هم هست و سیر کتاب به گونه‌ای است که به مرور از سطح ساده آغاز می‌شود و به سخت‌تر می‌رسد. صفوی گفت: دوره 10 جلدی «تفسیر آموزشی» (انتشارات بوستان کتاب) مطابق با سرفصل‌های آموزش در حوزه‌ها طراحی شده و در جلدهای اولیه آن جنبه لغوی تفسیر مطرح است و سپس به موضوعات نحوی ورود پیدا می‌کند در جلدهای بعدی به لحاظ معانی و تفسیر قرآن به قرآن مورد توجه قرار می‌گیرد. در نهایت هم تفسیر قرآن با کمک روایات و احادیث برای طلبه‌ها مطرح می‌شود. این کارشناس مسائل دینی هم‌چنین گفت: در جلد اول مجموعه تفسیر آموزشی علاوه بر نکات تفسیری شامل مباحثی درباره آموزش عربی هم می‌شود. در بخش دیگری صفوی با اشاره به اینکه مجموعه کتاب سه جلدی «آیات الأحکام» را شروع به نگارش کرده است،‌ گفت: از این مجموعه یک جلد چاپ شده است و جلدهای دیگر هنوز به چاپ نرسیده است. وی افزود: کتاب دیگری هم در دست نگارش دارم با عنوان «بازخوانی مبانی تفسیر» که نگاه خاصی به مبانی تفسیر دارد و حرف‌های تازه‌ای پیرامون تفسیر قرآن کریم در آن مطرح است. هم‌چنین کتابی هم با عنوان «نقدآموزی ترجمه‌های قرآن» در دست دارم که موضوع‌های مرتبط با ترجمه در آن مطرح است. گفتنی است صفوی که در خصوص تفسیر قرآن کریم فعالیت می‌کند پیش‌تر چند جلد کتاب تک‌نگاری تفسیری از سوره‌های قرآن منتشر کرده است که از میان آن‌ها می‌توان به تفسیر سوره لقمان،‌ و تغابن اشاره کرد که نشر معارف آن‌ها را منتشر کرده است. ]]> دین‌ Thu, 04 Jul 2019 06:04:11 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277669/مجموعه-چهارجلدی-ژرفای-توحید-بازار-کتاب-می-آید قرن نوزدهم دوره‌ای مهم در خدشه وارد کردن غرب به قرآن است http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/277533/قرن-نوزدهم-دوره-ای-مهم-خدشه-وارد-کردن-غرب-قرآن خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، شکوفایی فرهنگ و تمدن غرب هم‌زمان با ورود غربی‌ها به سرزمین‌های دیگر از جمله کشورهای مشرق زمین و سرآغاز پاگرفتن دانشی با عنوان «خاورشناسی» است که طی آن اندیشمندان غربی به دنبال شناخت فرهنگ شرقی‌ها هستند. نخستین  گروه از خاورشناسان که مطالعات درست‌تری نسبت به فرهنگ شرقی عرضه کردند به قرن 19 باز می‌گردد. اما با این حال تلاش‌های آن‌ها در بسیاری موارد دارای خطاهایی هم هست.   در همین راستا می‌توان به تلاش خاورشناسان در معرفی دین،‌ قرآن و شخصیت‌های دینی هم‌چون پیامبر اکرم (ص) اشاره کرد. حجت الاسلام سید مجید پور طباطبایی از اعضای هیأت علمی پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن کریم است که تلاش‌های علمی وی متمرکز بر نقد آرای همین خاورشناسان است. یکی از کتاب‌های معروف وی در همین راستا «خاتم عشق؛‌ سیر تطور آرای خاورشناسان و غربیان درباره پیامبر اعظم (ص)» نام دارد که دو سال قبل توسط انتشارات سروش در 1300 صفحه در نمایشگاه کتاب تهران عرضه شد و هم‌اکنون نیز دو اثر دیگر در رابطه با آرای خاورشناسان در دست نگارش دارد.   این محقق نظرات انتقادی غربی‌ها درباره‌ قرآن، معتقد است یکی از نگرش‌های آن‌ها درباره کتاب آسمانی مسلمانان این است که قرآن بعد از 300 سال از نزول آن توسط مسلمانان و با استفاده از آموزه‌های یهودی و مسیحی جمع‌آوری شده‌ که البته وی آن را قابل نقد و مورد بحث دانست و اشاره کرد در آثار خود به این موضو‌ع‌ها پرداخته است.   پورطباطبایی در در همین باره گفت‌وگویی با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) انجام داده است. او با اشاره به اینکه کتاب «خاتم عشق» شامل چهار بخش است که هنوز بخش‌هایی از آن‌ نوشته نشده است، گفت: بخش دوم کتاب به دوره تولد تا بعثت حضرت رسول (ص) می‌پردازد و در بخش سوم دوره مبعوث شدن ایشان تا واقعه غدیر مورد توجه قرار گرفته‌اند. در بخش چهارم هم که به دوره زمانی دو‌ماهه حیات حضرت رسول (ص) تعلق دارد اما از نظر پژوهشی دوره مهمی محسوب می‌شود مربوط به واقعه غدیر تا وفات ایشان است و در این دوره‌ها آرای خاورشناسان مورد بحث قرار می‌گیرد.   پورطباطبایی با بیان اینکه نگارش بخش نخست کتاب دوازده سال طول کشیده،‌ گفت: در نگارش این اثر از انتشار حدود دو هزار عنوان منبع مورد استفاده در تألیف خودداری شد و این موضوع به درخواست ناشر کتاب بود تا حجم کتاب کمتر شود.   وی همچنین با اشاره به اینکه کتاب «خاتم عشق» با حروف ریزی چاپ شده،‌ ادامه داد:‌ قصد دارم نگارش بخش‌های دیگر کتاب را هم شروع کنم اما بعضی مشغله‌ها اجازه نمی‌دهد.   در بخش دیگری عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و معارف قرآن کریم گفت: هم‌اکنون مشغول تدوین دو کتاب دیگر درباره با نظرات خاورشناسان هستم. یک اثر با عنوان «خطاهای قرآنی جان ونز برو» است که به زودی منتشر می‌شود و ممکن است تا یک هفته دیگر به چاپ برسد. اثر دیگر هم «بررسی درون دینی مطالعات اسلام‌شناسی و قرآن پژوهی» نام دارد که آرای «ریچارد بل و ویلیام مونت گومری وات» اختصاص دارد که انتشارات پژوهشگاه امور مربوط به حروف‌چینی آن را دنبال می‌کند.   پورطباطبایی با اشاره به اینکه علت پرداختن به این دو اثر به طرح مباحث انتقادی علیه قرآن در سال‌های 1860 در کشورهای غربی هم‌چون هلند برمی‌گردد،‌ ادامه داد: غربی‌ها بر این نظر بودند که بگویند هم‌چون کتاب‌ عهد عتیق و عهد جدید که متن واحدی ندارد و حاصل جمع‌آوری نویسندگان بعد از حضرت موسی (ع) و حضرت عیسی (ع) در یک بازه 1500 ساله است،‌ برای قرآن هم چنین وضعیتی وجود دارد.   این کارشناس دینی تأکید کرد: هدف غربیان از طرح چنین موضوعی خدشه وارد کردن به قرآن بود بنابراین شاهد هستیم مسابقه‌ای هم برگزار می‌کنند و آرای مختلفی را جمع‌آوری می‌کنند. یکی از کتاب‌هایی که در این باره نوشته شد «تاریخ قرآن» نام دارد. در حالی که در حوزه قرآن پژوهی «علوم قرآنی» داریم و تاریخ قرآن نداریم. اما هدف این بود که قرآن را به عنوان یک اثر باستانی مورد توجه قرار دهند.   پورطباطبایی با بیان اینکه از سال 1860 تا امروز چند نقطه عطف درباره آرای غربیان پیرامون قرآن وجود دارد،‌ گفت: یکی از این نقاط عطف مربوط به اثر «تئودور نولدکه» است و بعد نقطه عطف دیگری را در آثار «ریچارد بل» و «ویلیام مونت گومری وات» ملاحظه می‌کنیم که در واقع بل نتوانست کار خود را تکمیل کند و شاگردش مونت گومری کار او را به اتمام رساند. در این کتاب (بررسی درون دینی مطالعات اسلام‌شناسی و قرآن پژوهی)‌ از مبنای درون دینی و اسلامی آرای بل و گومری را مورد ارزیابی و نقد قرار دادم.    وی با اشاره به اینکه «جان ونز برو» هم که فعالیتش به عنوان نقطه عطف دیگری در وارد کردن نقد به قرآن مطرح است، از سال 1977 کتابی را در دانشگاه کمبریج می‌نویسد که معرکه‌ای در آرای خاورشناسان ایجاد کرد،‌ ادامه داد: برخی افراد نظرات ونز برو را رد کردند و برخی که آن را قبول کردند مبانی اسلام را زیر سوأل بردند. من هم در کتاب «خطاهای قرآنی جان ونز برو» آرای او را نقد کردم. البته اثرات این آرا بر «اندرو ریپین» شاگرد ونز برو را هم گردآوری کردم.   عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و معارف قرآن کریم عنوان کرد: کتاب ونز برو سخت است به همین دلیل به فارسی یا عربی ترجمه نشده،‌ اما ریپین کتاب او را به شکل یک‌سری مقاله متعدد منتشر کرده و بنابراین در کتاب خودم به نقدهای او هم پاسخ دادم. ]]> دین‌ Wed, 03 Jul 2019 10:07:31 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/277533/قرن-نوزدهم-دوره-ای-مهم-خدشه-وارد-کردن-غرب-قرآن چرا مجموعه هشت جلدی «روایت عشق» نوشته شد؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/report/277680/چرا-مجموعه-هشت-جلدی-روایت-عشق-نوشته به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، شهداي مدافع حرم در ارتش موضوع مجموعه هشت جلد «روايت عشق» است كه به مجاهدت‌هاي اين شهيدان پرداخته است. شهید شدن نیروهای رزمنده ایرانی در دفاع از حرم داغی است که خانواده‌های این شهدا تا سال‌ها احساس خواهند کرد و به‌طور حتم وظیفه شخصیت‌ها، نهادها و دستگاه‌های متولی کشور این است که از رشادت‌های رزمندگان شهید و جانباز شده در این جبهه‌های فرامرزی تقدیر کنند. ضمن اینکه دستگاه‌های متولی فرهنگی هم می‌بایست در ثبت، ضبط و انتقال اتفاقات رخ‌داده بکوشند.   روایت داستانی شهدای مدافع حرم ارتش در همین راستا انتشارات سوره سبز طی ماه‌های گذشته مجموعه هشت‌جلدی با عنوان «روایت عشق» را منتشر کرد که زندگی‌نامه داستانی هشت شهید مدافع حرم ارتش را روایت می‌کند. «ببر بلندی‌های جولان»، «حاجت‌روا»، «سفیر ثامن»، «شیر زیتان»، «کاری می‌کنم که به من افتخار کنید»، «مأموریت مخصوص»، «تکاور» و «سرباز مادرزاد» عناوین کتاب‌های این مجموعه است.   بعد از انتشار این مجموعه هشت‌جلدی، به‌تازگی رسانه‌ها خبر دادند که مقام معظم رهبری برای کتاب «شیر زیتان» یادداشت تجلیلی نوشته‌اند و همین موضوع سبب شده که نیروی زمینی محوری ارتش جمهوری اسلامی ایران برنامه‌ای ترتیب دهد که طی مراسمی با عنوان «اجابت از خورشید» از این یادداشت رونمایی شود.   در این برنامه از کتابی با عنوان «اجابت خورشید» رونمایی می‌شود که به قلم سرتیپ کیومرث حیدری است. کتاب حاضر مشتمل بر طرح‌های لبیک یا امام خامنه‌ای نزاجاست که به همراه سایر تازه‌های کتاب نیروی زمینی ارتش رونمایی روز پنج‌شنبه (13 تیر) ساعت 9 و 30 دقیقه با حضور فرماندهان ارتش، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و جمعی دیگر از مسئولان کشوری و لشکری و هم‌چنین خانواده‌های معظم شهدا در فرهنگسرای ارسباران رونمایی می‌شود. مشکلات ناشر برای «روایت عشق» محسن صادق‌نیا، مدیرمسئول فرهنگی هنری انتشارات سوره سبز که خود یکی نویسنده کتاب «مأموریت مخصوص» از مجموعه هشت‌جلدی روایت عشق است، درباره با چاپ این مجموعه در مصاحبه  با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) این‌طور توضیح می‌دهد: از دو سال و نیم پیش که چاپ زندگینامه داستانی شهدای مدافع حرم ارتش را در دستور کار قراردادیم، مشکلات زیادی پیش‎رو داشتیم. یکی از مشکلات، هماهنگی در پیدا کردن هم‎رزمان شهدا و دومی مجاب کردن آن‌ها جهت همکاری برای بازگویی خاطرات بود.   وی بابیان اینکه با توجه به اینکه مسائل حفاظتی و امنیتی در ارتش بسیار مهم است و مأموریت مستشاران ارتش در سوریه نیز هنوز در جریان بود، بسیاری از هم‎رزمان شهدا به‌ویژه آن‌هایی که در هنگام شهادت در کنار شهدا بودند، چندان امکان همکاری نداشتند هم‌چنین به طولانی شدن فرایند تدوین این کتاب‌ها پرداخت و توضیح داد که نویسندگان این هشت کتاب از مجرب‌ترین داستان نویسان حوزه دفاع مقدس هستند.       چطور ارتش ایران سر از سوریه درآورد؟ امیر سرتیپ احمدرضا پور دستان، رئیس مرکز مطالعات راهبردی ارتش جمهوری اسلامی ایران هم که در سال 95 و طی عملیات مواجهه ارتش ایران با نیروهای جبهه النصره فرماندهی نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران را بر عهده داشته است به بهانه چاپ این کتاب‌ها در مصاحبه  با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) این‌طور می‌گوید: ناامنی‌های سوریه که شروع شد، به درخواست دولت بشار اسد از جمهوری اسلامی، تعدادی از نیروهای سپاه با مصوبه ستاد کل نیروهای مسلح به‌عنوان مستشار وارد آن کشور شدند و بیشتر به امور آموزشی و نوع تاکتیک‌ها پرداختند. ظرفیت عظیمی به نام ارتش و به‌ویژه نیروی زمینی وجود داشت که می‌توانست در این جبهه شرکت کرده و نقش‌آفرینی کند. مدتی از این درگیری‌ها که گذشت، نیاز به پشتیبانی نیروهای مستشاری احساس شد. به درخواست سپاه قدس، ابتدا هواپیماهای ترابری نیروی هوایی ارتش وارد عمل شده و کار جابجایی مستشاران و تجهیزات را برعهده گرفتند.   