خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) - آخرين عناوين دین‌ :: نسخه کامل http://www.ibna.ir/fa/religion Mon, 22 Jan 2018 17:24:52 GMT استوديو خبر (سيستم جامع انتشار خبر و اتوماسيون هيئت تحريريه) نسخه 3.0 /skins/default/fa/normal3/ch01_newsfeed_logo.gif تهيه شده توسط خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) http://www.ibna.ir/ 100 70 fa نقل و نشر مطالب با ذکر نام خبرگزاری کتاب ايران آزاد است. Mon, 22 Jan 2018 17:24:52 GMT دین‌ 60 اختتامیه نوزدهمین همایش کتاب سال حوزه پنجم بهمن برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/256962/اختتامیه-نوزدهمین-همایش-کتاب-سال-حوزه-پنجم-بهمن-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، نوزدهمین همایش کتاب سال حوزه و نخستین جشنواره مقالات علمی حوزه، پنجشنبه پنجم بهمن‌ماه در مدرسه علمیه امام موسی کاظم (ع) در شهر قم برگزیدگان خود را خواهد شناخت.  آیت‌الله جعفر سبحانی، آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی، آیت‌الله علیرضا اعرافی، مدیر حوزه‌های علمیه سراسر کشور و جمعی از مسئولان فرهنگی و اساتید حوزوی، مهمانان ویژه این آیین هستند.  این آیین از ساعت 9 روز پنجشنبه پنجم بهمن‌ماه در مدرسه علمیه امام موسی کاظم (ع) واقع در میدان معلم در شهر قم برگزار می‌شود. آثار شرکت‌کننده در این همایش در  16 گروه علمی در حوزه علوم اسلامی و علوم انسانی شامل تفسیر و علوم قرآن، حدیث و درایه و رجال، فلسفه، کلام، اخلاق و عرفان، تاریخ و سیره و تراجم، فقه و اصول، کتب مرجع، ادبیات و هنر، علوم اجتماعی، اقتصاد و مدیریت، حقوق و علوم سیاسی، علوم تربیتی و روان‌شناسی، تصحیح و تحقیق، ترجمه و تکنولوژی آموزشی دسته‌بندی و داوری شده است. پایان‌نامه‌های سطح چهار حوزه نیز در بخش پایان‌نامه‌ها ارزیابی می‌شوند.  امسال برای نخستین‌بار بخش مقالات علمی پژوهشی نیز به همایش افزوده شده است. بر این اساس، مقالات منتشر شده حوزوی‌ها در نشریات و مجلات با رده علمی و پژوهشی نیز در جشنواره اجازه شرکت داشتند.  ]]> دین‌ Mon, 22 Jan 2018 13:40:09 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/256962/اختتامیه-نوزدهمین-همایش-کتاب-سال-حوزه-پنجم-بهمن-برگزار-می-شود چهل و چهارمین جلسه کمیسیون توسعه فعالیت‌های قرآنی برگزار شد http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/256960/چهل-چهارمین-جلسه-کمیسیون-توسعه-فعالیت-های-قرآنی-برگزار به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، به نقل از روابط عمومی معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چهل و چهارمین جلسه کمیسیون توسعه فعالیت‌های تبلیغی ترویجی قرآنی، دیروز (یکشنبه اول بهمن‌ماه) به ریاست سیدعباس صالحی و با حضور اعضای کمیسیون در دفتر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد.   پیشنهاد عضویت وزارتخانه‌های آموزش و پرورش و علوم، تحقیقات و فناوری در کمیسیون با حق رای  و همچنین گزارش دبیرخانه کمیسیون از اقدامات انجام شده درباره روند اجرایی‌سازی سند راهبردی توسعه فعالیت‌های تبلیغی ترویجی قرآنی کشور و تدوین شناسنامه اقدامات سند، موضوعات پیش از دستور چهل و چهارمین جلسه کمیسیون توسعه فعالیت‌های تبلیغی ترویجی قرآنی بود.   فعال‌سازی کارگروه‌های تخصصی ذیل کمیسیون نخستین دستور جلسه بود که در قالب آن، کارگروه‌های تخصصی کمیسیون به چهار کارگروه کاهش پیدا کرد. بررسی و تصویب سند راهبردی قرآن و بین‌الملل، بررسی آیین‌نامه هماهنگی فعالیت‌های تبلیغی ترویجی قرآنی در کشور و بررسی شیوه‌نامه پایش دستگاه‌ها و فعالیت‌های تبلیغی ترویجی قرآنی کشور نیز در این جلسه انجام شد.   بر این اساس، کارگروه‌های « قرآن و رسانه»، « قرآن و هنر»، « قرآن، نشر، تبلیغات » و « قرآن و بین‌الملل» در کمیسیون به تصویب رسیدند.   همچنین « هیئت نظارت بر موسسات قرآن و عترت» ، «ستاد عالی مسابقات قرآنی» و « کمیته پیگیری مزایای فعالان قرآنی» به‌عنوان ستادهای اقماری کمیسیون تعیین و تصویب شدند. ]]> دین‌ Mon, 22 Jan 2018 13:13:49 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/256960/چهل-چهارمین-جلسه-کمیسیون-توسعه-فعالیت-های-قرآنی-برگزار بررسی کتاب منظومه فکری رهبر معظم انقلاب در فرهنگسرای گلستان http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/256943/بررسی-کتاب-منظومه-فکری-رهبر-معظم-انقلاب-فرهنگسرای-گلستان به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، نشست تبیین و تحلیل کتاب «منظومه فکری آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (مدظله)» به‌قلم عبدالحسین خسروپناه و جمعی از پژوهشگران، امروز (دوشنبه 2 بهمن‌ماه) همزمان با سالروز صدور نامه رهبر انقلاب اسلامی به جوانان کشورهای اروپایی و آمریکایی شمالی، در فرهنگسرای گلستان برگزار می‌شود.   سید جلال دهقانی فیروزآبادی، عباس چاردنی، جعفر درونه، مجید سرسنگی،‌ حسین سلمی و محمود صلاحی در این نشست حضور خواهند داشت.   علاقه‌مندان به حضور در این برنامه می‌توانند از ساعت 14 و 30 روز دوشنبه 2 بهمن‌ماه به فرهنگسرای گلستان واقع در نارمک، میدان هلال‌احمر، خیابان گلستان مراجعه کنند.     ]]> دین‌ Mon, 22 Jan 2018 11:21:26 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/256943/بررسی-کتاب-منظومه-فکری-رهبر-معظم-انقلاب-فرهنگسرای-گلستان مناسک‌پژوهی در نظام مطالعات بومی ما مورد توجه قرار نگرفته است http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/256933/مناسک-پژوهی-نظام-مطالعات-بومی-مورد-توجه-قرار-نگرفته به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، کتاب «مدنیت، عقلانیت، معنویت در بستر اربعین» تالیف مسعود معینی‌پور، در گروه دین و شاخه «کلیات اسلام» از سی و پنجمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی، به‌عنوان یکی از 9 نامزد نهایی دریافت جایزه معرفی شده است.   مسعود معینی‌پور، دارای مدرک دکترا از دانشگاه معارف اسلامی، مدیر شبکه چهار سیما و عضو هیات علمی دانشگاه باقرالعلوم (ع) است. وی در گفت‌وگو با خبرنگار ایبنا،‌ با اشاره به ماهیت این اثر بیان کرد: کتاب «مدنیت، عقلانیت، معنویت در بستر اربعین» اولین اثر درباره اربعین‌پژوهی از منظر مطالعات تمدنی و علوم اجتماعی است. با توجه به اینکه در راهپیمایی اربعین، یک پدیده مردمی و اجتماعی در ابعاد بزرگ شکل می‌گیرد، این پدیده را از چند منظر می‌توان مورد بررسی قرار داد.   نویسنده کتاب «کتاب الگوی توسعه سیاسی در اندیشه امام خمینی(ره)»،‌ افزود: نکته نخست اینکه، این اجتماع بزرگ حول محور شخصیتی شکل می‌گیرد که در تمدن اسلامی دارای جایگاهی والا بوده و سازنده بسیاری از پایه‌های تمدن عظیم اسلامی است. در مقیاس تمدنی، همانطور که به وقایعی همچون عاشورا، بعثت، غدیر و ظهور حضرت حجت نگاه می‌کنیم، یک کنش و واکنش‌هایی در بستر اجتماعی در ارتباط با آن وقایع شکل می‌گیرد و یک ایده را تحقق می‌بخشد.   این استاد دانشگاه گفت: نکته دوم اینکه راهپیمایی اربعین، یک پدیده کاملا اجتماعی، مردمی و خودجوش است، لذا با زندگی عمومی مردم سروکار دارد و ابعاد مختلف زندگی فردی و اجتماعی از جمله مسائل سیاسی،‌ اقتصادی،‌ مدیریتی، روانشناختی و ارتباطات میان‌فرهنگی را چندین روز درگیر می‌کند. ابعاد مختلفی در این راهپیمایی عظیم مستتر است که باید کشف شود و این ابعاد قابلیت پژوهش و بررسی‌های عمیق دارد.   معینی‌پور ادامه داد: در سال 94 این پدیده اجتماعی را با رویکرد علمی بررسی کردم. کتاب حاضر در چهار بخش با عنوان‌های مدنیت و امت در بستر اربعین، ظرفیت‌های کلان اجتماعی یک آیین دینی، آیین حسینی؛ ظرفیت‌های فرادینی و الگویی برای مطالعات آینده اربعین‌پژوهی‌، اربعین را از منظر تمدنی و علوم اجتماعی بررسی می‌کند. ظرفیت‌های تمدنی اربعین، سویه‌های جامعه‌شناختی اربعین، مباحث سیاست خارجی و مطالعات بین‌الملل، رویکرد مطالعات اقتصادی به اربعین و مطالعات میان‌فرهنگی، مهم‌ترین سرفصل‌های کتاب هستند.   وی با اشاره به محتوای بخش‌های کتاب، اظهار کرد: بخش نخست کتاب به موضوعاتی همچون ظرفیت‌های تمدنی کنگره اربعین، مدنیت و معنویت در آن و تلاش‌های راهبردی در تاثیرات راهپیمایی اربعین بر تمدن‌سازی اسلامی پرداخته و در بخش دوم موضوعاتی مانند ظرفیت‌های گردهمایی اربعین، فرصت‌های پنهان و مدیریت رسانه‌ای آن و اصلاح الگوی زیارت گردشگرانه بررسی شده است. نقش آیین اربعین به منزله گفتمانی برای تعامل و تفاهم گفتمان‌های متنوع مذهبی، آیین اربعین و جهانی‌سازی و ظرفیت‌های فرادینی و بین‌المللی مراسم اربعین،‌ از موضوعات مطرح شده در بخش سوم کتاب است و در فصل پایانی با محور قرار دادن مطالعات و پژوهش‌هایی که درباره این رویداد بزرگ صورت می‌گیرد، تلاش شده یک الگوی نظری برای این پژوهش‌ها شناسایی شود.   نویسنده کتاب «مدنیت، عقلانیت، معنویت در بستر اربعین»، درباره مهمترین ویژگی‌های آن، بیان کرد: بحث مناسک‌پژوهی در نظام مطالعات بومی ما مورد توجه قرار نگرفته، در حالی‌که این پدیده یک مساله کاملا بومی و مهم است. به‌طور کلی در انجام پژوهش‌هایمان بیشتر به مسائل غیربومی توجه داریم. به این دلیل، موضوع پژوهش انجام شده، بدیع است.   معینی‌پور افزود: در بستر راهپیمایی اربعین، اتفاقات ناب اجتماعی رخ می‌دهد که تا دو سال پیش از منظر علمی بررسی نشده بود و همیشه از یک منظر حماسی و عاطفی به آن توجه داشتیم. همواره تلاش کردیم با روش‌های مطالعات علوم اجتماعی غربی به مطالعه مسائل بومی خود بپردازیم. در این کتاب، در حد توان یک نظام روش‌شناسی بومی تولید شد تا بتواند برای الگوهای زندگی اجتماعی دستاوردی داشته باشد. این حوزه مطالعاتی،‌ برای جهان تشیع نیز می‌تواند مفید باشد و مخاطبان داخلی و بین‌المللی را به خود جلب کند.   کتاب «مدنیت، عقلانیت، معنویت در بستر اربعین» با حمایت پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی حوزه هنری تدوین و از سوی انتشارات سوره مهر به چاپ رسیده است. ]]> دین‌ Mon, 22 Jan 2018 07:24:25 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/256933/مناسک-پژوهی-نظام-مطالعات-بومی-مورد-توجه-قرار-نگرفته تبیین سه هزار و 500 واژه و اصطلاح وقفی در یک کتاب http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/256916/تبیین-سه-هزار-500-واژه-اصطلاح-وقفی-یک-کتاب به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، به نقل از روابط عمومی سازمان اوقاف و امور خیریه، کتاب «فرهنگ‌نامه لغات و اصطلاحات فقهی، قانونی و حقوقی وقف» تالیف سعید آذرپی، در راستای ترویج، تبلیغ و آشنایی اصحاب وقف، مردم و محققان با این سنت حسنه و واژگان مرتبط با آن منتشر شده است. این کتاب در قالب چهار فصل، در واقع راهنمای تمام کسانی است که با وقف و موقوفات ارتباط دارند. افراد در امور علمی یا پژوهشی خود برای رفع مشکل یا رد شبهه‌ای در زمینه وقف، می‌توانند به این کتاب مراجعه کنند. در فصل نخست درباره تاریخچه وقف توضیحاتی داده شده و خلاصه‌ای از وضعیت کلی وقف در تاریخ ایران اسلامی بیان شده است. در فصل دوم که بخش اصلی کتاب است، درباره لغات و اصطلاحات فقهی، قانونی و حقوقی وقف و مداخل مرتبط توضیح لازم عرضه شده است. فصل سوم به استفتائات باب وقف مقام معظم رهبری پرداخته و در فصل پایانی هم موضوع وقف در قانون مدنی مورد بررسی قرار گرفته است. ویراست قبلی این کتاب با عنوان «مروری بر اصطلاحات وقف» در سال 88 به چاپ رسید.   کتاب «فرهنگ‌نامه لغات و اصطلاحات فقهی، قانونی و حقوقی وقف» در 619 صفحه با شمارگان 2 هزار نسخه در سال جاری از سوی نشر بال پرواز منتشر شده است. ]]> دین‌ Sun, 21 Jan 2018 15:19:56 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/256916/تبیین-سه-هزار-500-واژه-اصطلاح-وقفی-یک-کتاب 30 سال تجربه کاری من پشتوانه این کتاب قرار گرفت http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/256894/30-سال-تجربه-کاری-پشتوانه-این-کتاب-قرار-گرفت به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، کتاب «گونه‌شناسی و تحلیل ساختار قصص قرآنی» تالیف فرامرز حاج‌منوچهری، در گروه دین و شاخه «علوم قرآنی» از سی و پنجمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی، به‌عنوان یکی از 9 نامزد نهایی دریافت جایزه معرفی شده است. فرامرز حاج‌منوچهری، عضو هیأت علمی و معاون گروه علوم قرآن و حدیث دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی، در گفت‌وگو با خبرنگار ایبنا با اشاره به شاکله اصلی این اثر، بیان کرد: در این کتاب تک‌تک پی‌رفت‌های قصه‌های قرآنی فارغ از مجموع آن‌ها به‌عنوان یک ابرداستان، بررسی و طبقه‌بندی شدند. هسته و فکر اصلی این کار مبتنی بر روایاتی است که از معصومان برجای مانده، مبنی بر این‌که فارغ از تمامی آنچه در روایات بیرونی وجود دارد، باید در خودِ قرآن و آیات آن تدبر کرد. نویسنده کتاب «ابعاد شخصیت و زندگی امام‌ رضا (ع)» ادامه داد: درباره آیات قرآن به‌ویژه قصه‌های قرآن انبوهی از روایات تفسیری وجود دارد، اما نگاه کتاب حاضر این بوده که روایات بیرونی درباره قرآن را ملاک قرار ندهد و آیات الهی مدنظر قرار گیرد. قصدمان این بود با گونه‌شناسی آیات و ساختار قصه‌ها، مجموعه‌ای همگرا در اختیار داشته باشیم.   حاج‌منوچهری گفت: اگر قبول داشته باشیم گونه‌شناسی دانشی است که براساس آن می‌توان شیوه‌های مختلف نظم‌بخشی به موضوعات همگن را فراهم کرد، هدف در کتاب این بود که قصه‌های قرآن را که در عرض هم قرار دارند به شیوه‌های مختلف طبقه‌بندی کرده و با طبقه‌بندی قصه‌ها در لایه‌ها و سطوح مختلف، کار پژوهش روی قرآن آسان‌تر شود. یکی از اساسی‌ترین کارهای این کتاب در بخش پایانی آن صورت گرفت. این بخش حاوی تعدادی جدول با محتوای قصه‌های قرآنی است در این جدول‌ها به‌تفکیک پی‌رفت‌های قصه‌های قرآنی، مثل پی‌رفت‌های مرتبط با حضرت ابراهیم (ع) به‌گونه‌های مختلف مطرح شده است. این پی‌رفت‌ها را در جاهای مختلف قرآن شناسایی کردیم؛ به این ترتیب که مثلا کدام سوره و کدام آیه‌ها درباره ماجرای داستان آتش ابراهیم در یک راستا هستند.    این نویسنده و پژوهشگر حوزه دین و علوم قرآنی، افزود: در تاریخ اسلام، رویکردهای مختلفی به قصه‌های قرآن وجود داشته است. تلاش ما در این پژوهش بیان این موضوع بوده که قصه قرآنی به چه چیز اطلاق می‌شود و  چه عناصری در کنار هم یک قصه قرآنی را تشکیل می‌دهند. تمامی قصه‌های قرآنی بدون استفاده از روایات بیرونی به تفکیک موضوعات مختلف لایه‌بندی شد.     معاون گروه علوم قرآن و حدیث دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی، اظهار کرد: تنها چیزی که در کتاب «گونه‌شناسی و تحلیل ساختار قصص قرآنی» بر خلاف اسمش پیدا نمی‌شود، شرح و محتوای قصه‌های قرآن است. اگر کسی بخواهد قصه‌های قرآن را بخواند، این کتاب برایش کاربردی ندارد، به این معنی که در این اثر شرح قصه‌ها ارائه نشده است. قصد ما پرداختن به خود قصه‌ها نیست، بلکه طبقه‌بندی و سطربندی قصه‌هاست. حاج‌منوچهری ادامه داد: براساس گونه‌شناسی قصه‌های مختلف، آن‌ها را طبقه‌بندی کردیم. مثلا در بخش گونه‌شناسی بیانی، این موضوع محور قرار گرفته که هر کدام از قصه‌ها در چه حجمی و پراکندگی در قرآن آمده‌اند. تفکیک و لایه‌بندی براساس حجم، سبک بیان، پی‌رفت و روابط بیناداستانی انجام شد. از دیگر مواردی که مورد توجه قرار گرفت، ارتباط داستان‌های مختلف با یکدیگر است. به‌عنوان مثال در داستان حضرت مریم (ع)، نمی‌توانیم رابطه ایشان را با حضرت عیسی (ع) و یا حضرت زکریا (ع) نادیده بگیریم. در اینجا روابط بیامتنی مورد توجه قرار گرفته است.   نویسنده کتاب «مبانی و روش اندیشه علمی امام صادق‌ (ع)» گفت: اساس تقسیم‌بندی در این کتاب بر مبنای ساختار و شکل است؛ به این معنی که از لحاظ شکلی در سوره‌ها کدام داستان‌ها در چه حجمی و چگونه ارائه شده و چه ارتباطی با هم دارند. همچنین منظور از تقسیم‌بندی ساختاری این است که جایگاه راوی و مخاطب در قصه‌های قرآنی چیست و چه کنش‌گرهایی (اعم از پادشاهان، پیامبران، حیوانات، کیهان و ...) در قصه‌های قرآنی وجود دارند. عضو هیأت علمی گروه علوم قرآن و حدیث دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی، درباره شیوه تدوین و انتشار کتاب افزود: طرح اولیه پژوهش را با مجموعه پژوهشی دانشگاه امام صادق (ع) مطرح کردم و به‌عنوان طرح پژوهشی از سوی این دانشگاه حمایت و منتشر شد. هیچ‌کاری نیست که نیاز به بازنگری نداشته باشد و قطعا کار من نیز از این قاعده مستثنی نیست. اساتید فن باید درباره این کار نظر بدهند و اگر ایرادی و یا اصلاحی بر آن وارد است در ویرایش‌های بعدی مدنظر قرار گیرد. در ادامه این کار، در حال رایزنی برای تالیف دوجلد دیگر هستیم که این آثار می‌توانند به‌عنوان مبنایی برای انجام پژوهش‌های دیگر قرار گیرند.   حاج‌منوچهری با اشاره به ویژگی‌های شاخص این اثر نیز،‌ بیان کرد: چنین پژوهشی در ایران و در کشورهای مسلمان و عرب‌زبان با این رویکرد به قصه‌های قرآنی انجام نشده است. ویژگی دیگر این اثر، طبقه‌بندی قصه‌ها به این صورت است. همچنین می‌توانم بگویم که 30 سال تجربه کاری من پشتوانه این کتاب قرار گرفت. به‌طورکلی بکر بودن و نخستین بودن و همچنین طراحی کار، شاخص‌ترین ویژگی‌های این اثر است. ]]> دین‌ Sun, 21 Jan 2018 11:12:33 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/256894/30-سال-تجربه-کاری-پشتوانه-این-کتاب-قرار-گرفت «تفسیر روان بر آیات الاحکام» در بازار نشر http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/256888/تفسیر-روان-آیات-الاحکام-بازار-نشر به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)،‌ این کتاب براساس «کنز العرفان فی فقه القرآن» اثر شیخ جمال‌الدین مقداد بن عبدالله سیوری (وفات 826 ه) و با الگوگیری از روش تفسیر «مجمع‌البیان» به نگارش درآمده است.     آیات الاحکام، یعنی آن بخش از آیات قرآن کریم که بیانگر احکام عملی اسلام از طهارت تا دیات بوده و در علم فقه به‌طور مبسوط درباره آن‌ها بحث می‌شود.   در کتاب حاضر، پس از ذکر آیه و ترجمه و معنای بعضی از لغات و واژه‌ها، اگر شأن نزول خاصی درباره آن وجود داشته باشد، ذکر شده و سپس به نکات ادبی و ترکیبی آیه به‌صورت تجزیه و ترکیب به‌طور اختصار پرداخته شده است. در ادامه نیز، تفسیر مختصر و نظرات و آراء مفسران و در انتهای آیه احکامی که در آن وجود دارد، مورد بحث قرار گرفته است.   «اعراب القرآن» درویش و «الجدول» و «کشاف» زمخشری و «مجمع البیان» منابع مورد استفاده در بخش نکات ادبی است. در قسمت ترجمه از «تفسیر نمونه» و در بیان لغات از «مفردات راغب»، «مجمع البحرین»، «نثر طوبی»، «اقرب الموارد»، «المنجد»، «المیزان» و «آیات الاحکام» (شانه‌چی) استفاده شده است.   «آیات طهارت»، «آیات نماز»، «آیات روزه»، «آیات زکات، خمس و انفال»، «آیات حج»، «آیات جهاد، امر به معروف و نهی از منکر»، ‌«آیات مکاسب و بیع»، «آیات دین و توابع آن»، «آیات عقود اسلامی»، «آیات نکاح و طلاق»، «آیات خوردنی‌ها و ذبح و شکار»، «آیات وصیت و میراث»، «آیات قضا و شهادت» و «آیات حدود، قصاص و دیات» فصل‌های چهارده‌گانه کتاب را شامل می‌شوند.   نخستین چاپ کتاب «تفسیر روان بر آیات الاحکام» در 868 صفحه قطع وزیری با شمارگان یک‌هزار نسخه به بهای 60 هزار تومان از سوی انتشارات «دلیل ما» راهی بازار نشر شده است. حجت‌الاسلام والمسلمین حاج شیخ قدرت‌الله مشایخی،‌ در سال 1319 شمسی در روستای وانشان از توابع خوانسار و گلپایگان دیده به جهان گشود و پس از سال‌ها کسب علم و معرفت، فروردین‌ماه 1393 در سن 74 سالگی چشم از جهان فروبست.   «حقوق از دیدگاه امام سجاد (ع)»، «امام صادق (ع)، چالش‌ها و راهکارهای عصر»، «شیوه نخبگی از منظر قرآن و حدیث»، «موانع نخبگی از منظر قرآن و حدیث»، «کارگزاران حکومت اسلامی از دیدگاه امام علی (ع)»، «حسبه یا نظارت بر سلامت اجرای قانون»، «خانواده از دیدگاه فقه و حقوق»، «قاعده‌های فقهی»، «تفسیر یازده سوره از قرآن کریم» از دیگر آثار تالیفی وی هستند. ]]> دین‌ Sun, 21 Jan 2018 07:02:50 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/256888/تفسیر-روان-آیات-الاحکام-بازار-نشر الفاظ حديث باید به دقت صيانت شود http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/256849/الفاظ-حديث-باید-دقت-صيانت-شود خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- زهرا حقانی: کتاب «فقه‌الحدیث: مباحث نقل به معنا» اثر احمد پاکتچی، در سی‌وچهارمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان اثر برگزیده معرفی شد. این کتاب در موضوع حدیث و در 616 صفحه در سال 1394 از سوی انتشارات دانشگاه امام صادق (ع)، راهی بازار نشر شده است. احمد پاکتچی، مدیر گروه علوم قرآن و حدیث و عضو شورای عالی علمی دائره المعارف بزرگ اسلامی، مدیر گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه امام صادق (ع)، مدير گروه نشانه‌شناسی هنرِ فرهنگستان هنر و عضو هيات علمی موسسه مطالعات روسيه، آسيای مرکزی و قفقاز (ايراس) است که تالیف ده‌ها عنوان کتاب پژوهشی در حوزه‌های دین و علوم قرآنی را در کارنامه دارد. وی در گفت‌وگو با خبرنگار ایبنا، ضمن بیان اهمیت و ضرورت تالیف این اثر، به تشریح محورهای اصلی بحث در این کتاب پرداخت که در ادامه می‌خوانیم.   محورهای اصلی و کلیت موضوع این کتاب چیست؟ كليت موضوع به اين برمی‌گردد كه ما در حوزه احاديث درگير نيازهايی در عصر حاضر هستيم كه شايد مثلا تا 100 سال اين نيازها احساس نمی‌شدند؛ مسائلی همچون عوض شدن سبک زندگی، طرح شدن مسائل جديد اجتماعی، مسائل جديد اخلاقی، مسائل علوم انسانی و استفاده از نصوص دينی در بحث علوم انسانی. علاوه بر اين موارد، انبوه شبهاتی كه در حوزه مواجهه با مسائل دينی با آن مواجه هستيم؛ در كنار هم اقتضا می‌كند كه سرمايه‌گذاری خاصی روی فهم حديث داشته باشيم. به این مفهوم كه ضروری است در اين حوزه كار بيشتری انجام شود.   در ابتدای كتاب «فقه الحديث» با تكيه بر مباحث لفظ توضيح داده‌ام كه تاكنون كارهای باارزشی در حوزه فقه‌الحديث صورت گرفته‌ و سعی کردم كه از اين پژوهشگران نيز در كتابم نام ببرم تا حق افرادی كه در اين زمينه فعاليت کرده‌اند، اَدا شود. ولی بخش‌ها و حوزه‌هايی بود كه احساس می‌كردم در آن‌ها خلأهايی وجود دارد كه ضرورت داشت كار جدی‌تری در اين حوزه‌ها صورت گيرد؛ آن خلأ نيز بيشتر جايی بود كه مباحث فقه‌الحديث به مباحث زبان‌شناسی كشيده می‌شد.   روی بخش‌هایی از حوزه فقه‌الحديث که كلاسيک‌تر و سنتی‌تر هستند، کار بیشتری صورت گرفته، ولی دقيقا حوزه‌هايی كه به مباحث زبان‌شناسی كشيده می‌شد، احساس می‌كردم كه خلأ وجود دارد. لذا با اين فكر كه بتوان حوزه‌ای از فقه‌الحديث را با تكيه بر مباحث لفظ كه در واقع بيشتر به همان مباحث زبانشناسی ارتباط پيدا می‌كرد را پوشش دهيم، باعث شد كه كتاب «فقه‌الحديث» را با تكيه بر مباحث نقل به معنا بنویسم.   دغدغه دیگر ذهنی من این بود كه حجم قابل ملاحظه‌ای از احاديث از عربی به عربی ترجمه شده‌اند، يعنی افراد به جای اينكه عين عبارت پيامبر اكرم (ص) و ائمه اطهار (ع) را نقل كنند، آن عبارات را براساس فهم خودشان با جملات ديگری نقل می‌كردند. عمده اين مساله به اينجا برمی‌گشت كه اين افراد با حديث، مانند قرآن كريم رفتار نمی‌كردند. يعنی اين باور را نداشتند كه الفاظ حديث باید به دقت صيانت شود. اين بحث از قرن اول هجری وجود داشت و ما با آن مواجه بوديم و در قرن دوم خيلی جدی‌تر شد و در اصطلاح علوم حديث به نقل به معنا شهرت پيدا کرد. در واقع آنچه كه علمای حديث به آن نقل به معنا می‌گفتند می‌توان به آن ترجمه از عربی به عربی گفت. يعنی اينكه يک عبارت عربی را به عبارت عربی ديگر برگرداندند.   مطالعه درباره ديدگاه‌هايی كه علمای حديث راجع به نقل به معنا داشتند، بخشی از كار را تشكيل داده است. همچنین مطالعه در این زمینه که انواع نقل به معنا چيست و نقل به معنا كجاها اتفاق افتاده، نیز مواردی است که در كتاب «فقه الحديث نقل به معنا» مورد بحث قرار گرفته ‌است.   هر یک از بخش‌های کتاب با چه نگاه و رویکردی تدوین شده‌اند؟ این كتاب از دو بخش تشكيل شده است؛ يک بخش، مروری بر تفكر نقل به معنا در طول تاريخ اسلام بوده كه اينجا نگاه من كاملا تاريخی است. بخش ديگر، نگاه محتوايی و تحليلی به پديده نقل به معنا از حيث وقوع آن است. اينجا من بيشتر به دنبال يک tipology يا گونه‌شناسی بودم و روش من نیز كاملا زبان‌شناسی و مشخصا تكيه مطالعاتم روی مطالعات ترجمه بود. به همين دلیل مشاهده می‌كنيد كه در كتاب درگير نظريه‌های ترجمه هم شده‌ام و سعی کردم ابتدا‌ نظريه‌های مختلف ترجمه را ارائه و بعد بيان كنم كه اين نظریه‌ها تا چه اندازه می‌توانند در بحث ما اهميت داشته باشند.   اگر خودم بخواهم درباره اين كتاب قضاوتی داشته ‌باشم، می‌توانم بگويم که‌ كتاب حاضر با عنوان «فقه الحديث نقل به معنا» بيشتر در مقام تشخيص است و به ما كمک می‌كند تشخيص دهيم كه چگونه نقل به معناهايی می‌تواند در حديث رخ دهد و احيانا با استفاده از اين الگوهای ارائه شده بتوانيم نقل به معناهای اتفاق افتاده را تشخيص دهيم.   موضوعی كه به‌عنوان يک هدف در ذهن داشتم اين بود كه اين دو كتاب از نظر من يک كتاب سومی هم بايد داشته باشد. خودم جای خالی آن را می‌بينم و به اصطلاح يک سه‌گانه است. مانند داستان‌هايی كه از سه قسمت تشكيل شده‌اند؛ در مقدمه جلد دوم کتاب هم موضوع را توضيح داده‌ام. آن كتاب سوم در واقع بايد نگاهش به علاج و راه‌حل باشد كه اگر يک پديده‌ای در نقل به معنا رخ‌ داده و اگر تصرفات لفظی كه من در آن جلد مربوط به مباحث لفظ در موردش صحبت کرده‌ام و در حديث اتفاق افتاده است؛ امروز ما در مقام استفاده از حديث چگونه می‌توانيم تشخيص دهيم كه صورت اصلی حديث كدام بوده‌ است.   البته من در مورد اسطرلاب صحبت نمی‌كنم و دقيقا دارم درباره يک متد علمی صحبت می‌كنم و برنامه من است كه در اين كتاب سوم، مدل‌هايی را برای بازسازی صورت اصلی حديث ارائه كنيم كه چگونه می‌توان صورت اصلی حديث را بازسازی كرد. برای اين كار از علم زبانشناسی تاريخی و مباحث بازسازی در علوم زبانشناسی، باستان‌شناسی و هم بازسازی در مطالعات اديان استفاده کردم. در اين سه حوزه يک سنت بازسازی وجود دارد و من سعی كردم با دستاوردهای اين سه سنت بتوانم آن‌ها را در حوزه حديث بومی‌سازی كنم و ببينيم كه چگونه می‌توان صورت اصلی حديث را شناسايی يا بازسازی كرد. منظورم از شناسايی آنجایی است كه صورت اصلی حديث هنوز در كتاب‌های ما وجود دارد. در ادامه بايد تشخيص دهيم كه كداميک صورت اصلی و كداميک صورت ثانوی است و منظور من از بازسازی جايی است كه ما فقط صورت‌های ثانوی را داريم و صورت‌های اصلی در كتاب‌های ما نيست، تا بتوانيم با آنچه كه هست آنچه را كه نيست بازسازی كنيم. كار خيلی سخت و پيچيده‌ای است، ولی به‌نظر من شدنی است و من دارم روی اين موضوع كار می‌كنم كه بتوانم به‌عنوان كتاب سوم آن‌را عرضه كنم.   تالیف كتاب سوم در چه مرحله‌ای قرار دارد؟ تئوری‌های كتاب شكل داده شده‌، نمونه‌های محدودی برای كتاب پيدا و كار شده ‌است. حتی در قالب يک دوره فقه‌الحديث اين مباحث را در دانشگاه امام صادق (ع) ارائه کرده‌ام. در حال حاضر در مرحله تبدیل به متن و ویرایش و ساماندهی نهایی قرار دارد.     ارائه اين كتاب در قالب يكی از واحدهای اصلی رشته الهيات است؟ در رشته علوم قرآن و حديث، چهار واحد درسی به نام فقه‌الحديث داريم كه در قالب آن درس اين مباحث را ارائه کرده‌ و روی تعدادی از احاديث نیز پياده‌سازی كرديم. ولی اينكه به يک مدل ساخت‌يافته‌ تبديل شود، به زمان و کار بیشتری نیاز است.     (احمد پاکتچی - اختتامیه سی‌وچهارمین دوره جایزه کتاب سال) آيا پژوهش ديگری كه مكمل اين كار پژوهشی باشد، وجود دارد؟‌ به نحوی كه اگر آن كار پژوهشی به اتمام برسد در تكميل و رفع خلأهای اين طرح موثر باشد؟ صد در صد. در مطالعات احاديث دو بال داريم؛ مطالعات نقد حديث و مطالعات فقه الحديث. اگر تنها در يكی از اين دو مورد بدون توجه به محور ديگر پيشرفت داشته باشيم ،چون اين دو محور همانند دو بال يک پرنده هستند، پرنده ما پرواز مناسبی نخواهد داشت. قطعا در حوزه نقد حديث نيز بايد پيشرفت‌های خوبی داشته‌ باشيم. در خود فقه‌الحديث هم ادعايی ندارم و اگر حتی كتاب سوم هم چاپ شود، ادعای من اين است كه من با اين سه كتاب، آن بخشی از فقه‌الحديث را پوشش داده‌ام و قصد دارم پوشش دهم كه ارتباطات ميان‌رشته‌ای با زبان‌شناسی و مساله زبان پيدا می‌كند. به هر حال فقه‌الحديث حوزه‌های ديگری هم دارد و تاکنون كارهای خوبی در اين زمينه از سوی برخی از محققان حوزه و دانشگاه صورت گرفته، ولی هنوز جای خالی در اين حوزه زياد داريم.   آيا صرفا تحقيقات و پژوهش‌هايی كه انجام می‌دهيد در حوزه زبان‌شناسی است؟   در بخش نقد حديث، در كتاب «نقد متون دينی» که پياده شده درس‌های من بوده که در قالب درسنامه چاپ شده؛‌ كاملا درگير نقد حديث بوده‌ام. به شكل‌های مختلفی هم در قالب مقالات به كارهای نقد حديث پرداخته‌ام. اخيرا نيز كتابی در دست انتشار دارم كه مجموعه مقالاتی در زمینه ارزيابی احاديث طبی بوده كه حوزه‌ای از نقد حديث هست. تا جايی كه بضاعت بنده و ساير همكاران بوده‌، كارهايي را انجام داده‌ايم، ولی حوزه بسيار بازی است و و جای کار زيادی دارد كه پژوهشگران بسیاری بتوانند در اين حوزه اين مسير را طی كنند. لذا به يک مشاركت جمعی احتياج دارد.   حوزه نقد حديث و فقه‌الحديث بستر مناسب و زمينه‌های بسیاری برای انجام تحقيقات دارد. به‌عنوان مثال درباره بحث فقه‌الحديث، مساله‌ای با عنوان «علاج تعارض حديث» بسيار اهميت دارد. توضيح آنكه اگر احاديث با هم تعارض داشته باشند، چگونه باید به علاج آن‌ها پرداخت كه بحثی بسيار پيچيده‌ است. كارهای بسيار خوبی در اين زمينه انجام شده‌، ولی هنوز راه نرفته زياد داريم.   از آن طرف به‌عنوان مثال محققان مختلف علوم انسانی در حوزه‌هایی همچون اقتصاد، علوم سياسی، علوم تربيتی و جامعه‌شناسی به احاديث هجوم می‌آورند كه بتوانند مشكلات بومی‌سازی خود را حل كنند و اين در حالي است كه ما در حوزه حديث و حديث‌پژوهی هنوز كمبودهای زيادی داريم و اين مساله حوزه حديث‌پژوهشی را به فضايی خام و تا اندازه‌ای خطرآفرين تبديل می‌كند. اگر افرادی كه از اين احاديث استفاده می‌كنند،‌ به فنون فقه‌الحديث و نقد‌ حديث مجهز نباشند، ممكن است لغزشگاه‌هايی در اين زمینه وجود داشته باشد. نگران اين هستيم و به اين فكر می‌‌كنيم كه بتوان اين آسيب‌ها را به حداقل رساند و بتوان ابزارها و زمینه‌های لازم را برای افرادی كه در اين زمينه كار می‌كنند، فراهم كرد.   فرآيند تحقيق تا مرحله نگارش و تدوين كتاب چه مدت زمان برد؟ حدود 20 سال يادداشت‌برداری‌ها زمان برد، سه سال ارائه و دو سال نیز تدوين آن طول كشيد. پروسه تحقیق و تدوین تا چاپ این کار در مجموع حدود 25 سال بود. البته اين بدان معنا نيست كه كار من در طول اين 25 سال تنها نگارش اين كتاب بوده، بلكه يادداشت‌برداری برای اين كتاب هم بخشی از يادداشت‌برداری‌های من بوده‌ است. افرادی هم كه كتاب را ببينند می‌توانند درک كنند كه پيدا كردن اين مثال‌ها كار يک هفته و يک ماه و يک سال نيست و اين مثال‌ها در طول سال‌های متمادی پيدا و انجام شده است.   تالیف اين كتاب‌ها در قالب یک تيم پژوهشی صورت گرفته يا به‌صورت انفرادی انجام شد؟ به این دلیل که موضوع چند رشته‌ايست و نمی‌توان تيم مناسبی را دور هم جمع کرد تا كار را به‌صورت تيمی انجام داد، پژوهش به‌صورت انفرادی انجام می‌شود. كار در حال انجام است و اميدوارم   به زودی امكان عرضه‌ آن وجود داشته‌ باشد.     نگارش اين كتاب‌ها و انجام اين طرح پژوهشی آیا از سوی سازمان و يا مركز پژوهشی خاصی حمايت شده است؟ فرايند تهيه و چاپ اين دو كتاب در دو مرحله صورت گرفته ‌است. يک مرحله آن دو دهه مطالعات من است. ارائه واحدهای درسی دانشگاهی (فقه الحديث يک و فقه الحديث دو) در مرحله كارشناسی ارشد که در چندين مرحله صورت گرفت فرصت خوبی بود برای اينكه بتوانيم نقطه ضعف‌های كار را برطرف و حفره‌ها را شناسايی کنیم تا نهايتا موادی تهيه شود. وقتی اين مواد تهيه شد، اين طرح پژوهشی مربوط به دو كتاب «فقه الحديث نقل به معنا» و «فقه الحديث نقل به لفظ» را در قالب يک طرح پژوهشی با معاونت پژوهشی دانشگاه امام صادق (ع) سامان دادم. يعنی عملا بعد از دو دهه مطالعه و در ادامه جمع‌آوری مباحث، حدود سه سال در چند دوره متوالی اين مطالب را در كلاس درس عرضه ‌كرديم و به‌عنوان يک طرح پژوهشی تعريف شد. حاصل اين تحقيقات دو كتاب «فقه الحديث نقل به معنا» و «فقه الحديث نقل به لفظ» بود.   مخاطبان اين آثار چه کسانی هستند و مطالعه آن‌ها را به چه كسانی توصيه می‌كنيد؟ اين دو كتاب و كتاب جديدی كه چاپ خواهد شد، تنها مختص دانشجويان رشته الهيات نيست. بخشی از اين كتاب قطعا برای كسانی كه در رشته الهيات و علوم قرآن و حديث تحصيل می‌كنند، مفيد خواهد بود و می‌توانند از اين منابع استفاده كنند. در خود رشته الهيات پژوهشگرانی كه در حوزه فقه تحقيق می‌كنند نیز می‌توانند از اين كتاب بهره‌مند شوند. به‌غیر از رشته الهيات به‌نظر من اين كتاب‌ها برای دو گروه مفيد خواهد بود. زمانی كه در حال نگارش اين كتاب‌ها بودم اين دو گروه را درنظر داشتم و به‌گونه‌ای كار كردم كه بتوانم با اين دو گروه ارتباط برقرار كنم. يكی از اين دو گروه، پژوهشگران حوزه تلفيق علوم اسلامی و علوم انسانی هستند. در واقع كسانی كه می‌خواهند به اسم تلفيق يا بومی‌سازی از نصوص دينی برای توسعه علوم اسلامی استفاده كنند را به‌عنوان مخاطبان اين كتاب‌ها درنظر گرفته‌ام كه اين افراد بدانند كه واقعیت و جنس احاديث چيست. این گروه از مخاطبان در داخل دانشگاه امام صادق (ع) هم حضور دارند.   گروه ديگر، پژوهشگران حوزه زبان‌شناسی و به‌طور خاص مطالعات ترجمه بوده‌ كه فكر می‌كنم عملا بازخورد مساله اينگونه بوده‌، دوستانی كه در حوزه زبانشناسی كار می‌كنند و ارتباط خاصی هم با الهيات ندارند،‌ خوشبختانه به اين كتاب اقبال نشان دادند، به این دليل كه پژوهش حاضر، مورد مناسبی از كاربرد نظريه‌های ترجمه است، چون نظريه‌ها در كاربرد خودشان را بهتر نشان می‌دهند تا اينكه در يک فضای تخيلی ارائه شوند. همكاران ما كه در اين رشته فعاليت می‌كنند نیز ابراز لطف كرده و برای درس‌های مطالعات ترجمه، اين كتاب را به دانشجویان توصيه كرده‌اند.   برای مطالعه اين كتاب نیاز به پيش‌زمينه دانشی خاصی است؟ آیا دانشجويانی كه رشته تخصصی آن‌ها علوم قرآن و حديث نیست، آيا خواهند توانست بدون داشتن پيش‌زمينه از اين كتاب استفاده کنند؟ تلاش كرده‌ام هر آنچه را نياز به توضيح دارد، بیان کنم و خيلی به اينكه مخاطب چه گروه خاصی است، تكيه نكرده‌ام. اگر برخی از عبارات نيز ثقيل باشند به اين مساله برمی‌گردد كه گاهی اوقات نويسنده نمی‌تواند بيش از آن مطلب را شرح و بسط دهد، ولی تلاش کرده‌ام مطالب را به‌گونه‌ای بيان كنم كه افرادی هم كه پيش‌زمينه خاصی ندارند، بتوانند از كتاب استفاده کنند.   به‌نظر شما آيا محورهايي كه در اين كتاب‌ها مورد بحث و بررسی قرار گرفته، ظرفيت اين را دارند كه دانشجو با محوریت هریک از آن‌ها به تدوين رساله يا پايان‌نامه بپردازد؟ بله. با وجود اينكه ظاهر كتاب چند صد صفحه است، ولی وقتی خودم كتاب را می‌نوشتم، واقعا احساس فشار می‌كردم. يعنی احساس می‌كردم كه جای کافی نيست بعضی از مطالب كتاب را توضيح دهم. شايد اگر كسی بخواهد با تمركز بر يک بخش به تحقيق در قالب پايان‌نامه و رساله بپردازد، اين ظرفيت وجود دارد. ]]> دین‌ Sun, 21 Jan 2018 06:27:44 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/256849/الفاظ-حديث-باید-دقت-صيانت-شود «کشف‌الاسرار» بزرگترین تفسیر عرفانی کامل قرآن به زبان فارسی است http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/256806/کشف-الاسرار-بزرگترین-تفسیر-عرفانی-کامل-قرآن-زبان-فارسی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، رساله «ریشه‌یابی اقوال صوفیه در نوبت ثلاثه کشف‌الاسرار میبدی» اثر بهدخت نژاد‌حقیقی، در هفتمین دوره جایزه فتح‌الله مجتبایی، به‌عنوان اثر تقدیری معرفی شد. بهدخت نژاد‌حقیقی، دارای مدرک دکترای زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه شهید بهشتی در گفت‌وگو با خبرنگار ایبنا، با اشاره به این که رساله‌اش در ادامه پژوهش‌های چندین‌ساله در این حوزه تالیف شده، بیان کرد: موضوع پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد من «تفاوت‌های ایدئولوژیک ترجمه‌های کهن قرآنی» بوده که تبدیل به کتاب شد. در ادامه پژوهش در این حوزه، در مقطع دکترا علاقه داشتم روی تفسیر عرفانی قرآن کار کنم و با توجه به اینکه یکی از ترجمه‌هایی که در این کار مورد بررسی قرار گرفت، «کشف‌الاسرار» میبدی بود، شفیعی کدکنی که استاد راهنمای من در پایان‌نامه ارشد، «کشف‌الاسرار» را پیشنهاد داد.   این پژوهشگر ادامه داد: «کشف‌الاسرار» در سه نوبت ترجمه و تنظیم شده که به ترتیب شامل ترجمه تحت‌اللفظی، احکام فقهی و شأن نزول و تفسیر عرفانی آیات است. «کشف‌الاسرار» میبدی، مجموعه‌ای بزرگ از اقوال صوفیه است و تفسیر عرفانی چندان مورد قبول دیگر مفسران و اهل قلم نیست. میبدی در این تفسیر عرفانی، اقوال صوفیه درباره مسائل مختلف را به‌  شکل آیات قرآن ربط داده که هم تفسیر را پربارتر کرده و هم حکم تأییدی از پیشینیان است.   نژاد‌حقیقی گفت: میبدی در نوبت سوم، اقوال را از منابع مختلف استخراج کرده و چون تا مدت‌ها گمنام بوده، تفسیر وی را به خواجه عبدالله انصاری منسوب می‌دانستند، از این‌رو شناسایی منابع مورد استفاده میبدی کار بسیار سختی است. برخی گفته‌های صوفیان که در منابع بعدی نیز آمده در نوبت سوم اثر میبدی ارائه شده است و انگار «کشف‌الاسرار» یک حلقه واسطه برای متون ابتدایی در پنج قرن نخست و دو قرن بعد از میبدی است.   نویسنده کتاب «تفاوت ترجمه‌های قرآن از منظر ایدئولوژیک»، افزود: کشف هویت این تفسیر به شناخت ریشه‌های کهن کمک می‌کند و نشان می‌دهد که ذات جمله و کلام اهمیت دارد نه گوینده و نویسنده آن. این اقوال در کنار هم، جهان‌بینی گوینده را برای ما مشخص می‌کند و انگار در هر دوره و زمان، به تناسب استفاده‌هایی که از اقوال می‌شد، گوینده را تغییر می‌دادند.   این پژوهشگر برتر همچنین با اشاره به حجم بالای کار، اظهار کرد: نوبت سوم «کشف‌الاسرار» حدود 2 هزار و 500 صفحه است و این مساله حجم کار را بسیار زیاد کرد. کار من در 2 دو بخش انجام شد: نظری و شبه‌نظری. روی اقوال به ترتیب سوره‌ها تا پایان تفسیر بررسی صورت گرفت. حدود 60 تا 70 صفحه از کار در بخش نخست و بقیه حجم رساله روی بخش دوم است. در بخش نخست، تصویر جدیدی از میبدی از بین نوشته‌هایش عرضه شد، تصویری که تاکنون به آن‌صورت از او وجود نداشته است؛ تصویر یک مفسر و یک معلم. این بررسی نشان داد که میبدی تفسیرش را به قصد آموزش نوشته است. میبدی ‌به‌طور مشخص برای تفسیر خود، زبان فارسی را انتخاب کرد. این تفسیر، نخستین و بزرگترین تفسیر عرفانی کامل قرآن به زبان فارسی است.     نژاد‌حقیقی گفت: «کشف‌الاسرار» یک طبقه‌بندی برای تفکر میبدی در عالم عرفان بوده که در سه نوبت ارائه شده است. نتیجه این پژوهش نشان می‌دهد که میبدی در تفسیرش در زمینه ارجاعات به دیگر کتاب‌ها و انتخاب اقوال، دقیق عمل کرده و مشخص می‌شود که وی محقق بسیار خوبی بوده که گذشته را نیز خوب می‌شناسد. کار روی این تفسیر، تا حدی گذشته تفسیری ما را روشن می‌کند.   نویسنده رساله «ریشه‌یابی اقوال صوفیه در نوبت ثلاثه کشف‌الاسرار میبدی»، درباره برخی ویژگی‌های این پژوهش، افزود: تاکنون کارهای زیادی به شکل‌های مختلف در این زمینه انجام شده، ولی من در این پژوهش در بخش عملی به جزئیات بسیاری اشاره و در ذیل هر آیه نیز تعداد زیادی قول ارائه کردم. کار متمرکز روی این رساله حدود 2 سال زمان برد و البته برای این‌که شکل کار برایم روشن شود، از قبل هم اطلاعاتی را جمع‌آوری کرده بودم. در این پژوهش، دوره 10 جلدی «کشف‌الاسرار» را به‌طور کامل بررسی کردم و حامی معنوی من در این کار،  محمدرضا شفیعی کدکنی بود. در نظر دارم این پژوهش را نیز در قالب کتاب منتشر کنم، ولی چون کار از لحاظ نقل اقوال پیچیده است، مدتی زمان می‌برد تا برای چاپ آماده شود.   ]]> دین‌ Sat, 20 Jan 2018 07:18:54 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/256806/کشف-الاسرار-بزرگترین-تفسیر-عرفانی-کامل-قرآن-زبان-فارسی نهج‌البلاغه می‌تواند به‌عنوان یک اثر ادبی شاخص مطرح باشد http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/256810/نهج-البلاغه-می-تواند-به-عنوان-یک-اثر-ادبی-شاخص-مطرح-باشد به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، کتاب «ارتباط نهج‌البلاغه با قرآن» تالیف مجید معارف و حامد شریعتی‌نیاسر، در گروه «دین» و شاخه «حدیث» از سی و پنجمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی، به‌عنوان یکی از 2 نامزد نهایی دریافت جایزه معرفی شده است. مجید معارف در گفت‌وگو با خبرنگار ایبنا با اشاره به اینکه ارتباط نهج‌البلاغه با قرآن، یک مصداق از ارتباط کلی قرآن با حدیث یا همان کتاب با سنت است، بیان کرد: براساس روایاتی که از پیامبر در دست داریم و به وسیله امامان شیعه مانند امام محمدباقر (ع) و امام صادق (ع) بازگو شده‌اند، به‌طور کلی یکی از معیارهای اعتبار حدیث، همسویی آن با قرآن کریم است.   رئیس دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران، ادامه داد: طبق این روایات، پیامبر (ص) به ما آموزش داده که اگر حدیثی را شنیدیم برای اطلاع از صحت و سقم، آن‌را با قرآن تطابق دهیم، اگر با قرآن موافق بود می‌توان به عنوان حدیث صحیح و معتبر پذیرفت، در غیر این‌صورت باید آن‌را کنار گذاشت، چون فرض دینی ما این است که پیامبر (ص) و ائمه (ع) برخلاف قرآن حرف نمی‌زنند.   نویسنده کتاب «غدیر در پرتو کتاب و سنت» گفت: اعتبارسنجی حدیث با قرآن، همیشه برای حدیث‌پژوهان بحث مهمی بوده است. ارتباط احادیث با قرآن را برای احراز صحت یا نادرستی حدیث به‌عنوان یک قاعده کلی باید بسنجیم. نهج‌البلاغه که سخنان امیرالمومنین (ع) بوده، مصداقی از حدیث است و گفتیم که قول و تقریر معصوم نیز همان حدیث است و نهج‌البلاغه هم خارج از قول و سیره امام علی (ع) نیست. نهج‌البلاغه شامل سه بخش خطبه‌های امیرالمومنین (ع)، نامه‌های حضرت امیر (ع) خطاب به قضات، امرا، مسئولان و استانداران و همچنین حکمت‌های امیرالمومنین (ع) است. بنابراین نهج‌البلاغه یکی از مصادیق حدیثی است که باید اعتبار آن را با قرآن بسنجیم.   معارف افزود: در این ارتباط چند موضوع مهم مشخص می‌شود که نخستین آن‌ها مسئله احراز همسویی نهج‌البلاغه با قرآن است. مجموعه آموزه‌های نهج‌البلاغه، هیچ‌گونه مغایرتی با آموزه‌های قرآن ندارد. نهج‌البلاغه از نظر موضوعی به مسائلی همچون توحید و خداشناسی، اهل‌بیت، نبوت، معاد و مسائل اخلاقی، سیاسی، اجتماعی، عبادی، عرفانی و فلسفی اشاره دارد. امیرالمومنین (ع) در مناسبت‌های مختلف صحبت‌هایی درباره این موضوعات بیان کرده که قرآن هم این موضوعات را دربردارد. در این مقایسه می‌بینیم که چقدر نهج‌البلاغه و قرآن همسو هستند و خواننده گاهی احساس می‌کند نهج‌البلاغه به‌مثابه تفسیری برای قرآن است. به این مضمون که موضوعی به‌طور مجمل در قرآن بیان شده و همان موضوع در نهج‌البلاغه به‌طور تفصیلی ارائه شده است.   نویسنده کتاب «جوامع حدیثی اهل سنت» در اینباره توضیح داد: پس از اینکه از نظر محتوایی، همسویی این دو را احراز می‌کنیم، این تطبیق، سند و دلیلی بر اعتبار و عظمت نهج‌البلاغه می‌شود. وقتی این همسویی احراز شود، اعتبار و اصالت به نهج‌البلاغه تعلق می‌گیرد و در سایه آن بسیاری از شک و شبهه‌ها را می‌توان برطرف کرد. هنوز هم افرادی هستند که در خطبه‌های نهج‌البلاغه شک می‌کنند که می‌توانند با مقایسه آن با قرآن، میزان موافقت یا مخالفت را احراز کنند. نهج‌البلاغه از زبان کسی صادر شده و به قلم کسی نوشته شده که شاگرد و تربیت‌شده مکتب قرآن است. ما شیعیان تردیدی نداریم که حضرت علی (ع) هرجمله‌اش برداشت و دریافت و استنباط قرآن است. اما هستند کسانی که ممکن است نسبت به اعتبار و اصالت نهج‌البلاغه به‌عنوان یک متن حدیثی شبهاتی داشته باشند.   رئیس دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران همچنین با اشاره به این موضوع که نهج‌البلاغه مجموعه‌ای از همه سخنان امیر‌المومنین (ع) یا نامه‌های آن حضرت نیست، بلکه منتخبی از رهنمودهای امام و خطبه‌ها و نامه‌ها و سخنان است، اظهار کرد: این انتخاب از سوی سید رضی صورت گرفته که اندیشمند بزرگ شیعه در اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم است. سید رضی به‌دنبال این بوده که منتخبی از سخنان امیر‌المومنین (ع) را جمع‌آوری کند که دارای بلاغت و فصاحت بیشتری نسبت به دیگر سخنان باشند. در واقع وی با تقسیم سخنان امام به بلیغ و اَبلَغ، موارد ابلغ را در نهج‌البلاغه جمع‌آوری کرده، یعنی بخش‌هایی که از موازین بلاغی بالاتری برخوردارند. در گذشته نیز کسانی که می‌خواستند، ملکه بلاغت و ذوق در وجودشان تقویت شود یک دور نهج‌البلاغه را به‌عنوان یک کارگاه علمی در پرورش ذوق بلاغی می‌خواندند. افرادی مانند ابن نباته مصری و عمربن عبدالعزیز مدتی با نهج‌البلاغه مأنوس بودند چراکه نهج‌البلاغه و سخنان امیرالمومنین (ع) بر پرورش ذوق بلاغی موثر است.   معارف گفت: جدا از مباحث محتوایی، اخلاقی و عبادی، نهج‌البلاغه می‌تواند به‌عنوان یک اثر ادبی شاخص مطرح باشد. از طرف دیگر قرآن معجزه است و از جهات فصاحت و بلاغ بی‌نظیر است. نهج‌البلاغه نیز به‌عنوان یک اثرِ ممتازِ بلاغت عربی مطرح است. در کتاب «ارتباط نهج‌البلاغه با قرآن» در مقایسه سبک ادبی نهج‌البلاغه با سبک ادبی قرآن، نتایجی حاصل شد مبنی بر اینکه امیرالمومنین (ع) در نحوه سخن گفتن به‌شدت تحت‌تاثیر سبک ادبی قرآن بوده است. اگر قرآن مبتنی بر سجع است، سبک ادبی نهج‌البلاغه هم از این قاعده ادبی پیروی می‌کند. در قرآن انواع آرایه‌های ادبی مانند تشبیه، کنایه، استعاره، تمثیل و مجاز وجود دارد که در نهج‌البلاغه هم دیده می‌شود.   این پژوهشگر حوزه دین و قرآن و حدیث، افزود: امیرالمومنین (ع)، یک انسان بلیغ و طلیق‌اللسان بود و می‌توانست مانند یک شاعر زیبا صحبت کند، البته نه حضرت علی (ع) شاعر است و نه قرآن شعر، ولی هر دو زیبایی‌های ادبی و بلاغی خاص خود را دارند. چهار فصل از فصول چهارده‌گانه کتاب، به مقایسه سبک ادبی نهج‌البلاغه با قرآن اختصاص دارد. در نهج‌البلاغه، قرآن حضور جدی دارد. در بیانات امام علی (ع) استناد، استشهاد و اشاره به آیات قرآن فراوان به‌کار رفته و این موضوع را در چند فصل با‌ عنوان کاربرد آیات قرآن و علوم قرآنی در نهج‌البلاغه مورد بررسی قرار دادیم.   نویسنده کتاب «ارتباط نهج‌البلاغه با قرآن»، بیان کرد: بخشی از کتاب به این موضوع اختصاص دارد که قرآن چه حضور و کاربردی در نهج‌البلاغه دارد و کلمات امیر‌المومنین (ع) تا چه میزان می‌تواند آیات و مفاهیم قرآن را بازتاب دهد. حضرت علی (ع) به‌عنوان یک شاهد وقتی می‌خواهد «زهد» را معنی کند می‌گوید که زهد مابین دو جمله است؛ نسبت به آنچه از دست‌تان رفت غمگین نباشید و تأسف نخورید و نسبت به آنچه از نعمات و موقعیت‌ها به‌دست شما می‌رسد، ذوق‌زده نشوید. از این‌گونه آموزه‌ها در نهج‌البلاغه فراوان است.   کتاب «ارتباط نهج‌البلاغه با قرآن» در 380 صفحه به بهای 17 هزار تومان در سال 1395 با همکاری بنیاد نهج‌البلاغه و سازمان سمت راهی بازار نشر شده است.   ]]> دین‌ Fri, 19 Jan 2018 05:30:00 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/256810/نهج-البلاغه-می-تواند-به-عنوان-یک-اثر-ادبی-شاخص-مطرح-باشد دین رسانه‌ای، خاستگاه وحیانی دارد یا اجتماعی؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/256804/دین-رسانه-ای-خاستگاه-وحیانی-یا-اجتماعی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، کتاب «دین رسانه‌ای، آثار و پیامدها: تبیین و بررسی حضور مفاهیم دینی در رسانه‌های جمعی و الکترونیکی» عصمت‌الله احمدی رشاد، در گروه «دین» و شاخه «کلیات اسلام» از سی و پنجمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی، به‌عنوان یکی از 9 نامزد نهایی دریافت جایزه معرفی شده است. عصمت‌الله احمدی رشاد، در گفت‌وگو با خبرنگار ایبنا، با اشاره به اینکه این کتاب حاصل تلاش تقریبا دوساله وی درباره پژوهش‌های مرتبط با رسانه و دین است، بیان کرد: اصل ایده این اثر، برگرفته از پایان‌نامه کارشناسی ارشد من در جامعة‌المصطفی بود. در تحقیقات میدانی نیز در کابل از دانشجویان سوال کردم که مفاهیم دینی رسانه در نگاه شما چگونه است و چه تاثیری بر شما دارد؟     این پژوهشگر حوزه دین ادامه داد: موضوع عرضه مفاهیم دینی در عصر رسانه‌ها این سوال را برایم ایجاد کرد که چه نگاهی باید به دینی که از رسانه‌ها عرضه می‌شود، داشته باشیم؛ آیا دین واقعی است یا دینی که اجتماعی و رسانه‌ای شده؟ گمان می‌کنم در این کتاب تا حد زیادی به این پرسش اساسی پاسخ گفته باشم. در این اثر، خاستگاه دین بررسی شد به این معنی که آیا در عصر رسانه‌ها هنوز خاستگاه اصلی دین باقی مانده و منبع وحیانی دارد یا به سمت یک خاستگاه عرفی و عمومی رفته است.   نویسنده کتاب «دین رسانه‌ای، آثار و پیامدها»، محور اصلی این پژوهش را رسانه‌های تصویری مانند تلویزیون و ماهواره و در سطح پایین‌تر اینترنت و فضای مجازی برشمرد و گفت: مطالب کتاب در ذیل چهار فصل با عنوان‌های «ادبیات و مفاهیم»، «چارچوب‌های نظری رسانه و دین»، «ابعاد اجتماعی و دینی رسانه ای شدن»، آثار و پیامدهای حضور دین در رسانه‌های تکنولوژیک و نتیجه، تدوین شده است. در فصل سوم، ابعاد اجتماعی و دینی رسانه‌ای شدن در سه سطح کلان، میانه و خُرد مورد بررسی قرار گرفت. در فصل چهارم نیز بیشتر به آثار مثبت حضور دین در رسانه‌ مانند اجتماعی و همه فهم شدن دین، بحث خوداجتهادی و چالش‌های مربوط به مرجعیت دینی در عصر رسانه‌ها اشاره و بر آن‌ها تاکید شده است.   احمدی رشاد افزود: به‌طور کلی مباحث دین در رسانه‌ها در دو بخش کلان بیان می‌شود؛ رسانه دینی و دین رسانه‌ای. آنچه در ادبیات متعارف دین و رسانه وجود دارد، بیشتر حول محور رسانه دینی بوده و کمتر پژوهش‌ها به دین رسانه‌ای پرداخته‌اند. پژوهشگران و متفکران زیادی به این مباحث پرداخته‌اند و بیشتر درصدد این بوده‌اند تا صفتی با عنوان «رسانه دینی» برای رسانه بتراشند، ولی هدف من در این کتاب این بوده که بگویم چیزی که از سوی رسانه مطرح می‌شود، نوعی دینداری به مردم عرضه می‌کند.   نخستین چاپ کتاب «دین رسانه‌ای، آثار و پیامدها: تبیین و بررسی حضور مفاهیم دینی در رسانه‌های جمعی و الکترونیکی» در 336 صفحه قطع وزیری به بهای 45 هزار تومان در سال 1395 از سوی انتشارات بوستان کتاب راهی بازار نشر شده است.  ]]> دین‌ Thu, 18 Jan 2018 05:30:00 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/256804/دین-رسانه-ای-خاستگاه-وحیانی-یا-اجتماعی ارائه یک قرائت انسانیِ اعتدالیِ خردمندانه از قرآن بسیار ضرورت دارد http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/256772/ارائه-یک-قرائت-انسانی-اعتدالی-خردمندانه-قرآن-بسیار-ضرورت حجت‌الاسلام والمسلمین محمدعلی مهدوی‌راد در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، درباره راهکارهای خارج کردن نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم از حالت نمایشگاهی صِرف و هدایت آن به سمت محتوایی‌شدن، بیان کرد: نمی‌شود نمایشگاه قرآن برگزار شود و از برآیند و نتایج پژوهش قرآن‌پژوهان در نمایشگاهی که به نام قرآن است، غافل و بی‌اطلاع باشیم، لذا در جلسات پیشنهاد دادم در فرصت چندماهه تا شروع نمایشگاه، حداقل در حد کشورهای عربی مثل عراق و لبنان و سوریه که می‌توانند با ما ارتباط داشته باشند و یا ناشران کشورهای دیگر که با ما ارتباط فرهنگی ندارند از طریق کشورهای ذکر شده، بتوانیم کتاب‌های قرآنی به‌روز را جذب و در نمایشگاه عرضه کنیم.   این نویسنده و قرآن‌پژوه ادامه داد: برای به‌روز بودن کتاب‌های خارجی ما در نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، بازه پنج‌ساله را برای این مفهوم درنظر می‌گیریم، ولی گمان می‌کنم برای نمایشگاه قرآن اگر کتاب‌های 10 سال اخیر جهان اسلام را بیاوریم، مناسب باشد به این دلیل که ما با این کشورها ارتباط نداریم. به برخی از کشورهای عربی که سفر می‌کنم، کتاب‌های موردعلاقه‌ام را مشاهده می‌کنم که 20 سال قبل چاپ شده و آن‌ها ندیده بودم. این موضوع به‌نظر من خیلی مهم است، اگر انجام شود.   عضو شورای سیاستگذاری بیست و ششمین  نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم، گفت: در نمایشگاه مسقط با برخی از ناشران خوب اردنی که صحبت کردم، به‌حق یا ناحق بیان می‌کردند که ما جرأت نمی‌کنیم به ایران بیاییم. به آن‌ها گفتم این تصور شما بیشتر ناشی از فضاسازی است و این ناشران در پاسخ بیان کردند که از جانب شما و دولت شما مشکلی نداریم، ولی وقتی برگردیم با دولت خودمان به مشکل برمی‌خوریم. نکته عجیب این بود که آن‌ها به خوبی بازار کتاب ایران را می‌شناختند و به آن علاقه داشتند. یکی از ناشران موفق به من توصیه می‌کرد که ناشران لبنانی را با آن‌ها مرتبط کنیم تا بتوانند کتاب‌هایشان را از طریق ناشران لبنانی در ایران عرضه کنند.   مهدوی‌راد افزود: پیشنهاد دیگرم در جلسه سیاستگذاری این بود که یک سلسله سخنرانی‌های جدی را در نمایشگاه قرآن برگزار کنیم، نه نشست‌های روزمره و باری به هر جهت. به تعداد افرادی که در این نشست‌ها حضور پیدا می‌کنند هم فکر نکنیم، حتی اگر 5 نفر باشند. در این راستا با سازمان صدا و سیما توافقی برای ضبط و پخش این جلسات صورت گیرد و البته به سخنرانی هم که دعوت می‌شوند باید تاکید شود که حتما موضوع مناسبی را با مطالعه کافی ارائه دهد.   دبیر علمی جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی، با اشاره به موضوعات پیشنهادی برای این جلسات، اظهار کرد: اگر بناست که بحث‌های قرآنی مطرح شود، امروز با توجه به فضای جهان اسلام و جریان‌هایی که خودمان با آن مواجهیم، یک قرائت انسانیِ اعتدالیِ خردمندانه از قرآن بسیار ضرورت دارد. پیام قرآن، پیام خرد است، چون از همان آغاز با دانش و قرائت به معنای فهم دقیق همراه است. به تعبیر لطیف حضرت علی (ع)، پیامبران آمده‌اند گنجینه‌های پنهان خردمندی را زنده کنند که انسان با خردمندی حرف بزند، با خردمندی موضع بگیرد و حرکت کند؛ بحث‌ها باید به این سمت و جهت هدایت شود. موضوع اعتدال بسیار مهم است، چراکه امروز جهان اسلام به افراط بسیار شدیدی مبتلا است. جهان اهل سنت هم که این جریان افراطی از دل آن‌ها بیرون آمده، نگران هستند و در این زمینه کتاب‌ها و مقاله‌های زیادی می‌نویسند، موضع دارند و دنبال راه‌حل می‌گردند. ما هم گرایش‌های افراطی و قرائت افراطی داریم.   سردبیر نشریه «آیینه پژوهش» گفت: من باور دارم که حتما باید مفاهیم و آموزه‌های قرآنی در کنار مفاهیم عترت و آموزه‌های اهل بیت (ع) دیده شود. اگر این دو در کنار هم حرکت کنند، گمان می‌کنم اتفاق مهمی رخ خواهد داد. علامه طباطبایی در «المیزان» نکات بسیار مهمی را مطرح کرده که پیوند ائمه (ع) با قرآن چه نوع پیوندی است؛ معلمی یا مفسری؟ جایگاه ائمه (ع) این است که یک آیه را تفسیر کنند و در حدی که می‌توانیم تفسیر درست را به‌دست بیاوریم از آن استفاده کنیم و یا اینکه ائمه (ع) حتی آنجایی هم که تفسیر می‌کنند، می‌خواهند به‌عنوان یک معلم به ما بگویند که قرآن را چگونه تفسیر و چگونه از آن استفاده و با آن تعامل برقرار کنیم. اگر این فضا در نمایشگاه قرآن در چند جلسه مورد بحث و بررسی قرار گیرد که از نشستن در ساحت قرآن چه بهره‌هایی در همه زمینه‌ها می‌توانیم بگیریم، بسیار مفید است. باید از باری به هرجهت بودن نشست های نمایشگاه که فقط یک نفر دقایقی برای عده‌ای صحبت کند و در نهایت هم چیزی از آن حاصل نشود، خود را رها کنیم. تعداد افراد متخصصی که هم بتوانند از طریق فرهنگ و زبان قرآنی، درباره موضوعات مختلف سخن بگویند، کم نیست. به اعتقاد من از این مسیرها می‌توان نمایشگاه قرآن را محتوایی‌تر برگزار کرد.   مهدوی‌راد در پایان بیان کرد: عبدالهادی فقهی‌زاده، بسیار انسان پرشور، اهل تأمل، دقت و متدینی است. باور دارم اگر در جلسات سیاستگذاری نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم، مواردی قابل قبول در چارچوب برنامه ارائه شود، قدرت اجرای آن‌ها را دارد.  ]]> دین‌ Wed, 17 Jan 2018 08:52:51 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/256772/ارائه-یک-قرائت-انسانی-اعتدالی-خردمندانه-قرآن-بسیار-ضرورت ارائه یک الگوی مطلوب سیاستگذاری فرهنگی در ارتباط با مسجد http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/256754/ارائه-یک-الگوی-مطلوب-سیاستگذاری-فرهنگی-ارتباط-مسجد به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، کتاب «سیاستگذاری فرهنگی مسجد در جمهوری اسلامی ایران» تالیف میثم فرخی، در گروه «دین» و شاخه «کلیات اسلام» از سی و پنجمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی، به‌عنوان یکی از 9 نامزد نهایی دریافت جایزه معرفی شده است. میثم فرخی، استادیار و عضو هیات علمی گروه مطالعات فرهنگی دانشکده رفاه تهران در گفت‌وگو با ایبنا،‌ با اشاره به اینکه کتاب «سیاستگذاری فرهنگی مسجد در جمهوری اسلامی ایران» برگرفته از رساله دکترای وی بوده، بیان کرد: در مطالعات هشت‌ساله‌ام درباره مسجد، خلأ بحث خط‌مشی‌گذاری در حوزه مسجد را احساس کردم.   وی گفت: در این کتاب به‌طور خاص دو موضوع مورد بررسی قرار گرفته است؛ نخست، تبیین رابطه حکومت و مسجد و دوم نقش سازمان‌ها و ارگان‌های مرتبط با حوزه مسجد. در این پژوهش، چند اتفاق خوب روی داد که برخی برای نخستین‌بار بوده است. مورد نخست، مربوط به مهمترین اقدامات سیاستی پیامبر (ص) در حوزه مسجد است که براساس منابع تاریخ‌پژوهی و سیره‌پژوهی صورت گرفت. مورد دیگر، مختصات حوزه مسجد در جمهوری اسلامی ایران است که در این زمینه تمام بیانات امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری تجزیه و تحلیل شد. معرفی جایگاه، رویکرد و نحوه ظهور و بروز حکومت در حوزه مسجد نیز از دیگر محورهای مورد بحث در کتاب است.   برگزیده چهاردهمین دوره پژوهش فرهنگی، ادامه داد: موضوع دیگری که برای نخستین‌بار در حوزه یک نهاد دینی شکل گرفت،‌ احصاء مسائل سیاستی در مسجد است. از سال 57 این دغدغه برای همه مسئولان مطرح بوده که چه مسائلی را می‌توان در این پایگاه دینی احصاء کرد. مهم‌ترین منبع و سند مکتوب برای این پژوهش،‌ ماهنامه «مسجد» بود که از سال 1370 منتشر می‌شود. تمام شماره‌های این ماهنامه را از سال 70 تا 92 مورد تجزیه و تحلیل قرار دادم. با بررسی این ماهنامه می‌توان روند صعود و افول فعالیت‌های مساجد را مشاهده کرد.   فرخی با تقسیم‌بندی مسائل مرتبط با مسجد به سه دسته مسائل اساسی و بنیادی،‌ مسائل سخت‌افزاری و مسائل نرم‌افزاری، افزود: در ذیل هر کدام از این گروه‌ها نیز مسائل و شاخه‌های جزئی مطرح و بررسی شده، اما نکته مهم در این زمینه این است که در اسناد سیاستی مسجد (شامل 1- اسناد بالادستی متعلق به نهادهایی مانند شورای عالی انقلاب فرهنگی، شورای فرهنگ عمومی، سیاست‌های کلی نظام و مصوبات مجلس و دولت و 2- اسناد راهبردی سازمان‌ها و ارگان‌های مرتبط با مسجد) از انقلاب تا سال 92، چقدر به این موضوعات پاسخ داده‌ایم.   نویسنده کتاب «تبلیغ دین در عصر رسانه‌های نوین»، اظهار کرد: ارگان‌های زیادی در کشور با مسجد مرتبط هستند که از جمله آن‌ها می‌توان به وزارتخانه‌های مختلف، مرکز رسیدگی به امور مساجد، ستاد عالی نظارت بر کانون‌های فرهنگی هنری مساجد، سازمان اوقاف و امور خیریه، سازمان تبلیغات، دفتر تبلیغات حوزه علمیه و شهرداری و شورای شهر اشاره کرد. تمام اسناد از سال 57 تا 92 به تفکیک در چهار دسته (سال‌های 57 تا 67، 68 تا 78، 79 تا 80، 90 تا 92) مورد بررسی قرار گرفت تا میزان رسیدگی و پاسخگوئی به مسائل و مشکلات مطرح شده، مشخص شود.   استادیار گروه مطالعات فرهنگی دانشکده رفاه تهران، با اشاره به ارائه یک الگوی مطلوب سیاستگذاری فرهنگی در مسجد، ادامه داد: با توجه به تبیین رابطه حکومت و مسجد،‌ در راستای مختصات موردنظر رهبران جمهوری اسلامی درباره مسجد و براساس 34 مصاحبه از مسئولان و صاحبنظران از استادان دانشگاه تا مدیران اجرایی مرتبط با حوزه مسجد، تلاش شد یک الگوی مطلوب سیاستگذاری فرهنگی مسجد در جمهوری اسلامی ارائه شود که برپایه آن دیدگاه‌های نظری حکومت در حوزه مسجد و نقش و وظیفه هر کدام از سازمان‌های مرتبط با مسجد در سطح اجرایی و عملیاتی مشخص شد.   فرخی درباره برخی از شاخصه‌های این کتاب نیز گفت: به‌نظرم کتاب به خلأهای حوزه مسجد از دریچه سیاستگذاری، پاسخ جامع و کاملی (شامل خطمشی، پیشنهاد و بررسی مشکلات) داده است. روش‌مند بودن از دیگر ویژگی‌های این اثر است؛ در این کتاب از روش‌های مختلف پژوهش از جمله سیره‌پژوهی، سیاست‌پژوهی، تحلیل محتوا و مطالعه اسنادی استفاده شد. درباره مسجد کارهای مختلفی صورت گرفته، ولی در این کتاب از دریچه بحث‌های نظری، یک کار جدی درباره یک نهاد دینی انجام شده است.   