وی می‌افزاید: 21 فروردین 1395، ساعت 4 عصر، فرمانده تیپ 65 نیروی زمینی که عمده بچه‌های اعزامی ارتش ازآنجا بودند، در تماس تلفنی به من اعلام کرد که جبهه النصرة عملیاتی را علیه نیروهای خودی آغاز کرده است. در این عملیات که در باران شدید انجام شد، بیش از یک‌هزار و 500 نفر از جبهه النصرة حضور داشتند و از ارتش جمهوری اسلامی ایران  ـ طی این عملیات ـ چهار نفر از نیروهای ارتشی به نام‌های سرهنگ مجتبی ذوالفقار نسب، سرهنگ دوم مرتضی زَرهَرَن، سروان مجتبی یداللهی منفرد و ستوان‌یکم محسن قوطاسلو نیز در این عملیات به شهادت رسیدند.   این فرمانده ارتش جمهوری اسلامی ایران ضمن قدردانی از انتشارات سوره سبز در خصوص چاپ مجموعه روایت عشق می‌گوید: انتظار داریم دیگر نهادها و سازمان‌ها به‌ویژه سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش که رسانه و هم امکانات لازم را در اختیار دارد، بیشتر به این شهیدان مدافع حرم (ارتش) بپردازند.     روایت زندگی‌نامه چند «سرباز مادرزاد» در مجموعه 8 جلدی «روایت عشق» که به سفارش ارتش جمهوری اسلامی با سبک داستانی نوشته شده است، کتاب «شیر زیتان» این مجموعه زندگی‌نامه داستانی شهید مدافع حرم سرهنگ مجتبی ذوالفقار نسب را روایت می‌کند که به قلم مهدی فصاحت به رشته تحریر درآمده است. کتاب «مأموریت مخصوص» این مجموعه به قلم صادق نیا زندگی‌نامه داستانی شهید ستوان‌یکم محسن قوطاسلو اولین شهید مدافع حرم ارتش را روایت می‌کند. او علاوه بر فرماندهی پایگاه بسیج، در ارتش هم به‌عنوان نیروی ویژه هوابرد و تک‌تیرانداز در تیپ 65 نوهد ارتش فعالیت داشت. کتاب «کاری می‌کنم که به من افتخار کنید» را مجتبی حبیبی از زندگی‌نامه شهید سروان مجتبی یدالهی منفرد به رشته تحریر درآورده است که جوان‌ترین شهید مدافع حرم ارتش هم هست. هم‌چنین کتاب «سفیر ثامن» این مجموعه را بر اساس زندگی شهید ستوان سوم سید مهدی جودی ثانی، سمانه خاک‌بازان نگاشته است. «حاجت‌روا» دیگر کتاب مجموعه فوق است که زندگی شهید مدافع حرم سرهنگ مرتضی زَرهَرَن را روایت می‌کند و زینب گودینی آن را به رشته تحریر درآورده است. این کتاب بیشتر بر دل نوشته‌های همسر و فرزند شهید تأکید دارد.  «ببر بلندی‌های جولان» روایت‌گر زندگی شهید مدافع حرم ستوان سوم محمد مرادی است که در سال 95 در شهر حلب سوریه به شهادت رسید و فاطمه دانشور جلیل آن را نوشته است. دو کتاب دیگر مجموعه روایت عشق بانام‌های «تکاور» برگرفته از زندگی شهید سروان صادق شیبک از تک‌تیراندازان نیروی زمینی ارتش به قلم ثریا منصور بیگی و کتاب «سرباز مادرزاد» زندگی‌نامه شهید سروان همتی از تکاور ارتشی است که حمید گله‌داری نگارش آن را به سرانجام رسانده است.     ]]> دین‌ Wed, 03 Jul 2019 05:44:05 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/277680/چرا-مجموعه-هشت-جلدی-روایت-عشق-نوشته حجت‌الاسلام والمسلمین شیخ محمد لک‌زایی درگذشت http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277693/حجت-الاسلام-والمسلمین-شیخ-محمد-لک-زایی-درگذشت به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) حجت‌الاسلام والمسلمین حاج شیخ محمد لک‌زایی پدر سردار شهید حاج حبیب لک‌زایی، شهید حجت‌الاسلام مسلم لک‌زایی و پدر همسر شهید حجت‌الاسلام نعمت الله پیغان شامگاه گذشته سه شنبه ۱۱ تیر ۱۳۹۸ در سن ۸۰ سالگی در زابل چشم از جهان فرو بست.   زنده‌یاد حجت الاسلام و المسلمین حاج شیخ محمد لک زایی اعتمادی در حوزه‌های علمیه مشهد و قم تحصیل کرد و پس از پیروزی انقلاب اسلامی، به عنوان عالم دینی برآمده از دل مردم و انقلاب همواره به خدمت به منطقه محروم سیستان و بلوچستان پرداخت و عمر خود را صرف گسترش ارزش‌های انقلابی و رفع محرومیت از مردم این دیار به کار بست. همچنین حجت‌الاسلام‌والمسلمین نجف لک‌زایی، رییس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و معاون پژوهشی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، شریف لک‌زایی، عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و مولف و پژوهشگر و استاد حوزه علوم سیاسی و رضا لک زایی که ماه‌ها گروگان تروریست‌های تکفیری بود، نیز از فرزندان مرحوم حجت الاسلام والمسلمین شیخ محمد لک‌زایی هستند. ]]> دین‌ Wed, 03 Jul 2019 05:08:45 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277693/حجت-الاسلام-والمسلمین-شیخ-محمد-لک-زایی-درگذشت قرائتی: خنده و طنز حکیمانه در جامعه مغفول مانده‌ است/ کتاب سال نماز انتخاب می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/report/277662/قرائتی-خنده-طنز-حکیمانه-جامعه-مغفول-مانده-کتاب-سال-نماز-انتخاب-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) نشست هم‌اندیشی نویسندگان و ناشران حوزه نماز و مهدویت سه‌شنبه 11 تیرماه در سرای کتاب موسسه خانه کتاب برگزار شد. در این نشست حجت‌الاسلام والمسلمین محسن قرائتی با قرائت چند آیه از قرآن به اهمیت پرداختن نویسندگان به موضوع نماز پرداخت و گفت: نویسندگان باید برای نماز کارهایی انجام دهند و این کار نباید با توقع مالی همراه باشد. اگر شما راجع‌ به موضوعات مختلف قلم زدید اما در مورد نماز چیزی ننوشتید این کار شما ارزشی نخواهد داشت. از حضرت محمد (ص) هم نقل است که ایشان تعریف از افراد را به تنهایی کافی نمی‌دانست و از کیفیت نمازشان سؤال می‌کرد.   وی افزود: حتی ملاک‌ شما برای دوستی با افراد باید نماز باشد چرا که کسی که از نعمت‌های خدا قدردانی نمی‌کند دوست خوبی هم نیست.   رئیس ستاد اقامه نماز در ادامه با بیان اینکه افراد تا در زندگی از چیزی همچون خواب، شهوت، شکم یا مقام و... نگذرند به ارزشی دست پیدا نخواهند کرد. در قرآن هم چنین است و برای رسیدن به مقامات باید از خودگذشتگی داشت. شما نویسندگان هم اگر برای قرآن کاری نکردید باید شجاعت عذرخواهی داشته باشید.   شباهت رفتار ایمانی افراد به 5 گیاه قرائتی با تشبیه رابطه رفتارهای ایمان افراد به میوه‌های چند درخت ادامه داد: در جلسه‌ای که نزد رهبر معظم انقلاب رفتم به ایشان عرض کردم ما 5 مدل انسان مؤمن داریم که برخی افراد همچون میوه درخت توت هستند که با یک تکان آهسته بار خود را بر زمین می‌گذارند. مصداق این افراد جوانان مومن و حزب‌الهی هستند که به محض بلند شدن ندای اذان و قرآن خود را به مساجد می‌رسانند و در واقع این افراد همچون میوه‌های درختی هستند.   وی ادامه داد: افراد دیگر همچون میوه‌های درخت انار، درخت نارگیل، گل خاردار و درخت گردو هستند که برای رسیدن به میوه آن‌ها تلاشی لازم است و ما برای این افراد کاری نکردیم و به آن‌ها دسترسی نداریم.   قرائتی در همین بخش گفت: نویسندگان حوزه نماز این پتانسیل را ندارند که افرادی مشابه خود در طول یکسال پرورش دهند اما معتادان بعد از یکسال می‌توانند عده‌ بیشتری را شبیه خود کنند.   وعده به نویسندگان حوزه نماز رئیس ستاد اقامه نماز ادامه داد: این ستاد کتاب‌های فراوانی دارد که باید نویسندگان به آن‌ها مراجعه کنند و اقدام به تلخیص آن‌ها کنند چرا که کتاب‌های سنگین مخاطبی دیگر ندارد. البته باید توجه داشت تولید کمی کتاب هم فایده‌ای ندارد، به‌عنوان مثال در یک تجربه شخصی چند وقت پیش به کتابخانه آستان قدس رفتم و مجموعه‌هایی را در آنجا مشاهده کردم که هیچ مخاطبی ندارند و تولید آن‌ها ضرورتی نداشته است.   وی گفت: قلم نویسنده ارزشمند است و در این دوران که کاغذ گران شده باید هر خط و هر کلمه اثرگذار نوشته شود. قرآن هم تاکید می‌کند که وقتی مردم حوصله کاری را ندارند باید کوتاه آمد. من در کتاب تفسیر نور خود 25هزار نکته را تنها یک جلد قرار دادم. امروز ضرورت دارد بروشورهایی را به جای کتاب‌های سنگین تولید کنیم که تیراژ میلیونی دارند و آن‌ها را در اختیار افراد قرار دهیم به‌عنوان مثال در موضوع بدحجابی چنین بروشورهایی به خانم‌ها در خیابان داده شود.   رئیس ستاد اقامه نماز بیان کرد: نویسندگان حوزه نماز باید به سراغ نسل نو بروند، قرآن هم توصیه می‌کرد افراد خودشان تبدیل به الگو شوند البته در مورد کارهای خوب تقلید کردن هم جایز است. به عبارتی یک جا باید الگو گرفت و جای دیگر باید الگو ساخت.   نیاز به گسترش کار جمعی قرائتی ادامه داد: کارهای جمعی را باید گسترش داد همکارانتان را باید تشویق کنید و اگر مقاله‌ مناسبی دارید که قابلیت تبدیل به کتاب ندارد، کتاب را با دیگران کامل کنید. حضرت موسی (ع) هم در مأموریت خود برای رفتن نزد فرعون درخواست شریک کرد. البته در این خصوص توجه داشته باشید که کارتان برای خدا باشد و اجازه دهید کارهایی که مورد سوء‌استفاده قرار نمی‌گیرد بدون حق‌التالیف منتشر شود.   وی با بیان یک مثال در مورد تشویق نویسندگان برای تولید آثار قرآنی اظهار کرد: کتابی را در مورد داستان حضرت یوسف (ع) که ماهیت قصه یا رمان دارد به منظور تفسیر آن نوشته بودیم که شامل 800 نکته می‌شد و ما برای افزودن نکات بیشتر فراخوان تشویقی دادیم تا برنده به سفر حج عمره اعزام شود، با این فراخوان افراد زیادی مطالب جدیدی به ما ارسال کردند که 400 نکته آن در هیچ کتاب تفسیری نیامده بود و کاملا تازه بود.   دشنامی غیرقابل تحمل به اهل قلم قرائتی گفت: در قرآن خطاب به اهل قلم دشنامی داده شده است و به آنها صفت «پوک» اطلاق شده است در صورتی که برای دین کار نکنند. در واقع خداوند می‌گوید: «اگر فرهیختگان کاری برای ترویج کتاب آسمانی نکنند مصداق افراد پوک هستند» که این بزرگترین دشنام غیرقابل تحمل به بندگان است.   وی با اشاره به اینکه نویسندگان می‌توانند بسیاری از مسائل را در قالب ضرب‌المثل بیان کنند، ادامه داد: برای بسیاری از موضوعات سنگین فلسفی و آموزه‌های قرآنی استفاده از زبان ضرب‌المثل بهترین گزینه است. همچون تبیین گزاره «حسنه از خداوند و بدی از بندگان است» که ضرب‌المثل مناسب آن را می‌توان دریافت روشنی زمین از خورشید و تاریکی خود زمین معرفی کرد.   کتاب‌های دینی بی‌حاصل داریم وی گفت: بسیاری از کتاب‌های حوزه دینی «لغو» هستند و تفاوتی نمی‌کرد که نوشته می‌شدند یا نوشته نمی‌شدند البته در این رابطه نویسنده اثر هم دارای اهمیت است، به‌عنوان مثال «داستان راستان» شهید مطهری کار خوبی است چون نویسنده معتبری آن را نگاشته است.   قرائتی با بیان اینکه یکی از دلایل دست به گریبان بودن جامعه با معضل بیکاری درست نبودن آموزه‌های علمی در مدارس است، گفت: افراد را در مدرسه یا دانشگاه فلج و بی‌سواد بار آورده‌ایم. در دوره سربازی هم وضعیت مشابه است که باید آموزه‌های مناسب‌تری را به افراد منتقل می‌کردیم.   آخوندها قصه‌گویی یاد بگیرند رئیس ستاد اقامه نماز در بخش دیگری خطاب به روحانیون گفت: آخوندها باید قصه‌گویی بلد باشند یا بتوانند در یک جلسه کوتاه مناظره با وهابیون آن‌ها را متقاعد کنند و اصول دین را بدانند. باید به خنده و طنز حکیمانه بهای زیادی دهیم، از حوزه خنده غافل شده‌ایم.   قرائتی وعده داد نویسندگانی که می‌خواهند در حوزه نماز فعالیت کنند می‌توانند به دفتر ستاد اقامه نماز مراجعه کرده و متعهد هستیم کتاب‌های این مرکز را به رایگان در اختیار افراد قرار دهیم. نویسندگان هم متعهد شوند کتاب‌ها را ساده، شیرین و روان تولید کنند. وی در بخش دیگری از سخنانش گفت:‌ حتی طلبه‌ها در منزل اقدام مناسبی برای تشویق فرزندان‌شان به نماز خواندن انجام نمی‌دهند و ادای این فریضه را نوعی خلاص‌شدن تعبیر می‌کنند.     تفاهم وزارت ارشاد و ستاد اقامه نماز محمود مظفر، قائم‌مقام ستاد اقامه نماز با بیان اینکه جلسه‌ای با وزیر ارشاد درباره حمایت وزارتخانه فرهنگ و ارشاد اسلامی ناشران نماز برگزار کردیم گفت: در این جلسه اتفاقات خوبی افتاد و برای اولین بار می‌خواهیم از ناشران حمایت کنیم.   وی افزود: با تصمیم رئیس ستاد اقامه نماز می‌خواهیم اولین کتاب سال در حوزه نماز را برگزار کنیم که نهاد کتابخانه‌های عمومی را قول مساعدت داده‌اند تا بتوانیم برای نسل جدید کتاب‌های مناسب بنویسم.   مظفر ادامه داد: خود را ملزم می‌دانیم در سایت ستاد اقامه نماز بخشی را ایجاد کنیم که سوژه‌ها و موضوعات ضروری در حوزه نماز در این بخش معرفی شوند و نویسندگان براساس این سوژه‌ها بتوانند موضوعات خود را انتخاب کنند.   به دنبال نگارش رمان و قصه در حوزه نماز مظفر گفت: قصد داریم در حوزه کتاب و رمان کتاب‌هایی را تالیف و آماده کنیم. در این حوزه کتاب‌های مشابهی وجود دارند که ستاد می‌خواهد ورود کند و نگاه فنی‌تری برای کتاب‌های این حوزه پدید آید. امسال ستاد قصد دارد اجلاس نماز و مدرسه را برگزار کند و برای این اجلاس می‌خواهیم بروشورهای کوچکی را در تیراژ بالا منتشر کرده و مسابقاتی را برای این موضوع در نظر داریم.   وی ادامه داد: برای ترغیب نماز مثالی وجود دارد که همه می‌گویند «ابوعلی‌ سینا هرجا به مشکل برمی‌خورد دو رکعت نماز می‌خواند» ما احساس کردیم این موضوع بسیار تکراری شده است بنابراین فراخوانی دادیم که افراد اثرات نماز در زندگی‌شان را برایمان بفرستند و طی این فراخوان بیش از 2هزار اثر به دستمان رسید که در موردی فردی گفته بود زندگی‌اش به پای طلاق رسیده و با اثرات نماز توانسته بود زندگی‌اش را به حالت قبل بازگرداند. این سوژه‌ها که واقعی هستند می‌‌توانند دستمایه نگارش کتاب‌ها و رمان‌هایی قرار گیرند.   او ادامه داد: بیشترین تمرکز و فعالیت ستاد در حال حاضر بر جوانان و مدارس است و برای تولید کتاب‌های کوچک و معرفی آثار و برکات نماز برنامه‌هایی داریم و این ستاد متناسب با بضاعت خود آماده همکاری با نویسندگان است. وزارت ارشاد هم در این حوزه کمک خواهد کرد. در بخش پایانی این نشست برخی از نویسندگان، فعالان  و ناشران کتاب‌های حوزه نماز به طرح دیدگاه‌ها،‌ دغدغه‌ها و سؤالات خود پرداختند. حسین صفری،‌ از کارمندان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی راجع به چگونگی دسترسی فعالان حوزه نماز به موضوعات مهم در فضای مجازی پرداخت که قائم مقام ستاد اقامه نماز گفت: با توجه به برگزاری اجلاس نماز سال گذشته این ستاد علاقمندان می‌توانند مباحث مهم در خصوص فضای مجازی و نماز را در سایت (Namaz.ir) پیدا کنند. نادرقدیانی، ناشر کتاب‌های کودک هم گلایه خود از یک اقدام ستاد نماز را به این شکل مطرح کرد: چند وقت پیش که در بحرین حضور داشتم با کتابی کارت‌پستالی با محوریت نماز آشنا شدم و در ایران نمونه مشابهی را در داخل منتشر کرد و به این نسخه‌ای از آن را به ستاد هدیه کردم. متأسفانه این ستاد به اثر منتشر شده‌ام بهایی نداد و متوجه شدم کتاب کارت‌پستالی دیگری توسط این ستاد منتشر شده است و آن را به عنوان اولین اثر با این ویژگی معرفی کردند. قرائتی هم در پاسخ به این ناشر کتاب‌های کودک خواستار بررسی شد و این رفتار را مصداق خیانت دانست. قدیانی با این مقدمه از ستاد اقامه نماز خواست کمتر به چاپ کتاب به صورت مستقیم بپردازد و موضوع‌های مهم برای چاپ در این حوزه را شناسایی و به ناشران بخش خصوصی بسپارد. رئیس ستاد اقامه نماز هم با بیان اینکه ارزان تولید شدن کتاب برای این ستاد اهمیت دارد،‌ افزود: امکانات ستاد هم‌چون ساختمان دولتی و امکانات رایگان دولتی باعث ارزان شدن تولیدات این کتاب‌ها توسط این مرکز می‌شود. قرائتی هم‌چنین تأکید کرد: از ابتدا به متولیان این ستاد گوشزد کردم کتاب‌هایی که نویسنده‌اش خودم هستم باید ارزان‌تر از آثار دیگر باشد. برخی دیگر از فعالان حوزه کتاب‌های نماز هم در این نشست خواستار فرهنگ‌سازی بیشتری توسط این ستاد شدند و سفارش کردند برای فعالیت در این حوزه نیاز به اپلیکیشن‌های تخصصی داریم. هم‌چنین تولید آثاری با پیام غیر مستقیم ترغیب به نماز و استفاده از زبان تصویر در کتاب‌های بخش نماز دیگر خواسته‌های شرکت‌ کننده‌های این اجلاس بود. ]]> دین‌ Tue, 02 Jul 2019 10:52:07 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/277662/قرائتی-خنده-طنز-حکیمانه-جامعه-مغفول-مانده-کتاب-سال-نماز-انتخاب-می-شود حجت‌الاسلام مهدوی راد چه آثاری را می‌نویسد؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277634/حجت-الاسلام-مهدوی-راد-آثاری-می-نویسد خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، محمدعلی مهدوی‌راد، قرآن پژوهی است که در سال 1334 در یکی از روستاهای نیشابور متولد شد و از سال 58 به حوزه علمیه قم رفت،‌ وی در این سال‌ها نزد اساتید مختلف حوزه هم‌چون مرحوم آیت‌الله حاج میرزا جواد تهرانی،‌ آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای تحصیل کرد و قریب به سه سال هم در درس تفسیر ایشان و آیت‌الله زنجانی حاضر شد. مهدوی‌راد  ضمن فعالیت‌های دینی و حوزوی در دانشگاه‌های مختلفی هم‌چون دانشکده الهیات دانشگاه تهران،‌ دانشگاه تربیت مدرس و پردیس فارابی دانشگاه تهران فعالیت به تدریس مشغول است،‌ هم‌چنین او در آستانه دهه 70 مجله «آینه پژوهش» را راه‌اندازی کرد.   از جمله کتاب‌های این عضو هیأت علمی دانشگاه تهران می‌توان به «سیر نگارش‌هاى علوم قرآنى»، «مشعل جاوید»، «آفاق تفسیر»، «تحفةالعابدین»(تحقیق و تصحیح)، «تحفة‌الاخوان»(تحقیق و تصحیح، «موسوعه امام على(ع)»، «با کاروان عشق»، «تراث الشیعه القرآنى»، «سیاست‌نامه امام على(ع)»، «نظام دفاعى اسلام»، «راهنماى آینه پژوهش» و «تدوین‌الحدیث عند الشیعة الأمامیه» اشاره کرد.   وی درباره جدیدترین کتاب‌های در دست نگارش خود به خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) این‌چنین گفت:‌ هم‌اکنون کتابی ندارم که به زودی به بازار عرضه شود،‌ اما مشغول نگارش سه کتاب هستم که در آینده منتشر خواهد شد. با توجه به اینکه قریب به 30 سال است در حوزه جرایم‌‌شناسی بخش مربوط به تصویر‌شناسی کار می‌کنم،‌ هم‌اکنون مجموعه کتابی در این‌باره در دست دارم که بعد از اتمام به 10 تا 12 جلد خواهد رسید.   وی افزود: کتاب دیگری که مشغول نگارش آن هستم جمع‌آوری کارهای مفسرانی است که در دوره خود روی قرآن کریم کار کرده‌اند اما حاصل کارشان به اتمام نرسیده یا به آن‌ها توجهی نشده است. برخی افرادی که دارای چنین تفاسیری از قرآن هستند افراد مهمی هم‌چون «آیت‌الله سید مرتضی شبستری» است که جلسات تفسیر داشتند و در اماکنی هم‌چون حسینیه ارشاد جلسه برگزار می‌کردند.   مهدوی راد با بیان اینکه در کتاب دوم خود تفسیر جزء آخر قرآن مرحوم «محمدتقی شاه‌آبادی» و هم‌چنین تفسیر مرحوم «آیت‌الله طالقانی» هم قرار دارد،‌ ادامه داد: یکی دیگر از افراد مهمی که در حوزه تفسیر قرآن کار کرده‌اند «امام موسی صدر» است که در این کتاب به صورت کامل به آن پرداخته خواهد شد.   وی با اشاره به اینکه تفسیر «آیت‌الله میلانی» هم در این کتاب قرار خواهد دارد،‌ تأکید کرد که این کتاب تلاش دارد افراد معاصری که فعالیت‌ تفسیری شان مورد توجه قرار نگرفته است را دربر بگیرد و گفت: نام کتاب با توجه به جمع‌آوری تفسیر مفسران مختلف با عنوان «تفسیر مفسران» خواهد بود. البته عنوان فرعی آن هم «پژوهشی درباره تفسیرنگاری در دوران معاصر» خواهد بود.   این عضو هیأت علمی دانشگاه تهران گفت: کتاب درسی با عنوان «سیرنگارش‌های علوم قرآنی» دارم که این اثر نیاز به بازنگری دارد و به عنوان کار سوم مشغول بازنگری آن هستم.   ]]> دین‌ Tue, 02 Jul 2019 07:24:16 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277634/حجت-الاسلام-مهدوی-راد-آثاری-می-نویسد رابطه مردم و روحانیت باید در فاز امام‌ ـ امتی بماند http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/277593/رابطه-مردم-روحانیت-باید-فاز-امام-امتی-بماند خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، بعد از سال‌های پیروزی انقلاب اسلامی ایران،‌ نظام حکومتی شکل گرفت که خاستگاه دینی آن پررنگ‌تر از سایر نهادهای اجتماعی بود. این موضوع از آن جهت است که هدایت و رهبری این انقلاب یک مرجع دینی بود و بخشی از نیروهای مؤثر در آن هم وجهه مذهبی داشتند. همین خاستگاه و نقش روحانیت در پیروزی انقلاب هم سبب شد که برای بسیاری از اندیشمندان علوم انسانی چگونگی نقش‌آفرینی حوزه‌های علمیه بعد از تشکیل نظام حکومتی جدید مهم تلقی شود.   کتاب «تجربه سیاست‌ورزی در حوزه علمیه» حاصل تلاش رضا عیسی‌نیا،‌ از اعضای هیأت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی می‌کوشد به این سوأل پاسخ دهد که روحانیت بعد از پیروزی انقلاب چگونه نقش‌آفرینی کردند و آیا حضور روحانیون در نهادهای مختلف سیاسی،‌ اقتصادی،‌ فرهنگی و اجتماعی به حد مطلوبی بوده است یا خیر؛‌   عیسی‌نیا پیش از این هم هفت کتاب با رویکرد اندیشه‌های سیاسی چاپ کرده‌ که از میان آن‌ها می‌توان به «اندیشه سیاسی شهید مدرس»،‌ «روحانیت تهدیدها و فرصت‌ها» و «انقلاب و مقاومت اسلامی در سیره امام خمینی(ره)» اشاره کرد. کتاب «تجربه سیاست‌ورزی در حوزه علمیه» او هم که اثر تازه‌ این چهره علمی شناخته می‌شود هم‌اکنون مراحل ویراستاری خود را می‌گذراند و قرار است در آینده روانه بازار کتاب شود.   وی درباره کتاب اخیر خود به خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) گفت: در این کتاب تجربه سیاست‌ورزی حوزه‌ علمیه قم در حد فاصل سال‌های 57 تا 90 مورد بررسی قرار گرفته است.   این عضو هیأت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با اشاره به اینکه در تاریخ روحانیت چند موج هم‌چون نهضت تنباکو و‌ جنش مشروطه سپری شده،‌ گفت:‌ در این کتاب روحانیت اعم از مجتهدانی که دارای رساله هستند،‌ یا اینکه مجتهدانی که رساله نداشتند و همچنین طلاب و اساتید حوزه مورد توجه قرار گرفتند. به این ترتیب در کتاب اخیر به دنبال این هستیم تا بررسی کنیم آیا روحانیت بعد از پیروزی انقلاب اسلامی حضور حداکثری داشته‌اند و آیا توانستند حضورشان را در نهادهای مختلف،‌ سازمان‌ها و جامعه تداوم ببخشند.   عیسی‌نیا با بیان اینکه کتاب «تجربه سیاست‌ورزی در حوزه علمیه» یک نگاه آسیب‌شناسانه دارد به حضور روحانیت ادامه داد: بررسی‌‌ها نشان می‌دهد نقش‌آفرینی حداکثری روحانیت طی سال‌های گذشته به یک نقش حداقلی رسیده و در ایفای نقش فرهنگی روحانیت به عنوان نقش اصلی (کنونی) شاهد حضور حداقلی هستیم.   این عضو هیأت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی تأکید کرد: روش تحقیق و بررسی این کتاب که دستاوردهای آن گزارش شده است از بررسی حضور روحانیت در نهادها و‌ سازمان‌هاست و هم‌چنین در این کتاب از نتایج پایان‌نامه‌های مرتبط و مقالات هم استفاده شده است.   