نخستین چاپ کتاب «سیاستگذاری فرهنگی مسجد در جمهوری اسلامی ایران» در 386 صفحه قطع وزیری در سال 95، از سوی دانشگاه امام صادق (ع) منتشر شده است. ]]> دین‌ Wed, 17 Jan 2018 06:00:00 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/256754/ارائه-یک-الگوی-مطلوب-سیاستگذاری-فرهنگی-ارتباط-مسجد آمار ثبت‌نام در آزمون سراسری قرآن کریم به 100 هزار نفر رسید http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/256749/آمار-ثبت-نام-آزمون-سراسری-قرآن-کریم-100-هزار-نفر-رسید به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، دبیر ستاد اجرائی آزمون سراسری حفظ و مفاهیم قرآن کریم با اشاره به ثبت‌نام بیش از 100 هزار نفر در آزمون سراسری حفظ و مفاهیم قرآن کریم، گفت: با توجه به درخواست‌های مکرر قرآن‌آموزان و استقبال مردم، احتمال تمدید مهلت ثبت‌نام آزمون سراسری حفظ و مفاهیم قرآن کریم دور از انتظار نیست.   خدمتکار ادامه داد: پیش از این، پایان زمان ثبت‌نام در آزمون ٢٠ دی‌ماه اعلام شده بود که با توجه به استقبال مردم، این زمان تا ٣٠ دی‌ماه تمدید شد و انتظار می‌رود که با این روند، این زمان دوباره تمدید شود. تعداد افراد ثبت‌نام‌کننده در این آزمون، امروز از مرز ١٠٠ هزار نفر گذشت و انتظار می‌رود این تعداد همچنان روند افزایشی داشته باشد.   آزمون‌ سراسری حفظ و مفاهیم قرآن کریم، با مشارکت و همکاری معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان اوقاف و امور خیریه، در 23 رشته و چهار موضوع شامل حفظ قرآن کریم، ترجمه و مفاهیم قرآن کریم، معارف اهل ‌بیت (ع) و انس با قرآن کریم، پنج‌شنبه دهم اسفندماه به‌طور همزمان در سراسر کشور برگزار می‌شود.   کتاب‌های «هرروز با قرآن و عترت»، «مسافران آسمان»، «فهم زبان قرآن»،‌ «آموزش مفاهیم قرآن جلد 1 تا 4»، «آموزش تدبر در قرآن (جزء 30)»، «درسنامه نهج البلاغه جلد 1 و 2»، «راه روشن» و «درسنامه صحیفه سجادیه» از منابع معرفی شده برای آزمون است. ]]> دین‌ Tue, 16 Jan 2018 14:59:37 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/256749/آمار-ثبت-نام-آزمون-سراسری-قرآن-کریم-100-هزار-نفر-رسید دیدار معاون قرآن و عترت وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با مراجع عظام http://www.ibna.ir/fa/doc/report/256743/دیدار-معاون-قرآن-عترت-وزیر-فرهنگ-ارشاد-اسلامی-مراجع-عظام به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، عبدالهادی فقهی‌زاده، صبح امروز (سه‌شنبه 26 دی‌ماه) در سفر به استان قم در جریان دیدار با آیت‌الله جعفر سبحانی از مراجع معظم تقلید، گزارشی از عملکرد معاونت قرآن و عترت در زمینه فعالیت‌های قرآنی و برنامه‌هایی که در راستای فعالیت‌های قرآنی در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی صورت می‌گیرد، ارائه کرد.   آیت‌الله سبحانی، ضمن ابراز خرسندی از مجموع فعالیت‌هایی که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در زمینه‌های قرآنی انجام می‌دهد ، بیان کرد: این اهداف، اهداف مقدسی است و موسسه قرآنی زیرنظر بنده نیز در این راه کمک‌یار وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی خواهد بود.   این مرجع تقلید افزود: کشور ایران باید یک رسم‌الخط واحد برای قرآن داشته باشد که به‌صورت وسیع و گسترده در سطح جامعه به آن پرداخته شود.   کرامت ایرانی در پرتو قرآن معاون قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، صبح امروز همچنین با حضور در موسسه علوم وحیانی اسراء با آیت‌الله عبدالله جوادی آملی از مراجع تقلید دیدار و گفت‌وگو کرد.   آیت‌الله جوادی آملی در این دیدار، ضمن اشاره به اینکه اسلام با قرآن و عترت عجین شده، گفت: این کتاب شریف، توسط پیامبر اسلام (ص) به بشر عرضه شده و دارای سطوح مختلف ارشادی است.   وی این سطوح را به سه دسته ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی تقسیم کرد و افزود: در نگاه ملی این مصحف شریف به مقوله‌هایی مانند نماز، حج و زکات، در نگاه منطقه‌ای به بحث و بررسی ادیان الهی و در بخش بین‌الملل به بحث انسانی و حقوق بشر نگاه ویژه‌ای دارد.   این مرجع تقلید با اشاره به اینکه در حوزه ارشاد باید به‌گونه‌ای عمل کنیم که نگاه قرآنی در جامعه رواج یابد، بیان کرد: جامعه امروز ما نیازمند ابوالقاسم فردوسی است که بتواند قرآن و عترت را به زبانی شیوا مطرح كند. این امر باید جهانی شود و رسالت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در این زمینه است که در راستا بیشتر فعالیت کند و در قالب فرهنگ و هنر نسبت به بسط و گسترش فعالیت‌های قرآنی و عترتی اهتمام ورزد. مردم ایران در میان مردم جهان به‌واسطه قرآن و عترت نمونه شده‌اند و کرامت و شرافت مردم ایران توسط قرآن ایجاد شده است.   در این دیدارها، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدعلی خسروی، مدیرکل دفتر آموزش و توسعه مشارکت‌ها، عباس نظری‌راد، مدیرکل هماهنگی و ارتباطات، محمدمهدی عزیززاده، رئیس دبیرخانه کمیسیون تبلیغ و ترویج و سیدمهدی جعفری، مدیر روابط عمومی معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، عبدالهادی فقهی‌زاده را همراهی کردند. ]]> دین‌ Tue, 16 Jan 2018 12:21:19 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/256743/دیدار-معاون-قرآن-عترت-وزیر-فرهنگ-ارشاد-اسلامی-مراجع-عظام قرآن از نگاه پدر علم فولکلورشناسی http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/256723/قرآن-نگاه-پدر-علم-فولکلورشناسی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، کتاب «اسطوره‌های کهن؛ فولکلور در قرآن» اثر آلن داندِس، مشهورترین فولکلوریست معاصر فقید جهان با ترجمه مریم حسین‌گلزار، در گروه «دین» و شاخه «علوم قرآنی» از سی و پنجمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی، به‌عنوان یکی از 9 نامزد نهایی دریافت جایزه معرفی شده است. مریم حسین گلزار، دانشجوی دکتری رشته علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد، مؤلف مدعو بنیاد دایره‌المعارف اسلامی و عضو انجمن ایرانی مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی که تألیف مقالات متعددی در همایش‌های بین‌المللی بانوان قرآن‌پژوه و فصلنامه‌های علمی معتبر دیگر را در کارنامه دارد، در گفت‌وگو با خبرنگار ایبنا، ضمن معرفی مولف کتاب، به تشریح محتوای این اثر، سیر ترجمه و بازخوردهای آن پرداخت.    چگونه با کتاب و نویسنده آشنا شدید و چطور شد که به فکر ترجمه کتاب افتادید؟ در کلاس  درس بررسی آراء و نظرات مستشرقین، به استادی مرتضی کریمی‌نیا، سال 1385 در مقطع کارشناسی ارشد، توصیه شد دانشجویان به‌عنوان فعالیت  کلاسی وپژوهشی مقالاتی که ارزش علمی  ترجمه داشتند، آغاز کنند. از آنجا که علاقه‌مند  به رویکرد  ترجمه  بودم، استادم  دکتر کریمی نیا، ترجمه کتاب «Fables of the Ancients? Folklore in the Quran» را به من پیشنهاد داد. طی سال‌های 1385 تا چندی پیش، این کتاب در  دسترس مراکز علمی نبود یا بهتر بگویم اندک استادی، این کتاب را تورق کرده بود. آن‌هایی هم که به کتاب دسترسی داشتند، غالباً نه همه، از طریق مرتضی کریمی‌نیا و ابوالفضل خوش‌منش، استاد راهنمای پایان‌نامه‌ام،  کپی دریافت کرده بودند. اینگونه بود که سخاوت علمی مرتضی کریمی‌نیا، که زبانزد اهل علم و قلم است، شامل حال من شد و علیرغم  دشوارهایی که  استاد برای ترجمه این  اثر، پیش‌روی من گذاشت، ترجمه و نقد  فولکلور در قرآن را  به‌عنوان موضوع پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشدم انتخاب کردم.   اهمیت ترجمه این کتاب از چه نظر بود؟ داندس درصدد بود با ارائه نظریه ادبی و برشمردن ویژگی‌های ادبیات شفاهی، قرائتی متفاوت از ارتباط قرآن کریم با عصر نزول به‌دست دهد. پروفسور داندس معتقد بود، نخستین محققی است که قرآن کریم را از منظر فولکلوریستی نگریسته، از این‌رو، این موضوع برای ما اهمیت داشت. نویسنده برخی از مشخصه‌های ادبیات شفاهی را نام می‌برد و آن‌ها را به قرآن کریم تعمیم می‌دهد. به عقیده او، مواجهه برخی قصص قرآنی با قصه‌های بین‌المللی آرنه-تامپسون و نیز ارائه فهرستی از فرازهای تکرار شده در قرآن، برای نخستین‌بار در این اثر ذکر شده است. از این‌رو، اهمیت ترجمه این  کتاب احساس شد.   کمی درباره نویسنده و تخصص وی برای ما بگویید. پروفسور آلِن داندِس، مشهورترین فولکلوریست معاصر فقید جهان، متولد نیویورک در هشتم سپتامبر 1934 میلادی است که کارشناسی و کارشناسی ارشد خود را در رشته زبان انگلیسی در سال‌های 1955و 1958 از دانشگاه ییل اخذ کرد. در سال 1962 مدرک دکترای خود را در رشته فولکلور از دانشگاه ایندیانا گرفت. او از سال 1963 تا 2005 میلادی، عضو هيات  علمی مردم‌شناسی دانشگاه بركلی- كاليفرنيا بود. داندس بيش از 30 كتاب را به تنهايی یا به‌صورت تأليف مشترک یا ویراستاری به رشته تحریر درآورد. به علاوه عنوان 250 مقاله‌ علمی-پژوهشی نیز در ژورنال‌های بین‌المللی در کارنامه علمی او ثبت است.   داندس افتخارات جهانی بسیاری را کسب کرده؛ از این‌رو، اگر بگوییم وی پدر علم فولکلورشناسی است، اغراق نکرده‌ایم.  نخستين اثر وی در سال 1964 با عنوان «ريخت‌شناسی قصه‌های عاميانه‌ سرخ‌پوستان آمريكای شمالی» و عنوان اصلی « The Morphology of the North American Indian Folktale » از شاهکارهای آثار اوست و آخرین تألیف داندس نیز  مجموعه‌ای چهار جلدی «مفاهيم انتقادی فرهنگ عامه در ادبيات و مطالعات فرهنگی» با عنوان اصلی « Folklore Critical Concepts in Literary and Cultural Studies)» در 2004 بوده که ویراستاری آن ‌را برعهده داشت. داندس پس از چهار دهه کار و تلاش بی‌وقفه در سی¬ام مارس 2005 میلادی در اثر سکته قلبی در دانشگاه برکلی کالیفرنیا درگذشت.   در ترجمه کتاب چه اهدافی را دنبال می‌کردید؟ اینکه بدانیم مؤلف با چه هدف و انگیزه‌ای  این پژوهش را آغاز کرده، خط فکری او چه بوده، چه رویکرد جدیدی ارائه داده  و مشخصه‌های این رویکرد چیست،‌ چه میزان از نگاشته‌ها و رویکرد جدید نویسنده در این کتاب، می‌تواند صحت داشته باشد، ایرادها و انتقادات وارد بر کتاب چیست و اینکه چه نکاتی از منظر پژوهشگرانی که برکتاب نقد نوشته‌اند، پنهان مانده تا به تصویر بکشیم و در نهایت با نگاهی میان‌رشته‌ای و تعامل علمی، داندس و آثار او را به رشته‌های مختلف بشناسانیم.   فصل‌بندی این کتاب چگونه است و هر فصل به چه موضوعاتی اختصاص دارد؟ این کتاب در مجموعه در 104 صفحه و قطع رقعی، به قلم نویسنده‌ای غیرمتخصص در رشته زبان و ادبیات عرب، اما پژوهشگری ممتاز و طراز اول در فرهنگ عامه، در اولین پژوهشی اسلامی- قرآنی تالیف و از سوی انتشارات رومَن و لِيتِل‌فيلْدْ در سال 2003 میلادی منتشر شده است. ترجمه فارسی آن نیز با همکاری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، زمستان 1395 از سوی انتشارات فلاح قم به چاپ رسید.   فصل اول با عنوان «قرآن چیست؟» سعی در شناساندن قرآن کریم به خوانندگان غربی دارد. نقل‌قول‌های ضعیف و  در بعضی موارد بی‌اساس و ارجاعات فراوان به منابع پژوهشگران غربی، نادیده گرفتن اصول اولیه روش تحقیق از جمله عدم استفاده از منابع مسلمانان و مواردی از این‌دست سبب ضعف این فصل شده، به طوری که نقدنویسان این کتاب نیز به این موضوع اشاره کرده‌اند. در فصل دوم با عنوان «نظریه کلیشه شفاهی»، مؤلف به چگونگی به‌وجود آمدن نظریه کلیشه شفاهی هومر، شاعر قدیمی یونان پرداخته و مشخصه‌های هر کلیشه را بیان می‌کند. همچنین ویژگی‌های ادبیات شفاهی را نام می‌برد و آن‌ها را به قرآن کریم تعمیم می‌دهد.   فصل سوم با عنوان «نظریه کلیشه شفاهی در قرآن» فهرستی از آیات تکراری قرآن هرچند با اندک تغییری در حرف یا موضوعات تکراری آیات را جمع‌آوری کرده است. نویسنده اذعان دارد که این فهرست، نخستین‌بار از سوی او در کتاب «فولکلور در قرآن» ارائه شده است. فصل چهارم با عنوان «قصص عامیانه» سه داستان قرآنی را با قصه‌های بین‌المللی آرنه تامپسون تطبیق داده است. همچنین توصیفی سه -چهار سطری از قصه‌های آرنه تامپسون، قصص عامیانه و افسانه‌ها دارد. تناقض‌گویی‌هایی در این فصل و نتیجه‌گیری مشاهده می‌شود. در نتیجه‌گیری نیز مؤلف با طرح دو سؤال که آیا قرآن شامل کلیشه‌های شفاهی و حاوی قصص عامیانه  است و نیز پاسخ مثبت به هر دو سوال؛ کتاب را با فهرست منابع، نمایه و شرح حال بسیار مختصری از مؤلف به انجام می‌رساند. این کتاب نظر انتقادی برخی پژوهشگران صاحب‌نام را در آن سال‌ها به خود جلب کرد.   ترجمه این اثر چه مدت طول کشید و برای ارتقای سطح کیفی ترجمه چه اقداماتی انجام دادید؟ از آنجا که در سال 1385، مهارت ترجمه متون انگلیسی من، مسبوق به سابقه‌ای نبود، لازم دیدم که با حضور داوطلبانه در کلاس‌های متن‌خوانی زبان انگلیسی مرتضی کریمی‌نیا و  سعید عدالت نژاد در مقاطع تحصیلات تکمیلی واحد علوم و تحقیقات و همچنین شرکت در  دوره‌های فن ترجمه انگلیسی دکتر مجید آموخته و شاگردی در حضور علی‌اکبر رژدام که آن سال‌ها در مرکز نشر دانشگاهی فعالیت می‌کرد؛ نکات بسیاری را در فن ترجمه و ویراستاری زبانی و صوری بیاموزم. از این‌رو، نیاز بود زمان بیشتری صرف کنم. به همین دلیل، طی یک سال و نیم  و سه ترم تحصیلی از شروع ترجمه؛ و اخذ یکسال تقلیل کار و تدریس از آموزش و پرورش، با هدف خدمت به قرآن کریم، برای این کتاب سرمایه گذاری کردم تا بتوانم پایان‌نامه و ترجمه‌ای درخور نام و تخصص نویسنده کتاب با کیفیت قابل قبول برای اهل علم ارائه کنم.   به نتایج این اثر اشاره کردید؛ این کتاب تاکنون چه بازخوردها یا عناوینی را به خود اختصاص داده است؟ - عنوان پایان‌نامه شایسته تقدیر در بخش  دانشگاهی هفدهمین نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم در سال 1388 (در مقطع کارشناسی ارشد) - این پایان‌نامه در ردیف هفت اثر برگزیده و اولویت‌دار چاپ؛ از بین 150 پایان‌نامه برگزیده مقطع دکتری و کارشناسی ارشد در بازه زمانی 1381 تا 1391 بود که وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با همکاری مشترک آن‌را چاپ کردند.   - در سال 1392 در بیست و یکمین نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم، این اثر در قالب کتابی با عنوان «اساطیرالاولین؛ فولکلور در قرآن» به‌عنوان یکی از 14 اثر منتخب قرآنی سال 92، رونمایی شد.   وظیفه خود می‌دانم با حُسن استفاده از این فرصت، از دکتر ابوالفضل خوش‌منش و  مرتضی کریمی‌نیا برای زحمات فراوانی که متحمل شدند و از خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به‌خاطر فرصتی که برایم فراهم کرد تا ناگفته‌های علمی این اثر را بگویم و سرای اهل قلم  که نشست علمیِ معرفی این کتاب را اخیراً برگزار کرد، سپاسگزاری کنم. ]]> دین‌ Tue, 16 Jan 2018 10:59:21 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/256723/قرآن-نگاه-پدر-علم-فولکلورشناسی ​«مکتب تأویلی و گفتمان وحی» از منظر نصر حامد ابوزید http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/256734/مکتب-تأویلی-گفتمان-وحی-منظر-نصر-حامد-ابوزید به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، مسأله‌ اصلی در کتاب «مکتب تأویلی و گفتمان وحی» موشکافی و تدقیق دیدگاه نصر حامد ابوزید (اندیشمند فقید مصری) درباره وحی است. وی که در خلال مرحله‌ تحقیقات و در ابتدای نگارش همین کتاب از دنیا رفت، متفکری جنجال‌آفرین و مشهور بود که بر اثر رد درخواست ارتقای دانشگاهی‌اش و نیز صدور حکم ارتداد، در کانون توجه عربی قرار گرفت.   وی به موضوع تأویل علاقه‌ای وافر داشت و آن را راه نجات فرهنگ عربی می‌دید. تمرکز این اندیشمند فقید مصری بر مباحث وحی هم به دنبال نیات تأویلی‌اش بوده و ارزش اولیه ندارد. وی معتقد بود که وحی نباید بر تمام جوانب زندگی عربی و یا اسلامی سیطره داشته باشد. نصر حامد ابوزید، تفسیر و تبیینی دیگرگونه از دین، قرآن و پیامبر داشت. از آنجا که وی متخصص در ادبیات عرب بود، رویکردی ادبی و گفتمانی به دین اتخاذ کرد و از این منظر به نقد باورداشت‌های اسلامی رایج پرداخت.   نصر حامد ابوزید که منتقد سلفی‌گری و نص‌گرایی بریده از عقلانیت در دنیای اهل تسنن بود، پایه اصلاحات دینی را بر فاصله گرفتن از نگاه اشعری و روی آوردن به نگاه اعتزالی عقل‌گرا گذاشت و جامعه مخاطب خود را به اعتزال نو فرا خواند. وی در این‌باره تألیفات مهم و مؤثری داشت که برخی از آن‌ها به زبان فارسی ترجمه شد. اندیشه‌های ابوزید در بین اصحاب اندیشه فارسی زبان، طرفداران و منتقدانی پیدا کرد و انتقادهایی بر دیدگاه‌های وی بیان شد، اما جامعه علمی ایران، فاقد متنی جامع از دیدگاه‌های وی در همه آثار به همراه ارزیابی کامل و نقد آن بود که در این کتاب با متنی محققانه و جامع به آن پرداخته شد.   از جمله آثار نصر حامد ابوزید می‌توان به «رویکرد عقلانی در تفسیر قرآن»، «نقد گفتمان دینی»، «متن، قدرت، حقیقت»، «نوآوری، تحریم و تاویل: شناخت علمی و هراس از تکفیر» و «محمد (ص) و آیات خدا: قرآن و آینده اسلام» اشاره کرد.  کتاب «مکتب تأویلی و گفتمان وحی» نوشته میثم توکلی بینا در 484 صفحه به بهای 39 هزار تومان از سوی انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی راهی بازار نشر شده است. ]]> دین‌ Tue, 16 Jan 2018 09:27:47 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/256734/مکتب-تأویلی-گفتمان-وحی-منظر-نصر-حامد-ابوزید ​تمدید فراخوان آثار تالیفی حوزه‌های علمیه خواهران تا 28 اسفند http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/256728/تمدید-فراخوان-آثار-تالیفی-حوزه-های-علمیه-خواهران-28-اسفند به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، فراخوان آثار تالیفی ویژه طلاب و اساتید حوزه‌های علمیه خواهران با هدف ارتقای فرهنگ جامعه اسلامی با حمایت از نشر میراث مکتوب، بالا بردن سطح مشارکت طلاب و اساتید در عرصه نویسندگی و حمایت و تشویق مولفان زن حوزه‌های علمیه، اعلام شده است.   آثاری که براساس این فراخوان ارسال می‌شوند نباید برای چاپ به ناشر دیگری واگذار شده باشد. این آثار همچنین نباید تحقیق پایانی و یا پایان‌نامه‌هایی باشند که به کتاب تبدیل شده‌اند.   علاقه‌مندان می‌توانند با تکمیل کاربرگ شناسنامه و ارسال پرینت اثر همراه با کاربرگ به مدیریت استانی در این فراخوان شرکت کرده و برای کسب اطلاعات بیشتر به پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز نشر هاجر به نشانی hajar.whc.ir مراجعه کنند.  ]]> دین‌ Tue, 16 Jan 2018 08:23:36 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/256728/تمدید-فراخوان-آثار-تالیفی-حوزه-های-علمیه-خواهران-28-اسفند نگاهی به آثار و زندگینامه آیت‌الله طباطبایی یزدی http://www.ibna.ir/fa/doc/book/256706/نگاهی-آثار-زندگینامه-آیت-الله-طباطبایی-یزدی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، فصلنامه نقد کتاب «فقه و حقوق» با هدف معرفی و نقد کتاب‌ها و بررسی مسائل و مشکلات نشر کشور، به سردبیری حجت‌الاسلام والمسلمین سید محمدعلی احمدی ابهری از سوی موسسه خانه کتاب منتشر می‌شود. جدیدترین شماره این نشریه (شماره‌های 9 و 10)، شامل بخش‌های نقد مکتوب، نقد ویرایش، نقد شفاهی،‌ گوناگون، بخش عربی و بخش انگلیسی است.   «بازاندیشی در آیین استنباط»، «جرم‌شناسی جهان‌بوم، راهی به توسعه مفهوم ضرر»، «آسیب‌شناسی فقهی قوانین حضانت»، «کاربرد قواع فقه قضایی در حقوق خانواده در بوته نقد»، «جایگاه تشریع، شورا و بیعت در فقه و حقوق اسلامی»، «ادبیات دین»، «حقوق خانواده تطبیقی» و «فقه قراردادها در پرتو آیات قرآنی» کتاب‌هایی است که در بخش نقد مکتوب این شماره از فصلنامه مورد نقد و بررسی قرار گرفته‌اند.   در بخش نقد ویرایش، در مطلبی با عنوان «به‌ گاه نوشتن به جای آر هوش»، جنبه‌های ویرایشی کتاب «بازپروری معتادین نهادهای دولتی و غیردولتی» به قلم سید محمد آرتا، زیر ذره‌بین قرار گرفته است. در بخش نقد شفاهی نیز کتاب «بایسته‌های تقنین در حقوق جزا» به نقد گذاشته شده است.   بخش گوناگون این شماره از فصلنامه نقد کتاب «فقه و حقوق» در پرونده‌ای کامل به زندگینامه، آثار و شاگردان آیت‌الله سید محمدکاظم طباطبایی یزدی، صاحب کتاب «عروة‌الوثقی» پرداخته است. ویژه‌نامه بزرگداشت آیت‌الله طباطبایی یزدی، زندگینامه، سال‌شمار فعالیت‌های علمی و مروری بر نظرات اصولی، معرفی آثار، شرح و حاشیه و تعلیق بر عروة‌الوثقی و معرفی فهرست شاگردان،‌ از جمله سرفصل‌های این بخش هستند.   در بخش عربی عقیل خورشا، خلاصه‌ای از برخی مقالات ارائه کرده و فاطمه ذوالفقاری نیز در بخش انگلیسی، چکیده انگلیسی مقالات را نوشته است.   «یک گام لرزان ولی امیدبخش»، نقد و ارزیابی کتاب «ادبیات دین» بوده که به قلم محمدکاظم حقانی فضل، پژوهشگر و مدرس حوزه علمیه قم و مدیر علمی سایت ویکی‌شیعه، به نگارش درآمده است. در مقدمه این مطلب می‌خوانیم: «کتاب ادبیات دین، در حوزه آموزش روش اجتهاد و با موضوع معرفی واژگان به‌کار رفته برای استنباط احکام الزامی و غیرالزامی نگارش یافته است. این کتاب، بخش چهارم از یک مجموعه چهارجلدی است. کتاب یادشده با ایرادهای روشی و محتوایی مواجه است و مبانی شکل‌گیری کتاب نیز متقن نیست. نویسنده مبانی خود را در کتاب‌های دیگر تبیین کرده، ولی در این کتاب ارجاع دقیقی به آن‌ها نداده است. برخی از استدلال‌های نویسنده نمی‌تواند مدعای او را ثابت کند. کتاب با پرگویی آمیخته است و ادعاهای بدون سند، قضاوت درباره متن را مشکل کرده است. ایرادهای محتوایی و نه چندان اساسی فراوانی نیز مشاهده می‌شود. با این‌حال، به‌عنوان نخستین گام در موضوع خود، قابل تحسین است و با اصلاح کاستی‌ها می‌تواند به کتابی راهگشا و موثر تبدیل شود.»   شماره‌های 9 و 10 فصلنامه نقد کتاب «فقه و حقوق» در 323 صفحه به بهای 10 هزار تومان از سوی موسسه خانه کتاب منتشر شده است. ]]> دین‌ Mon, 15 Jan 2018 12:35:02 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/256706/نگاهی-آثار-زندگینامه-آیت-الله-طباطبایی-یزدی امام حسین (ع)، نماد اسلام با تمام ویژگی‌های انسانی و مدنی آن است http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/256672/امام-حسین-ع-نماد-اسلام-تمام-ویژگی-های-انسانی-مدنی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، کتاب «برترین هدف در برترین نهاد: پرتوی از زندگی امام حسین علیه‌السلام» اثر شیخ عبدالله علائلی از لبنان با ترجمه سید محمدمهدی جعفری، در گروه «دین» و شاخه «سیره معصومین» از سی و پنجمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی، به‌عنوان یکی از 9 نامزد نهایی دریافت جایزه معرفی شده است. سید محمدمهدی جعفری، نهج‌البلاغه‌پژوه و استاد پیشکسوت دانشگاه شیراز در گفت‌وگو با خبرنگار ایبنا در معرفی این اثر، بیان کرد: مولف کتاب، شیخ عبدالله علائلی اهل لبنان، وقتی برای ادامه تحصیل به مصر می‌رود، در سال‌ 1938 در روضه ماه محرم شیعیان قاهره شرکت می‌کند. یکی از علمای شیعه در منبر درباره امام حسین (ع) صحبت می‌کند که علائلی را که سنی بوده، بسیار تحت‌تاثیر قرار داده و وی کتابی با عنوان «سمو المعنی‌ فی‌ سمو الذات‌، او، اشعة‌ من‌ حیا‌ة‌ الحسین»‌ را می‌نویسند.   نویسنده مجموعه پنج جلدی «پرتوی از نهج‌البلاغه» ادامه داد: در جلد نخست کتاب که در سال 1939 برابر با 1318 شمسی تدوین شده، تحلیلی از نهضت عاشورا و قیام امام حسین (ع)، زمینه‌های ایجاد قیام از قبل از اسلام و اختلافات بنی امیه و بنی‌هاشم ارائه شده است. محور مباحث این جلد از کتاب در واقع تحلیل تاریخی - اجتماعی نهضت امام حسین (ع) است.     جعفری گفت: نویسنده در جلد دوم به اوضاع سیاسی و اجتماعی آن دوره پرداخته و درباره شخصیت امام حسین (ع)، شخصیت یزید، مسائل اجتماعی،‌ احزاب صدر اسلام و گرایش‌های مختلف فکری، تحلیل‌های جالبی ارائه کرده است. جلد سوم نیز بیشتر به‌صورت داستان و نمایش‌نامه روایت می‌شود. علائلی در این جلد چند شعر و قصیده از جمله قصیده‌ای با عنوان «اشک سنی بر امام حسین» آورده است.   این نهج‌البلاغه‌پژوه افزود: این سه جلد را سال‌ها پیش ترجمه کردم تا اینکه در سال 1372 جلد نخست در سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به چاپ رسید و سال‌های 80 و 81 نیز جلدهای دوم و سوم کتاب منتشر شد. با توجه به پراکنده بودن سه جلد و لزوم اِعمال تجدیدنظر در برخی موارد، هر سه جلد را در قالب یک مجلد با عنوان «برترین هدف در برترین نهاد» از سوی انتشارات اطلاعات منتشر کردم.   مترجم کتاب «نهج‌البلاغه: گزیده سخنان، نامه‌‌ها و حکمت‌های امیرالمومنین امام علی بن ابی‌طالب (ع)»، اظهار کرد: کار بسیار مهم نویسنده در این کتاب، تحلیل اوضاع و شرایط سیاسی، اجتماعی و حتی عقیدتی و فرهنگی جامعه عرب از پیش از اسلام تا قیام امام حسین (ع) در سال 60 هجری قمری است. از جمله مهم‌ترین مباحث مطرح شده در این اثر، ریشه‌یابی و علت قیام، تجزیه و تحلیل شخصیت یزید و بنی‌امیه، تجزیه و تحلیل شخصیت امام حسین (ع) در چارچوب بنی‌هاشم و خاندان رسول الله (ص) است. برای اینکه بدانیم یک نهضت چگونه شکل گرفته، انجام شده و چه نتیجه‌ای داشته، بررسی زمینه‌ها لازم است.   جعفری، گروه‌گرایی و گرایش‌های افراد مختلف در این دوره تاریخی و به‌ویژه مساله قبیله‌گرایی در مقابل جامعه مدنی را از دیگر محورهای مهم این اثر دانست و گفت: جامعه قبیله‌ای در بین اعراب وجود داشته و پیامبر (ص) با بعثت و آوردن اسلام می‌‌خواست جامعه قبیله‌ای را به جامعه مدنی تبدیل کند. در شهر مکه، ریشه‌های جامعه قبیله‌ای بسیار قوی بود و در مقابل تعالیم قرآن و رسول خدا مقاومت می‌کردند. از این جهت پیامبر (ص) مأمور شد از جامعه قبیله‌ای مکه به مدینه (یثرب) مهاجرت کند. در یثرب دو جامعه متمدن زندگی می‌کردند؛ یکی یهود که از قرن اول قبل از میلاد مسیح از فلسطین به یثرب کوچ کرده و تمدن بنی‌اسرائیل را در آنجا پایه‌گذاری کردند و گروه دیگر تمدن سبائی و قبایل اوس و خزرج که از یمن به مدینه کوچ کرده بودند؛ پیامبر (ص) به یثرب هجرت کرد که اسلام را به این دو جامعه متمدن عرضه کند. در قوم یهود به‌جز تعدادی اندک، اکثریت مقاومت کردند، چون خود را صاحب دین جاودان می‌دانستند و بیشتر جامعه یمنی بودند که به اسلام روی آوردند.   مترجم کتاب «برترین هدف در برترین نهاد: پرتوی از زندگی امام حسین علیه‌السلام» ادامه داد: هجرت حضرت محمد (ص)، باعث ازهم پاشیدن جامعه قبیله‌ای و موجب تشکیل جامعه مدنی شد؛ از این‌رو نام یثرب به «مدینة‌النبی» تغییر پیدا کرد. بیشتر تحلیل‌های کتاب درباره این مساله است و اینکه امام حسین (ع)، نماد و مظهر دین اسلام با تمام ویژگی‌های انسانی و مدنی آن است. نویسنده به‌ویژه در جلد سوم کتاب، امام حسین (ع) را مظهر اخلاق انسانی در مقابل یزید و معاویه به‌عنوان مظهر اخلاق قبیله‌ای که تظاهرشان به اسلام برای رسیدن به قدرت و عقب نیافتادن از قافله روز بود، معرفی کرده است. وی در کتاب بیان کرده که هرکس دیگری هم جای امام حسین (ع) بود، یزید با او مخالفت می‌کرد، چراکه یزید کینه اسلام را در دل داشت. ایستادگی امام حسین (ع) مقابل یزید، برای تاریخ درسی بود که باید مقابل جامعه قبیله‌ای ایستاد.   مترجم اثر برگزیده در بیست و ششمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی، درباره برخی از شاخصه‌های کتاب، بیان کرد: این کتاب همواره بین نواندیشان دینی شهرت داشته و به دلیل علاقه‌ای که به آن داشتم، آن‌را ترجمه کردم. از ویژگی‌های کتاب می‌توان به تحلیل‌های جامع مولف اشاره کرد. همچنین سعی کردم ترجمه دقیقی از این اثر ارائه کنم. در موارد موردنیاز هم برخی اسم‌ها،‌ وقایع و توضیحات در پاورقی آمده است. یکی از استادان دانشگاه صور در لبنان، شرح خوبی درباره این کتاب نوشته که در مقدمه ترجمه اثر ارائه کرده‌ام. نکته قابل ذکر اینکه، شیخ عبدالله علائلی، کتاب‌های بسیاری تالیف کرده و پژوهش‌های بسیاری نیز انجام داده که با انقلاب اسلامی ایران بسیار هماهنگی و همخوانی دارد. نخستین چاپ کتاب «برترین هدف در برترین نهاد: پرتوی از زندگی امام حسین علیه‌السلام» در 680 صفحه در سال 1395 از سوی انتشارات اطلاعات  منتشر شده است. ]]> دین‌ Mon, 15 Jan 2018 05:34:42 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/256672/امام-حسین-ع-نماد-اسلام-تمام-ویژگی-های-انسانی-مدنی اهدای قرآن دست‌نویس از سوی زوج کرمانی به حرم مطهر رضوی http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/256658/اهدای-قرآن-دست-نویس-سوی-زوج-کرمانی-حرم-مطهر-رضوی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، به نقل از روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان‌ قدس‌ رضوی، علی حلاج‌زاده و بتول شمسی، زوج مسن کرمانی، میراث خانوادگی خود را که قرآنی دست‌نویس متعلق به اواخر قرن 12 قمری است را به گنجینه مخطوطات آستان‌قدس رضوی اهدا کردند.   علی حلاج‌زاده با بیان اینکه این قرآن از پدربزرگش برای او به ارث باقی مانده، گفت: پدربزرگم؛ حسین‌علی رحیم، ملای مکتبی بوده و قرآن درس می‌داد و بخشی از این قرآن نیز به خط وی است.   این واقف کرمانی افزود: معمولا هرسال مقداری پول به نذورات حرم می‌دهیم، اما در دو سفر در حدود 35 سال پیش، دو تابلوفرش با همکاری همسرم بافتیم را به موزه مرکزی آستان ‌قدس‌رضوی اهدا کردیم. این تابلوفرش‌ها در ابعاد 100 در 60 سانتی‌متر بافته شد که نقش یکی از آن‌ها خطاب به امام عصر(عج) «یا قائم آل محمد جهان در انتظار توست» و دیگری دو بیت از سعدی در ستایش رسول اکرم (ص) است.   سیدمحمدرضا رضاپور، معاون اداره مخطوطات سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان‌قدس‌رضوی نیز در معرفی کوتاهی از این قرآن خطی، گفت: این قرآن متعلق به اواخر قرن 12 هجری قمری است و نیمی از آن نیز با خطی مغایر با خط اصلی قرآن در قرن 13 کتابت شده است. این نسخه در کاغذ فرنگی و با خط نسخ 14 سطری کتابت شده و عناوین سوره‌ها و اجزاء به شنگرف و جلد آن تیماج سوخت است.   علی حلاج‌زاده که بازنشسته سازمان جهاد سازندگی است و همسرش در هر زیارت، هدیه‌ای برای امام رضا (ع) می‌آورند و پیش از این نیز تابلوفرش‌های دستبافت خود را به موزه مرکزی آستان‌ قدس رضوی اهدا کرده‌اند.       ]]> دین‌ Sun, 14 Jan 2018 10:32:49 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/256658/اهدای-قرآن-دست-نویس-سوی-زوج-کرمانی-حرم-مطهر-رضوی «اسطوره به روایت تصویر» برای رمان‌نویسی و نقد ادبی هم کاربرد دارد http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/256642/اسطوره-روایت-تصویر-رمان-نویسی-نقد-ادبی-هم-کاربرد به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، کتاب «اسطوره به روایت تصویر» نوشته کریستوفر دل با ترجمه ابوالقاسم اسماعیل‌پور، در گروه «دین» و شاخه «ادیان دیگر» از سی و پنجمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی، به‌عنوان یکی از 6 نامزد نهایی دریافت جایزه معرفی شده است. ابوالقاسم اسماعیل‌پور در گفت‌وگو با خبرنگار ایبنا، درباره این اثر بیان کرد: میل به داستان‌گویی، از بخش‌های بنیادین دنیای انسانی است. وقتی این میل با نیاز ذاتی آدمی و درک سرچشمه‌های همه چیز می‌آمیزد، پیامدش ظهور اساطیر است. این به این معنی نیست که بگوییم انسان محور اصلی اسطوره‌هاست، بلکه جذابیت واقعی‌شان در ایزدانی واقعا خیالی نهفته است که جهان‌ها را می‌آفرینند، کوه‌ها را شکل می‌دهند، ستاره‌ها را منظم و اقیانوس‌ها را پر می‌کنند‌. آن‌ها پس از آفرینش صحنه‌ها، زمین را از انسان‌ها و جانوران پر کرده و برای انسان تمدن به ارمغان می‌آورند و قوانینی طبیعی و بنیادی برای جهان وضع می‌کنند.   این نویسنده و پژوهشگر ادامه داد: اینکه این داستان‌ها جهان‌شمول و بدون زمان هستند، از علاقه مُدام ما به اسطوره‌ها پیداست. نسل‌ها یکی پس از دیگری از نبرد «تزه با مینوتور»،‌ ماجراهای قهرمانانه «گیل‌گمش» و یا رویدادهای روایت‌شده در «مهابارات» لذت می‌برند. یکی از دلایلی علاقه زیاد انسان به اسطوره‌ها این است که اسطوره مستقیم با عواطف انسانی سروکار دارد.   اسماعیل‌پور گفت: کتاب «اسطوره به روایت تصویر» در هشت فصل با عنوان‌های «قلمرو فراطبیعی»، «زمین»، «انسان»، «پیشکش‌هایی از سوی ایزدان»، «قلمرو جانوران»، «عناصر نمادین»، «قهرمانان» و «ماجراجویی‌ها، سفرها و حماسه‌ها» به کمک تصاویری که از ملل مختلف جمع‌آوری شده، به اسطوره‌ها می‌نگرد.   مترجم «دانشنامه اساطیر جهان»، اثر برگزیده دوره بیست و ششم کتاب سال، افزود: در این کتاب، صحبت از ایزدان و ایزدبانوان در همه اساطیر جهان از بین‌النهرین، مصر، یونان و روم تا ایران باستان است. بیشتر ایزدبانوان معرفی شده در ارتباط با زندگی، زیست انسانی، زمین و عشق و زیبایی بوده و بیشتر ایزدان نیز مربوط به آسمان، کوه و دریا و جنگ است. به‌عنوان مثال ایزدبانوی خورشید در اساطیر ژاپنی «آماتراسو» و در ایران «میترا» است.   استاد دانشگاه شهید بهشتی در رشته فرهنگ و زبان‌های باستانی، اظهار کرد: در بخش‌های ابتدایی کتاب، نخستین زن و مرد در اساطیر مختلف از جمله ایران و یونان معرفی شده‌ و در ادامه به اسطوره‌های حیوانات و گیاهان مانند سیمرغ و طاووس و شاهین اشاره شده است. در بخش‌های پایانی هم، قهرمانان اساطیری جهان مانند هرکول و همچنین «گیل‌گمش» به‌عنوان قهرمان اسطوره‌ای بین‌النهرین و قدیمی‌ترین اسطوره جهان و قهرمانان ایرانی مانند رستم و سهراب به علاقه‌مندان معرفی شده‌اند.   اسماعیل‌پور در معرفی برخی ویژگی‌های این اثر، گفت: از شاخصه‌های کتاب «اسطوره به روایت تصویر»،‌ تحلیل و توضیح همه عناصر با تصویر است. کتاب‌های زیادی درباره اسطوره‌ها نوشته شده ولی این اثر، جزو نخستین کتاب‌ها در کشور است که اسطوره‌ها را همراه با تصاویر رنگی، بررسی و تحلیل می‌کند. این کتاب، هم یک اثر اسطوره‌‌ای و هم یک اثر هنری است. تصاویر به‌کار رفته نیز از آثار هنری کشورهای مختلف (شامل نقاشی‌ها و نقش‌برجسته‌هایی که جنبه اسطوره‌ای دارند) جمع‌آوری شده است.   این اسطوره‌شناس با اشاره به اینکه این اثر را براساس تخصص و علاقه شخصی ترجمه کردم، درباره مخاطبان اصلی کتاب افزود: کتاب حاضر علاوه بر علاقه‌مندان به هنر و اسطوره‌‌ها، برای پژوهشگران و دانشجویان رشته‌های ادبیات، مردم‌شناسی و رشته‌های هنری و همچنین رمان‌نویسی و نقد ادبی کاربرد دارد.   کتاب «اسطوره به روایت تصویر» نوشته کریستوفر دل با ترجمه ابوالقاسم اسماعیل‌پور در 288 صفحه به بهای 50 هزار تومان از سوی انتشارات پیکره به بازار نشر عرضه شده است. ]]> دین‌ Sun, 14 Jan 2018 07:18:46 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/256642/اسطوره-روایت-تصویر-رمان-نویسی-نقد-ادبی-هم-کاربرد چه کتاب‌هایی از سوی معاونت قرآن و عترت حمایت شده‌اند؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/report/256604/کتاب-هایی-سوی-معاونت-قرآن-عترت-حمایت-شده-اند حجت‌الاسلام والمسلمین محمدعلی خسروی،‌ مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی، آموزش و توسعه مشارکت‌های امور قرآن و عترت در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، درباره فعالیت‌های واحد معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حوزه نشر، بیان کرد: معاونت قرآن و عترت که براساس منشور توسعه فرهنگ قرآنی، مسئولیت تبلیغی و ترویجی قرآن کریم را برعهده دارد، همواره کوشیده تا با مبانی پیش‌گفته از آثار و تألیفات مبتنی بر توسعه و ترویج ابعاد متکثر فرهنگ قرآنی حمایت نماید. از این‌رو، در مواقع مقتضی به معرفی و حمايت از آثار، پژوهش‌ها و تألیفات منتخب قرآنی پرداخته است.   وی گفت: این عناوین شامل «طرح‌های پژوهشی» و «پایان‌نامه‌های برگزیده دانشجویی» است که از سوی این معاونت حمایت شده و يا «نشست‌های علمی» بوده که پس از تنظیم، بررسی و ویرایش به همت گروه پژوهش به زیور طبع آراسته و منتشر شده است. دو کتاب‌ «اولویت‌بندی مباحث و موضوعات قرآنی از دیدگاه اقشار مختلف مردم» و «تحليل و تبيين مفاهيم و واژه‌های كليدی در عرصه فعاليت‌های قرآنی» نیز در نوبت چاپ قرار دارند. در ادامه برخی از این کتاب‌ها معرفی شده‌اند. علامه طباطبایی و تفسیر آیات علمی قرآن کریم مؤلف: آزاده عقیقی؛ ویراستار: علی شریفی، ناشر: فلاح، چاپ نخست 1393، 158 صفحه «علامه طباطبایی و تفسیر آیات علمی قرآن کریم» پژوهشی درباره شیوه برخورد علامه سیدمحمدحسین طباطبایی با آیات حاوی نکات مبتنی بر علوم تجربی و روش تفسیری وی در مورد این قبیل از آیات قرآنی است. در ابتدای این اثر به بررسی ویژگی‌های تفسیر علمی پرداخته شده و شرایط ارائه یک تفسیر علمی از سوی مفسران و شروط عام و خاص تفسیر علمی بیان شده است. در ادامه به آشنایی با مبنای تفسیری علامه سیدمحمدحسین طباطبایی پرداخته شده و دیدگاه وی در مورد علم و رابطه آن با دین تبیین و همچنین دیدگاه این علامه درباره علوم تجربی و نیز معیارهای وی برای تفسیر آیات علمی قرآن، مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. نویسنده به کتاب تفسیری «المیزان» مراجعه و تفاسیر علمی ارائه شده از علامه طباطبایی در این کتاب را گردآوری کرده است. وی در همین زمینه به دیدگاه‌های تفسیری علامه سیدمحمدحسین طباطبایی در مورد مسائل مربوط به زیست‌شناسی، زمین‌شناسی، نجوم و برخی دیگر از مسائل علمی اشاراتی کرده است.   فرضیه اقتباس قرآن کریم از مصادر غیرالهی: بررسی و نقد شبهات خاورشناسان مؤلف: محمدسعید فیاض؛ ویراستار: علی شریفی، ناشر: فلاح، چاپ نخست 1393، 240 صفحه   «فرضیه اقتباس قرآن کریم از مصادر غیرالهی: بررسی و نقد شبهات خاورشناسان»، بررسی و نقد دیدگاه‌های برخی از مستشرقان در زمینه اقتباس قرآن کریم از مصادر غیرالهی است. در این نوشتار نخست تاریخچه‌ای از فرضیات مختلف ارائه شده درباره منبع و مصدر آیات قرآنی و سابقه برخی از خاورشناسان در زمینه معرفی برخی از منابع غیرالهی برای این کتاب آسمانی، مورد بحث و بررسی تاریخی قرار گرفته است. در ادامه نگارنده برخی از ادعاهای مطرح شده از سوی مستشرقین را در مورد استفاده کردن قرآن از منابع و مصادر یهودی و مسیحی و سایر ادیان و ملل، مورد نقد و ارزیابی قرار داده و به شبهات متعددی در این زمینه پاسخ گفته است. وی ادعاهایی مبنی بر اینکه داستان‌های قرآن ریشه غیراسلامی دارد را نیز مورد نقد قرار داده و زبان خاص قرآن و عدم تأثیر‌پذیری این کتاب آسمانی از فرهنگ زمانه خویش را مورد تجزیه و تحلیل تاریخی قرار داده و فرضیات خاورشناسان در این زمینه را رد کرده است.    نقش زمان در فهم قرآن کریم مؤلف: احمد ربانی‌خواه؛ ویراستار: علی شریفی،‌ ناشر: فلاح، چاپ نخست 1393، 156 صفحه کتاب «نقش زمان در فهم قرآن کریم»، پژوهشی در زمینه میزان نقش زمان در فهم قرآن کریم با استناد به ادله عقلی و نقلی است. در ابتدای این اثر به بیان کلیاتی از مفهوم عرف و زمان و تأثیر آن‌ها در فهم متون دینی پرداخته شده و میزان اعتبار و جایگاه عرف در کشف مفاهیم دینی و شرعی از قرآن کریم و روایات اهل ‌بیت (ع)، مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. در ادامه نویسنده به دلایل فهم‌پذیری قرآن کریم اشاره و با توجه به چندوجهی بودن این کتاب آسمانی، مراتب فهم و تفسیر آن را با استفاده به علوم روز و گذشت زمان، مورد بحث و بررسی قرار داده است. وی در ادامه با اشاره به زمینه‌های تحول در برداشت از متون دینی، راهکارهای تفسیر روزآمد از قرآن کریم را بیان و دیدگاه مخالفان و موافقان نقش زمان در تفسیر و فهم قرآن را جداگانه بررسی کرده و به شبهاتی در این زمینه پاسخ گفته است. وی همچنین به آسیب‌شناسی تفاسیر روزآمد قرآن پرداخته و بسترها و شرایط ارائه چنین تفسیری را بیان کرده است.   درسنامه روش تحقیق موضوعی قرآن کریم مؤلف: محمدعلی لسانی‌فشارکی، ناشر: فلاح، چاپ نخست 1394، 176 صفحه   کتاب «درسنامه روش تحقیق موضوعی قرآن کریم» به بررسی راهکارهای پژوهش در قرآن در زمینه موضوعات خاص می‌پردازد. در این نوشتار با توجه به موضوعات مندرج در قرآن اعم از موضوعات اصلی و فرعی، به بحث در مورد جایگاه مفهوم‌یابی و موضوع‌یابی در این کتاب آسمانی پرداخته شده و اموری مانند قرآن‌شناسی توصیفی، واژگان کلیدی، فهرست‌نویسی، قرائت و تلاوت قرآن، نظم و انضباط موجود در آیات و سوره‌های قرآن و برخی دیگر از ویژگی‌های آن به‌عنوان بایسته‌های تفسیر موضوعی قرآن، مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. در ادامه موضوعاتی مانند عبادت و بندگی خدا، کار و کوشش و درد و درمان به‌عنوان چند موضوع قرآنی مطرح و راهکارهای برداشت موضوع از قرآن و بحث در مورد چگونگی برداشت مطلب در مورد چنین موضوعاتی از قرآن بررسی شده است.   آیه‌ها در نامه‌ها: شرح یکصد فراز قرآنی در مکاتبه‌ها، پیام‌ها و عقدنامه‌ها: کاربرد آیات قرآن در نامه‌ها، ابلاغیه‌ها، ماموریت‌ها و احکام اداری... مؤلفان: مصطفی صلواتی، مصطفی عباسی‌مقدم، ناشر: فلاح، چاپ نخست 1395، 318 صفحه   کتاب «آیه‌ها در نامه‌ها: شرح یکصد فراز قرآنی در مکاتبه‌ها، پیام‌ها و عقدنامه‌ها: کاربرد آیات قرآن در نامه‌ها، ابلاغیه‌ها، ماموریت‌ها و احکام اداری...»، مشتمل بر شرح یکصد فراز قرآنی در مکاتبه‌ها، پیام‌ها و عقدنامه‌ها است. نویسنده کاربرد آیات قرآن را در نامه‌ها، ابلاغیه‌ها، مأموریت‌ها و احکام اداری، مدارک آموزشی، لوح‌های تقدیر مسابقات، المپیادها و رقابت‌های علمی و ورزشی، اعلامیه‌ها، کارت پستال‌ها، وصیت‌نامه‌ها و دیگر اسناد اداری، شرعی و ملکی مورد تحلیل و بررسی قرار داده است. حاصل این کار، گردآوری و تألیف شرح یکصد فراز از آیات قرآن با موضوعات آرامش با یاد خدا، نام نیکو، اجر صبر، ذکر نعمت، استقامت، امانت‌داری، پاداش عمل و ... است.   جريانهای فهم قرآن كريم در ايران معاصر مؤلف: احمد پاکتچی، ناشر: فلاح، چاپ نخست 1395، 498 صفحه در کتاب «جريانهای فهم قرآن كريم در ايران معاصر»، تلاش شده با رويكردی تحليلی، نخست يک مقوله‌بندی و جريان‌شناسی گسترده و در عين‌حال مجمل، از جريان‌های فهم قرآن كريم در ايران معاصر ارائه و سپس با كمترين مداخله مستقيم در ارائه آموزه‌ها، گزيده‌ای از آراء و نظرات انديشمندان ايرانی- از سنت‌گرا تا دگرانديش و از حوزوی تا دانشگاهی- بیان شود.   اسطوره‌های كهن، فولكلور در قرآن مولف: آلن داندس؛ مترجم: مریم حسین‌گلزار، ناشر: فلاح، چاپ نخست 1396،  242 صفحه     کتاب «اسطوره‌های كهن، فولكلور در قرآن»، نخستین پژوهش اسلامی و قرآنی نویسنده آن است. این کتاب در چهار فصل با عنوان‌های «قرآن چیست؟»، «نظریه کلیشه شفاهی»، «کلیشه‌های شفاهی در قرآن» و «قصص عامیانه در قرآن» تدوین شده است. هفت پژوهشگر سرشناس درباره این کتاب نقد و نظر و کتاب نوشته‌اند.   به سوی فهم قرآن مؤلفان: مصطفی عباسی مقدم ، محمدعلی خسروی، ناشر: فلاح، چاپ نخست 1395، 110 صفحه   کتاب «به سوی فهم قرآن» از دو بخش تشکیل شده است؛ بخش نخست بیان برخی مطالب اساسی و نکات ضروری کلی در ارتباط با فهم قرآن و شاخص‌های آن شامل ضرورت های فهم قرآن، ویژگی‌های قرآن و مراحل پنج‌گانه انس با قرآن که دانستن آن برای عموم مردم به‌ویژه مربیان قرآنی مفید و ضروری است. بخش دوم نیز شامل تفسیر سوره مبارک صف برگرفته از «تفسیر نور» حجت‌الاسلام والمسلمین محسن قرائتی بوده که در آن پیام‌ها و نکته‌های این سوره بیان شده است. حیات طیبه قرآنی؛ مقدمه‏‌ای بر سبک زندگی مسلمانی مؤلف: مصطفی عباسی مقدم، ناشر: فلاح، چاپ نخست 1395، 328 صفحه «حیات طیبه قرآنی؛ مقدمه‏‌ای بر سبک زندگی مسلمانی»، مجموعه‌ای گرانسنگ از مطالب برگرفته از قرآن و تفاسیر همراه با مقدماتی درباره سبک زندگی بر پایه معیارهای دینی است. در این کتاب ابتدا مباحثی در تبیین مقوله تربیتی و اجتماعی سبک زندگی با بهره‌برداری از آثار اندیشمندان غربی و اسلامی طرح شده و در ادامه محقق تلاش کرده اطلاعاتی درخور و رهیافت‌هایی روشن پیرامون سبک زندگی اسلامی به خوانندگان ارائه دهد. نویسنده در ادامه به تدوین و تعریف الگو و مدل سبک زندگی قرآنی در مقایسه با سایر مدل‌های غربی و شرقی پرداخته و پس از طرح چند الگوی قابل توجه از کتاب‌ها و منابع تربیتی و تفسیری و جامعه‌شناختی، مدل مورد نظر و مطالعه شده خود را عرضه کرده است. بخش مهمی از مطالب کتاب، به دسته‌بندی و تبیین پیام‌ها و فرازهای کوتاه قرآنی مرتبط با سبک زندگی اختصاص دارد.     ]]> دین‌ Sat, 13 Jan 2018 11:16:40 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/256604/کتاب-هایی-سوی-معاونت-قرآن-عترت-حمایت-شده-اند احتمال گشایش نمایشگاه قرآن زودتر از وقت مقرر http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/256614/احتمال-گشایش-نمایشگاه-قرآن-زودتر-وقت-مقرر عبدالهادی فقهی‌زاده، معاون قرآن و عترت وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، درباره فاصله نزدیک زمان برپایی نمایشگاه کتاب و نمایشگاه قرآن در مصلای تهران، بیان کرد: هر دو نمایشگاه بین‌المللی کتاب و قرآن، اردیبهشت‌ و خرداد سال 97 در مصلای تهران برگزار خواهند شد، برای جلوگیری از تداخل احتمالی در برنامه‌های آماده‌سازی برپایی نمایشگاه قرآن، فاصله زمانی پنج روزه بین این دو رویداد بزرگ درنظر گرفته شده است.   وی گفت: سعی می‌کنیم با برنامه‌ریزی و اتخاذ تدابیر لازم، تداخلی در برنامه‌های دو نمایشگاه ایجاد نشود و بتوانیم با کمترین تداخل و کمترین هزینه، بیست و ششمین نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم را برگزار کنیم. با توجه به نزدیکی زمان برپایی دو نمایشگاه، شاید لازم باشد از برخی جانمایی‌های غرفه‌ها و فضای نمایشگاه کتاب در نمایشگاه قرآن نیز استفاده کنیم.   معاون قرآن و عترت وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، افزود: برنامه‌ریزی ما بر این اساس شکل گرفته که بتوانیم تا پیش از شب‌های قدر، اختتامیه نمایشگاه قرآن را برگزار کنیم، لذا احتمال گشایش این دوره از نمایشگاه، یک یا دو روز پیش از آغاز ماه مبارک رمضان نیز وجود دارد.     ]]> دین‌ Sat, 13 Jan 2018 09:23:28 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/256614/احتمال-گشایش-نمایشگاه-قرآن-زودتر-وقت-مقرر در جایگاه خیال، عقل نباید چون و چرایی کند http://www.ibna.ir/fa/doc/mizgerd/256547/جایگاه-خیال-عقل-نباید-چون-چرایی-کند خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - زهرا حقانی: میزگرد «تالیف داستان با اقتباس از قرآن و مفاهیم دینی»، سه‌شنبه 19 دی‌ماه با حضور محمدرضا مرعشی‌پور، نویسنده، مترجم و پژوهشگر، ابوالفضل حری، نویسنده و پژوهشگر و روایت‌شناس، مرتضی کربلائی‌لو، داستان‌نویس، پژوهشگر و منتقد ادبی و غلامرضا داودی‌پور، استاد دانشگاه در رشته زبان و ادبیات فارسی در  ایبنا برگزار شد. کارشناسان حاضر در این میزگرد ضمن ارائه تعریف قصه دینی و روش‌های ارائه آن، به بحث درباره علل کمبود آثار تالیفی در این زمینه پرداختند که مشروح این مباحث را در ادامه می‌خوانید. محمدرضا مرعشی‌پور در این نشست گفت: من داستان‌نویس نیستم و مستقیما هم روی حوزه دین کار نکرده‌ام. از جمله کارهای من روی متون کهن فارسی مانند تاریخ بیهقی و ترجمه آثار نجیب محفوظ بوده و تالیف کتاب «قصه‌های قرآن با نگاهی به مثنوی مولوی» نیز نتیجه پرسه زدن در حوزه متون کهن است. یکی از مزایای قرآن، زبان مردمی آن است و طبیعتا چون به زبان مردم نزدیک بوده از فولکلور استفاده کرده است. در این اثر، داستا‌ن‌های قرآن را به‌طور مستند جمع‌آوری و سعی کردم به شکلی به زبان امروزی ارائه دهم که در عین خواندنی بودن، داستان‌نویسان بتوانند از آن بهره ببرند و این قصه‌ها را به زبان امروزی بنویسند.   این پژوهشگر متون کهن فارسی، درباره موضع کمبود آثار تالیفی داستانی با اقتباس از دین و قرآن به‌طور کلی به دو محور اشاره کرد؛ مسائل مادی، مسائل معنوی. وی در این زمینه توضیح داد: منظورم از مسائل معنوی، نگاه بسته است. نویسنده‌ها به دلیل وجود برخی خط قرمزها، تمایل چندانی برای ورود به چنین حوزه‌هایی ندارند. کار کردن روی حوزه دین و قرآن، حساسیت‌های خاصی دارد. روی همین کتاب «قصه‌های قرآن با نگاهی به مثنوی مولوی» خیلی دقت کردم که از چارچوب‌ها خارج نشوم. با وجود محدودیت‌ها، بسیاری نویسنده‌ها عطای کار کردن در این حوزه را به لقایش می‌بخشند. موضوع دیگر مربوط به مسائل مادی است. به‌عنوان نمونه روی کتاب «قصه‌های قرآن با نگاهی به مثنوی مولوی» حدود یک و نیم سال کار کردم. یک‌هزار و 650 نسخه از آن چاپ شد،‌ 150 نسخه که درنظر گرفته نمی‌شود و از یک‌هزار و 500 نسخه باقیمانده، بین 10 تا 15 درصد حق‌التالیف برای من درنظر گرفته شد. اگر ناشر خوش‌حساب باشد، برای چهار ماه دیگر به من چک می‌دهد. در نهایت با احتساب هزینه‌های پژوهش و تردد، چیزی عاید نویسنده نمی‌شود. روزی 8 تا 10 ساعت کار فکری برای تالیف این اثر داشتم. خرید منابع موردنیاز از جمله دوره 11 جلدی تفسیر میبدی، یک میلیون هزینه داشت. حتی اگر این کتاب‌ها در آینده دیگر به کار من نیاید، باید برای انجام این پژوهش آن‌ها را می‌دیدم. تفسیر سورآبادی نیز نایاب بود و در بازار سیاه آن‌را تهیه کردم. نویسنده «قصه‌های قرآن با نگاهی به مثنوی مولوی» ادامه داد: آثاری که با محدودیت و نگاه بسته تولید شوند، همه تکراری بوده و حرف تازه‌ای ندارند. ورود به حوزه داستان دینی به دلیل محدودیت‌ها و مواردی که ذکر کردم، جرات و دلخوشی می‌خواهد. بهتر است مسئولان به‌جای تجدیدچاپ و انتشار آثار قدیمی و تکراری با هزینه‌های زیاد که افراد زیادی هم آن‌ها را نمی‌خواند، توجه بیشتری به آثار جدید پژوهشی نشان دهند؛ حتی می‌توان بسیاری از مفاهیم را در قالب هنر بیان کرد. در حوزه مسیحیت نیز کتاب‌های زیادی تالیف و فیلم‌های بسیاری نیز ساخته شده و نقد هم بر این آثار نوشته می‌شود. اگر نقد صادقانه مطرح شود، تاثیرگذار است. بیشتر کتاب‌های تفسیر قرآن، تکرار و نقل از یکدیگر است و فقط انگشت‌شمار آثاری مانند «پرتوی از قرآن» آیت‌الله طالقانی است که حرفی از خود دارد و پای حرفش هم می‌ایستد و استدلال می‌کند.   مرعشی‌پور با اشاره به ماهیت قصه‌های قرآن، بیان کرد: برخی معتقدند قصه‌های قرآن نمادین بوده و واقعیت تاریخی ندارد. یک سری افسانه‌ها و اساطیر مربوط به حتی پیش از یهود و بعد در تورات نقل شده است. به‌عنوان مثال در «اَعلام قرآن» اثر محمد خزائلی ذکر شده که قصه هاروت و ماروت از افسانه‌های سومری است. در سوره بقره هم در یک آیه بلند به داستان هاروت و ماروت اشاره شده است. قرآن به این قصه‌ها اشاره کرده و هیچ اصراری هم به تاریخی بودن قصه‌ها ندارد. استفاده از نمادها در قرآن این بوده که به مردم ثابت کند نتیجه خوبی و بدی چیست و از این افسانه ها هم به‌صورت زیبایی برای استدلال استفاده کرده است. باید رویکرد و تکلیفمان نسبت به قصه‌های قرآن روشن شود که این قصه‌ها خیال است یا نماد و یا داستان تاریخی که اتفاق افتاده است. ما در یک دوراهی سردرگم مانده‌ایم و تا رویکردمان مشخص نباشد، نمی‌توان کار چندانی انجام داد. این قصه‌ها مانند دانه در یک پیمانه هستند و ما باید روی دانه حرف بزنیم و کار کنیم. مولوی هم حتی به نوعی می‌خواهد بگوید این داستا‌ن‌ها حالت نمادین دارند و باید نتیجه آن‌ها را مورد توجه قرار دهیم. فکر می‌کنم مسئولان فرهنگی و متولیان باید اجازه دهند نظرات مختلف بیان و نوشته شود. (محمدرضا مرعشی‌پور، غلامرضا داودی‌پور و مرتضی کربلائی‌لو) قرآن بخش خرافی ندارد غلامرضا داودی‌پور، استاد دانشگاه در رشته زبان و ادبیات فارسی در توضیحی نسبت به بخشی از سخنان مرعشی‌پور، گفت: قرآن بخش خرافی ندارد و خرافه آن بخش‌هایی است که از اسرائیلیات وارد شده و امثال میبدی و سورآبادی و دیگران به‌صورت وحی مُنزل آن‌ها را پذیرفته و وارد متون فارسی و همچنین متون عربی و اسلامی کردند. تاویل‌ها و تفسیرهای عرفانی متون ما هم به بخش‌های نمادین قرآن اشاره کرده‌اند. باید زبان این مفاهیم را  به زبان امروزی‌تر و روان‌تر در اختیار مخاطبان و به‌ویژه مخاطبان جوان قرار دارد که خیلی می‌تواند تاثیرگذارتر باشد. البته اهل عرفان، ‌توجه ظاهری صرف به این قصه‌ها نداشته، بلکه توجه باطنی و تاویلی و تفسیری دارند. به‌عنوان مثال درباره قصه خضر و موسی بیشتر افراد به ظاهر قصه می‌پردازند، ولی بُعد باطنی و تاویلی آن که در ادبیات عرفانی ما از سنایی و عطار تا مولوی مورد توجه بوده، می‌گوید که موسی که پیامبر است فقط به ظاهر شرع توجه دارد، ولی خضر نقش پیر و مرشد را دارد که مرید بی‌چون و چرا باید از وی تبعیت کند.  وی درباره وضعیت تالیف کتاب‌های داستانی با مضامین دینی در بازار نشر کشور تصریح کرد: از نظر کمی در بازار تعداد کتاب‌های این حوزه زیاد است، ولی از نظر کیفی باید تجدیدنظری صورت گیرد و مطالب و مفاهیمی که به شکل پیچیده و دشوار انتقال داده شده، با شیوه امروزی و با ابزارهای مختلف امروزی‌تر و روان‌تر برای مخاطب ارائه شود که بیشتر تاثیرگذار است. در جایگاه خیال، عقل نباید چون و چرایی کند مرتضی کربلائی‌لو، داستان‌نویس و منتقد ادبی نیز در ادامه بحث درباره موضوع نمادین و خیالی بودن و یا واقعیت تاریخی بودن قصه‌های قرآن، گفت: هرگاه بحثی از قصه‌های دینی و قرآن به میان می‌آید، یک سری پیش‌فرض‌ها مطرح می‌شوند و تا تکلیف این پیش‌فرض‌ها مشخص نشود، این حرف‌ها و جلسات بی‌فایده است. چیزی که در صحبت‌های آقای مرعشی‌پور برای من جلب توجه کرد این بود که ایشان به‌عنوان علاقه‌مند به داستان، پس با عنصر خیال خویشاوندی دارد در این میان کسی که خویشاوند با خیال است بخش‌هایی از متنی را که قرار است به خیال دامن بزند یا از خیال تغذیه کند، عنوان خرافه به آن می‌دهد. باید مشخص شود معیار شما چیست؟ برخی کتاب‌های کهن را تصحیح و یا براساس آن کتاب نوشته‌اند و بخش‌هایی از آن‌را خرافه تشخیص داده و حذف کرده‌اند، مانند کتاب «قاف» که یاسین حجازی از چند کتاب درباره پیامبر (ص) بازنویسی کرده و عنوان کرده که بخش‌هایی که خرافه بوده را حذف کرده است. اگر معتقدیم که این قصه‌ها خیال و خرافه است و طبق معیاری که داریم موضوعی از نظر عقلی برایمان قابل پذیرش نیست؛ باید ابتدا این را مشخص کنیم که در جایگاه خیال، عقل نباید چون و چرایی کند. چرا در قصه‌های قرآن جاهایی به عقل توجه می‌کنیم و می‌گوییم موضوعی با عقل جور درنمی‌آید، ولی در جایی دیگر نه! برخی مفسران هم تصریح دارند که قصه‌های قرآن نمادین است و باید این قصه‌ها را تعبیر کنیم.   این پژوهشگر افزود: وقتی من از خیال حرف می‌زنم، اصطلاحی که من به‌کار می‌برم با اصطلاحی که شما به‌کار می‌برید متفاوت است. در تمدن اسلامی، فیلسوفی به اسم سهروردی، صحبت از عالم خیال کرده است و این قضیه تا دوره ملاصدرا و اشراقی‌هایی که بعد آمدند، چندان جدی گرفته نشد. کسی که خیلی روی بحث عالم خیال به معنی یک خیال منفصل از ما که در عالم واقع به‌عنوان یک مرتبه‌ای وجود دارد، حرف زده و آن را پرورش داده، ابن‌عربی است. وقتی ما می‌گوییم این قصه‌ها خیال است، در عین‌حال دو حرف می‌زنیم؛ همینطور که می‌گویم ممکن جنس این‌ها خیالی باشد در عین‌حال آن‌ها را دارای واقعیت بیرونی می‌دانم، یعنی برای آبستنی مریم و معجزه ابراهیم در زنده کردن مردگان و شکافتن دریا از سوی موسی، یک بهره‌ای از واقعیت به آن‌ها بدهیم و شخصی و ذهنی نپنداریم. مساله دیگر اینکه وقتی از مولوی سخن به میان می‌آید، بحث نگاه اخلاقی مطرح می‌شود. ما به چه داستانی ‌می‌توانیم عنوان دینی اطلاق کنیم؟ تلقی رایج این است که هر داستانی که در آن ارزش‌های اخلاقی تاکید شود، معناگرا و دینی است. تصور این است که شخصیتی در داستان وجود دارد که بین خواسته نفسش با یک ارزش اخلاقی، تنشی ایجاد می‌شود و این شخصیت دچار چالش شده و در نهایت یا جانب ارزش را می‌گیرد و رستگار می‌شود یا جانب شر و هوای نفس را انتخاب می‌کند و در ادامه داستان آن انسان نابود می‌شود. این یک داستان دینی در تلقی رایج است.   کربلائی‌لو در این‌باره توضیح داد: من پیشنهادم این است که به‌جای یک نگاه اخلاقی به داستان که در مثنوی مولوی فراوان است، یک نگاه فلسفی، وجودشناختی، هستی‌شناختی و متافیزیکی به داستان دینی داشته باشیم و می‌بینیم که رابطه موجودات با هم بر دو نوع است؛ یا رابطه عرضی و هم‌دوش است که عمدتا در داستان‌هایی که عنصر دراماتیک در آن‌ها قوی است، این تنش بین شخصیت‌های قهرمان و غیرقهرمان،‌ بین قهرمان و خودش و طبیعت و یا جامعه تعریف می‌شود که این تنش در نهایت در آن تعریف سنتی و رایجی که داستان دینی که محل ستیز ارزش‌ها با هم است، به سرانجامی می‌رسد. پیشنهاد من این است که ما بر یک نوع رابطه دیگر وجودی تمرکز کنیم که رابطه طولی است و این در فلسفه اسلامی تحت عنوان‌ اصل تشکیک در وجود به آن پرداخته می‌شود. نور شدید بر نور ضعیف اِشراف دارد و در یک رابطه طولی بالای سرش قرار گرفته است. به‌نظر من داستان دینی، داستانی است که در آن  حداقل یک‌بار رابطه طولی بین یک موجود با یک موجود قوی‌تر، شدیدتر یا نورانی‌تر برقرار شود.   این داستان‌نویس در ادامه با ذکر مثالی از این روش در سینمای هالیوود، گفت: می‌توان برای این رابطه طولی از فیلم‌هایی که در آمریکا تولید می‌شوند، مثال زد. این فیلم‌ها به ظاهر بر ارزش اخلاقی خاصی تاکید ندارند و عمده صحبت و تمرکز روی جذابیت است، ولی با این نوع نگاه می‌بینیم که در این فیلم یک رابطه طولی برقرار شده است. به محض اینکه رابطه طولی برقرار شود آن فیلم به متافیزیک ما که قائل به اینکه خدایی هست و در مرتبه پایین‌تر فرشتگانی و موجودات دیگری هستند که رابطه طولی با هم دارند، تن داده است. پس در جهان ما واقع می‌شود و یک داستان بیرونی دارد. ولی اگر چنین رابطه طولی برقرار نشد، هزار ارزش اخلاقی هم در فیلم مطرح شده و روی آن تاکید شده باشد، فقط یک داستان اخلاقی است و خیلی نمی‌توان برای اینگونه داستان‌ها وجهی قائل شد. اگر همین رابطه طولی را مدنظر قرار دهیم، می‌بینیم که در داستان ادیسه، پسر ادیسه حیران است که در نبود پدر با این وضعیت چه کند؛ مادرش تنهاست و خواستگاران مترصد فرصت هستند. در این شرایط آتنا در هیبت یک مرد درآمده و با این پسر وارد گفت‌وگو می‌شود که چرا نشسته‌ای، برخیز و به دنبال پدرت برو و او را امیدوار می‌کند که می‌تواند پدرش را پیدا کند. در اینجا رابطه آتنا که به شکل مردی درآمده و با او صحبت می‌کند، یک نوع رابطه طولی است، پس ما اینجا می‌توانیم بگوییم که این یک داستان دینی است که افق ما را گسترش داده و به عمق می‌برد. پس ذهنیت اخلاقی و اینجا چندان همخوانی ندارد. نویسنده رمان «خیالات» درباره اهمیت عنصر جذابیت در داستان دینی نیز اظهار کرد: سعی می‌کنیم داستانی از قرآن را به زبان امروزی روایت کنیم تا یک سری مفاهیم منتقل شود. در این راستا می‌خواهم به منشأ جذابیت داستان دینی که در بسیاری موارد اتفاق می‌افتد، اشاره کنم. از کتاب قابل تامل فروید با عنوان «تمدن و ناخرسندی‌های آن» نام می‌برم. فروید می‌گوید که هرچقدر انسان خودش را در چارچوب قواعد تمدن قرار دهد، به همان میزان باید یک سری کاستی‌های بَدَوی را سرکوب کند و مجموعه این سرکوب‌ها که از لوازم تمدن است، باعث ناخرسندی می‌شود. هرچقدر جامعه پیشرفته باشد، این قواعد از حالت بَدَویت به سمت قاعده‌مندی حرکت می‌کند و این قواعد از انرژی و آتشی که در جان انسان است، می‌کاهند. علاوه بر این قضیه، قرار گرفتن در جهان مجازی را هم باید اضافه کنیم. ارتباط با آدم‌ها بیشتر از طریق فضای مجازی صورت می‌گیرد و این فضا انرژی و تپندگی عالم واقعی را ندارد. چیزی که برای یک جامعه غربی این آتش را زنده نگاه می‌دارد، قصه است. اتفاقا آن‌ها به دنبال قصه‌ای می‌روند که به شدت بَدوی بوده و از وضعیت امروز فاصله دارد تا قواعدی که جهان امروز برایش ساخته را بشکند و از آتشی که در دل عالم طبیعت است، گرما بگیرد و انرژی خود را تجدید کند.   این منتقد ادبی افزود: بدون قصه، انسان‌ها به سمت افسردگی پیش می‌روند. اگر به فیلم‌ها و سریال‌هایی که در غرب ساخته می‌شوند نیز توجه کنیم احساس می‌شود که تمایلی برای رجوع به اقوام ابتدایی مانند وایکینگ‌ها وجود دارد. احساس می‌کنم برای ما این اتفاق در سال‌های آتی با الهام از قوم مغول شروع خواهد شد، چراکه مغول نیرویی بود که بدون هیچ قاعده‌ای نابود می‌کرد. برای ما که اطرافمان را مجاز گرفته و خودمان را اسیر قواعدی کرده و روبه افسردگی هستیم، چنین چیزی را در کتاب، رسانه و در جایی که بیرون از ما که امن است، می‌خواهیم. این بیرون از ماست، ولی انرژی آن‌را می‌گیریم. بخش زیادی از جذابیت قصه دینی با توجه به اینکه در همه ادیان باید در تاریخ به عقب برویم تا به نوح و موسی و عیسی برسیم، در بَدویت آن است. اگر در قصه‌ها و روایت‌های دینی، برخی موارد که شاید از نظر ما عقلانی نباشد را حذف کنیم در واقع بَدویت آن را از بین برده، آتش‌خانه را خاموش کرده و جذابیتی را که قصه برای انسان امروز دارد، از آن می‌گیریم. چیزی که باقی می‌ماند، یک قصه عقلانی است که خواندن آن مانند انسانی است که در آپارتمان زندگی می‌کند و در یک آپارتمان دیگر کار می‌کند و برمی‌گردد، هیچ گرما و جذابیتی ندارد. به اعتقاد من حتی اگر در تفسیرهای گذشته هم چیزی بسیار دور از قاعده به جامعه صدر اسلام و یا حتی بسیار پیش‌تر از آن در تاریخ، نسبت داده شده، اتفاقا باید آن‌را در آثار امروز بیان کرد. (مرتضی کربلائی‌لو) شیوه روایت‌گری خداوند در قرآن، منحصر به‌فرد است ابوالفضل حری، نیز بحث را اینگونه ادامه داد: صحبت درباره این است که چگونه مفاهیم دینی را به زبان امروزی ارائه دهیم که می‌توان از چند منظر به این موضوع نگاه کرد. نخستین بحث اینکه ما وقتی درباره ادبیات و قصه‌های قرآن صحبت می‌کنیم دو نگاه داریم، یکی نگاه ما به قصه‌های قرآن و ادبیات و دین از منظر جهانی است که به‌طور شاخص کتاب مقدس در مسیحیت و دیگری نگاه اسلامی است. ادبیات انگلیسی را نمی‌توانیم بفهمیم، مگر اینکه عهدین یا «‌Bible» را بخوانیم. وقتی از قرن هفتم ادبیات انگلیسی به سمت مسیح گرایش پیدا می‌کند، داستان‌های مختلف پر از تلمیحات به کتاب مقدس است و این روند همینطور تا قرن 16 و در ادامه به تی‌اس الیوت می‌رسد. وقتی آثار ادبی را می‌خوانیم، چون بحث اقتباس مطرح می‌شود، اگر می‌خواهیم به مسائل دینی بپردازیم آن یک بحث جداست. البته خط قرمزهایی نیز وجود دارد؛ از یک طرف کتاب عهدین را داریم که در مدت چندین هزار سال نوشته شده و از سوی دیگر کتابی هست که ما اعتقاد داریم در آن خدشه‌ای وارد نشده است. ما در اینجا خط قرمزها را رعایت می‌کنیم. آنطوری که درباره کتاب مقدس و عهدین راحت صحبت می‌کنیم، درباره قصه‌های قرآن نمی‌توان به این‌صورت صحبت کرد. یکی از آسیب‌های اصلی درباره قصه‌های دینی، تفسیرهایی بوده که از قرآن ارئه شده است؛ چه تفسیرهای بزرگ و مهم و چه تفسیرهای معمولی‌تر   این نویسنده و پژوهشگر گفت: در پژوهشی که درباره قصه‌های قرآن انجام می‌دهم مشاهده کردم روی خود قصه‌های قرآن و شیوه روایت‌گری قرآن، کسی کار نکرده است. همه قصه‌هایی که کار شده‌اند، براساس آثار دیگران بوده است. حدود یک‌چهارم قران قصه است و این قصه‌ها برای ما بازآفرینی نشده‌اند. روی شیوه قصه‌گویی و روایت‌گری خداوند در قرآن کاری صورت نگرفته است. سوره یوسف به اشکال و تعبیرها و در قالب‌های مختلف ارائه شده، ولی کسی درباره شیوه روایت‌گری این قصه بحث نکرده که چرا در قرآن بیان شده که قصه یوسف «احسن القصص» است. همه می‌گوییم بهترین قصه است، بخاطر ماجرای آن، در حالی‌که بهترین قصه است بخاطر شیوه روایت‌گری آن. شیوه روایت‌گری خداوند در تمام سوره‌های قرآن بی‌مانند و منحصر به‌فرد است. زاویه دید یکی از عنصرهایی که قصه‌ها را از هم متمایز می‌کند. مثلا در قصه موسی و خضر، زاویه دید مدام بین موسی و خضر در حال  تغییر است. این داستان از زاویه دید موسی بیان شده است. باید خود قصه‌ها را به معنای اخص قصه در قرآن به شیوه‌ روایت‌گری خداوند و بدون توجه به تفسیرهای مختلف، ببینیم. هر یک از قصه‌ها در جای خود در قرآن معنا و انسجام دارند.   