وی در بخش دیگری با اشاره به اینکه بخش ابتدایی کتاب به نقش‌آفرینی مرحوم آیت‌الله حایری و مرحوم آیت‌الله بروجردی می‌پردازد، گفت: در این دوره تأسیس حوزه علمیه قم را داریم و کتاب به دنبال این است که در این دوره بررسی کند روحانیت برخوردشان با سیاست چگونه است آیا سیاست‌پرهیز بودند یا خیر؛‌   عیسی‌نیا ادامه داد: بعد از پیروزی انقلاب و جنگ موضوع‌هایی هم‌چون عزل آیت‌الله منتظری از جانشینی رهبری پیش‌آمد که به لحاظ سیاست‌ورزی روحانیت دارای اهمیت است و این کتاب مفصل در این مورد ورود کرده‌ است.   این عضو هیأت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی سیاست‌ورزی روحانیت را در کل موفق ندانست و گفت: بنابه دلایلی در سال‌های گذشته نارسایی‌ها وجود داشته که زمینه ناموفق بودن سیاست‌ورزی روحانیت به آن‌ها بر می‌گردد.   وی با اشاره به اینکه روحانیت و حوزه علمیه در دوران حیات خود سه دوره گذرانده است،‌ ادامه داد: در دوره نخست شاهد رابطه «مقلد ـ مجتهدی» هستیم. از شخصیت‌های برجسته این دوره می‌توان به علامه حلی اشاره کرد. دوره دیگر «نایب امامی» شکل می‌گیرد که عصر صفوی و ملاباشی‌هاست. در دوره سوم که ابتدای انقلاب اسلامی هم مقارن با آن است رابطه «امام ـ امت» شکل می‌گیرد.   عیسی‌نیا افزود: با پیروزی انقلاب اسلامی ایران حضور حداکثری روحانیت کاهش پیدا کرد و نارسایی‌ها را کشف کردیم و بر این نظر هستیم که برای بهبود وضعیت روحانیت باید  موج سوم امام ـ امتی روحانیت و حوزه علمیه حفظ شود.   این عضو هیأت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی تأکید کرد: کتاب اخیر وضعیت حوزه‌ علمیه قم را به شکل ساختاری و علمیاتی بررسی کرده و با یک نگاه جامعه‌شناسانه حلقوی دوره 40 سال اخیر از حیث ساختاری و مدیریتی مورد توجه قرار گرفته است.   وی در پایان گفت: اگر حوزه‌های علمیه نارسایی‌هایی که در مسیر سیاست‌ورزی‌شان رخ داده را حل نکنند به طور حتم در حوزه‌های سیاسی،‌ فرهنگی،‌ اقتصادی و اجتماعی دچار مشکل خواهند شد.       ]]> دین‌ Tue, 02 Jul 2019 07:21:42 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/277593/رابطه-مردم-روحانیت-باید-فاز-امام-امتی-بماند پاسخ یک استاد دانشگاه سوربن فرانسه به خلقت امامان (ع) http://www.ibna.ir/fa/doc/book/277604/پاسخ-یک-استاد-دانشگاه-سوربن-فرانسه-خلقت-امامان-ع به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، موضوع نقش و جایگاه امام در شیعه در ابتدای تاریخ اسلام تا زمان غیبت امام دوازدهم یکی از موضوع‌های با اهمیت در مطالعه تاریخ مذهب شیعی است. کتاب اثر «محمدعلی امیر معزی» هم می‌کوشد موضوع اشاره شده را به طور خاص در میان پیروان و شاگردان امامان (ع) مورد بررسی قرار دهد.   اصل کتاب «راهنمای ربّانی در تشیّع نخستین» به زبان فرانسوی است و «Guide divin dans le shi’isme original» نام دارد. امیر معزی نویسنده این کتاب یک اسلام‌شناس و صاحب کرسی شیعه‌شناسی در مدرسه عالی سوربن فرانسه است که تحصیلاتش در حوزه خاورشناسی و مطالعات ادیان است.   برخی منتقدان امیرمعزی بر این نظر هستند که بررسی‌های وی از تشیع به طور عمده مبتنی بر روش پدیدارشناسی و روش او میراث «هانری کربن» به امیرمعزی است. از امیرمعزی کتاب‌های مختلفی هم‌چون «راهنمای الوهی در تشیع نخستین» منتشر شده و به فارسی ترجمه شده‌اند. وی برای بعضی فعالیت‌هایش جوایزی هم دریافت کرده است.   نگاه امیرمعزی نسبت به مذهب شیعه با نگاه رایج در ایران تفاوت زیادی دارد که این موضوع در لابه‌لای آثارش مشهود است. به عنوان مثال وی معتقد است پیش‌تر یک تشیع اصیل وجود داشته که تشکلی سری ـ باطنی بوده است و نگاهش به اهل بیت به طور عمده معطوف به جنبه‌های فرابشری آن‌ها بوه است.   کتاب «راهنمای ربّانی در تشیّع نخستین» امیرمعزی هم که به تازگی توسط نشر نامک منتشر شده را «نورالدین الله دینی» ترجمه کرده است. وی در بخش سخن مترجم این کتاب می‌نویسد:‌ «در خلال پژوهش متون تاریخی و روایات و احادیث ائمه (ع) و آنچه منسوب به آنها می‌باشد گاهی با رویکردها و تعبیرهای تاریخی مواجه می‌شویم که به زمان و شرایط خاصی در تاریخ دراز و پرفراز و نشیب تشیّع مربوط می‌شود. اگر چه چنین موضوعاتی (مانند مصحف مخصوص ائمه یا مصحف حضرت فاطمه زهرا(س)،‌ تمامیت قرآن،‌ یا محتوای برخی از احادیث منسوب به ائمه(ع) در حوزه‌های مذهبی،‌ اجتماعی و سیاسی) در تاریخ و میراث گرانبهای عقلانی و مذهبی تشیّع،‌ وجود تاریخی داشته و دارند،‌ ولی بسیاری از این رویکردها،‌ روایت و باورها را باید در شرایط زمان و مکان تاریخی خودشان درک نمود نه الزاما به عنوان باور و نگاه مذهبی امروز تشیع...»   الله دینی معتقد است بیشتر موضوعات کتاب اخیر امیرمعزی اساس یا بنیاد کتاب «تشیع؛‌ ریشه‌ها و باورهای عرفانی» هستند که پیش‌تر همین مترجم آن را هم به فارسی برگردانده است.   کتاب «راهنمای ربّانی در تشیّع نخستین» به غیر از یک پیش‌گفتار در ابتدا و فصلی با عنوان نتیجه‌گیری شامل 4 فصل اصلی است. در فصل اول کتاب موضوع بازگشت به منابع،‌ عقل و خرد،‌ باطن‌گرایی و عقل‌گرایی و ماهیت و مرجعیت احادیث امامیه مورد توجه قرار گرفته‌اند. فصل دوم کتاب به وجود داشتن امامان پیش از خلقت آدم به شکل نور می‌پردازد. در فصل سوم با عنوان وجود امام کیهانی (ع) به ابعاد سیاسی زندگی امامان (ع) پرداخته است و در نهایت فصل چهارم کتاب وجود ماورای فیزیکی امام و موضوع‌هایی هم‌چون نظر امامیه درباره قدرت اطلاعات و موضوع غیبت مورد توجه قرار می‌گیرد. در بخش انتهایی کتاب هم یک نتیجه گیری شش صفحه‌ای به همراه ضمیمه‌ای با عنوان پیامد‌های غیبت به لحاظ فرد و جمعی مورد توجه قرار گرفته‌اند.   در بخشی از نتیجه‌گیری این کتاب می‌خوانیم:‌ «... امام،‌ راهنمای ربّانی،‌ هم در بعد کیهانی،‌ وجودی و هم در بعد تاریخی "جهان‌ّبینی" امام را تعیین می‌کند و بر آن سلطه دارد. اینجا،‌ در بینشی گیج کننده که از وجود پیشینی کیهان زادی ـ امام ـ تا وجود ماورای طبیعی آخرت‌شناسانه می‌رود،‌ ضمیر مذهبی،‌ خلقت را از طریق صافی‌‌ای که امام است می‌بیند. بدون امام،‌ جهان نابود می‌شود،‌ از آن‌جا که امام حجت خداست،‌ مظهر و اندام خداست و وسیله‌ای است که از طریق آن انسان می‌تواند اگر نه معرفت خدا را کسب کند که لااقل آنچه در خدا شناخته‌شدنی است،‌ بشناسد. بدون یک هادی مقدس،‌ دسترسی به خدا وجود ندارد و جهان در ظلمت فرومی‌رود....»   در بخش دیگری از نتیجه‌گیری این کتاب هم این‌طور آمده است: «خدای عزوجل برای دین (و دینداری) دو دولت قرار داده یکی دولت آدم علیه‌السلام و دیگری دولت شیطان و دولت آدم همان دولت خدای عزوجل می‌باشد. پس هرگاه خدای عزوجل اراده فرماید که به طور آشکار پرستش شود،‌ دولت آدم علیه‌السلام را پیروز گرداند و هرگاه خدا بخواهد که در پنهانی پرستش شود –آن‌چنان که اوضاع جامعه بشریت امروز است- دوران دولت شیطان پیش آید.» چاپ اول کتاب «راهنمای ربّانی در تشیّع نخستین» اثر محمدعلی امیرمعزی و ترجمه نورالدین الله‌دینی با شمارگان 1375 نسخه و قیمت 46 هزار تومان (جلد نرم) و 53 هزارتومان (جلدسخت) توسط نشر نامک در سال 98 منتشر شده است.  ]]> دین‌ Tue, 02 Jul 2019 05:33:31 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/277604/پاسخ-یک-استاد-دانشگاه-سوربن-فرانسه-خلقت-امامان-ع بازگشت دین منهای متافیزیک http://www.ibna.ir/fa/doc/book/277598/بازگشت-دین-منهای-متافیزیک به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، کتاب «باور» جانی واتیمو از این می‌گوید که گرچه فلیسوفان از قرن نوزدهم بدین سو با اطمینان ما را متقاعد کرده بودند که خدا مرده است یا به زودی خواهد مرد و تصور نمی‌شد که امر الهی بتواند برای مدت طولانی دوام بیاورد؛ اما اکنون در سپیده‌دم قرن بیست‌ویکم دین همچنان زنده و سرحال است. می‌توان گفت اگر قرن نوزدهم با پیروزی علم و تکنولوژی به پایان آمد، قرن بیستم با احیای دین به فرجام خود رسید. یکی از اندیشمندان مطرح در حوزه بازگشت دین، جانی واتیمو متفکر معاصر ایتالیایی است که به تعبیر فیلسوف آلمانی میشئیل توینسن، در فلسفه معاصر، اندیشه پسامدرن اروپای لاتین را نمایندگی می‌کند.  واتیمو از بازگشت دین سخن می‌گوید اما همان‌طور که گادامر به درستی اشاره می‌کند واضح است بازگشتی که مورد نظر وی است، نمی‌تواند به معنای بازگشت به متافیزیک یا هرقسمتی از آموزه‌های کلیسایی باشد. متافیزیک یک عینیت به تفکری منتهی می‌شود که حقیقت هستی را ابژه محاسبه‌پذیر، قابل اندازه‌گیری و به یقین دستکاری‌پذیر تکنیک علم همسان می‌داند. از دیدگاه نویسنده، فروپاشی متافیزیک است که بازگشت مسیحیت را امکان‌پذیر ساخته است. فروپاشی متافیزیک یعنی پایان فلسفه‌های عینیت‌گرا ـ جزم‌اندیش و نیز ادعای فرهنگ اروپایی در مورد کشف و تحقیق سرشت واقعی انسان. اگر ما از اندیشیدن متافیزیکی درباره هستی به عنوان ساختار ضروری‌ای که به همگی ما داده شده دست بشوییم، باید هستی را به عنوان یک «رخداد» دریابیم/ اگر پسامدرن را مترادف پساسکولار بدانیم آنگاه پسامدرنیسم به معنای فلسفه رخداد و الهیات پسامدرن یا رادیکال به معنای الهیات رخداد است. غلبه بر متافیزیک از طریق هستی‌شناسی غیرمتافیزیکی‌ای امکان‌پذیر است که به واسطه آن سوژه پسامدرن می‌تواند هستی را چونان رخداد تجربه کند. به عبارت دیگر کتاب سعی دارد به این پرسش پاسخ بدهد که با فرض وجود «بازگشت دین»، باید ببینیم این دینی که کسانی مانند واتیمو از آن سخن می‌گویند چگونه دینی است. آیا این دین از سنخ همان دینی است که پیش از این موجود بود یا خیر؟ دین بدون دین یا الهیات بدون الهیات حاصل نقد متافیزیک، انکار شناخت متافیزیکی امر مطلق یا خدا و انکار اهمیت شناخت متافیزیکی برای زندگی دینی اصیل توام با عشق است.  دین بدون دین در پی اثبات ایمان بدون معرفت قطعی یا مطلق است و این همان چیزی است که گریس دیوی از آن به عنوان «باور بدون تعلق» و دانیل ارویو لژه به عنوان «تعلق بدون باور» یاد می‌کند. کاوه حسین‌زاده‌راد مترجم کتاب نیز در مقدمه‌ای که بر برگردان فارسی آن نوشته توضیح می‌دهد که اغلب دانشمندان معاصر در این امر با نیچه موافق‌اند که دیگر برداشت متافیزیکی از خدا غیرقابل باور است. متفکرانی مانند کیرکگور، داستایوفسکی، هایدگر و نیچه معتقدند که فقدان خدای متافیزیکی‌ای که اساس وجود و مبنای فهم تمامی چیزها است، حتی باور به عدم وجود خدایی که به‌وجودآورنده آسمان‌ها و زمین است نه تنها به خودی خود فاجعه محسوب نمی‌شود، بلکه از دید ایشان غیبت اینچنینی خدایی راه را برای درک آفرینش و مواجهه با ما امر الهی و قدسی می‌گشاید. به باور واتیمو در جهانی که ارزش مطلقی وجود ندارد همواره گزاره‌های تاویل‌پذیر انتظار انسان را می‌کشند. تاویل‌پذیری بی‌حد و حصر واقعیت به ما اجازه می‌دهد که وجود حقیقت متافیزیک را ناتوان و ضعیف بدانیم. در زندگی معاصر اگر هر تجربه‌ای در نتیجه تاثیرات علم و تکنولوژی بر حقیقت و واقعیت تا حد تاویل تنزل یابد، بخش‌های خلل‌ناپذیر و استوار پیشین تفکر ـ نظر حقیقت، هستی و منطق_ متعاقبا دچار ضعف می‌شوند، زیرا این بخش‌ها به تجربه‌ای بالقوه ساختگی تبدیل شده و ما نمی‌توانیم صریحا بر درستی و نادرستی آن‌ها تاکید کنیم. مترجم همچنین تاکید دارد که در نگاه نخست ممکن است به نظر برسد که واتیمو صرفا به دلیل علائق و دغدغه‌های فردی کتاب «باور» را به رشته نگارش درآورده و این کتاب چیزی بیش از حدیث نفس نیست. گرچه این سخن پاره‌هایی از حقیقت را در خود دارد اما تمامی آن نیست. واتیمو در «باور» علاوه بر شرح حساسیت دینی مجددی که در او به وجود آمده است و درگیری‌های شخصی‌اش، به توضیح و تبییین دین و ایمان پرداخته و علاقه مجدد به دین در فضای فرهنگی پیرامون ما را نیز مورد کندوکاو قرار می‌دهد.  