این روایت‌شناس در ادامه با پرداختن به این موضوع که چه کنیم تا داستان‌نویس‌ها بتوانند از این شیوه به قصه‌های قرآن بپردازند، بیان کرد: سنت قصه‌گویی در ادبیات عرب، با توصیف‌ها و غیره، چیز عجیبی نیست، ولی چرا وقتی وارد فرهنگ خودمان می‌شویم، قصه نداریم؟ از بدو اسلام حدود 200 سال پس از نزول قرآن که سنت تفسیری آمد، حدود 400 کتاب بلاغت نوشته شده، ولی چرا یک کتاب درباره قصه‌های قرآن نداریم؟ همه مفسران درباره این قصه‌ها صحبت کرده‌اند، ولی در حاشیه تفسیر خودشان؛ به‌جز علامه طباطبایی در «تفسیر المیزان» و علامه طباطبایی در «پرتوی از قرآن». چرا این اتفاق نیافتاده است؛ بخاطر حرمتی که قصه و هنر در اسلام داشته، وقتی قران در سرزمین حجاز را درنظر می‌گیریم، نصرانی‌ها آن‌را از عربی به سریانی ترجمه می‌کردند، همزمان داستان ادیسه و از سوی دیگر قصه رستم و سهراب وجود دارد. ابتدا باید روی کارهای انجام شده، آسیب‌شناسی صورت گیرد و در ادامه درباره خود قصه‌های قرآن به معنای قصه، بحث کنیم و ببینیم داستان‌نویس‌ها چگونه می‌توانند با شیوه‌ها و قالب‌های جدید این قصه‌ها را روایت و بیان کنند. در کتاب «مطالعه قرآن به منزله اثر ادبی» تکنیک‌های ارائه قصه‌های قرآن را بدون توجه به تفسیرها بیان کرده‌ام.   حری افزود: قرآن، کتاب قصه به معنای مورد تصور ما نیست. خداوند بهترین‌ قصه‌ها را به بهترین شکل روایت کرده، ولی با معنای امروزی کمی متفاوت است و اینطور نیست که قصه‌ای را از اول تا انتها بیان کند. خداوند با گفتن قصه، خود را نشان داد. قصه‌گویی قرآن، بیوگرافی خداوند است. خداوند، خود راوی قصه‌های قرآن است. این قصه‌ها امروزه باید وارد نظام و دستگاه خیال شوند. اگر سبقه خیال پیدا نکنند، برای نوجوانی که دنبال خیال است، تاثیرگذاری ندارد. به‌نظر من سریال حضرت یوسف اثر مرحوم سلحشور بیشتر براساس روایت عهدینی قصه یوسف است تا روایت قرآنی آن. تاکید قرآن درباره زلیخا بر جنبه‌های نفسانی وی است تا دیگر جنبه‌ها. در قرآن یک جمله از سوی زلیخا گفته می‌شود و تمام «بیا که از آنِ توام» همین جمله خیال را به پرواز در‌می‌آورد. وقتی قران می‌خوانیم، یکی از خیال‌پردازانه‌ترین فرایندها برای انسان اتفاق می‌افتد، چراکه کاملا قصه را به ما واگذار می‌کند و ما مجاز هستیم با توجه به ویژگی‌های خودمان، مرغ خیال را به پرواز درآوریم و برداشت ویژه خود ا داشته باشیم. در کتاب «مطالعه قرآن به منزله اثر ادبی» تکنیک‌های ارائه قصه‌های قرآن را بدون توجه به تفسیرها بیان کرده‌ام.   نویسنده کتاب «کِلک خیال‌انگیز» با اشاره به اهمیت آسیب‌شناسی داستان‌نویسی دینی در دوره معاصر، گفت: سنت درام‌نویسی و فیلنامه‌نویس ما ارسطویی است. درام‌های ما خطی است؛ داستان از یک‌جایی آغاز می‌شود و کشمکش‌های صورت می‌گیرد تا انتها. وقتی وارد قرآن می‌شویم، نخستین اتفاقی که می‌افتد این است که اصلا نگاه خطی نداریم و نگاه دایره‌ای را هم که مرحوم گلشیری بیان کرده، نداریم. ما نقش «بته جقه» را در فرهنگ خودمان داریم. باید این تکنیک ها را بررسی کنیم. چرا رمان‌نویسی امروز ما تبدیل به رمان‌های آپارتمانی و کم‌مایه شده است؟ یک‌بار که کتابی را می‌خوانیم آن‌را کنار می گذاریم. در نوشتن داستان و رمان می‌توانیم به اسطوره‌های خودمان نیز برگردیم. رمان‌نویس با خلاقیتی که دارد می‌تواند این اسطوره‌ها را به زندگی امروز پیوند بزند. نیاز است آسیب‌شناسی صورت گیرد که چرا قصه‌های ما این‌گونه شده‌اند؟ در عین‌حال دنبال شیوه‌های بیان امروزی قصه‌های دینی و قرآنی و اسطوره‌هایمان باشیم. در این بین نباید از نقش تکنولوژی که ابزار امروز است، غافل شد و باید در ارائه تاثیرگذارتر قصه‌ها از آن استفاده کرد.   این استاد دانشگاه تصریح کرد: لزومی ندارد اسم این قصه‌ها، مستقیم قصه‌های دینی و قرآنی باشد. قرار نیست این قصه‌ها مستقیم رنگ وبوی دینی به خود بگیرد. اگر قرار بر اشاره مستقیم باشد که کتاب‌های اخلاقی بسیار است. باید ابزارها، قالب‌ها و شیوه‌هایی را پیدا کنیم که بتوان کاربرد امروزی این قصه‌ها در از طریق آن‌ها ارائه کرد. قرآن مدام عبارت «افلا یتفکرون» را تکرار می‌کند، فکر کردن و اندیشیدن با شک همراه است. اگر قرار است قرآن مبنا قرار بگیرد، باید به جنبه‌های زیبایی آن توجه کرد که از آن دور افتاده‌ایم. باید به سرچشمه برگردیم. به‌نظر من، ما هنوز سرچشمه را نمی‌شناسیم. ما اگر قرآن را مبنا قرار دهیم و داستان‌ها را از دل آن بیرون بیاوریم و البته ببینیم که تفاسیر کجاها می‌توانند به ما کمک کنند و در مرحله بعد فکر کنیم که چگونه می‌توانیم اینها را جذاب‌تر کنیم. (ابوالفضل حری) حری درباره توجه به یافتن کلیدواژه‌های الهام‌بخش در قرآن کریم برای خلق آثار داستانی دینی، افزود: ارسطو بر دو چیز تاکید می‌کند: ترس و شفقت. ما در قرآن اینها را نداریم، ولی دو کلمه دیگر مقابل هم داریم: تقوا و رحمت. در قصه‌های قرآن می‌توانیم چنین کلماتی را پیدا کنیم و از آن‌ها در نوشتن داستان الهام بگیریم. قصه در سنت ایرانی ما همیشه وجود داشته، سنت ما پیش از اسلام همه قصه است، ولی در رمان‌نویسی هیچ نشانه ای از اینها نمی‌بینیم. رمان‌های پژوهشی باید نوشته شود و باید در این راستا از ابزارهای مختلف پژوهش بهره برد. این رمان‌ها خوانده شده و وارد ذهن می‌شوند و جامعه به این طریق اخلاقی می‌شود. قرار نیست به‌طور مستقیم به مردم از اخلاق بگوییم، بلکه از طریق ابزارهایی همچون ادبیات و کتاب می‌توان جامعه را به سمت اخلاق هدایت کرد. وقتی کودک در جامعه رفتارهای متعارض را ببینید و این دوگانگی‌ها در وجودش نهادینه شود، اگر تمام قرآن را هم برایش بیاوریم، دیگر سودی ندارد، در نتیجه توجه به این مساله بسیار مهم است. برای هدایت جامعه به سمت اخلاق‌مداری، قصه بهترین وسیله است، چراکه این قصه مدام تکرار شده و در جامعه نهادینه می‌شود. انیمیشن و تکنیک‌های جدید هم بسیار موثر است.   مترجم کتاب «روایت داستانی: بوطیقای معاصر» اظهار کرد: ما امروز نمی‌توانیم داستان نوح را بازسازی کنیم، ولی می‌توانیم مفاهیم داستان نوح را با زبان قصه‌گوی وارد جامعه کنیم. ما به قصه نیاز داریم. قصه‌های دینی و قرآنی باید به شیوه‌های امروزی و در قالب‌های مختلف ادبی و هنری بازنویسی شوند. البته نکته مهم این است که مستقیم به قصه‌های دینی نپردازیم، بلکه غیرمستقیم از طریق قصه به مفاهیم دینی اشاره کنیم. قصه‌نویسان ما هم باید کمی فضای بازتری در اختیار داشته باشند و با ذهنی باز به سراغ سوژه‌ها بروند. اینکه چرا قصه دینی و اسلامی و اسطوره‌ای نداریم، به اعتقاد من متولیان فرهنگی کشور، در این زمینه موفق عمل نکرده‌اند. علاوه بر محتوا، حتی پشت جلد کتاب‌ها نیز مهم است. اگر قرار است روی این قصه‌ها کاری صورت گیرد، به اعتقاد من باید وارد وادی خیال شد. حتی می‌توان در قالب‌های هنری مانند فیلمنامه مفاهیم را ارائه کرد. قصه رستم هم به شکل کهن آن به‌کار جامعه امروز نمی‌آید و باید با عناصر امروزی هم‌نوا شود. اسطوره‌ها هم باید سبقه مدرن پیدا کنند. در این‌صورت این قصه‌های دینی و اسطوره‌ها، وارد ناخودآگاه و زندگی ما می‌شوند. به‌نظر من قصه وسیله‌ای برای نهادینه کردن اسطوره‌های دینی و غیردینی است. قصه ما را به عنصر خیال و راز پیوند می‌دهد و خیال هم با ناخودآگاه سروکار دارد، وقتی چیزی وارد ناخودآگاه شود، جایی خود را نشان می‌دهد. ]]> دین‌ Fri, 12 Jan 2018 08:39:19 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/mizgerd/256547/جایگاه-خیال-عقل-نباید-چون-چرایی-کند «دین در ترازوی اخلاق»؛ نیاز جامعه امروز http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/256552/دین-ترازوی-اخلاق-نیاز-جامعه-امروز محسن آرمین در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، با پیشنهاد کتاب «دین در ترازوی اخلاق» نوشته ابوالقاسم فنایی برای مطالعه در پایان هفته، بیان کرد: موضوع کتاب، یکی از اصلی‌ترین مباحث در حوزه اندیشه دینی است؛ نسبت دین و اخلاق که فکر می‌کنم مبتلابه ما و اندیشه دینی ما و به‌طور کلی وضعیت اجتماعی و به‌ویژه سیاسی ما در این دوره است.   وی گفت: نویسنده در این کتاب، نسبت دین و اخلاق را بررسی کرده و نشان داده که این دو چه نیازهایی به هم دارند و چه خدماتی اخلاق به دین ارائه می‌دهد و چه خدماتی دین به اخلاق دارد. موضوعی که فکر می‌کنم این سال‌ها و این روزها به شدت محتاج آن هستیم. بسیاری از کج‌تابی‌ها و رفتارهای دینی ما که موجب دین‌گریزی است و متاسفانه نتایج سلبی زیادی در حوزه‌های اجتماعی - سیاسی داشته، ناشی از عدم توجه به اخلاق و نسبت آن با دین است؛ ناشی از نسبت غلطی است که متاسفانه در تفکر دینی‌مان بین دین و اخلاق ایجاد کرده‌ یا تصور کرده‌ایم.   نویسنده کتاب «جریان‌های تفسیری معاصر و مسئله آزادی» افزود: ابوالقاسم فنایی از متفکرانی است که سالیان سال در این حوزه کار کرده و خیلی موشکافانه به رابطه دین و اخلاق پرداخته و به‌نظر من کتاب وی بسیار مهم و آموزنده‌ است.   کتاب «دین در ترازوی اخلاق» در دو بخش کلی و هفت فصل با عنوان‌های «درآمدی تاریخی»، «تعریف دین و اخلاق»، «وابستگی اخلاق به دین»، «وابستگی دين به اخلاق»، «خدمات دين در قلمرو اخلاق»، «ناظر آرمانی و منظر اخلاقی» و «خدا به‌عنوان ناظرِ آرمانی» به قلم ابوالقاسم فنایی تدوین و در 274 صفحه قطع رقعی از سوی انتشارات صراط راهی بازار نشر شده است. ]]> دین‌ Thu, 11 Jan 2018 05:30:00 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/256552/دین-ترازوی-اخلاق-نیاز-جامعه-امروز برخی گروه‌های کتاب سال برگزیده و شایسته تقدیری ندارند http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/256517/برخی-گروه-های-کتاب-سال-برگزیده-شایسته-تقدیری-ندارند حجت‌الاسلام والمسلمین محمدعلی مهدوی‌راد، دبیر علمی جایزه کتاب سال در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، با اشاره به انجام مرحله نهایی داوری سی‌ و پنجمین دوره جایزه کتاب سال، بیان کرد: انصافا جایزه کتاب سال باشکوه برگزار می‌شود. یعنی واقعا برای استادان، عالمان و دانشمندانی که در جلسات ارزیابی حاضر هستند و یا در جلسات علمی گروه حضور دارند، هیچ تعبیری جز عشق به علم و ایمان به سربلندی کشور نمی‌بینم، چون این‌کار هیچ توجیه مادی ندارد. وقتی شخصیت بزرگی که در حوزه کاری خود متخصص و چهره است و حرف اول را می‌زند، مسئولیت یک گروه علمی در جایزه کتاب سال را می‌پذیرد، جای تقدیر دارد و برای ما مهم و غرورآفرین است.   این قرآن‌پژوه ادامه داد: خوشبختانه در دو دوره اخیر، هر سال یک‌‌بار تغییرات اندکی در آئین‌نامه این جایزه اِعمال کردیم. پیشنهاد شد که پیش از آئین اختتامیه و یا بعد از آن نیز یک‌بار دیگر در جهت شفاف‌تر شدن، آئین‌نامه بازبینی و بازنگری شود.   سردبیر فصلنامه نقد کتاب قرآن و حدیث، درباره زمان برگزاری آئین اختتامیه سی و پنجمین دوره جایزه کتاب سال نیز گفت: احتمالا آئین اختتامیه در دهه دوم بهمن‌ماه سال جاری با هماهنگی نهاد ریاست‌جمهوری برگزار می‌شود. با توجه به اینکه جایزه کتاب سال یکی از بزرگترین رویدادهای فرهنگی کشور است، همانند دوره‌های قبل رئیس‌جمهور حضور خواهد داشت.    مهدوی‌راد با اشاره به تغییراتی در میزان جوایز در دو حوزه تالیف و ترجمه ادامه داد: ترجمه با اینکه پایگاه و نقش مهمی در گسترش دانش دارد، ولی نباید در حد تالیف به آن بها داده شود و همسنگ آن باشد. تالیف رویکرد خردمندانه نویسنده است و جهت‌گیری و تاثیر قابل‌توجهی دارد. در سال گذشته امتیاز ترجمه‌ها نسبت به آثار تالیفی تغییراتی داشت و امسال در میزان جایزه آن هم تغییراتی صورت گرفته است.   دبیر علمی جایزه کتاب سال درباره تعداد آثار برگزیده و شایسته تقدیر در گروه‌های مختلف، اظهار کرد: چون میدان کار و ارزیابی در جایزه کتاب سال بسیار گسترده است، هر گروه فقط یک برگزیده خواهد داشت، ولی در هر موضوع تا سه شایسته تقدیر می‌توانیم انتخاب کنیم. در مجموع این دوره 11 برگزیده دارد که نسبت به سال گذشته یک مورد بیشتر است. البته برخی گروه‌ها نیز برگزیده نداشته و برخی گروه‌ها متاسفانه نه تنها برگزیده، بلکه هیچ اثر تقدیری هم نداشتند.   وی در ادامه با اشاره به وضعیت نامطلوب کتاب از نظر کیفی، گفت: حرکت ما به سمت کیفی‌سازی آثار بسیار به کندی انجام می‌شود و این بسیار محسوس است. به اذعان صاحبان فن و استادان در همه حوزه‌ها تقریبا وضع به همین صورت است، البته در برخی حوزه‌ها مانند علوم محض، اوضاع کمی بهتر است. جالب این است که مثلا در علوم انسانی در برخی شاخه‌های دیگر شرایط بسیار خشک می‌شود و گمان می‌کنم باید تدابیری اندیشیده شود که جامعه ما به سمت تولید بیشتر حرکت کند.   این نویسنده و پژوهشگر حوزه قرآن و حدیث افزود: به‌عنوان مثال در کشور ما در حوزه فلسفه اسلامی نسبت به فلسفه غرب تخصص بیشتری وجود دارد، لذا در فلسفه غرب ترجمه بیشتر داریم، البته گاهی با ترجمه‌های خیلی خوب می‌توان خلأهای موجود در این حوزه را پر کرد، ولی تالیف در حوزه فلسفه اسلامی و یا کلام اسلامی به آن‌صورت دیده نمی‌شود. به‌نظر من باید دولت و بانیان پژوهش و دانش، عالمان و متفکران برای این مسائل چاره‌اندیشی کنند و درباره این موضوع بنویسند که اوضاع علم اینگونه شده و در این زمینه پیشنهادهای عملی و راهگشا ارائه دهند؛ این دغدغه بسیار مهمی است.   مهدوی‌راد بیان کرد: معتقدم نوع امتیازبندی برای ارتقاء در مراکز علمی از جمله عواملی است که مشکل ایجاد کرده است؛ در این بین مقالات ملاک قرار می‌گیرند نه کتاب تالیفی. البته بر همان مقالات نیز کمیت حاکم است و کیفیت چندان مورد توجه نیست. به یک مقاله فقط صرف اینکه در یک مجله علمی - پژوهشی چاپ شده، امتیاز داده می‌شود و به کیفیت مقاله آنطور که باید توجه نمی‌شود. اتفاقات عجیبی در این زمینه رخ می‌دهد. به‌عنوان مثال تخصص فردی فلسفه است، ولی به‌طور اشتراکی با فردی دیگردرباره فقه مقاله چاپ کرده است. امکان دارد به ظاهر فردی ذات‌الابعاد بوده و بر حوزه‌های مختلف نیز دستی داشته باشد، ولی همه می‌دانیم که در حقیقت اینگونه نیست. روی بسیاری از مقالات پژوهشی اسم استادان کنار دانشجو چاپ می‌شود.   سردبیر نشریه «آئینه پژوهش» ادامه داد: اخیرا با موضوعی بسیار شگفت‌انگیز برخورد کردم. همایشی درباره یکی از شخصیت‌های بزرگ کشوری برگزار شده که در آن نزدیک 40 مقاله برتر را در قالب مجموعه مقالات چاپ کرده بودند و از این تعداد تنها دو یا سه مورد تک‌نویس بوده و دیگر مقالات مشارکتی بود که مشخصا کارهای استاد و شاگردی است. البته این را هم می‌دانم که تعداد زیادی از استادان از این موضوع حتی اطلاعی ندارند. نتیجه همین پژوهش‌هاست که در ادامه خود را در تالیف نشان می‌دهد و وقتی این آثار تالیفی روی میز داوری قرار می‌گیرند، عرق بر پیشانی ما می‌نشیند! در جایزه کتاب سال هم این موارد دیده می‌شود. آثاری برای داوری ارسال می‌شوند که نام چند نفر روی آن درج شده است. این کتاب حتی قابل مطالعه نیست در این شرایط چگونه می‌تواند به‌عنوان کتاب سال معرفی شود.   دبیر علمی جایزه کتاب سال گفت: گاهی آنقدر اوضاع عجیب می‌شود که برخی استادان و متولیان پیشنهاد می‌دهند بساط جایزه کتاب سال با این کیفیت آثار برچیده شود و فقط سالیانه به یک یا دو مورد برتر پژوهشی امتیاز و جایزه‌ای بدهیم. اثری که قرار است به‌عنوان کار برتر پژوهشی انتخاب و معرفی شود، باید بتواند یک یا دو قدم علم را جلو ببرد. این وضعیت درد خیلی بزرگی است که باید به نوعی آن‌را مرتفع کرد. در مدت یک سال گذشته حدود چهار مقاله تالیف و در مجلات غیر علمی - پژوهشی چاپ کردم، البته با دانشجویان هم به‌طور اشتراکی مقالاتی را در مجلات علمی - پژوهشی چاپ کردیم، ولی با این‌حال آن مقالات را به‌طور دقیق بررسی و ارزیابی می‌کنم. برای تالیف یکی از این مقالات دقیقا دو ماه کار کردم و برای مقاله دیگر چون کمی زاویه تاریخی داشت، یک دور بخش تاریخی ابن ابی‌الحدید را از اول تا آخر مرور کردم، در حالی‌که تعداد زیادی از مقالاتی که در نشریات علمی - پژوهشی چاپ می‌شوند در مدت چند روز تدوین می‌شوند.   ]]> مدیریت‌کتاب Wed, 10 Jan 2018 07:59:13 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/256517/برخی-گروه-های-کتاب-سال-برگزیده-شایسته-تقدیری-ندارند دو هزار نسخه نفیس از آثار «فيض کاشانی» در کتابخانه آستان قدس http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/256487/دو-هزار-نسخه-نفیس-آثار-فيض-کاشانی-کتابخانه-آستان-قدس به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، به نقل از روابط ‌عمومی و امور بین‌الملل سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان ‌قدس ‌رضوی، رئیس اداره مخطوطات این سازمان، با اشاره به نسخه خطی نفيسی از کتاب «مفاتيح الشرايع» که 50 سال پيش از درگذشت ملا محسن فيض کاشانی، تأليف و کتابت شده، گفت: «اين کتاب، بهترين متن فقهی براساس مشرب اخباری بوده و از زمان تأليف پيوسته به‌دست مجتهدان شيعه شرح شده و تاکنون 14 شرح و حاشيه بر آن نوشته‌اند که بهترين شرح آن، به قلم آقا محمدباقر بهبهاني مشهور به وحيد بهبهانی است. نسخه موجود در کتابخانه مرکزی آستان قدس از «مفاتيح الشرايع» در سال 1042 قمری کتابت شده است.   حجت‌الاسلام نوری‌نیا افزود: اثر ديگر وی در موضوع فقه و اخبار «اصول الأصليه» نام دارد که نسخه‌ای از آن که در سال 1067 قمری از سوی ابوالعلی حسينی کتابت شده، در آستان قدس موجود است. همچنین نسخه‌ای از «عين اليقين» که از کتاب‌های کلامی و عرفانی فيض بوده و در سال 1085 قمری به دست محمدعلی قائم‌مقام کتابت شده، نیز به کتابخانه آستان وقف شده است.     وی با اشاره به اثر مشهور فيض در حوزه اخبار با عنوان «الوافی»، ادامه داد: دو نسخه از این کتاب در گنجینه نسخه‌های آستان قدس وجود دارد که در سال‌های 1080 و 1087 قمری در زمان حیات مولف کتابت شده است. «محدث کاشانی برای نوشتن اين کتاب، چهار کتاب معتبر حديث شيعه («کافی»، «تهذيب»، «استبصار» و «من لايحضره الفقيه») را در سال 1068 قمری، تنقيح و با حذف احاديث مکرر، آن‌را يکجا در اجزای متعدد جمع و حل و تفسير کرده که بعدها فرزندش علم الهدی با نوشتن يک جزء ديگر شامل معرفی رجال حديث، کشف رموز و... آن‌را تکميل کرده است.   رئیس اداره مخطوطات کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی، با بيان اينکه از کتاب‌های معتبر فيض در تفسير قرآن، «تفسير صافی» است، بیان کرد: وی اين تفسير را در سال 1075 قمری با مطالعه بیشتر تفسيرهای قرآن (سنی و شيعه) نوشته و در ضمن بيان آيات، روايات معتبر و مستند شيعه را گرد آورده است. نسخه موجود در آستان قدس در سال 1088 قمری در مشهد کتابت شده است.   نوری‌نیا گفت: از ديگر نسخه‌های خطی ارزشمند در اين گنجينه می‌توان به «تفسير السبيل بالحجه» در حوزه اخلاق به کتابت 1075 قمری، «عين اليقين في اصول الدين» به کتابت 1085 قمری، «من لا يحضره الفقيه» در زمینه علم هيأت و نجوم به کتابت 1160 قمری و ديوان اشعار فيض اشاره کرد.   ملا محمد محسن بن مرتضی فيض کاشانی، مشهور به ملا محسن و تخلص‌اش «فيض» بوده (1007-1090 هجری قمری درکاشان)، حکيمِ فيلسوف، محدث و عارف دوره صفوی و از دانشمندان شيعه است. در فقه، اصول، فلسفه، کلام، حديث، تفسير و شعر و ادب، بيش از 200 اثر از خود به يادگار گذاشته که در حال حاضر به‌صورت نسخه‌هايی نفيس در گنجينه کتاب‌های خطی کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود.  ]]> دین‌ Tue, 09 Jan 2018 10:44:25 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/256487/دو-هزار-نسخه-نفیس-آثار-فيض-کاشانی-کتابخانه-آستان-قدس دیدگاه‌ معتدل و اصلاحی جایگزین دیدگاه‌ رادیکال و افراطی در تفسیر قرآن http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/256477/دیدگاه-معتدل-اصلاحی-جایگزین-رادیکال-افراطی-تفسیر-قرآن خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - زهرا حقانی: «جریان‌های تفسیری معاصر و مسئله آزادی» تازه‌ترین تالیف محسن آرمین است که در نشر نی منتشر شده است.  «مبانی و آرای تفسیری شریف مرتضی»، ترجمه «مدخل الی القرآن الکریم» اثر محمد عابد الجابری و ترجمه «نوسازی، تحریم و تاویل» اثر نصر حامد ابوزید از دیگر آثار این پژوهشگر و مولف و مترجم است. آرمین، دارای مدرک دکترای علوم قرآن و حدیث از دانشگاه تربیت مدرس و پژوهشگر حوزه دین است و در تالیف جدید خود تلاش کرده است از نگاه یک روشنفکر دینی به اندیشه‌های نو در حوزه مطالعات قرآنی بپردازد. در گفت‌وگویی که پیش‌رو دارید، او ضمن بررسی ضرورت و دلایل تالیف این اثر از ارتباط جریان‌های تفسیری قرآن کریم با مفهوم آزادی در عصر حاضر سخن گفت.   چه مساله و دغدغه‌ای موجب پرداختن شما به این موضوع خاص و تالیف کتاب «جريان‌های تفسيری معاصر و مسئله آزادی» شد؟   چند موضوع دغدغه‌های من را در حوزه علمی‌ام تشکیل می‌دهد. نخست مساله اندیشه‌های نویی که در حوزه روشنفکری دینی درباره قرآن مطرح است، دوم مساله عدالت و سوم مساله آزادی است که مجموعا دغدغه‌های من را در حوزه مطالعات قرآنی شامل می‌شوند. موضوع آزادی خیلی ذهن مرا به خود مشغول کرده بود. با توجه به اینکه آزادی اساسا در مفهوم جامعه شناختی و سیاسی آن یکی از مقولات مدرن است، نسبت آزادی با دین و جایگاه آن دراندیشه دینی و به‌طور مشخص قرآن چه می‌تواند باشد؟ با توجه به اینکه اندیشه و فلسفه سیاسی - اجتماعی متاسفانه برخلاف فلسفه غرب که به بخش‌های  اجتماعی  و سیاسی خیلی پرداخته، متاسفانه فلسفه اسلامی به مباحث هستی‌شناسانه محدود شده و در باب فلسفه‌های مضاف (اگر این تعبیر درست باشد) از جمله فلسفه اجتماعی یا سیاسی رشد نداشته و این بخش از مباحث ظاهرا در اندیشه اسلامی به فقه و فقها واگذار شده و ذیل شریعت قرار گرفته است. فلاسفه ما به سبب تفوق اندیشه فقهی به‌ویژه از قرن پنجم به بعد، ترجیح داده‌اند خطر نکنند و به حوزه مباحث سیاسی و اجتماعی وارد نشوند و به مباحث هستی‌شناسی قناعت کنند. در نتیجه مباحث انسان‌شناسی در فلسفه اسلامی عمدتاً به مباحث جبر و اختیار محدود شده و لوازم آن در عرصه زیست اجتماعی پی گرفته نشده است. چنان‌که گفتیم این مباحث به فقه و شریعت واگذار شده و می‌دانیم عرصه شریعت نیز عرصه احکام و باید و نبایدهاست و نه عرصه دقت‌اندیشی‌های نظری.   بنابراین برای ما مباحث مربوط به آزادی، حقوق بشر و مباحثی از این‌دست، کاملا نو هستند، اما این به آن معنا نیست که در اندیشه اسلامی و دینی ما هیچ سابقه و ردپایی از این مباحث نتوان پیدا کرد، بلکه برخی از متفکران و فیلسوفان ما مانند فارابی به این مباحث پرداخته‌اند، منتها قرون چهارم و پنجم به بعد که اوج تمدن اسلامی است، این مباحث متوقف شده و پیگیری هم نشده و بعد با افول تمدن اسلامی، کاملا به بوته فراموشی سپرده شده تا دوره معاصر که این مباحث مجددا مطرح شده است. به‌طور مشخص در اندیشه دینی معاصرحوزه‌ای که در طرح این مباحث پیشتاز بوده، تفسیرقرآن است. ابتدا متفکرانی امثال شیخ محمد عبده که پایه گذار حرکت اصلاح اندیشه دینی است به این مباحث توجه کرده‌اند و از آنجایی که اندیشه دینی جدید و جریان بیداری یا اصلاح اندیشه دینی، توجه ویژه‌ای به قرآن داشته و از آغاز شکل‌گیری، شعار بازگشت به قرآن را مطرح کرده، طبیعتا نسبت این مقولات با قرآن هم به یکی از دغدغه‌های متفکران ما در دوره جدید در عصر بیداری تبدیل شده است. متفکرانی که پیشتاز نوسازی یا اصلاح اندیشه دینی بودند، شعار بازگشت به قرآن را مطرح کردند و به‌طور جدی به قرآن پرداختند. از جمله شیخ محمد عبده در «تفسیر المنار» و دیگر متفکران در تفسیرها و آرای تفسیری خودشان، سعی کردند که به مباحث جدید از جمله مساله آزادی و مسائلی همچون حقوق بشر به اشکال مختلف پرداخته‌اند.   این برای من سوال بود که رویکرد مفسران ما به مساله آزادی و نسبت آن با دین و قرآن چگونه است؟ این بحث از جهتی با مباحث انسان‌شناسانه هم مرتبط است، یعنی وقتی می‌خواهیم از آزادی صحبت کنیم ابتدا باید ببینیم چه تعریفی از انسان داریم؟ و اینکه مباحثی که این‌ها تحت عنوان آزادی مطرح کرده‌اند، چه نسبتی با انسان‌شناسی آن‌ها دارد؟ این متفکران براساس برداشت‌ها و دریافت‌هایشان از قرآن، یک تعریف و نگاهی از انسان داشته‌اند. بنابراین برداشت‌های آن‌ها از قرآن در باب آزادی‌های فردی و اجتماعی علی‌القاعده نباید با برداشت‌هایشان از قرآن در باب مباحث انسان‌شناسانه تعارض داشته باشد. این دغدغه و یا بهتر است بگویم پرسش موجب شد مساله آزادی و جریان‌های تفسیری معاصر را به‌عنوان موضوع رساله دکترا انتخاب کردم. 9 مفسر از ایران، مصر، ‌لبنان و سوریه (منطقه شام) و حوزه آفریقا و مغرب عربی انتخاب و سعی کردم موضوع آزادی را در آرای تفسیری آن‌ها پیگیری کنم و ببینم آیا دیدگاه منسجمی نسبت به آزادی‌های سیاسی اجتماعی و همچنین آزادی مذهب و دین دارند؟ آیا برداشت‌هایی که درباره آزادی دارند با برداشت‌هایی که از انسان در قرآن دارند و مبانی انسان‌شناختی آن‌ها تناسب دارد یا نه؟ نتیجه این پژوهش  کتاب «جريان‌های تفسيری معاصر و مسئله آزادی»شد.   به دغدغه خودتان درباره نسبت جریان‌های تفسیری با مساله آزادی اشاره کردید، در این پژوهش درباره این موضوع خاص به چه نتیجه‌ای رسیدید؟   از انجام این پژوهش دو نتیجه حاصل شد. یکی نتیجه فرعی است؛ مقوله آزادی یک مقوله جدید و متعلق به دنیای مدرن است و ما طبیعتا نمی‌توانیم در قرآن و آثار دینی عینا این مقولات را پیگیری کنیم، بلکه حداکثر کاری که می‌توانیم انجام دهیم و انتظاری که می‌توانیم داشته باشیم این است که ببینیم آیا مبانی دینی و اندیشه دینی ما با این مقولات مهم سازگاری دارند یا نه؟ به‌نظرم همین برای یک دیندار کفایت می‌کند. این‌ها جزو مقدمات این پژوهش بود. ناچار بودم پیش از پرداختن به آرای مفسران و متفکران مسلمان در دوره معاصر، در اندیشه دینی در گذشته تتبع و بررسی انجام دهم و ببینم که متفکران و فلاسفه ما در این حوزه به‌ویژه در زمینه‌های انسان‌شناسی و اجتماعی و سیاسی چه بحث‌هایی را مطرح کرده‌اند. برای من جالب بود که در اندیشه دینی ما گرچه این مباحث به‌ویژه از یک دوره‌ای به بعد به دلیل تفوق تفکر فقهی کاملا به حاشیه رفته، اما در عین‌حال می‌توان بنیادها و ریشه‌های این مباحث را در اندیشه دینی و آرای متکلمان و فلاسفه مسلمان پیدا کرد. فیلسوفانی امثال فارابی مسیرهایی را در این عرصه گشوده‌اند، اما متأسفانه این راه رهروانی نیافت. همچنین در منابع دینی ما اعم از قرآن و سنت آموزه‌هایی درباره آزادی‌های سیاسی و مذهبی وجود دارد، لذا می‌توان نتیجه گرفت آموزه‌های دینی و قرآنی ما نسبت به این مقوله بی‌تفاوت نیست.   نتیجه اصلی پژوهش بنده این بود که در حوزه تفسیر قرآن، این مباحث همچنان جای کار گسترده و خیلی بیش از این دارد. به‌نظر می‌رسد که این مباحث از سوی مفسران ما حتی در سطح مفسرانی که ما می‌توانیم از آن‌ها با عنوان مفسران موسس نام ببریم، به‌صورت کاملا منسجم مطرح نشده و یا به عبارت بهتر مباحث و دیدگاه‌هایی که آن‌ها در مقوله آزادی مطرح کرده‌اند، ربط و انسجام کاملی با دیدگاه‌های انسان‌شناسانه و یا برداشت‌هایشان در این حوزه از آیات قرآن ندارد. لذا می‌توانیم در آرای این بزرگان تناقض‌هایی را هم ببینیم. به‌نظر می‌رسد که آراء آن‌ها در باب آزادی کاملا برخواسته از مبانی انسان‌شناسانه آن‌ها نیست، بلکه شرایط اجتماعی و سیاسی و فضای گفتمانی که در آن تنفس می‌کرده‌اند، به فراخور مباحثی نظیر آزادی، حقوق بشر و دموکراسی، عدالت و ... را به مثابه مسئله (Parablem) برای ایشان مطرح می‌کرده است. آن‌ها با رجوع به آیات قرآن، خواسته‌اند پاسخی برای این مباحث بیابند اما فرصت کافی و یا امکان کافی برای آشنایی با آراء و اندیشه‌های جدید در این مسائل را نداشتند و یا تلاش همه جانبه‌ای برای تمهید مبانی نظری لازم به عمل نیاورده‌اند. لذا تناقض‌هایی در آرای همه این متفکران و مفسران دیده می‌شود. ضمن اینکه نکات واقعا بدیع و تحسین‌برانگیزی را در آرای آن‌ها می‌توان یافت. انتخاب این 9 مفسر برچه اساسی صورت گرفته، آیا دوره زمانی خاصی مدنظر شما بوده و یا آرا و ریشه‌های فکری آن‌ها ملاک قرار گرفته است؟   چند شاخص و ملاک در انتخاب این افراد مدنظرم بود. نخست اینکه همه این افراد باید متعلق به دوره جدید که معروف به عصر بیداری است، باشند؛ یعنی از آغاز مواجهه جوامع اسلامی با مدنیت غرب (از اواخر قرن هجده و آغاز قرن 19 میلادی یا قرن 13 شمسی). چون این زمان دوره‌ای است که جوامع اسلامی با دنیای غرب مواجه شدند و این مواجهه هم به شکل طبیعی نبوده، بلکه با جنگ،‌ اِشغال و استعمار غرب همراه بود؛ یعنی با شکست‌های بسیار سخت نظامی. در ایران جنگ‌های ایران و روس در زمان قاجار که به شکست سخت ایران و امضای قراردادهای ترکمنچای و گلستان منجر شد و یا در مصر با اِشغال توسط ناپلئون و در دیگر کشورهای اسلامی نیز وضع به همین ترتیب بوده است. این جنگ‌ها و مواجهه‌های نظامی، سرآغاز آشنایی ما با دنیای جدید و مدنیت جدید غرب و آگاهی به ازمیزان عقب‌ماندگی نسبت به غرب است و طرح این سوال که چرا ما عقب مانده‌ایم و دلیل پیشرفت آن‌ها چه بوده است؟   اصلی‌ترین دغدغه متفکران اولیه مانند سیدجمال‌الدین اسدآبادی، این بود که چه شد ما اینطور عقب‌مانده شدیم و چه شد که آن‌ها آنطور پیشرفت کردند؟ عباس‌میرزا، ولیعهد قاجار در دیداری که با سفیر فرانسه داشته، از وی سوال کرد که چه شد شما اینقدر پیشرفت کردید؟ چه در حوزه اصلاحات و نوسازی‌های سیاسی - اجتماعی که امثال عباس‌میرزا در ایران و محمدعلی پاشا در مصر و مدحت پاشا در عثمانی و ... عهده‌دار آن بودند و چه در بخش اندیشه دینی که امثال شیخ محمد عبده و در ایران در حوزه دینی امثال سید جمال و نائینی به آن می‌پرداختند، این سوال دغدغه اصلی بوده است.   ملاک بعدی اینکه در این دوره در عالَم اسلام، متفکرانی زیادی وجود داشتند، ولی متفکرانی را باید انتخاب می‌کردم که دارای آثار تفسیری هستند. طبیعتا متفکران اسلامی در آثار خود به آیات قرآن استناد کرده‌اند و شاید به‌صورت محدود به تفسیر برخی آیات و سوره‌هایی نیز پرداخته باشند، اما مفسرانی را باید انتخاب می‌کردم که صاحب اثرتفسیری حتی‌المقدور جامعی بودند و آن اثر در عالم اسلام چه در حوزه یک مذهب خاص و چه در حوزه فرامذهبی با اقبال مواجه شده باشد.   همچنین این افراد باید از حوزه‌های فکری مختلف جهان اسلام و طبیعتا از مذاهب مختلف باشند تا نتیجه به‌دست آمده، قابل تعمیم به همه جوامع اسلامی باشد. در بین مفسران شیعه، سه شخصیت را انتخاب کردم؛ علامه طباطبایی و آیت‌الله طالقانی از ایران. از میان مفسران اهل سنت نیز شیخ محمد عبده که پایه‌گذار سنت تفسیری جدید است و خیلی از متفکران و مفسرانی بعدی در عالم شیعه و سنی متاثر از او هستند. سید قطب و طنطاوی جوهری را از مصر، مرحوم محمد الطاهر بن عاشور از تونس که هرچند در ایران چندان شناخته شده نیست، ولی دارای اثر تفسیری گرانسنگ و آرای تفسیری بدیعی است. سه مفسر به نام‌های سیدمحمدحسین فضل‌الله از لبنان و شیخ محمد عز دروزه که در ایران چندان شناخته شده نیست اما آرای بدیع و نویی دارد از فلسطین و وهبه الزحیلی از سوریه را نیز برای این پژوهش برگزیدم.   قصد داشتم از حوزه شبه‌قاره هم سرسید احمدخان را که در آن منطقه در حوزه اندیشه دینی بسیار تاثیرگذار بود و کتاب تفسیری هم داشت، برای این پژوهش انتخاب کنم، ولی به دو دلیل نتوانستم این کار را انجام دهم. نخست اینکه تفسیر وی به زبان اردو بود و به این زبان آشنایی نداشتم و دوم اینکه تفسیر احمدخان از حد سوره بقره فراتر نرفته و تفسیر جامعی از خود برجای نگذاشته است. هرچند تفسیر شیخ محمد عبده یا مرحوم طالقانی نیز کامل نیست، اما اولاً بخش قابل توجهی از قرآن را شامل می‌شوند و ثانیاً آراء تفسیری آن‌ها محدود به کتاب تفسیرشان نیست.   در صحبت‌هایتان و همچنین در کتاب بیان کردید که آزادی یک مفهوم مدرن است، چطور می‌توان یک مفهوم جدید را با دین نسبت داد و آیا این دو مقوله با هم سازگاری دارند؟ آیا ممکن است هریک به دیگری ضربه وارد کند؟   در پاسخ به این پرسش شما مقدمتاً عرض کنم چنان‌که پیش از این اشاره شد ما در اندیشه دینی قرون اولیه به‌ویژه در کلام و فلسفه می‌توانیم ریشه‌های مقوله آزادی را سراغ بگیریم نه در تفاسیر قرآن، چراکه متاسفانه مفسران گذشته به این موضوع اصلا نپرداخته‌اند. چنان‌که گفتم، مباحث انسان‌شناسانه در فلسفه و کلام اسلامی هم بعدها، به مساله جبر و اختیار محدود شد. مثلا معتزله چون معتقد به اراده انسان بوده و اعمال را مخلوق انسان می‌دانستند، سعی کردند به برخی آیات استناد کنند و از آن اختیار انسان و نفی جبر را نتیجه بگیرند و در مقابل آن‌ها اَشاعره که معتقد بودند افعال انسان مخلوق خداست، سعی کردند با جستجو در آیات قرآن نتیجه بگیرند که انسان فاعل بوده و صاحب افعال خود نیست.    در این کتاب، ابتدا دو تفسیر شاخص را از عالم شیعه و اهل سنت مربوط به پیش از دوره مدرن انتخاب کردم. از شیعه «مجمع‌البیان» از طبرسی و همچنین «کشاف» اثر زمخشری را از اهل سنت انتخاب کرده و سعی کردم همان سوال‌هایی را که قرار است در آثار مفسران جدید پیگیری کنم، در این دو تفسیر هم پی بگیرم . نتیجه آن بود که که در تفاسیر مذکور اثری از آزادی‌های سیاسی و اجتماعی به‌چشم نمی‌خورد. علت هم روشن است، زیرا آن‌ها اساساً با چنین مسئله‌ای مواجه نبودند تا آن را بر قرآن عرضه کنند و از قران پاسخ آن را بجویند.     در این کتاب با بررسی و تتبع در آراء مفسران موضوع پژوهش خود نشان دادم به‌رغم آن‌که آراء و برداشت‌های بدیعی در مسئله آزادی می‌توان در این آثار تفسیری یافت، اما در آراء آن‌ها در این باب تهافت‌ها و تناقض‌های قابل‌توجهی به‌چشم می‌خورد که عمدتاً یا به دلیل عدم تمهید مبانی نظری در باب انسان‌شناسی و جامعه‌شناسی است و یا به دلیل عدم آشنایی با آراء و فلسفه‌های جدید در این باب است. به هرحال امروز حرف‌های جدید ما در این حوزه، متکی به تلاش آن‌هاست هرچند که تهافت و تناقض در این باب در آثار این مفسران کم نیست و در تبیین دیدگاه آنان در این باب باید دقت لازم را به کار بست و صرفاً به برداشت آنان از این یا آن ایه بسنده نکرد بلکه باید مجموعه آراء ایشان در مسائل مرتبط به آزادی را بررسی و تحلیل کرد. پس از ذکر این مقدمات، اکنون باید عرض کنم کار من در این کتاب اصلا این نبود که آرای خودم را عرض کنم یا به این سوال پاسخ بدهم که اساسا نگاه قرآن به مساله آزادی چیست. موضوع کار من در این کتاب ترسیم سیمای آزادی در قرآن نیست، بلکه موضوع پژوهش این بوده که این مفسران به آزادی چگونه نگاه کرده‌اند.   خارج از بحث این کتاب، نتیجه تاملاتی که در این موضوع داشته‌ام، این بوده که مبانی اندیشه دینی و قرآنی، با مساله آزادی سازگاری دارد و ما می‌توانیم از مردم‌سالاری سازگار با دین یا برداشت دینی و قرآنی سازگار با مردم‌سالاری سخن بگوییم. ما می‌توانیم در مبانی دینی و حوزه‌های قرآنی خود، به یک تعریف و چشم‌اندازی از بحث آزادی انسان، چه در حوزه‌های اجتماعی و سیاسی و چه در حوزه‌های دینی و مذهبی، دست پیدا کنیم. طبعا ممکن است این تبیین و چشم‌اندازی که به آن می‌رسیم، نقاط مشترک زیادی با تلقی امروزی از آزادی و حقوق بشر داشته باشد و ممکن در جاهایی هم اختلافاتی دیده شود.   این مفسران در آرای تفسیری خود مباحثی همچون حکومت اسلامی، آزادی‌های سیاسی، حکومت اسلامی و آزادی‌های اجتماعی و مدنی را مطرح کرده‌اند؟ اهداف آن‌ها از طرح این مباحث چه بوده و در چه شرایطی آن‌ها را بیان کرده‌اند؟  ما نباید از این حقیقت غفلت کنیم که اندیشه‌ها در خلاء شکل نمی‌گیرند و هر اندیشه‌ای مبتنی بر آن فضای فکری است که یک متفکر در آن تنفس می‌کند. این مفسران مربوط به دوره‌ها و حوزه‌های مختلف فکری هستند، یعنی برخی در آغاز دوره بیداری زندگی می‌کردند و برخی در دوره‌های متاخرتر بودند. آن‌ها هریک در حوزه‌ها و جهان‌های مختلف به لحاظ جغرافیایی و سیاسی و اجتماعی به‌سر می‌بردند. بنابراین آراء و اندیشه‌های آن‌ها ارتباط وثیقی با زیست بوم و فضا و شرایطی دارد که در آن زندگی می‌کردند. در دوره جدید و پس از مواجهه با دنیای غرب، متفکران و نخبگان ما با واقعیتی جدید مواجه بودند. تا پیش از آن ارتباط جهان اسلام با جهان غرب بسیار محدود بود. ما تمام جهان غرب را تحت عنوان فرنگ می‌شناختیم و چنان غرق گذشته خودمان بودیم که اصلا تصوری نداشتیم که آن‌ها چه پیشرفت‌هایی کرده و به چه چیزهای نوینی دست پیدا کرده‌اند. بعد از مواجهه نظامی است که ابتدا قدرت سیاسی و نظامی آن‌ها را دیدیم و در ادامه که غربی‌ها به شکل‌های مختلف از جمله اِشغال نظامی در جهان ما حضور پیدا کردند، این ارتباطات بیشتر شد.عده‌ای به آن کشورها سفر کردند و دانشجویانی برای کسب دانش جدید و جبران عقب‌ماندگی‌ها به فرنگ اعزام شدند در ایران عباس‌میرزا در مصر محمدعلی پاشا که دغدغه نوسازی و پیشرفت داشتند، مجموعه‌های دانشجویی را برای تحصیل در علوم مختلف به فرنگ اعزام کردند.   همچنین برخی از افرادی که سفر کردند، چهره‌های سیاسی و دیپلمات بودند، سفرنامه و خاطرات خود را از زندگی در اروپا نوشتند. این افراد از وضعیت و نظام سیاسی و اجتماعی غربی‌ها نیز مطالبی بیان کردند که باعث آشنایی ما با این مباحث شد. ما در جوامع خودمان در حوزه سیاسی فقط با یک صورت و نظم سیاسی مواجه بودیم و آن نظم، حکومت فردی بوده است، ولی در جهان غرب اتفاقات دیگری رخ داده بود. همچون قراداد اجتماعی، تفکیک قوا، اندیشه‌ها و فلسفه‌های سیاسی جدید از امثال فیلسوفانی نظیر اسپینوزا، روسو، مونتسکیو، جان لاک ظهور کرده بود، اندیشه‌های جدیدی در حوزه فلسفه اجتماع و سیاست نظیر قرار داد اجتماعی و تفکیک قوا، قانون اساسی، پارلمان و ... مبنای نظم سیاسی آنان را شکل می‌داد. رخ داده بود که اساسا این مباحث در اندیشه و فلسفه سیاسی ما مطرح نبودند. این موضوعاتی است که متفکران در جوامع مسلمان به‌ویژه متفکران مسلمان با آن‌ها مواجه بوده و با این پرسش مواجه بودند که نسبت این آراء اندیشه‌ها با دین چیست؟ نظر قرآن درباره آزادی انسان چیست؟ آیا حکومت مبتنی بر آراء عمومی و با آموزه‌های دینی سازگاری دارد یا خیر؟ نظر قرآن درباره شکل حکومت چیست؟ به همین دلیل، می‌بینیم که در دوره جدید مثلا آیات مربوط به «شورا» اهمیت پیدا می‌کنند. تا پیش از این دوره در تفاسیر کلاسیک آیات شورا در قرآن نظیر «امرهم شوری بینهم» از حد مشورت فردی فراتر نمی‌رفت.   فقیهان و مفسران ما با استناد به آیات شورا، درباره وجوب یا استحباب مشورت بحث می‌کردند این‌که حاکم دارای قدرت مطلقه فردی ملزم به مشورت با دیگران است یا مشورت مستحب است. از این گذشته، اگر مشورت برای حاکم واجب باشد، آیا عمل به نتیجه مشورت هم برای او واجب است یا خیر و تقریباً همگی نتیجه می‌گرفتند که حاکم الزامی به عمل به نتیجه مشورت ندارد. در دیدگاه آنان شورا تقلیل پیدا می‌کرد به مشورت و اینکه چیز خوبی است و اگر کسی به نظر و رای خودش تاکید زیادی داشته باشد، هلاک می‌شود (من استبد برأیه فقد هلک)، (من شاور الرجال شارکها فی عقولها)؛ تفاسیر گذشته در شرح آیات شورا از حد چند حدیث در استحباب مشورت فراتر نمی‌رفت، اما در دوره جدید، تحت‌تاثیر همین آشنایی با جهان غرب و مشاهده نظم سیاسی جدید و پارلمان و شورا در این کشورها، آیات شورا مبنایی برای فهم شورا فراتر از حوزه مناسبات فردی شد و به یکی از مبانی نظریه حکومت ارتقاء یافت. می‌خواهم عرض کنم این مفسران اگر آرایی را مطرح کردند به این دلیل بوده که واقعا با یک سری سوال‌ها مواجه بودند و ناگزیر از پاسخ به این سوال‌ها بودند. برخی از مفسران خیلی سطحی و برخی هم کمی عمیق‌تر به موضوع پرداخته‌اند. شخصیت‌های موسس و مفسران صاحب مکتب در تفسیر البته عمیق تر از دیگران به این مباحث پرداخته‌اند. با این حال به دلایلی که پیش‌تر عرض کردم تهافت و تناقض در آراء ایشان در این باب کم نیست.   نوع تفسیرهای این مفسران هم با هم تفاوت دارد. به‌عنوان نمونه تفسیر علامه طباطبایی قرآن به قرآن و تفسیر آیت‌الله طالقانی موضوعی بوده، آیا می‌توان این‌ها را با یکدیگر مقایسه کرد و آیا اساسا هدف شما مقایسه بین این تفسیرها بوده است؟    یک نکته مهم این است که این تفسیرها یک نقطه مشترک دارند. صرف‌نظر از اینکه روش تفسیر آن‌ها چگونه بوده و صرف‌نظر از گرایش تفسیری متفاوتی که داشتند، تفسیر همه آن‌ها را می‌توان در ذیل تفسیر اجتماعی اجتماعی دسته‌بندی کرد؛ رویکردی که شیخ محمد عبده آن را پایه‌گذاری کرد. یک اصل در همه اینها مشترک است؛ و آن این‌که قرآن برای هدایت آمده است. خوب است درباره وجه مشترک توضیح دهیم، زیرا به یک معنا هر مسلمانی معتقد است قرآن برای هدایت آمده است.   شیخ محمد عبده به مفسران گذشته انتقاد داشت که آن‌ها در تفسیر خود به یک سری مباحث فرعی پرداخته‌اند که اساسا اصل رسالت قرآن یعنی هدایت انسان را به حاشیه برده و بی‌اثر کرده است. مثلا قصه در قرآن از نظر عبده، جنبه کاملاً تربیتی و هدایتی دارد. هدف از قصه در قرآن، سرگرمی نیست. باید دید هر حکایت در قرآن چه اهدافی را دنبال می‌کند، اما مفسران گذشته ما به آیات قصه که می‌رسیدند به تنها چیزی که توجه نکرده‌اند این جنبه است و عنان قلم را رها می‌کردند و با استناد به هر روایت غیر معتبری که از آن به اسرائیلیات تعبیر می‌شود، به شرح و بسط داستان می‌پرداختند. مثلاً فرض کنید وقتی به آیات مربوط به داستان شتر صالح می‌رسیدند در غالب تفسیر از خصوصیات این شتر که قدش چقدر بود و کسی که آن را پی کرد و کشت نامش چه بود و چه افرادی او را تشویق به پی کردن ناقه کردند و .... به تفصیل سخن به میان آمده است، همچنین درباره اصحاب کهف که مثلاً نام سگشان چه بود و ... .   عبده می‌گفت هدف اصلی قرآن هدایت است و اینکه به کار زندگی دنیایی ما بیاید و بتوانیم برای زندگی و نحوه زیست‌مان از قرآن الهام بگیریم. صرف‌نظر از روش‌های تفسیری، این مبنا در همه مفسران جدید مشترک است. همچنین تفسیر همه این مفسران جدید، تفسیر عقلی است؛ چه آنهایی که مانند علامه طباطبایی از روش قرآن به قرآن استفاده کرده‌اند، چه کسانی مانند بن عاشور که از روش مختلف بهره برده و به روایات هم استناد می‌کنند. در این پژوهش خیلی برای من مهم نبود که روش‌های تفسیری این مفسران در برخی موارد اختلافاتی دارد، بلکه این اهمیت داشت که آن‌ها در نگاهشان به مباحث اجتماعی، وجه مشترکی داشته و سعی می‌کنند از قرآن الهام بگیرند و اینکه در مقوله آزادی چه دیدگاه‌هایی را مطرح کرده‌اند.    جمع‌بندی شما از نتیجه پژوهش چه بوده و به‌ویژه درباره نسبت میان آزادی و دین به چه نتیجه‌ای رسیدید؟ در این کتاب کاملا نشان دادم که صرف‌نظر از آراء، نوآوری‌ها و نواندیشی‌هایی که این مفسران داشتند که در جای خود بسیار محترم و قابل استفاده است، آرای تفسیری آن‌ها با فضای سیاسی، اجتماعی، تاریخی و جغرافیایی محل زندگی‌شان کاملا نسبت دارد. وقتی به‌عنوان مثال آرای شیخ محمد عبده را با سید قطب مقایسه می‌کنیم، با اینکه هر دو در مصر هستند، به نحو ملموسی مشاهده می‌کنیم که چقدر فضا و واقعیات سیاسی - اجتماعی که در آن به‌سر می‌بردند، در دیدگاه‌های آن‌ها موثر بوده یا حداقل اینکه نمی‌توانستند خود را از سلطه این واقعیات اجتماعی - سیاسی رها کنند.   شیخ محمد عبده متعلق به آغاز دوره بیداری و چند دهه پس از حضور نظامی سیاسی غرب در جامعه مصر است. دوره‌ای که آن خوشبینی اولیه نسبت به غرب از بین رفته است، چراکه در آغاز مواجهه با غرب اینگونه بود که متفکران مسلمان کاملا مبهوت مدنیت غرب و پیشرفت آن‌ها در حوزه‌های سیاسی، نظامی و اجتماعی شده بودند. مثلاً شیخ رفاعه طهطاوی که همان آغاز قرن نوزدهم از طرف محمدعلی پاشا به‌عنوان رئیس هیات دانشجویان به غرب می‌رود، کتابی دارد که در آن کاملا نشان می‌دهد که تا چه حد یک فرد تحت‌تاثیر مدنیت غرب قرار گرفته و چه نگاه مثبتی به آن دارد. به موجب این نگاه مثبت ما می‌توانیم به تأسی از غرب، پیشرفت کنیم و اساسا غرب هم این آمادگی را دارد که ما را شریک پیشرفت‌های خود کند. به تدریج با نمودار شدن آثار منفی سیاست استعماری در کشورهای مسلمان، این خوشبینی از بین رفت.   شیخ محمد عبده در اواسط نیمه دوم قرن نوزدهم، از یک طرف پیشرفت‌های چشمگیر غرب را می‌بیند و از سوی دیگر کاملا آثار منفی سیاست استعماری را در مصر مشاهده می‌کند که مصر به یک کشور تحت‌الحمایه تبدیل شده است. انگلیس و فرانسه، حضور و کاملا سلطه دارند و می دید که چطور منابع کشور مصر غارت شده و از بین می‌رود. بنابراین آن خوشبینی اولیه را ندارد، اما در عین‌حال بدبینی به شکل افراطی هم در دیدگاه‌های او به غرب مشاهده نمی‌کنیم. وی وجه تمدنی غرب و وجه سیاسی و استعماری غرب را تفکیک از یکدیگر تفکیک می‌کرد و می‌کوشید با مقوله غرب و دستاوردهای آن مواجهه‌ای معتدل داشته باشد. این که تا چه حد موفق بود بحث دیگری است.   شیخ محمد عبده در سال 1905 میلادی یعنی آغاز قرن بیستم به دلیل بیماری سرطان درگذشت. از این دوره به بعد یعنی قرن بیستم، دوره فروپاشی جوامع اسلامی است. جنگ جهانی اول رخ می‌دهد که نتیجه آن فروپاشی خلافت عثمانی و تجزیه جهان اهل سنت و سرزمین‌های عربی و آفریقایی و قرار گرفتن تحت استعمار مستقیم دول اروپایی از جمله انگلیس و فرانسه است؛ نظام‌های سیاسی استبدادی و متکی به استعمار غرب در این کشورها حاکم شدند. در این دوره یعنی اواسط قرن بیستم، شاهد پیدایش چهره‌هایی مانند سید قطب هستیم. تحت‌تاثیر این چهره خشن، منفی و نابودکننده استعمار غرب و اینکه حاصل تمدن غرب دو جنگ ویرانگر جهانی بوده و با مشاهده فروپاشی کیان جوامع مسلمان، آن خوشبینی‌های اولیه مبنی بر اینکه مدنیت غرب می‌تواند نجات‌بخش بشریت باشد، از بین رفت و طبیعی که در چنین شرایطی تفکری که شکل می‌گیرد، یک تفکر رادیکالِ ضد استعماری و ضد غربی است و سید قطب کاملا در این فضا زندگی کرده است.   دیگر از سید قطب نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم مثل شیخ محمد عبده فکر کند. او یک نگاه بسیار بدبینانه، مبارزه‌جویانه، انقلابی، رایکال و افراطی در برابر غرب و تمدن غرب دارد معتقد است که اسلام یک سیستم خودبسنده و کامل است و همه چیز درون آن وجود دارد، نظام سیاسی و اقتصادی و اجتماعی دارد و ما هیچ نیازی به غرب نداریم، بلکه غرب سمبل جاهلیت و کفر جدید بوده و باید با آن مبارزه کرد و نه تنها مبارزه، بلکه باید پرچم اسلام را در غرب هم به اهتزار درآوریم. این یک اصل اجتماعی است که وقتی یک جامعه در معرض تهدید بیگانه قرار می‌گیرد، ناگزیر در لاک خود فرو می‌رود و می‌خواهد برای خود حفاظی ایجاد کند تا بتواند با بیگانه مبارزه کند. در نتیجه با مراجعه به گذشته درصدد یافتن هویتی برای خود برمی‌آید.این هویت جدید در جهان اهل سنت با پیدایش و رشد جریان سلفی همراه است. به تدریج آراء ارتدوکسی ابن تیمیه و ابن قیم جوزی با اقبال مواجه می‌شود. سیدقطب سنبل این تفکر است، یعنی اینکه ما باید همه چیزمان از جمله سیاست، اقتصاد و دانش را از اسلام بگیریم و هر چیز درغرب، مظهر کفر است.این تفکر را کاملا در تفسیر «فی ظلال» سید قطب مشاهده می‌کنیم.   در جوامع دیگر از جمله ایران، فضا کمی متفاوت است. ما در اینجا برخلاف مصر، تجربه استعمار مستقیم غرب را نداریم و البته تفکر شیعه و سنی هم متفاوت است. در عین‌حال که آثار اندیشه‌های سید قطب را در آثار امثال آیت‌الله طالقانی مشاهده می‌کنیم، اما اندیشه شیعی که قدری منعطف‌تر و لطیف‌تر از اندیشه سنی است، باعث می‌شود که آن اندیشه رادیکالی سید قطب را در آثار مرحوم طالقانی یا علامه طباطبایی نبینیم، ولی کاملا بی‌تاثیر هم نیستند. آرای این متفکران ضمن اینکه نسبتی با کتاب و متن دارد، متاثر از فضایی که زندگی می‌کردند هم بوده است در این پژوهش کوشیده‌ام نشان دهم مثلاً خاستگاه‌ها و آبشخورهای فکری و برداشت‌های تفسیری سید قطب از کجا نشأت می‌گیرد و چقدر تحت‌تاثیر فضایی است که در آن تنفس می‌کرد. همینطور درباره مرحوم طالقانی و مرحوم طباطبایی و دیگران. مثلاً ببینید سیدمحمدحسین فضل‌الله در لبنانی زندگی کرده که یک جامعه کاملا متکثر و متشکل از شیعه، سنی و مسیحی و غیره است. زندگی در چنین جامعه‌ای به انسان نوعی تولورانس و رواداری مذهبی می‌دهد. وقتی در چنین جامعه‌ای زندگی می کنیم، سازگاری، مدارا و زندگی مسالمت‌آمیز در کنار هم به یک ضروت و اصل تبدیل می‌شود. در این جامعه، طبیعی است که این فضا در آثار و آرای سید محمدحسین فضل‌الله دیده شود. در مقدمه مفصل کتاب، سعی کردم نشان دهم هرکدام از این مفسران در چه فضای فکری، اجتماعی و سیاسی زندگی می‌کردند و این فضا چقدر در آثار و افکارشان موثر است.    اما نتیجه‌ای که درباره فرضیه و موضوع اصلی پژوهش گرفتم این بود که آرای مفسران درباره آزادی، دارای تفاوت‌ها و تناقض‌هایی است. ریشه این تعارض‌ها و تناقض‌ها، عدم انسجام در نگاه‌های انسان‌شناسانه و جامعه‌شناسانه این بزرگان است. چون مبانی و پایه‌های انسان‌شناسی خیلی تدقیق و محکم نشده، در برداشت‌‌های این مفسران از آیات ناظر به مبحث آزادی تاثیر گذاشته و تفاوت‌ها و تناقض‌هایی را در آرای آن‌ها به‌وجود آورده است. یک‌جا می‌بینیم در تفسیر آیاتی نظیر «انما علیک البلاغ» «لست علیهم بمصیطر» «انما انت نذیر مبین»، «لا اکراه فی الدین» به صراحت می‌گویند که اصلا تحمیل مذهبی وجود ندارد و پیامبر (ص) وظیفه‌ای بیش از ابلاغ نداشته و قرار نبوده، کسی را به زور مسلمان کند و دیگر پیامبران هم وظیفه‌ای جز ابلاغ نداشتند و موظف به تحمیل رسالت‌شان نبودند. بعد به آیات جهاد که می‌رسند مشاهده می‌کنیم از آیات جهاد، جهاد ابتدایی و جهاد دعوت و جهاد برای مسلمان کردن دیگران و نابودی کفر را برداشت می‌کنند. البته این تهافت‌ها در آثار این بزرگان نه در یک مورد مشترک است و نه به یک میزان.   نتیجه دیگری که در این پژوهش بدان رسیده‌ام و البته جنبه تحلیلی و پیش‌بینی دارد این است که براساس سیر تحولاتی که در حوزه آثار تفسیری مشاهد می‌کنیم به‌نظر می‌رسد با گذشت زمان، دیدگاه‌های رادیکال و افراطی در حوزه تفسیر قرآن، جای خود را به دیدگاه‌های معتدل و اصلاحی می‌دهد، دیدگاه‌هایی که با مقولاتی نظیر آزادی سر سازگاری بیشتری دارند. این پژوهش در سال‌های اول دهه هشتاد انجام شده و امروز پس از گذشته بیش از یک دهه فکر می‌کنم به‌رغم مشاهده افراطی‌گری و رادیکالیسم در حوزه سیاسی که طی سال‌های اخیر شاهد آن هستیم، در سطح اندیشه دینی در جهان اسلام، شاهد غلبه رویکرد اصلاحی - اعتدالی و تلاش‌های ارزشمند و تحسین‌برانگیزی درباره مقولاتی نظیر آزادی و دموکراسی و نسبت آن با اسلام و قرآن هستیم. ]]> دین‌ Tue, 09 Jan 2018 10:41:18 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/256477/دیدگاه-معتدل-اصلاحی-جایگزین-رادیکال-افراطی-تفسیر-قرآن «بشنو ز علی(ع)»؛ روایتی منظوم از احادیث علوی http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/256481/بشنو-ز-علی-ع-روایتی-منظوم-احادیث-علوی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، تفاوت این اثر با مجموعه‌های مشابه این است که شاعر در تمامی دوبیتی‌ها، قافیه شعر را از متن عبارت حدیث برگرفته و حدیث ملاک نظم‌بخشی و قافیه‌بندی شعر شده است.   گردآوری و تدوین این کتاب نیز به همت سید محمدرضا دین‌پرور، مسئول بنیاد نهج‌البلاغه در استان خراسان رضوی، صورت گرفته است.   نخستین چاپ کتاب «بشنو ز علی(ع)» در 40 صفحه با شمارگان پنج هزار نسخه به بهای هفت هزار تومان به همت انتشارات بنیاد بین‌المللی نهج‌البلاغه منتشر شده است.   حبیب‌الله چایچیان (۱۳۰۲-۱۳۹۶ش)، متخلص به حسان، شاعر و مرثیه‌سرای اهل بیت(ع) در قرن چهاردهم شمسی بود که بیشتر سروده‌های او مدح و مرثیه اهل بیت (ع) است. دیوان اشعار وی در سه جلد به چاپ رسیده است. «امشب شهادت نامه عشاق امضا می‌شود» و «آمدم‌ ای شاه پناهم بده» از سروده‌های معروف مرحوم حسان است. این شاعر اهل بیت (ع)، پنج شنبه 9 آذرماه در سن 94 سالگی دار فانی را وداع گفت. ]]> دین‌ Tue, 09 Jan 2018 08:50:45 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/256481/بشنو-ز-علی-ع-روایتی-منظوم-احادیث-علوی ​مهلت ثبت‌نام در آزمون سراسری قرآن کریم تمدید شد http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/256484/مهلت-ثبت-نام-آزمون-سراسری-قرآن-کریم-تمدید به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، مهلت ثبت‌نام آزمون سراسری حفظ و مفاهیم قرآن کریم که پیش از این ٢٠ دی‌ماه اعلام شده بود به دلیل استقبال مخاطبان تا ٣٠ دی‌ماه تمدید شد.   کتاب‌های «هرروز با قرآن و عترت»، «مسافران آسمان»، «فهم زبان قرآن»،‌ «آموزش مفاهیم قرآن جلد 1 تا 4»، «آموزش تدبر در قرآن (جزء 30)»، «درسنامه نهج البلاغه جلد 1 و 2»، «راه روشن» و «درسنامه صحیفه سجادیه» از منابع معرفی شده برای آزمون است.   آزمون‌ سراسری حفظ و مفاهیم قرآن کریم، با مشارکت و همکاری معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان اوقاف و امور خیریه، در 23 رشته و چهار موضوع شامل حفظ قرآن کریم، ترجمه و مفاهیم قرآن کریم، معارف اهل ‌بیت (ع) و انس با قرآن کریم، پنج‌شنبه دهم اسفندماه به‌طور همزمان در سراسر کشور برگزار می‌شود. ]]> دین‌ Tue, 09 Jan 2018 08:01:25 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/256484/مهلت-ثبت-نام-آزمون-سراسری-قرآن-کریم-تمدید وفاداری بیش از اندازه به متن اصلی، پاشنه آشیل ترجمه است http://www.ibna.ir/fa/doc/report/256469/وفاداری-بیش-اندازه-متن-اصلی-پاشنه-آشیل-ترجمه به ‌گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، نشست معرفی و بررسی کتاب «اسطوره‌های کهن فولکلور در قرآن» نوشته آلن داندس، عصر دوشنبه 18 دی‌ماه با حضور محمد جعفری قنواتی، نویسنده و پژوهشگر حوزه فرهنگ عامه، ابوالفضل حری، نویسنده، پژوهشگر و منتقد ادبی و مریم حسین گلزار، مترجم کتاب در سرای اهل‌قلم برگزار شد.   جعفری قنواتی در این نشست با اشاره به اینکه قرآن را مانند هر متن دیگری از زوایای مختلف می‌توان دید، اظهار کرد: یکی از این زوایا فولکلور است و شاخه‌ای از فولکلور، فولکلور دینی است. این کتاب را در شاخه فولکلور دینی می‌توان مورد توجه قرار داد. این اثر به‌طور مشخص مبتنی بر تئوری ادبیات شفاهی است، اما باید توجه کرد که کلیشه‌های شفاهی به‌ آن صورت که در غرب وجود دارد، قابل انطباق با متن‌هایی که در حوزه فرهنگ و تمدن اسلامی تعریف شده‌اند، نیست.   وی افزود: من متخصص زبان عربی نیستم، ولی همه می‌دانند زبان قرآن بسیار بلیغ و فصیح است و قابل مقایسه با متن‌های فولکلوریک نیست. زبان قرآن بسیار فاخر است. وجوه ادب شفاهی را که عمدتاً در زبان باستان خود را نشان می‌دهند، نمی‌توان با متن کتاب‌های مقدس همچون قرآن مقایسه کرد. جنبه اصلی قرآن، تعلیمی است و طبیعتاً تئوری ادب شفاهی را در آن می‌توان دید. تقریبا هیچ متن تعلیمی نیست که این کلیشه‌ها در آن دیده نشود. موضوع تکرار در قرآن نیز مسئله تازه‌ای نبوده و در قرن‌های پیش هم این موضوع مورد نقد و بررسی قرار گرفته و علمای اسلامی درباره آن کتاب نوشته‌اند.   این پژوهشگر حوزه فرهنگ عامه با اشاره به تفاوت قصه دینی با افسانه نیز گفت: اساس قصه دینی با افسانه متفاوت است، قصه‌ها را معمولا افراد باسواد نقل می‌کنند، ولی افسانه‌ها عمدتا از سوی افراد کم‌سواد نقل می‌شوند. قصه را در تمام ادیان، وعاظ نقل می‌کنند. افسانه‌ها برای سرگرمی گفته می‌شوند ولی قصه برای ترویج دین و مذهب بیان می‌شود. نمی‌توان قصه‌های قرآن را با افسانه مقایسه کرد.   قنواتی با اشاره به ترجمه کتاب نیز اظهار کرد: ترجمه اثر با دقت انجام شده و در موارد لازم در تمام صفحات زیرنویس ارائه شده است. البته ترجمه برخی واژه‌ها چندان درست نیست و در برخی موارد نیز نامگذاری‌ها دچار اشکالاتی است. همچنین بهتر بود مترجم برای پیشگیری از بروز برخی اشتباهات، در کنار سال‌‌های میلادی، تاریخ معادل هجری شمسی یا قمری را نیز می‌آورد.   (محمد جعفری قنواتی) برای داندس، قرآن تنها یک متن است ابوالفضل حری نیز در این نشست گفت: بیشتر کارهای آلن داندس در حوزه فولکلور است. کتاب «ریخت‌شناسی قصه‌های عامیانه سرخپوستان آمریکایی» نخستین کتاب وی بوده و در ادامه نیز کارهای شاخص بسیاری در این زمینه انجام داده که از جمله آن‌ها می‌توان به «تفسیر فولکلور»، «در جستجوی قهرمان»، «کتاب مقدس به منزله فولکلور» و «فولکلور مهم است» اشاره کرد. وقتی درباره داندس در مقام یک اسطوره‌شناس صحبت می‌کنیم، برای وی قرآن تنها یک متن بوده و به جنبه‌های قداست آن نگاه نکرده است. در این میان شاید روش‌شناسی وی کمی دچار اشکال بوده است.   این استاد دانشگاه ادامه داد: داندس با نگاه یک محقق غربی به سراغ قرآن آمده، ولی قرآن یک سری ویژگی‌هایی دارد که می‌طلبد محقق با قرآن و زبان آن آشنایی داشته باشد. وی با ورود به قرآن به‌دنبال یک سری الگو بوده است. ما با یک نگاه مقدس به متن قرآن نگاه می‌کنیم، ولی نویسنده کتاب به‌عنوان یک محقق به آن پرداخته است. بحث اصلی وی درباره کلیشه‌ها و قالب‌های کلیشه‌هاست. اگر داندس قدری با زبان قرآن آشنا بود، شاید از روش‌شناسی اشتباه به‌دور می‌ماند.   وی اشاره کرد: قرآن در یک فضای شفاهی ایجاد شده که توجه به این مسأله خیلی مهم است. قرآن یک گفتمان زنده است که خود را معجزه زبانی پیامبر قلمداد کرده است. اساس گفتمان شفاهی براساس تکرار است و تکرار در قرآن در واقع تکرار یک موضوع در گونه‌های مختلف است. ای‌کاش آلن داندس می‌گفت که چرا این تکرارها صورت گرفته است. اگر وی قرآن را یک متن منسجم می‌دید، شاید از خیلی از اشکالات و اشتباهات دور می‌شد.   حری با اشاره به مقایسه سه قصه قرآنی با قصه‌های ملل از سوی داندس اظهار کرد: قصه‌ها با ورود به قرآن به‌عنوان یک نظام اخلاقی، کاملا مذهبی می‌شوند. آلن داندس در مقام یک اسطوره‌شناس، سه قصه مورچه و سلیمان، اصحاب کهف و موسی و خضر از قرآن را در این کتاب بررسی و با دیگر قصه‌هایی از این دست مقایسه کرده که مقایسه اشتباهی است.   این منتقد ادبی در ادامه با اشاره به ترجمه اثر نیز گفت: وفاداری بیش از اندازه به متن اصلی، پاشنه آشیل ترجمه این کتاب است. باید گفت که خواننده فارسی حق دارد، متن روان و سلیس بخواند و در دست‌انداز نیفتد. متونی از این دست، خواننده‌محور بوده و می‌توان در عین رعایت اصل امانت‌داری در ترجمه، جملات را به شیوه درست فارسی ارائه کرد. البته انصافا تمام واژگان به‌صورت درست ترجمه شده‌اند، ولی درباره نحوه ترجمه باید اذعان کرد که بسیاری از جملات در زبان فارسی مفهوم نیست به این دلیل که مترجم بیش از اندازه به متن اصلی وفادار بوده است. اگر این کتاب در چاپ دوم خود ویراستاری شود، کتاب خوبی خواهد شد.   وی ادامه داد: این‌گونه کتاب‌ها برای مطالعات قرآن ما بسیار موردنیاز است. در سیستم دانشگاهی و مراکز دینی و پژوهشی، کارهای کلیشه‌ای صورت می‌گیرد و به چنین پژوهش‌‌هایی نیاز داریم. برخلاف ادعایی که وجود دارد، قرآن در کشور ما مهجور مانده است، باید بررسی کرد که چرا قصه‌های اسلامی و قرآنی چندان مورد استقبال قرار نگرفته‌اند. از صدر اسلام چیزی حدود 400 کتاب درباره بلاغت قرآن نوشته شده، ولی حتی یک کتاب درباره خود قصه‌های قرآن نوشته نشده است. خداوند راوی و قرآن قصه‌ است. خداوند برای اینکه خود را نشان دهد، بهترین قصه‌ها را در قرآن بیان کرده است. شیوه روایت‌گری قرآن، قابل مقایسه با دیگر کتاب‌ها نیست و روایت‌پردازی قرآن می‌تواند دستاویز بسیاری از کارهای پژوهشی قرار گیرد.   (مریم حسین‌گلزار) بررسی محققانه داندس از اشتراکات قرآن و کتاب مقدس مریم حسین‌گلزار، مترجم کتاب نیز با اشاره به اینکه این اثر ترجمه کتاب پروفسور آلن داندس، مشهورترین فولکلوریست معاصر جهان بوده، گفت: کتاب حاضر، نخستین پژوهش اسلامی و قرآنی نویسنده آن است. این کتاب در چهار فصل با عنوان‌های «قرآن چیست؟»، «نظریه کلیشه شفاهی»، «کلیشه‌های شفاهی در قرآن» و «قصص عامیانه در قرآن» تدوین شده است. هفت پژوهشگر سرشناس درباره این کتاب نقد و نظر و کتاب نوشته‌اند. به نظر بیشتر منتقدان فصل نخست به‌دلیل ارائه نقل‌قول‌های ضعیف‌، ضعیف‌ترین فصل کتاب است.   