از نگاه کاوه حسین‌زاده‌راد تاملات واتیمو هرجا که خشونت متافیزیک درکار است، می‌تواند راهگشا باشد. برای مثال در وضعیت کنونی‌ای که ما در آن به سر می‌بریم از میان برداشتن تمایز قاطع میان ایمان و بی‌ایمانی، خداباوری و خدامنکری در سپهر فلسفه و متعاقب آن در سیاست را می‌توان به‌مثابه راهی برای برون‌رفت از وضعیت فعلی دانست. زیرا جزم‌اندیشی خداباورانه و خدامنکرانه هردو به یک اندازه می‌تواند خطرناک باشد.  مترجم همچنین در پایان مقدمه خود و برای تبیین اهمیت ترجمه این اثر یادآور شده است: «با تامل بر جامعه ایران می‌توان نوع جدیدی از دینداری را مشاهده نمود که در آن‌بخش قابل توجهی از جامعه را نیمه‌مومنان تشکیل می‌دهند. کسانی که دل در گرو پاره‌ای از باورها و مناسک دارند و پاره‌ای دیگر را فرومی‌نهند و در عین حال به حق خود را مومن و باورمند می‌دانند و کسی نمی‌تواند آن‌ها را از این ادعا محروم کند. درنتیجه تفاسیری از دین، شما به اندیشه کم‌بنیه، که از خشونت و سنگینی متافیزیک می‌گریزد می‌تواند برای آنان جذاب باشد.» به دلیل استفاده از آموزه‌های فلسفی و مهارت‌هایش در بحث برای نشان دادن معقول بودن بازگشت به مذهب، ریچارد رورتی مشهورترین چهره پراگماتیسم آمریکایی «باور» را مهم‌ترین اثر واتیمو می‌داند. برخی از سرفصل‌های کتاب نیز عبارتند از: تجسد و سکولارشدن، فراسوی خشونت متافیزیک، سکولارشدن: ایمانی پالوده‌شده؟، مسیحیت و مکاشفه، اسطوره‌زدایی علیه ناسازه، اسطوره‌زدایی از اخلاقیات، اسطوره‌زدایی از اصول عقاید، سکولارشدن: محدوده نوع‌دوستی، ایمانی فروکاسته‌شده، سکولارشدن در برابر تفکر تراژیک و ...  کتاب «باور» نوشته جانی واتیمو با ترجمه کاوه حسین‌زاده‌راد در ۱۲۸ صفحه و شمارگان ۵۰۰ نسخه و به قیمت ۲۲۰۰۰ تومان از سوی انتشارات روزگار نو منتشر شده است.  ]]> اندیشه و علوم اجتماعی Tue, 02 Jul 2019 05:24:39 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/277598/بازگشت-دین-منهای-متافیزیک کتاب «شذرات المعارف» بیان‌گر استمرار اندیشه سیاسی نزد علمای امامیه است http://www.ibna.ir/fa/doc/report/277632/کتاب-شذرات-المعارف-بیان-گر-استمرار-اندیشه-سیاسی-نزد-علمای-امامیه به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) سخنرانی حجت‌الاسلام والمسلمین داود مهدوی زادگان با موضوع «خوانش فصل اول از کتاب شذرات المعارف» روز دوشنبه 10 تیرماه برگزار شد.  مهدوی زادگان در ابتدای نشست گفت: علمای معاصر جهان اسلام همواره دغدغه انحطاط مسلمین و گذار از آن را داشته‌اند و به همین خاطر، در جنبش‌های اجتماعی حضوری فعال و هدایت گرایانه داشته و دارند. به همین میزان آنان از ساحت نظر نیز غافل نبودند و به موازات کنش سیاسی ـ اجتماعی به تولید ادبیات دینی ـ سیاسی نیز می‌پرداختند. از جمله این آثار علمی، کتاب گرانقدر شذرات المعارف  مرحوم آیت‌الله شیخ محمد علی شاه آبادی ره (متولد 1292 ق / 1251 ش – متوفی 1369 ق / 1328 ش) است که حدود سال 1320 شمسی منتشر شده است. او ادامه داد: این کتاب را به جرأت می‌توان در زمره آثار کلاسیک علمای امامیه معاصر در حوزه فلسفه سیاسی دانست. هر خواننده منصف و آگاهی با مطالعه آن به چنین ارزیابی خواهد رسید. زیرا محتوای کتاب درباره نقد اوضاع سیاسی و اجتماعی موجود و تبیین وضعیت مطلوب سیاسی است. از این رو تلاش می‌شود با خوانش فصل اول این کتاب، به درکی عمیق‌تر از تأملات فلسفی مرحوم شاه آبادی ره در حوزه سیاست دست یابیم. وی افزود: کتاب شذرات المعارف در پنج «شَذره» فصل یا بخش بندی شده است. شذره در زبان عربی به معنای پاره‌ها یا تکه‌های طلا است و نیز به معنای مهره‌هایی است که در میان رشته مروارید با فاصله مشخصی قرار داده می‌شود. چنانکه به معنای دانه کوچک مروارید هم آمده است. همانطور که از عنوان شذره اول( توضیح المرام الاسلام فی شفاء صدور الانام) آشکار است، مرحوم شاه آبادی به وجود بیماری مزمن در جامعه اسلامی و راه علاج آن بر مبنای عقیده اسلام می‌پردازد. این بیماری و انحطاط به قدری است که جامعه را از صورت انسانیت دور ساخته تا چه رسد به سیرت اسلامی. گرچه متدینین اظهار دردمندی می‌کنند ولی کافی نیست و باید به اسباب و راه علاج آن توجه کرد. علل پیدایش این بیماری در چهار چیز است. به گفته مهدوی زادگان، عامل نخست؛ غرور مسلمین به حقانیت خود و امر شفاعت است. غرور به حقانیت منشأ شکل گیری «اسلام انفرادی» و ترک امر به معروف و نهی از منکر است. در حالی که «قرآن مجید با اسلام انفرادی» مناسبت ندارد ( ص43 ). غرور به شفاعت منشأ ارتکاب به رذایل اخلاقی است. به عقیده مرحوم شاه آبادی آغاز انحطاط جامعه اخلاق است: «سیر کفر و فسق در ارواح، اسرع است از سیر وبا در ابدان» است(ص 27 ). این امر موجب واگذاری ابواب صنایع و حرف به دشمن مسلمین و قوت گرفتن آنها شده است (ص 44 ). او درباره عامل دوم یعنی یأس از ظهور سعادت دینی و دنیوی است گفت: اگر جمعی از مسلمین گرفتار عامل ممرضه غرور نیستند، گرفتار چاه پر تباه یأس هستند و خود را از تکلیف مبری و معری می دانند(45). عامل سوم؛ افتراق مسلمین و انفصام از خیط اخوت است. شاه آبادی ره اختلاط مسلمین با اجانب را عامل این افتراق دانسته است(ص 47) عامل چهارم؛ نداشتن بیت المال است. مملکت اسلامی محتاج عِده و عُده است وجوب احکام خمس و زکات و دیگر حقوق مالیه در اسلام از همین باب است. سیادت دینی و دنیوی مسلمین در همین امر است (ص 49). مهدوی زادگان تاکید کرد: مرحوم آیت‌الله محمد علی شاه آبادی در فهم عوامل پیدایش انحطاط مسلمین به عامل مهم‌تری اشاره کرده که عبارت از «جهل به مرام اسلام» است. زیرا محرک اساسی مسلمین در عبور از وضعیت اسفبار سیاسی و اجتماعی، آگاهی جمعی از مرام و عقیده اسلام است. اما این مرام اسلام چیست؟ ایشان مرام اسلام را در دو امر دانسته است. اول: حفظ اختصاص حکومت مطلقه به قرآن مجید. دوم: حفظ اختصاص ولایت مطلقه به مقام مقدس حضرت حجت بن الحسن صاحب العصر و الزمان عج الله فرجه الشریفاست. (ص 51) مرحوم شاه آبادی ره ذیل مرام اسلام دو اصل و چند فرع را ذکر کرده است. هر یک از این اصول و فروع معانی بلندی را در بر دارند. او ادامه داد: اصل اول بسط معارف و حقایق دیانت در حدود ممالک اسلامی. فصل دوم کتاب، بیان پاره‌ای از این معارف عالیه است. در این فصل به 23 معرفت اشاره شده است. اصل دوم توسعه اجتماعات مذهبی برای ارتباط و دوستی متدینین با یکدیگر که به منزله خیط اخوت است. (ص 53)   مهدوی زادگان درباره فروع نیز توضیحاتی داد و افزود: اول: ترغیب مردم به علما و تشویق محصلین علوم دینیه و ترمیم معاش آنها و تاسیس موسسات تعلیمی (ص 55 ) دوم: استحکام اتحاد فیمابین علمای اعلام. سوم: تأسیس مجله دیانتی برای ترویج مقاصد مذهبی و افعال جمعیت. چهارم: تأدب و تظاهر به شرع و ترک محرمات مطلقا و تعظیم شعائر اسلام و حضور در جماعات اسلامیه. پنجم: اقتصاد در امر معیشت و ترک قیود مضره. ششم: ایجاد شرکت از روی قواعد علمیه برای ترقی تجارت مشروع و صناعت و زراعت. هفتم: ایجاد اساس مقتضی تمکن دادن قرض الحسنه و سد باب ربا. هشتم: تعیین مشاغل مشروعه برای افراد بیکار جمعیت و تمهید وسایل اعانت به ضعفا و فقرا. نهم: دفاع از صدمات غیر مشروعه به حقوق افراد جمعیت. دهم: حضور در مصائب و تشییع جنازه مسلمین و معاشرات اسلامیه. یازدهم: حضور در هفته یکبار در مرکز مخصوص جمعیت برای تحصیل مهمات مذهبی و مذاکرات اسلامیه. دوازدهم: التزام هر یک از معاهدین برای هدایت یک نفر که عمل به مواد مذکور کند. سیزدهم: ارجاع کردن اختلافات حاصله فیمابین افراد جمعیت به هیأت رئیسه. رجوع به غیر محاکم شرعیه موجب خروج از جامعه است. چهاردهم: تشکیل بیت المال از زکوات و اخماس و غیرهما. او در خاتمه تأملاتی درباره کتاب مطرح کرد و گفت: مرحوم شاه آبادی در ورود به بحث، از پرداختن به مقدمات بعیده پرهیز کرده در اشاره به اصول اساسی اسلام مانند توحید و نبوت و معاد را به مرتکزات مخاطب تکیه کرده است. فصل اول کتاب با مساله انحطاط آغاز شده است. لیکن نظریه انحطاط شاه آبادی منبعث از مرام اسلام است و نه نگاه به توسعه ممالک غربی. به گفته این محقق، تمام اجزای لازمه برای تدوین فلسفه و نظریه سیاسی را در این کتاب می‌توان مشاهده کرد. با مقایسه و مطالعه تطبیقی می‌توان فهمید که تا چه اندازه مفاهیم اساسی فلسفه سیاسی مرحوم شاه آبادی ره در آرای سیاسی شاگرد شان  امام خمینی ره حضور دارد. مفاهیمی چون حکومت مطلقه اسلام، اسلام سیاسی و نفی اسلام انفرادی، وحدت اسلامی، حفظ جمعیت اسلامی، انحطاط مسلمین و غیره. کتاب کشف اسرار امام خمینی ره سه سال بعد از این کتاب منتشر شده است. او یادآور شد: کتاب شذرات المعارف در دوره اختناق رضا خانی، بیان گر استمرار اندیشه سیاسی نزد علمای امامیه است.   ]]> دین‌ Tue, 02 Jul 2019 05:20:04 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/277632/کتاب-شذرات-المعارف-بیان-گر-استمرار-اندیشه-سیاسی-نزد-علمای-امامیه مروری بر ماجرای چاپ شدن اولین کتاب فارسی درباره حقوق زنان در اسلام http://www.ibna.ir/fa/doc/book/277558/مروری-ماجرای-چاپ-شدن-اولین-کتاب-فارسی-درباره-حقوق-زنان-اسلام خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، در تاریخ شیعه برخی علما هستند که سخنان و آثارشان بیش از بقیه مورد توجه و نقد قرار می‌گیرد،‌ این دسته از علما به شیوه‌های گوناگونی مطرح می‌شوند و دیگران تا سال‌ها به نقش آن‌ها توجه می‌کنند. مرحوم «آیت‌الله نعمت‌الله صالحی نجف‌آبادی» و مرحوم «آیت‌الله العظمی محمد صادق تهرانی» هم از جمله علمای معاصری هستند که ماندگاری‌شان توسط برخی افراد گواهی می‌شود. داوود علی بابایی نویسنده کتاب «خاطرات ماندگار از دو نواندیش دینی» یکی از افرادی است که در این اثر خود تلاش کرده برجستگی‌های شخصیتی این دو عالم دینی را مورد بررسی قرار دهد. کتاب «خاطرات ماندگار از دو نواندیش دینی» همان‌طور که از اسم آن بر‌می‌آید به شیوه خاطره‌نگاری نوشته شده است. در این باره نویسنده درپیش‌گفتار خود این طور آورده است:‌ «می‌خواهم مشاهدات خودم را از گفته‌ها و شنیده‌های دو نواندیش معاصر که از اوایل دهه شصت با آن‌ها مراوده داشته‌ام و سپس 8 کتاب از مرحوم صالحی نجف‌آبادی و 10 کتاب از مرحوم محمدصادق تهرانی به چاپ رساندم و فکر می‌کنم مطالبی که می‌خواهم بیان نمایم در هیچ جای دیگر نیامده باشد.» نویسنده در بیان کیفیت زندگی این دو عالم دینی این طور تأکید می‌کند: «شاید برخی افراد حتی علما از گفته‌ی آن‌ها خوششان نمی‌آمد و برخی دیگر از شنیدن حرف‌های آنان خشنود می‌شدند و مخصوصا قشر عوام،‌ آنان را مورد لعن و نفرین قرار می‌دادند...» بعد از آن علی‌بابایی با بهره‌گیری از زبان شعر به بی اهمیتی نقد عوامانه به این افراد می‌پردازد و به نقل از ابن سینا می‌آورد که در کتاب تنبیهات و اشارات گفته است بحثی با افراد عوام نداشته است. توضیحی که نویسنده کتاب «خاطرت ماندگار از دو نواندیش دینی» از آثار این دو عالم در بخشی از متن آورده است به کتاب «شهید جاوید» و قیام امام حسین (ع) مرحوم صالحی نجف‌آبادی و «رسالة توضیح المسائل» مرحوم صادقی تهرانی اختصاص دارد که موجب دگرگونی در فقه شد. علی‌بابایی معتقد است هر دو