مترجم کتاب «اسطوره‌های کهن فولکلور در قرآن» با اشاره به نظم منطقی و انسجام مطالب در کل اثر بیان کرد: ترتیب مباحث کتاب از اسلوب صحیحی برخوردار است، همچنین تسلط به موضوع‌های مشترک قرآن و کتاب مقدس از جمله محسنات این اثر به‌شمار می‌آید. داندس این دو کتاب را محققانه بررسی و مثال‌هایی از اشتراکات آورده است. اما برداشت‌های نادرست از برخی آیات از جمله کاستی‌های محتوایی کتاب به‌شمار می‌آید. یکی از نکاتی که داندس در این کتاب درباره قرآن اشاره کرده، مربوط به تکرار برخی آیات است که به اعتقاد وی اگر این آیات تکراری کم شوند، حجم قرآن یک‌سوم کم خواهد شد.   حسین‌گلزار گفت: داندس چون متخصص رشته زبان و ادبیات عرب نبوده، به منابع عربی و متن قرآن مراجعه مستقیم نداشته و منابع کتاب وی نیز 192 منبع از محققان غربی است و کمتر از محققان مسلمان اثری به‌عنوان منبع ارائه شده است. از دیگر نقاط ضعف کتاب، اشتباه در شماره برخی آیات و اشکالات نگارشی است، اما از نظر اعتبار منابع همه منابع درجه اول هستند. همچنین ارجاعات متن نیز براساس استانداردها انجام شده است.   این مترجم ادامه داد: به‌نظر می‌آید نویسنده می‌خواسته محققانه کار را پیش ببرد، ولی به‌نظر من چون قرآن کتاب آسمانی ماست، تمام نظریه وی کاملا منطبق بر قرآن کریم نیست. داندس بر این نکته تأکید دارد که قرآن نزول شفاهی داشته و وجود ضرب‌المثل‌ها و قصه‌ها ساختار شفاهی به قرآن می‌دهد. به‌طورکلی دغدغه و مسأله قرآن با دغدغه داندس خیلی متفاوت است. با تمام این موارد، داندس در هفته آخر عمر خود با وجود تالیفات بی‌شماری که داشته، تاثیر این اثر را بر خود بیش ‌از دیگر آثار می‌داند. ]]> دین‌ Mon, 08 Jan 2018 15:03:29 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/256469/وفاداری-بیش-اندازه-متن-اصلی-پاشنه-آشیل-ترجمه تجهیز کتابخانه‌های عمومی موجب کاهش آسیب‌های اجتماعی می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/256442/تجهیز-کتابخانه-های-عمومی-موجب-کاهش-آسیب-های-اجتماعی-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، حامد طراحی، مدیرمراکز فرهنگی هنری منطقه 18 تهران بیان کرد: در سال‌های اخیر گرایش جامعه 200 هزار نفری نوجوانان و جوانان از جمعیت حدود نیم میلیون نفری منطقه 18، به کتاب و کتابخوانی و استفاده از محیط کتابخانه افزایش یافته و اکنون کتابخانه‌های تحت پوشش شهرداری در این منطقه با انبوه مراجعان تا پاسی از شب مواجه است.   رئیس فرهنگسرای خاتم (ص)، افزود: به‌عنوان مثال کتابخانه 15 خرداد در محله تولید دارو که محله‌های اطراف را نیز پوشش می‌دهد، تمام فضای خود را برای پاسخگویی به مراجعان اختصاص داده و با 380 متر فضای مطالعه به یک‌هزار و 300 عضو ثابت و هزاران مراجعه‌کننده غیرثابت خدمات ارائه می‌کند.   وی گفت: کتابخانه‌های استاد حکیمی، فجر، قائم (عج)، بوستان نرگس و شهدای محله بهداشت نیز کمابیش همین وضعیت را دارند، ولی فقدان فضای مناسب برای مطالعه در خانه و مدرسه، موجب اقبال جوانان به کتابخانه 15 خرداد شده به‌طوری‌که این کتابخانه حتی بخش‌هایی مانند مخزن و نمازخانه را نیز برای مطالعه مخاطبان آماده‌سازی کرده است.   طراحی، کمبود فضای فیزیکی را مهم‌ترین مشکل کتابخانه 15 خرداد برشمرد و افزود: با توجه به اینکه تقریبا بیشتر جوانان مراجعه‌کننده به کتابخانه از اقشار کم درآمد جامعه هستند، شاداب‌سازی و تجهیز این کتابخانه و سایر کتابخانه‌های مناطق جنوبی پایتخت به امکاناتی همچون سالن غذاخوری، نمازخانه و محل استراحت، میز و صندلی مناسب و تجهیزات سمعی و بصری، موجب گرایش بیشتر مخاطبان به فرهنگ مطالعه، تامین اوقات فراغت سالم، دوری جوانان از گرایش به رفتارهای بزهکارانه و کاهش آسیب‌های اجتماعی می‌شود.   وجود 17 هزار کتاب در کتابخانه 15 خرداد مهدی کاظمی، مسئول کتابخانه 15 خرداد نیز با اشاره به اینکه این کتابخانه با دو کتابدار هر روزه از 8 تا 22 به شهروندان خدمات ارائه می‌کند، گفت: کتابخانه 15 خرداد واقع در بوستان 15 خرداد محله تولید دارو در سال 1388 تاسیس شده و دارای سه سالن مطالعه مجزا ویژه بانوان، دانشجویان واساتید مرد و دانش‌آموزان پسر و همچنین دارای بخش کودک و مرجع مجزا و دو نمازخانه ویژه بانوان و آقایان است. مساحت کل کتابخانه 850 مترمربع بوده که 383 متر آن به سالن مطالعه آقایان و خانم‌ها اختصاص دارد .   کاظمی با بیان اینکه ساعت کار کتابخانه از 8 تا 20 است، اظهار کرد: در حال حاضر به دلیل تقاضای بالای مخاطبان، کتابخانه تا ساعت 22 باز است و در آستانه کنکور این ساعت افزایش پیدا می‌کند. با توجه به استقبال جوانان در تمامی ساعات روز کتابخانه مملو از مراجعه‌کنندگان است.   مسئول کتابخانه 15 خرداد، ادامه داد: از جمله دلایل علاقه و گرایش جوانان به حضور و استفاده از فضا و خدمات کتابخانه، فضای امن و آرام، وجود کتاب‌ها و منابع مورد نیاز شامل بیش از 17 هزار عنوان کتاب، تجهیزات مناسب برای مطالعه و ارائه برنامه‌های فرهنگی متنوع در کنار خدمات کتابخانه‌ای است. وجود کمد ویژه اعضا برای قرار دادن وسایل شخصی، نمازخانه ویژه اعضا، کلاس‌های مشاوره تحصیلی، تسهیل و تسریع در دسترسی به منابع موجود، به‌روزرسانی منابع کتابخانه، تشکیل باشگاه‌های کتابخوانی و برگزاری همایش‌ها و کارگاه‌های حوزه کتاب با حضور نویسندگان شاخص معاصر، تشکیل و فعالیت کانون‌های ادبی، ارائه خدمات اختصاصی آموزشی به کودکان و نوجوانان، بزرگسالان و دانش‌آموزان پشت کنکوری، اجرای ویژه برنامه‌های مناسبتی و برنامه‌های بازدید مدارس از کتابخانه از جمله مواردی است که موجب اقبال روزافزون شهروندان منطقه به استفاده از برنامه‌ها و خدمات کتابخانه 15 خرداد شده است. ]]> دین‌ Mon, 08 Jan 2018 07:03:47 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/256442/تجهیز-کتابخانه-های-عمومی-موجب-کاهش-آسیب-های-اجتماعی-می-شود مسابقه کتابخوانی «فلسفه نماز» برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/256441/مسابقه-کتابخوانی-فلسفه-نماز-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)،‌ به نقل از روابط عمومی فرهنگسرای رسانه و شبکه‌های اجتماعی، مسابقه کتابخوانی با محوریت کتاب «فلسفه نماز» اثر راحله محمدی با همکاری اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شمیرانات و شمال تهران، فرمانداری شهرستان شمیرانات و انتشارات نظری از 15 دی‌ماه تا 19 اسفندماه سال جاری برگزار خواهد شد.   علاقه‌مندان برای شرکت در این مسابقه باید به نشانی اینترنتی زیر مراجعه و طبق مراحل اقدام کنند: oumghandisheh.ir/shopin_93441- utab    - خرید کتاب و دریافت شماره فاکتور - ارسال شماره فاکتور به شماره پیامک 50005353709  و یا پست الکترونیکinfo@oumghandisheh.ir ، برای دریافت لینک پاسخگویی به سوالات مسابقه - بعد از پاسخگویی به سوالات، کد پیگیری را دریافت و بعد از یک روز کاری مجدد به سایت  oumghandisheh.ir  مراجعه و در قسمت پیگیری، شماره پیگری را وارد کرده تا کُد قرعه‌کشی را دریافت کنید. (کد قرعه‌کشی را تا زمان اعلام برندگان نزد خود نگاه دارید.)       ]]> دین‌ Mon, 08 Jan 2018 06:02:45 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/256441/مسابقه-کتابخوانی-فلسفه-نماز-برگزار-می-شود ترجمه جلد نهم «اسفار اربعه» در راه بازار نشر http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/256430/ترجمه-جلد-نهم-اسفار-اربعه-راه-بازار-نشر احسان آذری، مدیر انتشارات دارالعلم در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، با اشاره به این دو اثر ترجمه‌ای بیان کرد: «اسفار اربعه» اثر ملاصدرای شیرازی است که ترجمه آن در 9 جلد انجام شده و تا هفته آینده جلد نهم آن روانه بازار نشر خواهد شد. «شرایع‌الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام» یا همان «شرایع‌الاسلام» نیز اثر ابوالقاسم نجم‌الدین جعفر بن حسن معروف به محقق حلی بوده که ترجمه آن تا هفته آینده از سوی انتشارات دارالعلم راهی بازار نشر می‌شود. این دو اثر به همت آیت‌الله محمدمسعود عباسی زنجانی ترجمه شده‌اند.   وی درباره جدیدترین آثار منتشر شده از سوی این مرکز نشر در ماه‌های اخیر نیز گفت: از جدیدترین عناوین چاپ نخست دارالعلم که اخیرا منتشر شده می‌توان به کتاب‌های «تجوید احکام قرائت و ذکر در نماز» اثر اسماعیل اشکور وکیلی، «ارزش و اعتبار رویا در منابع اسلامی» و «حفظ قرآن و آثار روانشناختی آن» تالیف مصطفی عباسی مقدم اشاره کرد.   آذری افزود: جلد دوم «درسنامه صحیفه سجادیه» اثر حجت‌الاسلام والمسلمین حمید محمدی، «درسنامه ترجمه و تعریب» به قلم رضا امانی و «تفسیر سوره یاسین» نیز از دیگر آثار چاپ نخست سال 96 هستند.         ]]> دین‌ Sun, 07 Jan 2018 13:21:33 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/256430/ترجمه-جلد-نهم-اسفار-اربعه-راه-بازار-نشر ​عقلانیت دینی و رفتار اخلاقی از منظر امام خمینی (ره) http://www.ibna.ir/fa/doc/book/256379/عقلانیت-دینی-رفتار-اخلاقی-منظر-امام-خمینی-ره به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، در مقدمه کتاب «عقلانیت دینی در حوزه رفتار اخلاقی از نگاه امام خمینی (س)» به قلم معصومه صابری آمده که یکی از مسائل و مباحث دینی - کلامی مهم، مساله عقلانیت در حوزه تفکر دینی است، چراکه روشنفکران غربی و غرب‌باور در تلاش‌اند در راستای ترویج اندیشه سکولاریستی، اندیشه جدایی عقل از دین (راسیونالیسم) را در جامعه دینی مطرح کرده و با ناکارآمد جلوه دادن دین و مدیریت دینی از حل معظلات و پاسخگویی به نیازهای زندگی، مدیریت عقلانی و مدیریت علمی را به‌عنوان جایگزین دین ترویج کنند از این‌رو عقلانیت دینی باید مورد بررسی همه‌جانبه قرار گیرد. در دین اسلام، عقلانیت دینی در پرتو هدایت و تربیت دینی، به چنان بینش بالنده‌ای رسیده که میدان دادن به نفس اماره و برآوردن همه خواسته‌ها و انتظارات کنترل نشده و تعدیل نشده را نه تنها نشانه خردورزی، تمدن و ترقی نمی‌داند، بلکه بدترین نوع جهالت، اسارت دور شدن از شرافت و کرامت انسانی برمی‌شمارد.   امام خمینی (ره)، بنیانگذار انقلاب اسلامی، عالم دین، فیلسوف، اندیشمند سیاسی و جامعه‌شناسی است که به بهترین وجه، عقلانیت دینی را در عرصه‌های فردی و اجتماعی متبلور کرده و جلوه‌های جدیدی از کارکردهای دین بر مبنای عقلانیت و توانمندی آن در تاریخ اسلام و عرصه جهانی نمودار کرد. در اندیشه امام خمینی (ره)، عقلانیت و رویکرد فلسفی به دین، اساس و پایه نظریه‌پردازی و رویکردی اساسی در حصول معرفت و شناخت و بیانگر نوع نگاه به انسان است. از این‌رو پرداختن به موضوع عقلانیت دینی از نگاه امام خمینی (ره)، امری راهگشا و کلیدی در تبیین نگاه اسلام و مکتب تشیع به مساله عقل و دین است.   کتاب حاضر در چهار بخش با عنوان‌های «کلیات بحث»، «مبانی فکری موثر بر دیدگاه امام در زمینه رفتار اخلاقی»، «عقلانیت دینی و رفتار اخلاقی» و «اصول عقلانی حاکم بر رفتار اخلاقی از دیدگاه امام (ره)» تدوین شده است.   نخستین بخش کتاب در سه فصل ضمن اشاره به مباحث مقدماتی و مفهوم‌‌شناسی، جایگاه بحث عقلانیت دینی و رفتار اخلاقی در کلام جدید و فلسفه اخلاق را مورد بررسی قرار داده است. نویسنده کتاب در بخش دوم نیز مبانی هستی‌شناختی، مبانی معرفت‌شناختی و مبانی انسان‌شناختی موثر بر دیدگاه امام خمینی در زمینه رفتار اخلاقی را بیان کرده است.     عقلانیت دین، رفتار اخلاقی و رابطه عقلانیت دینی و اخلاق از نگاه امام خمینی، موضوعات محوری سومین بخش کتاب هستند. چهارمین بخش کتاب نیز در سه فصل به اصول عقلی نظری حاکم بر رفتار اخلاقی، اصول عقلی عملی حاکم بر رفتار اخلاقی و ضرورت مبارزه با آسیب‌های بی‌توجهی به عقل در اخلاق و رفتار اخلاقی، می‌پردازد.   در صفحه 112 کتاب درباره موضوع «عقل و عقلانیت ابزاری» می‌خوانیم: «عادی‌ترین سطح از عقل و عقلانیت، عقلانیت ابزاری و عقل معیشت‌اندیش است. این سطح از عقلانیت با عقل عملی که عهده‌دار تدبیر و چاره‌اندیشی انسان در ارتباط با زندگی فردی و اجتماعی است، مرتبط می‌باشد. بالاترین سطح از عقلانیت نیز عقلانیت قدسی می‌باشد که نوع متعالی از عقلانیت شهودی است. کسی که از عقلانیت قدسی بهره‌مند است، حقایق و اموری را که دیگران با روش‌های مفهومی و برهانی درک می‌کنند به‌طور مستقیم دریافته و از طریق ارتباط مستقیم درک می‌کند؛ وحی انبیاء و الهامات اولیاء در تعبیر حکیمان و عارفان اسلامی حاصل عقلانیت قدسی آن‌ها است.»   نخستین چاپ کتاب «عقلانیت دینی در حوزه رفتار اخلاقی از نگاه امام خمینی (ره)» در 256 صفحه با شمارگان یک‌هزار نسخه به بهای 15 هزار از سوی موسسه چاپ و نشر عروج راهی بازار نشر شده است. ]]> دین‌ Sat, 06 Jan 2018 14:29:45 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/256379/عقلانیت-دینی-رفتار-اخلاقی-منظر-امام-خمینی-ره «اسطوره‌های کهن فولکلور در قرآن» بررسی می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/256368/اسطوره-های-کهن-فولکلور-قرآن-بررسی-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، نشست معرفی و بررسی کتاب «اسطوره‌های کهن فولکلور در قرآن» از سلسله نشست‌های تخصصی موسسه خانه کتاب، از ساعت 15 روز دوشنبه 18 دی‌ماه با سخنرانی محمد جعفری قنواتی، نویسنده و پژوهشگر حوزه فرهنگ عامه، ابوالفضل حری، نویسنده، پژوهشگر و منتقد ادبی و مریم حسین گلزار، مترجم کتاب برگزار خواهد شد.   علاقه‌مندان به حضور در این نشست می‌توانند دوشنبه 18 دی‌ماه از ساعت 15 تا 17 به سرای اهل قلم واقع در خیابان انقلاب، خیابان فلسطین جنوبی، کوچه خواجه‌نصیر، پلاک 2 مراجعه کنند.   کتاب «اسطوره‌های کهن فولکلور در قرآن» اثر آلن داندس، به همت مریم حسین‌گلزار به فارسی ترجمه و نخستین بار در سال جاری در 242 صفحه از سوی انتشارات فلاح به بازار نشر عرضه شده است. ]]> دین‌ Sat, 06 Jan 2018 11:07:10 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/256368/اسطوره-های-کهن-فولکلور-قرآن-بررسی-می-شود نگاهی به اخلاق دینی و قرآنی در آیینه شعر فارسی http://www.ibna.ir/fa/doc/book/256320/نگاهی-اخلاق-دینی-قرآنی-آیینه-شعر-فارسی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، بیشتر شعرای فارسی برای مزین کردن کلام و آراستگی گفتار خود از مضامین دینی و قرآنی بهره برده‌اند. شاعران و نویسندگان در طول تاریخ از مفاهیم قرآنی استفاده کرده و در راستای تعلیم، تربیت و پرورش قوای ذهنی و روحی انسان‌ها از آن بهره برده‌اند. شاعران نامدار پارسی نیز همواره از آموزه‌های اخلاقی و دینی متاثر بوده‌اند. رگه‌های اخلاق در میان داستان‌های تاریخی و ادبیات کلاسیک و افسانه‌های ادبیات عامه به دفعات مطرح شده است.   همانطور که در کتاب «اخلاق دینی و قرآنی در شعر فارسی» تالیف محمدرضا بختیاری، عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور، بیان شده، اسدی توسی صاحب لغت‌نامه فارسی (لغت فرس) در اشعار خود به اخلاق توجه ویژه‌ای داشته است: «ستیزآوری کار اهریمن است           ستیزه به پرخاش آبستن است همیشه در نیک و بد هست باز         تو سوی در بهتری شو فراز»   همچنین از شاخصه‌های مهم ادبی شاهنامه، آوردن آموزه‌های اسلامی و قرآنی و باورهای پهلوانی با مفاهیم اخلاقی است، به‌طوری‌که از تلفیق مولفه‌های متنوع، اثری ماندگار به‌وجود آورده است: «بیا تا جهان را به بد نسپریم            به کوشش همه دست نیکی بریم نباشد همه نیک و بد پایدار              همان به که نیکی بود یادگار»   در لابه‌لای حکایت‌ها، مثل‌ها و اشعار آثاری همچون «مرزبان‌نامه»، «قابوس‌نامه» و «کلیله و دمنه» نیز نکته‌های اخلاقی،‌ اندرزهای و حکمت‌های بسیار مطرح شده است.   از جمله مهم‌ترین موضوعات مطرح شده در کتاب می‌توان به تمام کردن نیکی به دیگران، پرهیز از نومیدی، وفاداری به سوگند، ‌نیکان، صبر و شکیبایی، طلب دانش، نفقه‌ دادن، کسب علم و خردورزی،‌ مشورت در کار، تربیت نیکو، کم گوی و گزیده گوی چون دُر، بخشش کنید، اعتدال در رفتار،‌ دنیا بازیچه است،‌ سکوت،‌ پرهیزکاری، کردار نیک همواره ماندگار است، بزرگواری انسان،‌ همدردی با فقیران، توصیه به صبر، توکل به خدا، تواضع، ‌پرهیز از تنبلی، راستگویی، شناخت خدا، عبرت از روزگار،‌ انسان کرامت دارد،‌ اسراف نکنید، پاداش هرکسی به اندازه عملش می‌باشد، مودت با مردم، پرهیز از ظلم،‌ عاقبت تکبر، قدرت عشق و عقل، ابلاغ رسالت پیامبری، هم‌صدائی کائنات با خدا، پرهیز از خشم و ادای امانت، اشاره کرد.   «فروتن باش» یکی از موضوعاتی است که در صفحه 200 کتاب به روایت قرآن و اشعار فارسی اینطور بیان شده است: «واحفض جناحک / و فروتن باش لا تمدن عینک الی ما متعنا به ازواجا منهم و لا تحزن علیهم و اخفض جناحک للمومنین. (الحجر/88) تواضع می‌نهد تاجی به تارک     اگر خواهی علو «واخفض جناحک»  (خسرونامه/17) واخوا العداوت لا یمر بصالح        الا و یلمزه بکذاب اشر     (گلستان/315) دشمنی پیشه، بر نیک‌مردی نگذرد جز آن که وی را عیب کند که دروغ زنی متکبر است. (گلستان/پاورقی/315)» ‌ نخستین چاپ کتاب «اخلاق دینی و قرآنی در شعر فارسی» در 287 صفحه با شمارگان یک‌هزار نسخه به بهای 34 هزار تومان از سوی انتشارات میلاد راهی بازار نشر شده است. ]]> دین‌ Fri, 05 Jan 2018 07:00:11 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/256320/نگاهی-اخلاق-دینی-قرآنی-آیینه-شعر-فارسی دولت علوی در پرتو نامه به مالک اشتر http://www.ibna.ir/fa/doc/book/256302/دولت-علوی-پرتو-نامه-مالک-اشتر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- به‌رغم اینکه دولت علوی در بیش از یک‌هزار سال پیش شکل گرفت،‌ اما گزاره‌ها و آموزه‌های نظری و عملی آن برای همه اعصار و ادوار و همه دولت‌ها و کارگزاران اسلامی و غیراسلامی، دربردارنده راهبردها و راهکارهای برقراری عدالت و آزادی است. بسیاری از سیاست‌های نظری و عملی امیرالمومنین (ع)، به همت سید رضی در قالب خطبه‌ها، نامه‌ها، عهدنامه‌ها و حکمت‌ها در «نهج‌البلاغه» گردآوری شده است. فرمان حضرت علی (ع) به مالک اشتر، پنجاه و سومین نامه «نهج‌البلاغه» بوده که به عهدنامه نیز معروف است. این عهدنامه از سه زاویه گزاره‌های سیاسی - مردمی، مالی - اقتصادی و فرهنگی - اجتماعی، دارای نکات و آموزه‌های بسیاری است.    کتاب «دولت علوی در پرتو نامه به مالک اشتر» اثر مشترک کاظم میقانی، استادیار دانشگاه خوارزمی و فاطمه حکمی‌نیا، مبتنی بر روش تاریخی، تحلیلی و محتوایی و با رویکرد معرفت‌شناسی تاریخی در پنج فصل با عنوان‌های «علی،‌ زیست و زمانه»، «تشکیل دولت علوی»، «جایگاه تاریخی مصر، موقعیت و فتح آن»، «علی و نهج‌البلاغه» و «عهدنامه مالک اشتر و دولت‌مندی علی» تدوین شده است.   در ابتدای فصل چهارم کتاب در ذیل «علی و نهج‌البلاغه» می‌خوانیم: «نهج‌البلاغه اثری است که در فرهنگ اسلامی که بعد از قرآن، منبعی برای شناخت راهبردها و راهکارهای دولت علوی و حکومت دینی است و به نوعی دیگر گزارش علی از رویکردها و واقعیت‌های انسان و جهان در عصر بعثت تا زمان حیات در سال چهلم هجری است. استشمام وحی الهی از کلام علی و سازه‌های اجتماعی - اقتصادی، از این اثر به آسانی میسر است... علاوه بر این جایگیری الفاظ، جملات، قوت سخنان، موسیقی کلام، آرایش کلمات، خالق این اثر بی‌مانند هستند. چناچه بلاغت، فصاحت،‌ معانی ژرف و مفاهیم والای آن، هر خواننده‌ای را مجذوب خویش ساخته و اراح را قرن‌ها تسخیر نموده است. بی‌شک راز این جاودانگی، تراوش آن از درون و جان علی است که هیچ‌کس نتوانسته و نخواهد توانست خالق چنین اثری باشد. با این تعاریف،‌ نهج‌البلاغه نامی شایسته بر این اثر نیست که نهج‌التاریخ است، ولی سید رضی در مقدمه کتاب می‌گوید آن‌را نهج‌البلاغه نامیدم زیرا درهای بلاغت را به روی کسی که بخواهد در آن نظر کند، می‌گشاید و طالبان آن‌را بدان فرا می‌خواند.»   همچنین در فصل پنجم کتاب آمده است: «مدل سیاسی دولت علوی با شکل خاصی از مهندسی و سامان سیاسی است که این مهندسی از اشکال مشحص هندسی، دایره و مکعب‌گونه است و آن این‌که نگاه توحیدی که به عالم است و همه عالم در گردونه مرکزیت توحید قرار دارند و به شکل هندسی دایره یا کره (یعنی مرکز و پیرامون آن) است. ولایت و زمامداری را نقطه پرگاری وجود دوار عالم می انگارد که بر همه نگاه یکسان و یکنواخت دارد و همه مردم به وی از نابرابری و عدم عدالت پرهیز می‌کند. لذا این نگرش هندسی ولایت جایگاهی برای خود قائل است که جز بندگی در برابر خالق و خدمت برای خلق نیست. پس علی همین توصیه را به‌عنوان الگوی سیاسی، به مالک دارد.»   براساس محتوای کتاب در صفحه 125،‌ به‌نظر حضرت علی (ع)، اصلاح عامه مردم به اصلاح خواص آنان و روشنگران است. فرازهایی که در فصل پنجم کتاب آمده، همگی مبین این موضوع بوده و از زوایای مختلف بر آن تاکید دارند.   کتاب «دولت علوی در پرتو نامه به مالک اشتر» در 200 صفحه با شمارگان یک‌هزار نسخه به بهای 16 هزار تومان از سوی موسسه انتشارات بعثت راهی بازار نشر شده است.   ]]> دین‌ Thu, 04 Jan 2018 07:30:01 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/256302/دولت-علوی-پرتو-نامه-مالک-اشتر رویکرد اسپینوزا به سیاست و الهیات http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/256310/رویکرد-اسپینوزا-سیاست-الهیات محمدعلی سلطانی، نویسنده و پژوهشگر کُرد در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، با پیشنهاد «رساله الهی-سیاسی» اثر اسپینوزا برای مطالعه پایان هفته، بیان کرد: «رساله الهی-سیاسی» یا «رساله الهیات و سیاست» اثری از بندیکت اسپینوزا در زمینه فلسفه سیاسی و الهیات بوده که در سال ۱۶۶۵ میلادی در وربورگ نوشته و در سال ۱۶۷۰ به دلیل ترس از محتوای آن، بدون نام منتشر شد.   نویسنده کتاب «ح‍دی‍ق‍ه س‍ل‍طان‍ی» افزود: موضوع این کتاب، نقد کتاب مقدس (به‌طور کلی الهیات) و سیاست است و بسیار جنجال‌برانگیز بوده و هست. این اثر جزو کتاب‌های ممنوعه زمان خود بود، ولی بر روشنفکران بعد از خود بسیار تاثیرگذار بوده است. کتاب‌های بسیاری نیز در زمینه رد محتوای آن نوشته شده است.     سلطانی گفت: «رساله الهی-سیاسی» در سال 1396 در 510 صفحه با ترجمه و تصحیح دکتر علی فردوسی از سوی شركت سهامی انتشار منتشر شده و دارای متنی روان است. این کتاب بستری برای شناخت اندیشه نویسنده آن با توجه به فضای امروز است.   در ترجمه بخش الهیات کتاب آمده است: «ترس خرافه را می‌پروراند. اشخاص ضعیف و حریص از روی بدبختی از عبادت استفاده می‌کنند و اشک‌های زنانه می‌ریزند تا از خداوند درخواست کمک کنند. تجمل و تشریفات در دین قرار داده شده‌اند تا ذهن انسان را با تعصبات مسدود کنند و برای عقل جایی نمی‌ماند که حتی اندکی شک کند. فراموش نکنید که عقل بازیچه الهیات نیست.   او دین را دستمال رازهای مضحک می‌نامد که اشخاصی را به خود جلب می‌کند که عقل را تحقیر می‌کنند. او در مقابل این پرسش که یهودیان قوم برگزیده خداوند هستند، می‌گوید: این اعتقاد بی معناست. هرکس با خواندن صادقانه قوانین موسی متوجه می‌شود، خداوند فقط با انتخاب سرزمینی کوچک که در آن در صلح و صفا زندگی کنند به آنان عنایت داشته‌اند.   او در مقابل این پرسش که متون مقدس کلام خداند هستند، می‌نویسد: کتاب مقدس صرفاً شامل حقیقت روحانی-یعنی تمرین عدالت و نیکوکاری-است، نه حقایق زمینی و نیز اصرار می‌کنند همه کسانی که قوانین دنیوی را (مثلاً در جایی او قوانین سخت‌گیرانه استنتاج شده حکومتی یا اجتماعی یهودیت از تورات را زیر سؤال می‌برد و می‌گوید این‌ها استعاره هستند) در کتاب مقدس پیدا می‌کنند یا در اشتباه‌اند یا خودخواه. مثلاً او رفتار خیلی‌ها سعی می‌کنند قوانین علمی را از کتاب مقدس پیدا کنند که در اسلام هم این مسئله وجود دارند را اشتباه می‌داند. انیشتین نیز به عنوان کسی که بارها در مقابل این تفسیرهای علمی-دینی قرار گرفته، می‌گوید: متن علمی نهایی استنتاج شده در نهایت به همه چیز شباهت دارد غیر از کتاب مقدسی که از آن استنتاج شده! در اصل این‌ها جهت‌داری شده‌اند.   او مقدمه را با یک اخطار به پایان می‌رساند؛ من از بسیای از افراد می‌خواهم کتاب مرا نخوانند: توده بی‌سواد و خرافاتی که فکر می‌کنند که عقل چیزی جز بازیچه الهیات نیست، از این کتاب چیزی نمی‌فهمند. در واقع شاید ایمانشان آشفته گردد (با این حساب اونیز مانند گالیه، علم را سکولار می‌کنند)»   درباره محمدعلی سلطانی محمدعلی سلطانی (متولد ۱۳۳۶ در کرمانشاه)، نویسنده، پژوهشگر و استاد دانشگاه، در زمینه ادبیات، تاریخ و ادیان و مذاهب کردستان و به‌ویژه منطقه کرمانشاه پژوهش‌های بسیاری انجام داده است.   «مناجات‌های جاویدان ادب کردی»، «ح‍دی‍ق‍ه س‍ل‍طان‍ی: اح‍وال و آث‍ار ش‍اع‍ران ب‍رج‍س‍ت‍ه ک‍رد و ک‍ردی‌س‍رای‍ان ک‍رم‍انش‍ان از ع‍ه‍د ت‍ی‍م‍وری ت‍ا ع‍ص‍ر ح‍اض‍ر»، مجموعه 20 جلدی «ج‍غ‍راف‍ی‍ای ت‍اری‍خ‍ی و ت‍اری‍خ م‍ف‍ص‍ل ک‍رم‍ان‍ش‍اه‍ان (ب‍اخ‍ت‍ران)»، «اوض‍اع س‍ی‍اس‍ی اج‍ت‍م‍اع‍ی ت‍اری‍خ‍ی ای‍ل ب‍ارزان‌اسرار بارزان: به انضمام اسرار بارزان - اسماعیل اردلان - ۱۳۲۵ شمسی»، «نق‍ش ک‍رده‍ا در پ‍اس‍داری از ف‍ره‍ن‍گ و ت‍م‍دن ای‍ران‍ی»، «تنقیح رساله مبادی تصوف و عرفان به انضمام کتابشناسی، احوال و آثار شادروان استاد کیوان سمیعی کرمانشاهی» و «ق‍ی‍ام و ن‍ه‍ض‍ت ع‍ل‍وی‍ان زاگ‍رس در (ه‍م‍دان، ک‍رم‍ان‍ش‍اه‍ان، ک‍ردس‍ت‍ان، خ‍وزس‍ت‍ان، آذرب‍ای‍ج‍ان)، ی‍ا (ت‍اری‍خ ت‍ح‍ل‍ی‍ل‍ی اه‍ل ح‍ق)» از جمله آثاری است که در کارنامه تالیفی وی دیده می‌شود.     کتاب دوجلدی «ق‍ی‍ام و ن‍ه‍ض‍ت ع‍ل‍وی‍ان زاگ‍رس در (ه‍م‍دان، ک‍رم‍ان‍ش‍اه‍ان، ک‍ردس‍ت‍ان، خ‍وزس‍ت‍ان، آذرب‍ای‍ج‍ان)، ی‍ا (ت‍اری‍خ ت‍ح‍ل‍ی‍ل‍ی اه‍ل ح‍ق)» به زبان‌های کردی سورانی و ترکی استانبولی ترجمه شده است. ]]> دین‌ Thu, 04 Jan 2018 07:00:00 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/256310/رویکرد-اسپینوزا-سیاست-الهیات سبک زندگی از منظر آیات و روایات در «چهارراه زندگی» http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/256294/سبک-زندگی-منظر-آیات-روایات-چهارراه به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، انتشارت آستان قدس رضوی، چهار جلد نخست از مجموعه 10 جلدی «چهارراه زندگی» از تولیدات گروه پژوهشی دین و معارف زائر آستان قدس رضوی با بازنویسی «ملیحه جهانبخش» و با محوریت سبک زندگی منتشر کرد. «آخرین بهشتی، اولین دوزخی» نخستین جلد این مجموعه است که به مذمت غیبت کردن می‌پردازد. غیبت در آیینه کلام، غیبت در آیینه زلال نور، غیبت در سیره آفتاب، غیبت در آیینه عبرت و غیبت در آیینه شاعران، سرفصل‌های این کتاب است که ابتدا مخاطب را با مفهوم غیبت آشنا می‌کند و سپس به بررسی موضوع غیبت در قرآن پرداخته و در ادامه نیز نگاهی به این موضوع از منظر علمای اخلاق دارد. این کتاب با سیری در سیره بزرگان دین و علمای پرهیزکار، به بررسی نحوه مواجهه آن‌ها با موضوع غیبت پرداخته و در پایان نیز اشعاری را درباره غیبت برای مخاطب بیان می‌کند. جلد دوم این مجموعه با عنوان «در آستان بندگی» به موضوع ستایش صبر اختصاص دارد که در گام نخست به تبیین مفهوم غیبت می‌پردازد و پس از آن نگاهی به آیات و احادیث مرتبط با این مفهوم دارد. حکایت‌ها و اشعاری درباره صبر نیز در این کتاب ارائه شده است. صبر در آیینه کلام، صبر در آیینه زلال نور، صبر در سیره آفتاب، صبر در آیینه عبرت و صبر در آیینه شاعران، سرفصل‌های این کتاب است. سومین جلد از این مجموعه با موضوع ستایش اخلاص «آیینه‌ای برای خدا» نام دارد. تبیین مفهوم اخلاص، نگاهی به آیات و روایات مرتبط با این موضوع، اخلاص در سیره بزرگان از موضوعاتی است که در این کتاب به آن‌ها پرداخته می‌شود و در پایان نیز اشعاری با این مضمون برای مخاطبان بیان شده است. از سرفصل‌های این کتاب می‌توان به اخلاص در آیینه کلام، اخلاص در آیینه زلال نور، اخلاص در سیره آفتاب، اخلاص در آیینه عبرت و اخلاص در آیینه شاعران اشاره کرد. «رو به سوی روشنایی» نیز عنوان چهارمین جلد از این مجموعه بوده که به موضوع توبه می‌پردازد و در قالب سرفصل‌هایی همچون توبه در آیینه کلام، توبه در آیینه زلال نور، توبه در سیره آفتاب، توبه در آیینه عبرت و توبه در آیینه شاعران، ابتدا مخاطب را با مفهوم توبه آشنا کرده و در ادامه با بررسی موضوع توبه در قرآن و مفهوم آن در سخنان 14 معصوم، به تبیین مفهوم توبه از منظر علمای اخلاق اشاره کرده و در پایان نیز اشعاری را در این‌باره بیان می‌کند. به‌نشر این چهار جلد را در قطع رقعی، با شمارگان یک‌هزار نسخه منتشر کرد. هر جلد از این مجموعه به بهای بین 65 تا 90 هزار ریال عرضه شده است. ]]> دین‌ Wed, 03 Jan 2018 07:41:39 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/256294/سبک-زندگی-منظر-آیات-روایات-چهارراه نگاه ما به نمایشگاه قرآن، نگاه نمایشگاهی صرف نیست http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/256289/نگاه-نمایشگاه-قرآن-نمایشگاهی-صرف-نیست به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، به نقل از روابط عمومی معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، عبدالهادی فقهی‌زاده در برنامه افق که به‌صورت زنده روی آنتن رادیو قرآن رفت به تشریح فعالیت‌های پیش‌رو و سیاست‌های کلان معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی پرداخت.   وی گفت: نگاه من به معاونت قرآن و عترت در حقیقت به‌عنوان معاونت فرهنگ اسلامی وزارت ارشاد است، بدون شک قرآن و عترت طاهره بخش مهمی از عناصر فرهنگ اسلامی را شکل می‌دهند و مسلمانی ما در تمسک به قرآن و آموزه‌های اهل بیت(ع) متجلی است و به همین دلیل است که توقع ما باید همیشه از خودمان و همکاران و مخاطبانمان جدید باشد.   فقهی‌زاده افزود: جهان امروز ما به منزله یک رود جاری است که از پیچ وخم‌های گوناگونی باید بگذرد، در تحولات جهان نیازهای گوناگونی وجود دارد و به اقتضای اینها تبلیغ و ترویج معارف قرآن و حدیث را باید در جلوه‌های نو عرضه کنیم. کارکردهای ما باید تشویق عملی و علمی مخاطبان در سطوح مختلف باشد که چه استفاده‌هایی از قرآن ببرند که زندگی آن‌ها را بیشتر قرآنی کند، لذا نباید از ابزارهای جدید غفلت کنیم، در نتیجه یکی از اولویت‌های کاری ما، تلاش برای تاسیس سامانه آموزش مجازی جامع قرآن و عترت است.   معاون قرآن و عترت وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بیان کرد: صدها سال آموزش تقلیدی بوده و حالت کلاسیک داشته است، امروزه از آن مراحل گذشته‌ایم و با استفاده از امکانات فضای مجازی می‌توانیم صدها برابر بر تعداد مخاطبان بیفزاییم. آموزش نباید به روش‌های سنتی محدود باشد.   این مدرس دانشگاه ادامه داد: یکی دیگر از برنامه‌های ما، گسترش پژوهش در حوزه‌های مرتبط با تبلیغ و ترویج در جنبه‌های کاربردی و فرهنگ‌سازی است که از طریق نشست‌های تخصصی با موضوعات راهکارهای توسعه هنر قرآنی، راهکارهای ارائه هنری قصص قرآن و راهکارهای توسعه فیلمنامه‌نویسی قرآن بوده که طبیعتا اجرای این کارگاه‌ها یک بحث است و تلاش برای ارائه بهینه آنها هم بحث دیگری است و همکاری‌هایی با سایر معاونت‌های وزارت ارشاد مانند معاونت سینمایی می‌طلبد.   