کتاب با بهره‌گیری از قرآن نوشته شدند. هرچند از روایات نیز در نگارش این دو کتاب بهره گرفته‌شده است اما این روایات با دقت انتخاب می‌شدند و موثق بوده‌اند. کتاب «خاطرات ماندگار از دو نواندیش دینی» بالغ بر 40 فصل (حاوی خاطره‌های مختلف) را در بر‌می‌گیرد که به اذعان علی‌بابایی حاصل تعاملات شخصی وی با این عالمان دینی بوده است، نویسنده در شروع کتاب در دو فصل جداگانه ابتدا به اهمیت خاطره‌نگاری و سپس به جایگاه این دو عالم دینی می‌پردازد و خاطرات مدنظر خود را قرار می‌دهد. در بخشی از خاطره شماره بیست و یکم کتاب درباره مرحوم صالحی ‌نجف آبادی آمده است:‌ «آقای صالحی همیشه از خبرنگاران و روزنامه‌نگاران فراری بود و من هر خبرنگاری یا روزنامه‌نگاری را با او ارتباط می‌دادم او به آن‌ها جواب رد می‌داد. یک روز کتاب هفته که قبلا با من مصاحبه کرده بود راغب بود با آقای صالحی درباره آثارش صحبت کند. من چند بار با آقای صالحی صحبت کردم زیر بار نرفت تا این که اصرارهای من مثمر ثمر واقع شد و او پذیرفت با آقای رفیعی و دوستش با هفته نامه کتاب هفته که متعلقبه خانه کتاب بود مصاحبه کند.» در ادامه این متن تأکید شده که فراری بودن مرحوم صالحی از خبرنگاران به این دلیل بود که او از جنجال پرهیز می‌کرد و بیش از هیاهو به دنبال تحقیقات شخصی خود بود. بعد هم نویسنده آورده است مصاحبه مذکور احتمالا اواخر سال82 انجام شد و با بلند شدن صدای علمای قم و افزایش فشارها به احمد مسجد جامعی، وزیر وقت ارشاد می‌خواستند کتاب هفته را توقیف کنند. در خاطره بیست و دوم این کتاب هم مطلبی از ابتدای سرکار آمدن دولت نهم به این شکل نقل شده است:‌ «در آذرماه ماه سال 84 که دولت جدید (احمدی نژاد) روی کار آمده بود آقای صفارهرندی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی شده بود. سخت‌گیری‌ها آغاز شده بود و به کتاب‌ها به ندرت مجوز چاپ می‌دادند. من کتابی از دکتر صادق تهرانی تحت عنوان "نگرشی جدید بر حقوق بانوان دراسلام (از دیدگاه کتاب و سنت)" را به وزارت فرهنگ دادم؛‌ متأسفانه این کتاب حدود یک سال در ممیزی وزارت مربوطه ماند. سرانجام در اواخر سال 85 مجوز چاپ کتاب صادر گردید و نشر امیدفردا در اوایل سال 86 کتاب مذکور را زیر چاپ برد و این چنین اولین کتاب در دفاع از حقوق زنان به چاپ رسید ...» نویسنده در ادامه متن نامه‌ای با عنوان «چرا مراجع دینی در اجتهاد خود آزاد نیستند؟» را که یک نامه 5 بخشی به همراه مقدمه مرسوم است که در اصل خطاب به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و وزیر وقت است، بازنشرکرده است. کتاب «خاطرات ماندگار از دو نواندیش دینی» که به مرور چند خاطره از زندگی «مرحوم آیت‌آلله صالحی نجف‌آبادی» و «مرحوم آیت‌الله العظمی محمد صادق تهرانی» می‌پردازد از سوی انتشارات امیدفردا با شمارگان 1000 نسخه و قیمت 25000 هزار تومان در 220 صفحه منتشر شده است.    ]]> دین‌ Mon, 01 Jul 2019 09:19:27 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/277558/مروری-ماجرای-چاپ-شدن-اولین-کتاب-فارسی-درباره-حقوق-زنان-اسلام معیارهای قانون و فقه به هم نزدیک شوند http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/277530/معیارهای-قانون-فقه-هم-نزدیک-شوند خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، در دنیای امروز مسائلی جدیدی همچون حقوق بشر،‌ آزادی بیان و یا عضویت درسازمان‌های بین‌المللی مطرح هستند که نگاه سنتی حاکم بر فقه و احکام شریعت نمی‌تواند به راحتی با آن‌ها کنار بیاید. برای همین هم متفکران حوزه و اندیشمندان علوم اسلامی که معتقدند قوانین اسلامی می‌تواند در همه زمان‌ها کارآمدی نشان دهد به دنبال آن هستند که برای چنین موضوعاتی از بطن علوم اسلامی راه‌حل پیدا کنند.   حجت‌الاسلام روح‌الله شریعتی اردستانی که از سال 62 وارد حوزه شده و تمرکز فعالیت‌های علمی‌اش را بر موضوع حقوق، سازمان‌های بین‌المللی و اقلیت‌ها قرار داده، یکی از این چهره‌های حوزوی است که به دنبال پیوند زدن میان فقه و مسائل جهان مدرن است.   شریعتی علاوه بر تحصیل حوزوی سطح چهار،‌ در دانشگاه هم در رشته‌ حقوق بین‌الملل تحصیل کرده و حاصل کار علمی‌اش 10 کتاب است که هشت عنوان آن چاپ شده و همچنین کتاب «قواعد فقه سیاسی» وی به عنوان یک اثر درسی در دانشگاه‌ها تدریس می‌شود.   این کارشناس دینی به تازگی چند عنوان کتاب در دست نگارش دارد که در مراحل مختلفی از چاپ قرار دارند. او درباره کتاب‌های جدیدش گفت‌وگویی را با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) انجام داده است.   شریعتی با بیان اینکه در کتاب «حقوق سیاسی بشر از نگاه فقه» به دنبال طرح بعضی مسائل در رابطه با فقه سیاسی است،‌ گفت:‌ در این کتاب موضوعاتی همچون حق مشارکت،‌ داشتن عقیده و حقوق مرتبط با آن مورد بحث قرار می‌گیرد.   وی افزود: حقوق سیاسی بشر دارای پنج زمینه اصلی همچون آزادی عقیده و آزادی بیان،‌ مشارکت سیاسی،‌ حقوق اقلیت‌ها،‌ احزاب و انجمن‌ها،‌ حقوق بشر و مسائل مرتبط با سندیکاهاست که هر کدام از این موضوعات در این کتاب با نگاه فقهی مورد توجه قرارگرفته‌اند.   این کارشناس حقوق بین‌الملل تاکید کرد: در این کتاب به موضوع «ارتداد» و «جهاد» هم پرداخته‌ام و طرح موضوعی در رابطه با اینکه کشورهای اسلامی چگونه می‌توانند با کشورهای ضعیف و کفار به جهاد برخیزند را مورد توجه قرار داده‌ام.   شریعتی در بخش دیگری ضمن اشاره به اینکه کتاب «حقوق سیاسی بشر از نگاه فقه» آماده چاپ است، درباره کتاب دیگرش توضیح داد: عنوان کتاب دیگرم «سازمان‌های بین‌المللی از نگاه فقه» است که در این اثر به صورت کلی موضوع حقوق این سازمان‌های بین‌المللی مورد توجه قرار گرفته‌اند و افزون بر آن قواعد فقهی مرتبط با این سازمان‌ها مورد توجه قرار دارند.   وی با بیان اینکه قاعده «نفی سبیل و لاضرر» از جمله موضوعات مورد توجه در این کتاب است ادامه داد: این کتاب در مرحله ارزیابی قرار دارد. هدف از آماده سازی این کتاب هم آگاه‌سازی مخاطبان هدف از بعضی مسائل مرتبط با عرف اسلامی است.   این کارشناس دینی گفت: در اسلام بعضی قواعد مسلم هستند به عنوان مثال وقتی با کفار عهدی بسته شد،‌ باید تا مادامی که آن‌ها وفای به عهد دارند،‌ مسلمانان پای عهد خود بایستند. پیامبر اکرم (ص) هم در «صلح حدیبیه» وقتی هنوز جوهر عهدشان خشک نشده بود و یکی از کفار مسلمان شد، بر اساس مفاد عهدنامه جوان را بازگرداند در صورتی که یاران ایشان اصرار داشتند از تحویل او خودداری کند،‌ اما ایشان فرمودند از عهد خود باز نمی‌گردم.   شریعتی افزود: در کتاب «سازمان‌های بین‌المللی از نگاه فقه سیاسی» به طور خاص به سازمان‌ها پرداخته نشده است بلکه حقوق آن‌ها به طورکلی مورد توجه است.   این کارشناس دینی درباره سومین کتاب خود که هنوز در مراحل ابتدایی نگارش قرار دارد هم گفت: قانون در کشورهای اسلامی باید بر اساس شرع باشد و البته به روز بودن و کارآمدی آن هم مهم است. در حالی که در مورد بعضی قوانین شاهد ناهمخوانی با شریعت هستیم. بنابراین در کتاب اخیر به دنبال این هستیم تا با ارائه راهکارهایی تبدیل احکام شرعی به قانون را مورد نظر قرار دهیم.   وی افزود: به منظور اینکه قواعد فقهی به قانون تبدیل شوند باید یک روندی طی شود، این کتاب هم با پی‌گیری این موضوع از مباحث فقهی بحث می‌کند و راه ورود آن به جامعه را مورد توجه خود قرار می‌دهد.   شریعتی با بیان اینکه «فقه باید به روزتر شود» گفت: در بعضی زمینه‌ها همچون مسائل بانکی و عقود مربوط به آن یا بیمه که موضوعات جدیدی هستند معیارها و قواعدی به صورت کلی داریم که این اصول باید تبیین شوند. به عبارتی فقها باید در مورد مسائل جدید معیارهای دینی را ارائه کنند و حقوق‌دان‌ها و اقتصاددان‌ها از این معیارها قوانین را ثبت و ضبط کنند و با توجه به این معیارها راهکاری ارائه کنند که منطبق با مبانی دینی هم باشد.   این کارشناس دینی تاکید کرد:‌ باید در کشور قانون حاکم باشد، امکان ندارد در مورد مسائل قانون یک حرف بزند و مرجع تقلید صحبت جدایی کند. بنابراین لازم است که معیارهای قانون و فقه به هم نزدیک شوند.   شریعتی در پایان عنوان کرد: طیف مخاطبان این کتاب اساتید و دانشجویان هستند و البته اعضای شورای نگهبان و نمایندگان مجلس شورای اسلامی هم گروه دیگری از مخاطبان کتاب هستند.   ]]> دین‌ Mon, 01 Jul 2019 05:47:31 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/277530/معیارهای-قانون-فقه-هم-نزدیک-شوند جلد شانزدهم دایرة المعارف‌ قرآن کریم چاپ می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277557/جلد-شانزدهم-دایرة-المعارف-قرآن-کریم-چاپ-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، گروه دایرة المعارف‌های قرآنی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی یکی از زیرمجموعه‌های پژوهشی این مجموعه است که وظیفه تدوین انواع دایرة‌المعارف‌های قرآنی را برای سطوح مختلف سنی،‌ تحصیلی و گرایش‌های مختلف علمی بر عهده دارد. این بخش همچنین به مطالعه،‌ تحقیق و اجرای طرح‌های پژوهشی در زمینه اصول و مبانی دایرة‌المعارف نویسی قرآنی می‌پردازد.   تدوین انواع دایرة‌المعارف‌های متنوع قرآنی با گرایش‌های مختلف برای اصناف گوناگون،‌ دایرةالمعارف تخصصی قرآنی بر اساس گرایش‌های مختلف علوم،‌ روش‌شناسی دائرةالمعارف‌نگاری قرآنی جهان اسلام،‌ بازکاوی و آسیب‌شناسی روش‌دایرةالمعارف قرآنی جهان اسلام و همچنین نقد و بررسی دایرةالمعارف‌های خاورشناسان از جمله وظایف تعریف شده دایرةالمعارف‌های قرآنی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی است.   از جمله آثار منتشر شده و مهم این گروه پژوهشی تدوین دایرةالمعارف قرآن کریم است که جلد یک تا 15 آن بر اساس حروف الفبا منتشر شده و هم‌اکنون در شانزدهمین سال انتشار این مجموعه جلد شانزدهم هم آماده چاپ و انتشار است. علی اسدی،‌ استادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و عضو گروه دایرةالمعارف پژوهشگاه در این باره با بیان اینکه بر اساس پیش بینی قبلی، این مجموعه دایرةالمعارف به 30 جلد خواهد رسید، به خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) گفت: هر جلد این مجموعه به طور میانگین 100 تا 150 مقاله را در بر می‌گیرد و مشتمل بر 500 صفحه است.   اسدی با اشاره به اینکه عضو بخش ادیان این دایرةالمعارف است،‌ گفت: به طور خاص این دایرةالمعارف به ادیانی هم‌چون یهودیت،‌ مسیحیت و ادیان شرک آمیز قبل از اسلام می‌پردازد.   وی افزود:‌ در این دایرةالمعارف همچنین موضوعاتی مانند انجیل و سایر کتاب‌ها،‌ حضرت مسیح(ع)،‌ حضرت موسی(ع)،‌ بت‌پرستی و انواع آن، خورشیدپرستی،‌ ستاره‌پرستی،‌ ماه‌پرستی و هر مفهومی در رابطه با ادیان مورد توجه قرار گرفته است. اسدی با بیان اینکه تدوین این دایرةالمعارف یک کار گروهی است، ادامه داد: پیشنهاد مقاله برای قرار گرفتن در این دایرةالمعارف به این شکل است که ابتدا توسط یک گروهی مدخل‌یابی صورت می‌گیرد و به گروه‌های مختلف بخش دایرةالمعارف پیشنهاد می‌شود و سپس آن مقاله به افراد متخصص سفارش داده می‌شود.   اسدی همچنین با اشاره به اینکه بعد از آماده شدن مقالات هم در تبادل مقاله بین نویسنده و گروه‌های ارزیابی،‌ ایرادهای وارده بر آن اصلاح می‌شود، افزود: سپس مقاله به شورای علمی گروه می‌رود و یک گروه هم کنترل منابع مقاله را بر عهده می‌گیرد و در نهایت مقاله به بخش ویراستاری می‌رود تا اصلاح نهایی بر آن صورت گیرد.   استادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در بخش دیگری گفت: وظیفه نگارش این مقالات بر عهده یک‌نفر است،‌ اما گاهی بنابه ضرورت‌هایی توسط دونفر نوشته می‌شود.   وی با بیان اینکه گروه‌های مختلفی ذیل گروه دایرةالمعارف پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی فعالیت می‌کنند که در این میان سهم گروه ادیان از باقی گروه‌ها کمتر است،‌ افزود: این بخش‌ها (گروه‌ها) شامل فقه حقوق،‌ تفسیر علوم قرآن،‌ فلسفه کلام و یک بخش معارف می‌شود که به نسبت بخش معارف سهم بیشتری نسبت به سایر گرو‌ه‌ها دارد.   اسدی درباره کتاب‌های در دست نگارش خود هم گفت: بنا شده است که پایان‌نامه دکترای من تبدیل به کتابی شود. این رساله به استخراج آموزه‌های امام رضا (ع) درباره نبوت و امامت می‌پردازد، به این دلیل که امام رضا (ع) در شکل‌گیری اعتقاد‌ات شیعه نقش مهمی دارند بنابراین انتشار این کتاب داری اهمیت است. وی ادامه داد: در این کتاب می‌خواهم هویت اعتقادی شیعه را مستند به قرآن کنم و هدف کتاب هم این است که نشان دهد هویت اعتقادی شیعه مستند به قرآن است. این کتاب قرار است توسط انتشارات آستان قدرس رضوی منتشر شود.   استادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی عنوان کرد: کتاب دیگری هم با عنوان «دین در قرآن» با گروه دایرةالمعارف پژوهشگاه در دست انتشار دارم  که حاصل یک مقاله مستقل است و در آن مباحث کلی درباره موضوعات ادیان در آن مطرح است. کتاب دیگری مشابه این اثر هم با عنوان «شیعه قرآن» در دست چاپ است که شرایط مشابهی با این اثر دارد.   برخی از آثار حوزه دایرةالمعارف پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی به این شرح است: اعلام قرآن/جلد1-5: جمعی از محققان ، سال 92 – 82؛ دائره المعارف قرآن کریم: جلد 1- 15/ جمعی از محققان، سال 82؛ نامه دایرةالمعارف قرآن کریم: جمعی از محققان، سال84؛ ابلیس دشمن قسم خورده: علی محمدی آشنانی، سال 84؛ استدراج (سقوط گام به گام): پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن، سال 86؛ امدادهای غیبی: محمدحسن ناصحی، سال 87. آیه‌های نامدار: علی خراسانی – سید محمود طیب حسینی، سال 88؛ارتداد بازگشت به تاریکی: سید جعفر صادقی فدکی، سال 88؛ دایرةالمعارف نگاری با رویکرد به دایرةالمعارف قرآن کریم: علی اکبر مؤمنی، سال 91؛ دانشنامه قرآن کریم ویژه نوجوانان/جلد 1: جمعی از محققان، سال 91؛ دانشنامه قرآنی اخلاق جلد1 / جمعی از محققان، سال 95؛ دانشنامه علوم عقرآنی جلد 1 دانشنامه فقه و اصول و دانشنامه معارف عقلی.   ]]> دین‌ Mon, 01 Jul 2019 05:17:47 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/277557/جلد-شانزدهم-دایرة-المعارف-قرآن-کریم-چاپ-می-شود رمزگشایی از موسی بن مَیمون؛ سرگشته میان فلسفه و تئولوژی http://www.ibna.ir/fa/doc/note/277495/رمزگشایی-موسی-بن-م-یمون-سرگشته-میان-فلسفه-تئولوژی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، عموم کسانی که اهل مطالعه و تحقیق در تاریخ فلسفه اسلامی هستند، در مطالعات خود احتمالاً بارها با نام یک اندیشمند قرن ششمی به نام ابوعمران موسی بن مَیمون شنیده‌اند. متفکر و متکلمی یهودی که در سنت فلسفه اسلامی زیست کرد و اندیشید، اما بسیار کم در تواریخ فلسفه اسلامی از او یاد شده و می‌شود. موسی بن میمون و نظام فکری‌اش موسی بن میمون که در کوردوبا (یا قرطبه) اسپانیا به دنیا آمده بود در سال ۶۰۲ هجری در مصر چشم از جهان فرو بست. او یکی از مهم‌ترین اندیشمندان یهودی است و در منابع یهود از او با عنوان موسای ثانی یاد کرده‌اند. ابن میمون با فلسفه اسلامی آشنایی کامل داشت و به طور کل فلسفه را نزد فیلسوفان مسلمان خواند. مساله او در فلسفه، بهره‌گیری از آن برای شرح دین بود. در چنین روندی خرد و دین سازگاری کاملی با هم دارند و همدیگر را تکمیل می‌کنند. دغدغه‌ای که سابقه‌ آن به پیش از اسلام نیز باز می‌گردد. شايد اين سنت فكری در ميان متفكران يهود با آرای فيلون اسكندرانی كه فيلسوفی يهودی در سنت هلنی بود، آغاز شده باشد. ديگر متفكران يهودی نيز به پيروی از او و فيلسوفان مسلمان دغدغه سنجيدن دين با ميزان و سلاح عقل را داشتند. ابن میمون اعتقاد داشت که متکلمان یهودی به راهی قدم گذاشتند که متکلمان معتزلی مسلمان آن راه را طی کرده بودند. ابوعمران تنها یک کتاب فلسفی به نام «دلالةالحائرین» نوشت. در این کتاب گفتارهای دینی و با گزاره‌های فلسفی درهم آمیخته شده و نویسنده کوشیده است که گفتارهای دینی را به طریق عقلی تاویل کند. کتاب به زبان عربی و خط عبری نوشته شده که چندان مناسبی با یکدیگر ندارند. غلامحسین ابراهیمی دینانی در مجلد نخست از مجموعه عظیم سه جلدی «ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام» (ص ۳۵۱) نوشته است که «چون ابن میمون این کتاب را برای خواص و نخبگان فکر و اندیشه نوشته است، نمی‌خواسته عوام مردم یهودی و مسلمان به مضامین آن دسترسی داشته باشند. شاید هم او به این منظور این کار را انجام داده است که علاقه و وابستگی خود را به دو فرهنگ اسلامی و عبری ابزار کند.» ترجمه فارسی «دلالةالحائرین» در شهریور سال گذشته (۱۳۹۷) پاره نخست از «دلالةالحائرین» با عنوان «راهنمایی سرگشتگان» با ترجمه ناصر عباس‌پور در شمارگان ۲۰۰ نسخه، ۵۳۰ صفحه و بهای ۶۴ هزار تومان توسط نشر ورا در دسترس مخاطبان قرار گرفت. انتشار این کتاب از بسیاری از جهات مهم است. نخست اینکه مترجم با دانش کاملی که به زبان‌های عبری و عربی داشته، توانسته با ترجمه این کتاب بالاخره غبارها را از هندسه فکری موسی میمون کنار بزند و ایرانیان را با نظام فکری او که پیشتر در ساحت اسطوره قرار گرفته بود، آشنا کند. دیگر اینکه با ترجمه این کتاب جایگاه او را در میان اندیشمندان نمو یافته در تمدن اسلامی، روشن کرده است. همچنین ترجمه این کتاب نشان داد که موسی بن میمون اتفاقا فیلسوف به معنای واقعی کلمه نیست و خود سرگشته میان الهیات و فلسفه است. شروع بحث در «دلالةالحائرین» دلایل هفتگانه‌ای است که سبب تناقض در کتاب یا نوشته‌ها می‌شوند و این خود نشان می‌دهد که نویسنده قرار است با بحثی فلسفی به حل و فصل تناقضات در کتب مقدس و تفسیر عقلانی آنها بپردازد. ناصر عباس پور بر پایه خط و متن عبری و عربی و با در نظر داشتن پنج ترجمه به زبان‌های اروپایی این ترجمه را به سامان رسانده است: لاتین از بوکستُرف، فرانسه از مونک، آلمانی از ادولف وایس، انگلیسی از فریدلِندِر و پینِس. ترجمه فارسی با پژوهش‌های بسیار در زمینه‌های ادبی، کلامی، فلسفی، تاریخی، طبی، ریاضی و همه زمینه‌هایی که موسی بن میمون در طول مباحث خویش به آنها اشاره کرده، انجام شده ‌است. پانوشت‌های بسیار مترجم، از متن موسی بن میمون رمزگشایی و خوانش آن را برای همگان آسان کرده است. این پانوشت‌ها برای همسنجی میان دو فرهنگ یهود و اسلام نیز کارآیی خاصی دارند. مقدمه‌هایی برای اثبات جسمانی نبودن پروردگار موسی بن میمون در «دلالةالحائرین» برای اثبات هستی و وحدانیت خدا و اینکه او جسم و جسمانی نیست، بیست و پنج مقدمه ذکر کرده است. تعدادی از متفکران بر این مقدمه‌ها شرح نوشته‌اند که از آن میان شرح ابوعبدالله محمد بن ابی بکر محمد تبریزی با ترجمه فارسی آن به اهتمام مهدی محقق منتشر شده است. به باور ابراهیمی دینانی در کتاب «ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام» این مقدمات بیست و پنچ گانه نشان دهنده احاطه و تسلط ابوعمران بر مسائل فلسفی و کلامی است. این تسلط به میزانی است که موسی بن میمون توانسته برخی مسائل عمده و اساسی در فلسفه اسلامی و کلام فیلسوفان مسلمان را رد و نقد کند که از جمله آنها انکار صفات ثبوتی و ایجابی حق تبارک و تعالی است. تباین میان خالق و مخلوق نیز از جمله نظریه‌های موسی بن میمون است. از دیگر ایده‌های موسی بن میمون که البته با نظریات متکلمان مسلمان همخوانی دارد، محدود بودن عقل بشری است و به همین دلیل هم او آموزش علوم الهی را پیش از تمهید مقدمات و آمادگی لازم، زیان بخش و خطرناک می‌دانست. نظریه‌ای که حتی در عصر حاضر نیز توسط برخی از متکلمان و اندیشمندان (از جمله اصحاب مکتب تفکیک) پیگیری می‌شود. به طور کل آنچه که در تفکر ابوعمران موسی بن میمون مهم است این است که او الهیات و تئولوژی را جایگاه اختلاف و حیرت می‌داند، چیزی که در طبیعیات کمتر است و در علمی مانند ریاضی اساسا وجود ندارد. او اختلاف در الهیات را به چهار علت مرتبط می‌داند. سه علت از این چهار علت را پیش از او اسکندر افرودیسی (فیلسوف یونانی قرن دوم میلادی که مشربی ارسطویی داشت و منطقیات ارسطو را نیز شرح کرد) بیان کرده و ابن میمون همان‌ها را می‌پذیرد و خود علت چهارمی را نیز بر این سه علت علاوه می‌کند. نخستین علت‌ها «حب ریاست و علاقه به غلبه بر خصم» است. زیرا این دو صفت راه حقیقت جویی را مسدود می‌کند و انسان را از درک حقایق برای همیشه محروم می‌سازد. دومین علت‌ها به سبب لطافت و پیچیدگی که در امر مورد ادراک تحقق دارد. سومین آن نادانی شخص ادارک کننده و ناتوانی اندیشه اوست و چهارمین علت انس و الفت و نوع تربیت انسان است. زیرا انسان نسبت به آنچه با آن انس و الفت پیدا می‌کند، محبت و علاقه پیدا کرده و به سوی آن کشیده می‌شود. درباره ترجمه کتاب «دلالةالحائرین» (راهنمایی سرگشتگان) بسیار می‌توان سخن گفت. نکته مهم این است که ناصر عباس‌پور در تلاشی ۱۵ ساله کتاب مهمی را به علاقه‌مندان به تاریخ تفکر و اندیشه در تمدن اسلامی هدیه کرده است. مطالعه این کتاب نکات مهمی را در تاریخ فلسفه اسلامی برای مخاطبان روشن می‌کند. امید است که این کتاب دیده و خوانده شود. مخاطبان پس از مطالعه این کتاب، مطالعه جلد نخست کتاب عظیم و مهم «ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام» (سه جلد) اثر دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی را نیز فراموش نکنند.   ]]> اندیشه و علوم اجتماعی Mon, 01 Jul 2019 05:14:59 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/note/277495/رمزگشایی-موسی-بن-م-یمون-سرگشته-میان-فلسفه-تئولوژی توماس اوگر: دین مسیحیت تحت تاثیر اساطیر ایرانی است http://www.ibna.ir/fa/doc/report/277546/توماس-اوگر-دین-مسیحیت-تحت-تاثیر-اساطیر-ایرانی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، چهارمین دوره کارگاه تخصصی ایران‌شناسی با تمرکز بر «میراث فرهنگی و هنری ایران در فضای پژوهشی کشورهای آلمانی‌زبان» هم‌اکنون در خانه ایران در برلین در حال برگزاری است. در این دوره از کارگاه مطالعات ایران‌شناسی، اساتید و پژوهشگرانی از دانشگاه‌های کشورهای آلمان، اتریش و سوییس از جمله دانشگاه‏‌های گئورگ آگوست گوتینگن، لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ، بامبرگ، توبینگن و موسسه فرهنگی حافظ و نیز انجمن خطاطان ایرانی در برلین شرکت کرده‌اند. عناصر ایرانی در دین مسیحیت توماس اوگر در این کارگاه، مقاله‌ای با عنوان «اسطوره‌های ایرانی کهن در مسیحیت» ارائه کرد. او در بخشی از سخنان خود گفت: فرضیه‌هایی که در مورد پیشینه اسطوره‌های ایران مطرح می‌شود؛ نخست کریسمس، تولد سالانه (یلدا) از مهر، عشق و رحمت. این ویژگی‌ها زمانی که فرقه میترا به تدریج نفوذ خود در امپراطوری روم را از دست داد، منتقل شدند. دوم مبانی اصولی زرتشت «گفتار نیک، پندار نیک و کردار نیک» توسعه خود در مسیح را در سه گانگی خدا پیدا می‌کند: خدا پدر (متفکر)، پسر خدا (گفتار) و روح الله خدا (کردار یا عمل پسر جوان پس از عروج روح مقدس در زمان فینگستن (پنجاهه).  وی افزود: سوم جام جمشید یا جام جم است که به شکل کریستالی که جهان در آن دیده می‌شود، معجزات را نشان می‌دهد و جایگاه ابدی آن در زندگی را ضمانت می‌کند: الگویی برای جام مقدس. این افسانه در قرن چهارم توسط خطار مانی یا آریایی‌ها (در دوران آتیلا پادشاه هون) به فرانسه منتقل شد و نزد سلت‌های محلی جای گرفت و سپس با روایت‌های مسیحی در مورد جام جوزف آریماتا ترکیب شد. مبارزه با برده‌داری در ایران از دیگر سخنرانان این کارگاه پروفسور هایدی والشر بود که در موضوع «بررسی فرهنگ سیاسی و اجتماعی مقابله با برده داری در ایران قرن 19 میلادی» صحبت کرد.  وی در بخشی از ارائه خود گفت: این سخنرانی به بسط و گسترش مفهوم فرهنگ در روابط اجتماعی و سیاسی پرداخته و از یک سو موضوع فرهنگ سیاسی و از سوی دیگر فرهنگ تاریخ نگاری را به تصویر می‌کشد. در این میان نگاهی انتقادی بر منابع منسوخ خواندن برده داری در ایران در قرون 19 و 20 میلادی و روند آرام تجارت برده داری و بررسی تاریخی آن انداخته خواهد شد. وی افزود: سیاست‌های انگلیس زمینه مبارزه با برده‌داری در اواخر قرن 18 سبب شد مسئله تجارت برده‌داری و سیاست های مربوط به آن، به یک مسئله مهم در سطح بین الملل تبدیل شود. مداخله انگلیس در تجارت برده داری در ایران، نتیجه افزایش منافع انگلیس در خلیج فارس به شمار می‌رود. پایان تجارت برده داری بدون همکاری ایران ممکن نبود. در پی تلاش‌های دیپلماتیک تهاجمی انگلیس سرانجام در سال 1847 سلطان عبدالمجید عثمانی ممنوعیت تجارت برده از طریق خلیج فارس را صادر کرد. رولاند پیچ نیز در این کارگاه مقاله‌ای را درباره فلسفه سهروردی ایراد کرد. وی گفت: متافیزیک نور شهاب الدین یحیی سهروردی (۱۱۵۴-۱۲۰۹) به طور کلی نقطه اوج متافیزیک نور ایران به شمار می‌رود. من تلاش کردم تا با استفاده از آموزه‌های عرفانی متافیزیک نوری سهروردی، ارتباطات و همبستگی‌های گسترده آن با سایر آموزه‌ها را نشان دهم. پیچ هم در سخنرانی خود ابتدا اهمیت کلی نمادها را مورد بررسی قرار داد که اساساً در خدمت بیان حقیقتی است که بیش از همه تفکر گفتمانی را در بر می‌گیرد. سپس تحلیل کرد که چگونه سهروردی متافیزیک نور خود را بر اساس آموزه نور قرآن باز می‌کند و ظهور نورها را از نور اولیه یا نورالانوار باز می‌یابد. در ادامه نیز نشان داد که سهروردی چگونه ارتباطات وسیع را به عنوان مکاتب تعالیم قرآنی با آموزه‌های نور ایرانی باستانی (فر، خُرّه کیانی) و آموزه‌های افلاطون تشریح می‌کند. در پایان به طور خلاصه به ارتباطات آموزه‌های نور ایرانی کهن فر کیانی و اسطوره‌هایی مانند جام مقدس و همچنین آموزه‌های رومی جرجیوس Georgios Gemistos Plethon 1355-1452 اشاره کرد که طی اقامت خود در امپراطوری عثمانی با متافیزیک نور سهروردی آشنا شده بود. این گزارش بر اساس اطلاعات آنلاین رایزنی فرهنگی ایران در آلمان تنظیم شده است. ]]> دین‌ Sun, 30 Jun 2019 11:09:42 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/277546/توماس-اوگر-دین-مسیحیت-تحت-تاثیر-اساطیر-ایرانی کتابی برای بازخوانی ساختار دین در عربستان عصر جاهلیت http://www.ibna.ir/fa/doc/book/277528/کتابی-بازخوانی-ساختار-دین-عربستان-عصر-جاهلیت به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) کتاب «خدایان شبه‌جزیره» نوشته توفیق الفهد که با ترجمه سیدمحمدحسین مرعشی در انتشارات نگاه معاصر منتشر شده است، تصویر فراگیری که از مقوله جاهلیت اعراب پیش از اسلام در ذهن‌ها شکل گرفته، را به چالش می‌کشد و نظام دینی این دسته از اعراب را تا حد امکان بازسازی می‌کند.   نخستین گام در این مسیر، تلاش برای بازشناسی خاستگاه واژه «عرب» است. به گفته نویسنده کهن‌ترین متنی که از این واژه استفاده کرده متنی آشوری متعلق به روزگار پادشاهی به نام شلمنسر است. اما در آن دسته از کتیبه‌های به جا مانده از دوران جاهلیت که به اعتقاد شرق‌شناسان متعلف به «اعراب شمالی» است، نامی از «عرب» نیامده است. به گفته نویسنده، شاید نخستین و تنها متنی که واژه عرب را بر همه اعراب از قبیل شهرنشین و بادیه‌نشین بار کرده، قرآن است. در قرآن زبان همه اعراب، «عربی» نامیده شده است. هر چند در این کتاب آسمانی نیز عرب گاهی به معنای بیابانگرد به کار رفته است.   نویسنده کتاب، توفیق الفهد در دانشگاه استراسبورگ فرانسه استاد کرسی اسلام‌شناسی بوده و پیش از آن نیز ریاست دانشگاه فرانسوی بیروت را بر عهده داشته است. نام اصلی کتاب «خدایان عربستان مرکزی در آستانه اسلام» است و به اعتقاد نویسنده، این ادیان آن‌گونه که در متون تاریخ‌نگاران ادیان آمده است، مبتنی بر جزمیات نبوده‌اند. بلکه این ادیان نیز مانند دیگر ادیان بر نهادها و احکامی بنیان گذاشته شده‌اند که در تاریخ‌نگاری ادیان، هنگامی که به ادیان شبه جزیره پرداخته می‌شود از نظر دور مانده‌اند.   به گفته الفهد، مورخان متقدم اسلامی نظیر شهرستانی و مسعودی اعتقاد دینی اعراب را به دو دسته معطله و محصله تقسیم می‌کردند. برخی از معطله منکر معاد جسمانی و زندگی اخروی بوده‌اند و برخی دیگر از این گروه نیز اگرچه معتقد به زندگی اخروی و وجود پروردگار بوده‌اند، اما رسالت پیامبران را انکار می‌کرده‌اند. معطله‌ای که به معاد جسمانی باور نداشته‌اند به نوعی از تناسخ اعتقاد داشته‌اند که به ویژه پس از مرگ‌های سخت رخ می‌داده است. به اعتقاد آنان پس از چنین مرگ‌هایی از خون، مغز و دیگر قسمت‌های بدن پرنده‌ای به نام هامَه پدید می‌آید که هر سه سال یک‌بار به مدفن جسد بازمی‌گردد. از سوی دیگر برخی از کسانی که امکان فرستادن رسول از جانب خدا را نفی می‌کردند به وجود فرشتگان اعتقاد داشتند. در میان معطله حتی کسانی نیز وجود داشته‌اند که گرایش‌هایی به ادیانی مانند یهودیت، مسیحیت و صابئین از خود بروز می‌داده‌اند.   یکی از پرچالش‌ترین مباحث درباره اعراب پیش از اسلام که محل اختلاف بسیاری از مورخین بوده است، مقوله زنده به گور کردن دختران است. توفیق الفهد در کتاب خدایان شبه جزیره به این موضوع نیز پرداخته و روایت قرآن از این مقوله را تایید کرده است. قرآن در بخش‌های مختلف خود و از جمله در آیات 58 و 59 سوره نحل، آیه 31 سوره الاسراء، آیه 151 سوره انعام و آیات 8 و 9 سوره تکویر به مقوله زنده‌ به گور کردن دختران می‌پردازد و مقولاتی نظیر شرمساری از تولد فرزند دختر و نیز فقر را از جمله دلایل میل اعراب به زنده به گور کردن دختران معرفی می‌کند.     به گفته الفهد، دلایل و شیوه زنده به گور کردن از منظر تاریخی چندان آشکار نیست و این به دلیل پراکندگی متون به جای مانده در این زمینه است. اما از همین متون می‌توان پی برد که در میان سامیان باستان و به ویژه کنعانیان رسم قربانی کردن انسان رواج داشته است.   از دیگر مباحثی که در کتاب خدایان شبه جزیره به تفصیل به آن پرداخته شده است، مقوله جایگاه آتش در شبه جزیره است. آتش در زیست مردمان آن دیار نقشی پررنگ داشته است و الفهد در کتاب خود ماهیت نقش‌های گوناگون انواع آتش، از جمله آتش مزدلفه، آتش استسقاء یا طلب باران، نار الطرد یا آتش از خود راندن که پس از رفتن مهمانی ناخوشایند برافروخته می‌شده تا او هرگز بازنگردد و همچنین نارالقری یا آتش مهمان‌نوازی که به ویژه در زمستان برافروخته می‌شد تا مسافران در راه مانده را نجات دهد؛ آتش جنگ و آتش فدیه، آتش پیمان، آتش خیانت که در کوهستانی که تا مِنا امتداد داشت برافروخته می‌شد و همراه با برافروخته شدن آن به آواز بلند خبر پیمان‌شکنی کسی نسبت به دیگری را اعلام می‌کردند و آتش‌های دیگری از این دست که در زمان‌ها و مکان‌های مختلف برافروخته می‌شد را بیان کرده است.   توجه به اخترشناسی در میان اعراب نیز از دیگر مقولاتی است که در این کتاب به آن پرداخته شده است. به گفته نویسنده مستشرقان در ابتدا درباره نوع توجه اعراب به ستاره‌ها دچار اشتباه شده‌اند، تا آنجا که برخی از آنها بسیاری از اعراب را ستاره‌پرست معرفی کرده‌اند.   در فصل دوم کتاب، نویسنده تلاش می‌کند تا فهرستی از نام‌های خدایان شبه جزیره عربستان ارائه دهد. بر مبنای تحقیقات او که به ویژه مبتنی بر کتاب الاصنام نوشته ابوعثمان جاحظ است، بیش از نود خدا در شبه جزیره عربستان شناسایی شده‌اند و فهرست الفبایی نام آنها در کتاب ذکر شده است.   فصل سوم کتاب نیز به حرم‌های شبه جزیره اختصاص یافته است. مشهورترین این حرم‌ها کعبه است اما غیر از کعبه، سه حرم دیگر که عبارت بوده‌انداز بُسّ (که حرم بت معروف عزی بوده است)، دوار و رَبّ نیز وجود داشته‌اند. به این جز این حرم‌ها، حرم‌های بدوی نظیر «مشاعر»، «انصاب»، «مواقف»، «مناسک» و «جمرات» و... نیز در شبه جزیره وجود داشته‌اند.   کتاب «خدایان شبه جزیره» که بر تحقیقات پژوهشگران غربی و اسلامی درباره شبه‌جزیره عربستان تکیه دارد، مبتنی بر داده‌های تاریخی و باستان‌شناختی معتبری است که در آثار پیش از این کتاب کمتر مورد توجه بوده‌اند. آثاری که پیش از این کتاب به مقوله تاریخ شبه جزیره پیش از اسلام پرداخته‌اند به طور عمده بر متون دوران‌های اولیه اسلامی مبتنی بوده‌اند اما دستاوردهای باستان‌شناختی در حوزه شبه جزیره اکنون درهای بسیاری را برای تحقیق در زمینه دوران جاهلیت گشوده است که در این کتاب مورد توجه بوده‌اند. اما آنچه گفتنی است، این است که حتی این کتاب نیز پاسخگوی تمامی ابهامات در زمینه تاریخ عصر جهالیت نیست. بی‌شک بر مبنای تحقیقات باستان‌شناختی و بازخوانی متون به جا مانده از دوران جاهلیت و نیز متون صدر اسلام بر مبنای روش‌های جدید تحقیق می‌شود دستاوردهای فراوانی در زمینه شناخت تاریخ عصر جاهلیت به دست آورد. تاریخی که شناخت آن در زمینه شناخت تاریخ اسلام بسیار مهم و اثرگذار است.   کتاب «خدایان شبه جزیره» نوشته توفیق الفهد را سیدمحمدحسین مرعشی به فارسی ترجمه کرده است و چاپ اول آن را انتشارات نگاه معاصر در 256 صفحه و با قبمت چهل و پنج هزار تومان در سال 1398 منتشر کرده است. ]]> تاریخ و سیاست Sun, 30 Jun 2019 10:30:10 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/277528/کتابی-بازخوانی-ساختار-دین-عربستان-عصر-جاهلیت بیست و ششمین دوره کنگره خانگی شعر برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277519/بیست-ششمین-دوره-کنگره-خانگی-شعر-برگزار-می-شود به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در قم، بیست و ششمین دوره کنگره خانگی شعر با موضوع اصلی عید سعید غدیر خم با همکاری ستاد غدیر قم برگزار خواهد شد. این کنگره علاوه بر پذیرش اثر با محوریت موضوع اصلی در موضوعات ویژه نزول آیه مباهله، نزول آیه ولایت، نزول سوره‌ی هل اتی، نزول آیه تطهیر و حدیث شریف کساء، ابلاغ آیات برائت توسط امیرالمؤمنین (ع)، معجزه نزول عذاب بر منکر غدیر، ولادت امام هادی (ع)، ولادت امام موسی بن جعفر (ع)، عید سعید قربان، نزول آیه محبت، نزول آیه اولی الامر، حدیث ثقلین، سد الابواب، بخشش فدک، توطئه‌ی هرشا، اختصاص لقب امیرالمؤمنین به علی (ع)، ازدواج امیرالمؤمنین (ع) و حضرت زهرا (س)، سپردن ودایع امامت به امیرالمؤمنین (ع)، افشای صحیفه ملعونه نیز اثر می‌پذیرد. ]]> استان‌ها Sun, 30 Jun 2019 08:39:20 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/277519/بیست-ششمین-دوره-کنگره-خانگی-شعر-برگزار-می-شود