فقهی‌زاده با اشاره به انتظارهایی که از این معاونت وجود دارد، گفت: ساماندهی فعالیت‌های قرآنی در سطوح مختلف دولتی و مردمی از جمله کارهایی است که بخش مهمی از آن برعهده معاونت قرآن و عترت است. قرآن متعلق به همه است و همانطور که اشاره کردم در واقع با دل و جان همه ما مسلمانان از ایرانیان و طوایف گوناگون اسلامی سرشته شده است. قرآن هم کانون عشق ما مسلمانان است و هم کانون عقیده، در این تردیدی نیست. به این دلیل که قرآن را برای مردم می‌دانیم، انتظار دو کار ویژه از خودمان داریم؛ یکی حمایت کردن است که صرفا هم به حمایت مالی معطوف نمی‌شود، بلکه هدایت‌های برنامه‌ای و مشاوره‌ای را نیز شامل می‌شود.   وی تصریح کرد: نکته دوم که بسیار مهم بوده و باید بخش مهمی از فعالیت ما را رقم بزند، به نوعی ریل‌‌گذاری‌های صحیح است که می‌توانیم برای فعالیت‌های قرآنی در آینده داشته باشیم، با همین نگاه بوده که حدود پنج استودیوی مجهز را در قم، تبریز، مشهد و یزد افتتاح کردیم و انتفاع مالی هم مدنظر نبوده است. برخی از مراکز مهم در این شهرها شناسایی و توان‌سنجی شدند و این امکان مهم را با هزینه‌هایی که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تقبل کرده، تاسیس کرده‌ایم تا زمینه‌ای باشد برای درخشش فعالیت‌های مردمی که حتی این زمینه‌ها قبلا در تهران هم نبوده یا بسیار محدود بوده است.   معاون قرآن و عترت وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به برگزاری نمایشگاه قرآن، افزود: نگاه ما به نمایشگاه قرآن، نگاه به یک پروژه کلان بوده که به‌صورت عمده بر دوش معاونت است. در این زمینه صدا و سیمای قرآن از گذشته همکاری خوبی داشته‌اند و امیدواریم این زمینه‌های همکاری گسترش بیشتری پیدا کند و فعالیت‌های بهتری در سال ۹۷ ارائه شود و مخاطبان بیشتری را از اقشار گوناگون به نمایشگاه بیاوریم.   فقهی‌زاده گفت: نگاه ما به نمایشگاه قرآن، نگاه نمایشگاهی صرف نیست و نمایشگاه قرآن را برایند یک جشنواره ملی و بلکه بین‌المللی فعالیت‌های قرآن کریم درنظر می‌گیریم که در طول سال به‌صورت ویژه در استان‌های گوناگون ایران بنا شده و فعالیت‌هایی که در اقصی‌نقاط کشور شکل گرفته در نمایشگاه عرضه می‌شود. این فعالیت‌ها ارزیابی خواهند شد تا بتوان اشکالات موجود را برطرف کرد.   وی بیان کرد: نمایشگاه باید از حالت فروشگاه مستقل خارج شود. این روند مدنظر نیست که بخش فروشگاهی را تعطیل کنیم، ولی نگاه ما به نمایشگاه قرآن، نمایش فعالیت‌های قرآنی است که یک بخشی از آن هم به فروش محصولات بپردازد.   معاون قرآن و عترت وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ادامه داد: مکان و زمان برگزاری نمایشگاه قطعی نشده، ولی مقدمات لازم را فراهم کرده‌ایم. گفت‌و‌گوهای متعددی با مسئولان مصلی صورت گرفته و خوشبختانه همدلی‌های زیادی وجود دارد و معتقدیم که بهترین مکان برای نمایشگاه در تهران، مصلی است، ولی هنوز تفاهم‌نامه منعقد نشده و امیدواریم موانعی وجود نداشته باشد. تمام نمایشگاه در ماه رمضان برگزار خواهد شد.   فقهی‌زاده درباره برگزاری آیین تجلیل از خادمان قرآنی نیز گفت: بدون شک امسال نیز آیین تجلیل از خادمان قرآن را خواهیم داشت و تلاش داریم این آیین را به‌عنوان نمادی برجسته برای تجلیل از افرادی که عمرشان را در مسیر خدمت به قرآن صرف کرده‌اند، تلقی کنیم.   وی اظهار کرد: معاونت قرآن و عترت از دو بخش قرآن و عترت تشکیل شده و این دو را در طول یکدیگر می‌بینیم. این‌ها دو بال از معارف الهی هستند که بدون شک توجه متوازنی هم می‌طلبد. قبلا هم به بخش عترت توجه شده و زحماتی که کشیده شده مهجور است، اما گمان می‌کنم که باید توجه بیشتری شود؛ عترتی که کنار قرآن، ثقلین را شکل می‌دهد و جدایی از هر کدام مشکلات معرفتی به وجود می‌آورد.   فقهی‌زاده بیان کرد: در جهان اسلام عده‌ای فقط بر قرآن تکیه و خط بطلان بر سنت می‌کشند، دلایلی هم دارند؛ یعنی قرآن‌گرایان افراطی در مقابل اخباریان افراطی که در عمل کم توجه قرآن هستند و این مخصوص هیچ فرقه‌ای هم نیست. هر دو گرایش طرفدارنی دارد، اما در نظام‌واره اندیشه دینی آنچه که بزرگان از علمای اسلامی صحیح قلمداد می‌کنند، آن چارچوبی است که آموزه‌های قرآن کریم با عطری از عترت همراه است، عشق به اهل بیت(ع) مشترک بین جهان اسلام است و استثنائات ناچیز را اگر کنار بگذاریم، عامل وحدت اسلامی همین دو بوده و ما مفتخریم که توجه بیشتری به عترت می‌کنیم و با نگاه وحدتی و تقریب‌گرا می‌خواهیم وارد شویم. ]]> دین‌ Wed, 03 Jan 2018 06:40:00 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/256289/نگاه-نمایشگاه-قرآن-نمایشگاهی-صرف-نیست ترجمه «التنزیه لاعمال الشبیه» از جلال آل احمد تا روزگار معاصر http://www.ibna.ir/fa/doc/report/256195/ترجمه-التنزیه-لاعمال-الشبیه-جلال-آل-احمد-روزگار-معاصر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- زهرا حقانی: سید محسن امین عاملی، نویسنده کتاب «التنزیه لاعمال الشبیه»، در سال 1284 قمری در خاندانی مشهور از سادات در قریه شقرا از جبل‌عامل لبنان متولد شد. وی پس از آموزش‌های مقدماتی در زادگاه خود و آموختن منطق و نحو و بیان در یکی از روستاهای جبل‌عامل، در سال 1308 قمری به نجف هجرت کرد و در محضر استادانی نامدار دروس سطح و خارج فقه و اصول را فراگرفت و به درجه اجتهاد رسید. مرحوم سید محسن امین علاوه بر علوم دینی در ادبیات نیز دستی داشته و در سرودن شعر و نقد شعر توانا بود. وی تا سال 1319 قمری در نجف اقامت داشت. در این سال به‌خاطر دعوت‌نامه‌های فراوان شیعیان دمشق به سوریه مهاجرت کرد و در آنجا علاوه بر تصدی امور دینی به تربیت شاگردان فراوانی پرداخت. مروری بر آثار سید محسن امین  از وی آثار فروانی به‌جا مانده که «اعیان الشیعه» مهم‌ترین آن‌هاست. این کتاب، دانشنامه گسترده‌ای شامل شرح‌حال زندگانی ائمه (ع) و بزرگان و رجال شیعه است. این دانشنامه، شرح‌حال بزرگان شیعه را از صدر اسلام به‌صورتی جامع و مفصل بیان می‌کند. این کتاب مشتمل بر 10 جلد رحلی بزرگ است که جلد نخست و بخشی از جلد دوم آن شامل مقدمه و شرح زندگی پیامبر اکرم (ص)، فاطمه زهرا (س) و امامان شیعه بوده و از اواسط جلد دوم تا آخر، دربردارنده شرح‌حال شخصیت‌های شیعه است. سید محسن امین طبق پیش‌بینی خود قصد داشت این دائره‌المعارف را تا 100 جلد ادامه دهد که از دنیا رفت و کار ناتمام ماند. فرزندش سید حسن امین در این زمینه، «مستدرکات اعیان‌الشیعه» را منتشر کرد.   از دیگر آثار سید محسن امین می‌توان به «کشف الارتیاب فی اتباع محمد بن عبدالوهاب» در رد عقاید وهابیت، «إقناع اللائم علی اقامة الماتم» درباره ضرورت سوگواری بر سیدالشهداء (ع)،‌ «حق‌الیقین فی لزوم التالیف بین المسلمین» درباره ضرورت هم‌آوایی مسلمانان، «لَواعج الاشجان فی مقتل الحسین» در موضوع مقتل امام حسین (ع)، «المجالس السنیة فی مناقب و مصائب العترة النبویه» و رساله «التنزیه لاعمال الشبیه» اشاره کرد.   کتاب «التنزیه لاعمال الشبیه» پاسخی به ردیه‌های شیخ عبدالحسین صادق، از علمای لبنان، در کتاب «سیماء الصلحاء» است. پیش از این سید محسن امین در کتاب «المجالس السنیة فی مناقب و مصائب العترة النبویه» اشاره‌ای به حرمت قمه‌زنی و محرمات تعزیه و شبیه‌خوانی داشته و انتقادهای خود درباره روش‌های نادرست عزاداری را در پاسخ به یکی از نشریه‌های بیروت به نام «العهد الجدید» مطرح کرد و از این‌رو شیخ عبدالحسین صادق در کتاب «سیماء الصلحاء» با توجیه این روش‌های عزاداری، درصدد رد سخنان سید محسن امین برآمده بود.   (آیت‌الله سید محسن امین عاملی) مرحوم امین در کتاب «التنزیه لاعمال الشبیه» با رد توجیه‌های شیخ عبدالحسین صادق، بیان کرده که قمه‌زنی و برخی دیگر از رفتارهای رایج در عزاداری امام حسین (ع) نه تنها ثوابی ندارد، بلکه از نظر شرع مقدس حرام بوده و از وسوسه‌های شیطان برای بی‌ارزش کردن عزاداری‌هاست.     مهدی مسائلی، مترجم و محقق این کتاب با اشاره به این موضوع که کتاب «التنزیه لاعمال الشبیه»، عصاره و حاشیه‌ای بر دیگر کارهای پژوهشی سیدمحسن امین درباره امام حسین (ع) و موضوع عزاداری است، به خبرنگار ایبنا، گفت: عزاداری امام حسین (ع) موضوع محوری و برجسته کتاب است. از جمله مواردی که نویسنده در کتابش به آن پرداخته، انتقاد به رفتارهای خشونت‌آمیز مانند قمه‌زنی است. طرفداران چنین سنتی، با این اثر مخالفت کرده و این کتاب را ضد عزاداری معرفی کردند، در حالی‌که در کتاب تاکید شده که عزاداری یک حرکت اصیل دینی است. انتقاد و ذکر موارد اصلاحی درباره اینگونه بدعت‌گذاری‌ها و رفتارهای خشونت‌آمیز، عکس‌العمل‌هایی را به دنبال داشت. در کتاب «عار یا شعار؛ قمه زنی در ترازوی عقل و شرع» که در دومین دوره کتاب سل عاشورا به‌عنوان اثر برگزیده معرفی شد، به‌طور جامع به نقد و بررسی دلایل طرفداران قمه‌زنی و تبیین دلایل حرمت آن پرداخته‌ام.   نویسنده کتاب «پیشوایان شیعه، پیشگامان وحدت»، افزود: طیف گسترده‌ای از انحرافات در عزاداری‌ها، مربوط به روضه‌های دروغین و نادرست و بیان روایات ضعیف و غیرمستند است. موضوع مهم دیگری که در سایه موضوع قمه‌زنی چندان به آن توجه نشد، بحث موسیقی عزاداری است که سید محمد امین معتقد بود در شان عزاداری سیدالشهدا نبوده است. امروز هم برخی همخوانی‌ها و اشعار، موسیقی عزاداری و نوحه‌خوانی را به سمت موسیقی سبک پیش برده است.   مسائلی ادامه اظهار کرد: شبیه در اصطلاح ما به معنی همان شبیه‌خوانی یا تعزیه بوده که شامل ترکیبی از آیین‌ نمایشی و خواندن اشعار و متن‌هایی با اشاره به موضوعات مختلف وقایع دینی به‌ویژه موضوع عاشوراست. سید محسن امین در این کتاب با اشاره به موضوع تعزیه بیان کرده که نباید هر روضه اشتباه صرفا برای به گریه انداختن مردم در تعزیه مورد استفاده قرار گیرد و شبیه‌خوانی باید از انحرافات پیراسته شود. مجاز نیستیم هر روشی را برای گریستن مردم در سوگ اهل بیت پیامبر (ص) انتخاب کنیم. نویسنده در انتهای کتاب هم بیان کرده که من مخالف برگزاری تعزیه نیستم، بلکه معتقدم این آیین باید به‌طور نیک و پسندیده و در شأن اهل بیت پیامبر (ص) برگزار شود. نباید به هر روشی برای نشان دادن مظلومیت اهل بیت (ع) متوسل شد. به بیان سید محسن امین این روش‌ها، شیطانی است.   واکنش‌ها به انتشار «التنزیه لاعمال الشبیه» انتشار این اثر، واکنش‌های مثبت و منفی زیادی را در محافل شیعی در پی داشت. موافقان قمه‌زنی، ردیه‌های فراوانی علیه سید محسن امین نوشتند و رایگان در میان مردم توزیع کرده و برخی نیز به تحریک مردم ناآگاه در برابر این عالم دینی و طرفداران او پرداختند. برخی از نویسندگان و خطبا در برافروختن احساسات مردم نقش موثری داشتند که از آن‌جمله می‌توان به سید صالحی حلی، خطیب، واعظ و شاعر معروف آن دوره اشاره کرد.   سید محسن امین درباره دلایل نگارش «التنزیه لاعمال الشبیه» و برخوردهای تند و غیراخلاقی مخالفان نوشته است: «از جمله انحرافاتی که در برپایی سوگواری رخنه کرده، قمه‌زنی و اعمالی مشابه آن است. این امور به نص شرع و حکم عقل حرام است، زیرا مجروح ساختن سر، ایذای نفس بوده و عقلا و شرعا حرام می‌باشد و هیچ فایده دینی و دنیوی بر آن مترتب نیست. البته گذشته از ضرر جسمی، ضرر دینی را نیز به دنبال دارد و آن اینکه چهره‌ای وحشی و تمسخرآمیز از شیعه اهل بیت ارائه می‌دهد. بی‌شک انجام این کارها که موجب وهن مذهب تشیع می‌شود، ناخوشایند خداوند و رسول (ص) و اهل بیت (ع) است و در زشت بودن این اعمال تفاوتی نمی‌کند که ما نام دسته‌های عزاداری یا برپایی شعائر دینی بر آن‌ها بگذاریم یا هر نام دیگری که داشته باشد؛ زیرا حقیقت اشیاء با تغییر نام، نیکو نمی‌شود و عادت ناپسند مردم نیز دلیل بر تغییر احکام شرعی نیستند.»   در این میان عده‌ای از علما و مراجع نجف نیز از سید محسن امین حمایت کردند که از آن‌جمله می‌توان از آیت‌الله سید ابوالحسن اصفهانی، آیت‌الله شیخ عبدالکریم جزائری، آیت‌الله شیخ علی زاهد قمی، آیت‌الله شیخ جعفر بدیری،‌ آیت‌الله سید محمدمهدی قزوینی،‌ آیت‌الله هبة‌الدین حسینی شهرستانی و شیخ محسن شراره، نام برد.   (حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی مسائلی) مسائلی، مدرس حوزه علمیه اصفهان و نویسنده «سرآغاز اصلاح عزاداری» با اشاره به حاشیه‌های انتشار این اثر،‌ گفت: «التنزیه الاعمال الشبیه» اثر یکی از علمای بزرگ شیعه بوده که در سوریه زندگی می‌کرد و از معدود کتاب‌هایی است که در عصر خود با موضوع اصلاح عزاداری به رشته تحریر درآمد. این اثر محور یکی از جنجالی‌ترین رویدادهای تاریخ تشیع است که حدود یک قرن پیش حواشی بسیاری در حوزه علمیه نجف ایجاد کرد و مخالفان کتاب از آن به عنوان فتنه بزرگ یاد کردند. سید محسن امین در این کتاب با اشاره به انحرافات در عزاداری‌ها، نکات مهمی درباره رفتارهای جامعه شیعه و اصلاح عزاداری مطرح کرده که با گذشت حدود 100 سال از تالیف آن هنوز بحث و گفت‌وگوها درباره آن ادامه دارد.   تحریف «التنزیه لاعمال الشبیه» این رساله گاهی کمیاب بوده، ولی در سال‌های اخیر در قالب‌های مختلفی به چاپ رسیده است. محمدقاسم حسینی در کتاب «ثورة‌التنزیه» این رساله را به ضمیمه چندین مقاله مرتبط با آن گردآوری و انتشارات دارالجدید در بیروت آن‌را منتشر کرد. نکته مهم درباره این اثر این است که در تدوین آن از نسخه تحریف شده «التنزیه لاعمال الشبیه» مربوط به چاپ دوم آن استفاده شده که در آن عبارات فراوانی حذف شده است. به دلیل کمیاب بودن چاپ نخست، بسیاری از پژوهشگران به این نسخه رجوع کرده‌اند.   در میان افرادی همچون محمد حسون در مجموعه «رسائل الشعار الحسینیه» نکات حذف شده آن‌را بررسی و از نسخه معتبر و مصححه مربوط به چاپ اول کتاب در صیدا، توضیحات و تعلیقات ارزشمندی افزوده است.   نگاهی به ترجمه‌های کتاب در فاصله 74 سال این کتاب نخستین‌بار با عنوان «عزاداری‌های نامشروع» به قلم جلال آل احمد، ترجمه شد که شرکت چاپخانه تابان تهران در سال 1322 در 16 صفحه منتشر کرد. این ترجمه، نخستین اثر قلمی جلال بود. وی در این‌باره در «یک چاه و دو چاله و مثلا شرح احوالات» نوشته است: «جزوه‌ای از عربی به اسم عزاداری‌های نامشروع که سال 22 چاپ شد و یکی دو قِران فروختیم و دو روزه تمام شد و خوش و خوشحال بودیم ... نگو که بازاری‌های مذهبی همه‌اش را چکی خریده‌اند و سوزانده. این را بعدها فهمیدیم. (یک چاه و دو چاله و مثلا شرح احوالات، چ1، تهران: فردوس، 1376، ص 72)».   با توجه به سوزانده شدن کتاب «عزاداری‌های نامشروع»، این کتاب کمیاب و نایاب بوده و نسخه‌های چاپی آن نیز حکم نسخه خطی داشتند تا اینکه در سال 1371، نشر «شروه» در بوشهر این کتاب را به همت سید قاسم یاحسینی تجدیدچاپ و منتشر کرد که توزیع محدودی داشت و آن نسخه هم کمیاب است. این اثر بار دیگر با عنوان «دو رساله و دونامه» به کوشش و مقدمه سید هادی خسروشاهی از سوی انتشارات اطلاعات به چاپ رسید.   مسائلی، برگزیده چهارمین همایش اهل قلم استان اصفهان، ترجمه این کتاب از سوی جلال آل احمد با عنوان «عزاداری‌های نامشروع»، اظهار کرد: برخی از مباحث کتاب بسیار تخصصی بوده و جلال هم به همین علت همه مباحث را به‌طور کامل ترجمه نکرده است. کتاب «سرآغاز اصلاح عزاداری»، ترجمه کامل اثر بوده و سعی شده در عین ترجمه روان و قابل فهم برای عموم، ‌موضوعی مغفول نماند. البته اصل این اثر در قالب یک رساله کوتاه تدوین شده بود و به این دلیل تحقیق مفصلی درباره آن انجام دادم و نقدها و مطالب مختلف مرتبط با آن‌را خواندم. مقدمه مفصلی درباره روند تالیف کتاب و حواشی ایجاد شده در حوزه علمیه نجف، ارائه شده و در صفحات کتاب نیز هرجا لازم بوده توضیحات با ذکر منبع در پاورقی آمده است.   آشنایی با جدیدترین ترجمه «التنزیه لاعمال الشبیه» جدیدترین ترجمه کتاب سید محسن امین، به همت حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی مسائلی، نویسنده، پژوهشگر و مدرس حوزه علمیه اصفهان در سال جاری با عنوان «سرآغاز اصلاح عزاداری» در 128 صفحه از سوی نشر آرما در اصفهان منتشر شده است.   در این اثر تلاش شده ترجمه دقیق و کاملی از چاپ اول کتاب «التنزیه لاعمال الشبیه» ارائه شود. همچنین در پاورقی‌ها به تحقیق بیشتر مطالب کتاب پرداخته شده و استنادات و جزئیات موجود در متن شرح داده شده است.   مهدی مسائلی در ابتدای کتاب، شرح مختصری از زندگینامه مولف و مواردی مرتبط با حاشیه‌ها، تحریف و ترجمه کتاب «التنزیه لاعمال الشبیه» آورده و در ادامه در بخش مربوط به ترجمه کتاب، مباحث را در 12 فصل با عنوان‌های «نگاهی به انحرافات عزاداری»، «نگاهی به کتاب سیماء‌الصلحاء»، «توجیه احادیث و داستان‌های دروغین»، «توجیه اشتباهات روضه‌خوانی»، «توجیه تحریف و جعل روایات»، «توجیه روایات ضعیف»، «توجیه قمه‌زنی»، «نسبت قمه‌زنی و حجامت»، «بررسی موضوع ضرر در احکام شرعی»، «بررسی عبادت‌های ضروری»، «چرا خودتان قمه نمی‌زنید؟!» و «فتوای علما درباره قمه‌زنی» دسته‌بندی و ارائه کرده است. ]]> دین‌ Mon, 01 Jan 2018 11:59:45 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/256195/ترجمه-التنزیه-لاعمال-الشبیه-جلال-آل-احمد-روزگار-معاصر روایتی منظوم از حکمت‌های نهج‌البلاغه http://www.ibna.ir/fa/doc/book/256218/روایتی-منظوم-حکمت-های-نهج-البلاغه خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، کتاب «خوشه‌های معرفت؛ ‌ترجمه منظوم حکمت‌های نهج‌البلاغه» اثر فاطمه لشکری (راحیل کرمانی)، دارای مدرک دکترای زبان و ادب فارسی، نویسنده، شاعر و مدرس دانشگاه است.   در صفحات آغازین کتاب در «مقدمه و تقریظ بر نهج‌البلاغه» به قلم پروفسور سید حسن امین، استاد اسبق دانشگاه گلاسکو کالیدونیا، انگلستان، آمده است: «کتاب ارزشمند حاضر شامل خطبه‌ها، نامه ها و حکمت‌های امام علی است. این مجموعه را که سلف خلف ما «اخ القرآن» نامیده‌اند، سید رضی گردآوری کرده و از دیرباز بزرگانی همچون ابن ابی‌الحدید معتزلی، ابوالحسن علی بن زید بیهقی، کیذری، حویزی دیگران به تازی و بعدها بسیار کسانی به پارسی شرح و تفسیر کرده‌اند. از میان متاخران شرح و ترجمه میرزا حبیب‌الله خویی، محمدتقی جعفری تبریزی، ‌اسدالله مبشری، علینقی فیض‌الاسلام اصفهانی، امامی و آشتیانی، سپهر خراسانی،‌ شریعت، انصاری، ‌سید جعفر شهیدی و محمد دشتی قابل‌توجه‌اند. از سوی دیگر در بین متاخران تعداد قابل‌توجهی از شاعران و آهنگین‌کلامان تمام یا بخشی از نهج‌البلاغه را به پارسی منظوم ترجمه کرده‌اند؛ چنان‌که قرآن مجید را نیز جمعی (از جمله شیخ محمدحسن اصفهانی معروف به صفی، شیخ حسن راحتی، امید مجد و وحید رضا رهنما) و صحیفه سجادیه را نیز به پارسی منظوم ترجمه کرده‌اند.»   فاطمه لشکری، نویسنده کتاب نیز در بخشی از دیباچه کتاب نوشته: تمام تلاشم بر این بوده است تا نهایت امانت‌داری و دقت را در نظم معانی این کتاب رعایت کنم و در طی این سال‌ها، نهایت توجه را به‌کار برده‌ام تا نظم من به کلام حضرت نزدیک‌تر باشد. به‌طور کلی تمام زمانی که صرف نظم این معانی شده است به دلیل آن بوده که نخواسته‌ام ضرورت وزن و قافیه مرا در هیچ جایی مجبور به اضافه یا کم نمودن از معانی و الفاظ این کتاب ارزشمند نماید.   حکمت 94 نهج‌البلاغه در قالب منظوم، یک نمونه از کار نویسنده این کتاب است که در کنار ترجمه منثور آن در صفحه 40 کتاب آمده است: «خوبی آن نیست که مال و فرزندت بسیار شود. بلکه خیر آن است که دانش تو فراوان و بردباری تو بزرگ و گران مقدار باشد و در پرستش پروردگار در میان مردم سرافراز باشی. پس اگر کار نیکی انجام دهی، شکر خدا را به‌جای آوری و اگر بد کردی از خدا آمرزش خواهی که در دنیا جز برای دو کس خیر نیست: یکی گناهکاری که با توبه جبران کند و دیگری نیکوکاری که در کارهای نیکو شتاب دهد. و خوبی نه آن است کاندر شمار       بود مال و فرزند تو بسیار و اما بود خیر و نیکی در آن          که دانش، فراوان و صبرت گران و اندر پرستش ز پروردگار           سرافراز باشی سرانجام کار و هرگاه نیکی کنی در جهان          سپاس خدا کن تو از بهر آن و اما اگر بد کنی در امور             طلب کن ره مغفرت از غفور که در این جهان جز برای دو کس    نباشد همی خیر، الا و بش یکی آن گنه‌کار گم کرده راه           که با توبه جبران کند اشتباه دگر نیک‌کردار نیکومآب              که در نیک‌روزی نماید شتاب»   نخستین چاپ کتاب «خوشه‌های معرفت؛ ‌ترجمه منظوم حکمت‌های نهج‌البلاغه» در 192 صفحه با شمارگان سه هزار نسخه به بهای 20 هزار تومان از سوی انتشارات گیوا منتشر شده است. ]]> دین‌ Mon, 01 Jan 2018 09:07:11 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/256218/روایتی-منظوم-حکمت-های-نهج-البلاغه فساد،رشوه زلزله http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/256181/فساد-رشوه-زلزله خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)_محسن آزموده: در هفتاد و دو سالگی محكم و استوار گام بر می‌دارد و ابايی ندارد كه در هوای آلوده و سنگين اين روزها كه حتی در باغ موقوفات افشار نيز سينه را می‌آزارد و نور خورشيد را كم‌رمق مي‌كند، نيم ساعت جلوي خبرنگار و عكاس روزنامه بايستد. شمرده، با صداي رسا سخن مي‌گويد و در پايان مصاحبه هم با روي باز به ما اختيار كامل می‌‌دهد كه هر بخشي را خواستيم، كار كنيم.   سيد مصطفي محقق‌داماد در ميان عالمان سنتي، ويژگي‌هاي متمايزي دارد: از خانواده‌اي صاحب‌نام است، پدرش سيد محمد محقق‌داماد از فقيهان نامدار شيعه در سده چهاردهم قمري است، پدربزرگ مادري‌اش شيخ عبدالكريم حائري‌يزدي، بنيانگذار حوزه علميه قم و خودش شاگرد و داماد آيت‌الله ميرزا هاشم آملي است. غير از تحصيلات حوزوي كه پيش از انقلاب تا درجه اجتهاد پيش رفته، در دانشگاه‌ نيز تحصيل كرده و پس از گذراندن دوره كارشناسي ارشد حقوق و فلسفه اسلامي در دانشگاه تهران در سال ١٩٩٥ از دانشگاه كاتوليک لوون دكتراي حقوق اخذ كرده است. غير از فارسي به زبان‌هاي عربي و انگليسي نه فقط تكلم مي‌كند كه مي‌نويسد و با زبان فرانسه نيز آشنايي دارد. به موضوعات متفاوتي از علماي سنتي هم علاقه دارد؛ نمونه‌اش بحث از نگاه ديني و فقهي به محيط‌زيست است يا مقالات كثير و مفصلي كه درباره حقوق بشر اسلامي نوشته است.   البته محقق‌داماد بعد از انقلاب اسلامي، سمت‌هاي اجرايي و قضايي هم داشته است. مثلا از سال ١٣٦٠ تا ١٣٧٣ رئيس سازمان بازرسي كل كشور بوده و اكنون نيز غير از استادي دانشگاه، عضو پيوسته فرهنگستان علوم ايران و عضو هيات امناي سازمان اسناد و كتابخانه ملي است. در كنار اينها بايد به رابطه صميمانه او با محققان ايران‌دوست و چهره‌هاي فرهنگي معاصر اشاره كرد، تا جايي كه همواره نامش در مراسم فرهنگي و نشست‌هاي پژوهشي و بزرگداشت‌ها در صدر نوشته مي‌شود و هم‌اكنون رئيس شوراي توليت موقوفات مرحوم دكتر محمود افشار يزدي را برعهده دارد. ديدار ما با او نيز در محل همين موقوفات امكان‌پذير شد؛ به بهانه مراسم رونمايي از ارج‌نامه‌اي با عنوان «مردي از تبار خرد و فضيلت» كه قرار است در فرهنگستان علوم برگزار شود.   اما موضوع گفت‌وگوي حاضر دغدغه اين روزهاي مردم است: محيط‌زيست، منتها از منظر يک «عالم ديني». از جناب استاد محقق داماد پرسيديم كه چرا با وجود اينكه از يک‌سو جامعه ما جامعه ديني است و از سوي ديگر به نظر او دين اسلام قوي‌ترين توصيه‌ها را در حفظ محيط‌زيست داشته، شرايط زيست محيطي ايران اينچنين بحراني و ناگوار به‌نظر مي‌رسد. از نظر او فقها در اين زمينه كم‌‌كاري كرده‌اند و از نيروي دين براي حل سوال‌هاي زيست‌محيطي بهره گرفته‌‌اند.   شايد تا يک دهه پيش بحث درباره محيط‌زيست موضوعي درجه دوم و ناضرور تلقي مي‌شد. به همين دليل شما از معدود صاحبنظران علوم ديني هستيد كه از دهه‌ها پيش به موضوع محيط‌زيست توجه داشته‌ايد. مثلا سال ١٣٩٣ كتاب مهم «الهيات محيط‌زيست» را منتشر كرديد. اما مساله بحران‌هاي زيست‌محيطي امروز ديگر از يک امر فانتزي و مورد توجه افراد يا گروه‌هاي خاص به معضلي فراگير همه آحاد جامعه بدل شده است. ما امروز در وضعيتي هستيم كه وقتي از خانه بيرون مي‌رويم، از هواي آلوده رنج مي‌بريم و وقتي به خانه باز مي‌گرديم، نگران زلزله هستيم! يعني گويي رفتار نادرست ما در محيط‌زيست و طبيعت گريبان ما را گرفته و رها نمي‌كند. شما در آثار و گفتارتان همواره تاكيد كرده‌ايد كه توجه به محيط‌زيست در نظام انديشه ديني و اسلامي مورد توجه و تاكيد قرار گرفته است. اما پرسش اين است كه چرا با وجود اين تاكيدات به لحاظ عيني و عملي از سوي جامعه و مردم حفظ محيط‌زيست رعايت نشده است؟ به هر حال مردم در ايران كه ديندار هستند و حكومت‌ها نيز در طول تاريخ كم و زياد به اين ديانت توجه داشته‌اند، به‌خصوص بعد از انقلاب كه اساسا حكومت ديني بوده است. پس چرا با وجود تاكيدات ديني ما اينچنين با طبيعت به صورت ناروا رفتار مي‌كنيم؟   اولا سپاسگزارم از جريده محترمه «اعتماد» كه اهتمام كرده و اين فرصت را براي من فراهم آورده است تا نظراتم را بازگو كنم. در پاسخ به پرسش شما مطالبي را عرض مي‌كنم كه شايد در كتاب مذكور نيامده باشد. نخست اينكه اديان توحيدي و الهي متهم هستند كه موجب تخريب محيط‌زيست هستند. اين قضيه چندين سال پيش (١٩٦٧) نخست در يک مقاله (نوشته تانسند وايت، استاد تاريخ قرون وسطي دانشگاه پرينستون و استنفورد امريكا) عليه يهوديت و مسيحيت بيان شد. يعني در وهله اول اسم اسلام مطرح نبود و ادعا شده بود كه اين دو دين (يهوديت و مسيحيت) موجبات تخريب محيط‌زيست هستند، زيرا اينها بشر را «عزيز بي‌جهت» بار آورده‌اند و گفته‌اند كه جهان براي تو خلق شده است و زمين براي توست و چون انسان اين احساس را كرده، به عنوان مالک زمين به نحو غيرمنطقي از طبيعت بهره‌برداري كرده است. به عبارت ديگر بنا به اين ديدگاه، در اديان يهوديت و مسيحيت چون خدا به انسان گفته كه همه طبيعت براي تو آفريده شده و انسان گل سرسبد آفرينش است و همه آفرينش براي اوست، بنابراين بشر خودش را مالک طبيعت دانسته است. بعدها اين ديدگاه از اختصاص به يهوديت و مسيحيت بيرون آمد و به تدريج به اسلام نيز توسعه پيدا كرد (در سال ١٩٨٣ كيت توماس، استاد تاريخ بريتانيايي كتابي در اين زمينه نوشت.)   من در كتاب «الهيات محيط‌زيست» تقريبا مدافع اين ديدگاه بودم كه اديان ابراهيمي به‌طور كلي و خصوصا اسلام كه منبع اصلي‌اش قرآن است، دقيقا برعكس اين نظر منتقدان است، يعني ما را تحذير كرده و تذكر داده كه ‌اي انسان! زمين امانتي به دست توست و بايد آن را آباد كني و از فساد در ارض بپرهيزي. يک معناي جزيي فساد در ارض همين چيزي است كه در فقه به آن اشاره مي‌شود. اما در معناي كلي هرگونه تخريب محيط‌زيست به معناي فساد در ارض تلقي مي‌شود و از اين جهت به بشر تذكر داده شده است كه زمين و آب و هوا را فاسد نكن. در آنجا همچنين به يک نگرش فلسفي اشاره كرده‌ام و گفته‌ام كه بنا به فلسفه حكمت متعاليه محيط‌زيست انسان خداوند است، يعني ما محاط به خداوند هستيم و خداوند محيط بر ما است. طبيعت تجلي الهي است و تجاوز به اين تجلي الهي موجب غضب الهي مي‌شود. بنابراين خداوند به هيچ‌وجه تحريك به تخريب محيط‌زيست نكرده است، بلكه برعكس آن است.   بنابراين به نظر شما اين تعبير قرآني كه انسان خليفه الهي روي زمين، برايش مسئوليت‌آفرين است، نه اينكه هر كاري مي‌خواهد بكند.   بله، خليفه مسئوليت دارد و بايد آنچه به امانت به او داده شده را حفظ كند. فرض كنيد من مدير يک شركت هستم و بخواهم مسافرت كنم و به كسي بگويم كه تو جانشين من هستي. اين جانشين بايد اداره را حفظ كند، نه اينكه آن را تخريب كند. ضمن آن در قرآن تصريح شده است كه «ولا تُفْسِدُوا فِي الْأرْضِ بعْد إِصْلاحِها» (سوره اعراف، آيه ٥٦) يعني زمين به نحو صالح به دست شما رسيده است و نبايد آن را فاسد كنيد. من در آنجا به‌طور مفصل آيات قرآني در اين زمينه را آورده‌ام و نظر متكلمان و مفسران و فقها و فيلسوفان اسلامي را در اين زمينه ارائه كرده‌ام. اما شما گفتيد كه چرا مردم كه متدين هستند، به اين نكات توجه نمي‌كنند. بنده از سنه ١٣٦٥ يعني تقريبا سي سال پيش كار روي محيط‌زيست را آغاز كردم و در اين زمينه مقالاتي نوشتم هم به زبان‌هاي انگليسي و عربي كه در كنفرانس‌هاي بين‌المللي ارايه شده است و هم به زبان فارسي كه در همايش‌هاي ايراني ارائه شده است. اولين مقاله مربوط به سال ١٣٦٥ است يعني زماني كه آقاي سيدمحمد خاتمي، رئيس‌جمهور اسبق ما در دهه ١٣٦٠ وزارت ارشاد را به عهده داشت (از سال ١٣٦١ تا ١٣٧٠). آن زمان هنوز سازمان ارتباطات تشكيل نشده بود و رايزن‌هاي فرهنگي زيرنظر وزارت ارشاد بود. ايشان از من خواست كه به كنفرانسي در آتن يونان بروم كه موضوعش انسان و طبيعت بود. در آن زمان اولين مقاله در زمينه محيط‌زيست را به زبان انگليسي نوشتم. بعدا در دوره اول رياست‌جمهوري آقاي خاتمي كه خانم ابتكار، رئيس سازمان محيط‌زيست شد، اين مقاله را به شكل جزوه منتشر كرد.   ديدگاه شما 30 سال پيش راجع به محيط‌زيست چه بود؟   در آنجا اين بحث را مطرح كردم كه آياتي در قرآن وجود دارد كه ارتباط آشكار و مستقيم به مساله محيط‌زيست دارد. يكي از آنها همين آيه‌اي است كه خواندم (آيه ٥٦ سوره اعراف). در آنجا اين بحث فساد در ارض را توسعه به مساله‌اي عمومي دادم و نوشتم كه مساله فساد در ارض به چه معناست و آن را به فساد در محيط‌زيست تطبيق كردم. بعد هم مساله احاطه پروردگار بر عالم و نگاه عارفان و فلاسفه اسلامي را مطرح كردم. بعدا در كنفرانسي كه در جده (عربستان) با عنوان «البيئه (الطبيعيه) من وجهه نظر اسلام» يعني محيط‌زيست از نظر اسلامي مقاله‌اي به زبان عربي ارائه كردم. همچنين در كنفرانسي در سوييس به اين موضوع پرداختم و خلاصه در اين سال‌ها از موضوع محيط‌زيست غافل نشدم و همچنين به تدريج مقالاتي به زبان فارسي نوشتم كه مجموع آنها كتاب «الهيات محيط‌زيست» شد.   آيا در اين نوشته‌ها به بحث فقه محيط‌زيست هم پرداختيد يا صرفا موضوع را از منظر قرآني و كلامي و عرفاني و فلسفي بررسي كرديد؟   خير، هيچكدام از اينها كه ذكر شد، بخشي درباره فقه محيط‌زيست نداشت. اما وقتي خواستم كتاب را به فارسي منتشر كنم، ٤٠-٣٠ صفحه جديد نوشتم كه به‌طور خاص به مساله فقه محيط‌زيست اختصاص دارد. الان در نظر دارم اين بخش را به‌صورت كتاب مستقلي ارائه دهم. اين ديدگاه جديد است. از همين‌جاست كه مي‌خواهم به پاسخ سوال اول شما بپردازم كه گفتيد چرا مردم متدين به محيط‌زيست توجه نمي‌كنند. جوابش اين كه واقعيت اين است كه فقهاي ما مباحث زيست‌محيطي را به‌عنوان يكي از احكام شريعت مطرح نكردند و از احكام دين براي حفظ محيط‌زيست استفاده نكرده‌اند. در فقه ما كتاب طهارت و كتاب نجاست هست، به احكامي چون نماز و روزه توجه شده است، اما يک بابي تحت عنوان مسائل شرعي زيست‌محيطي وجود ندارد. اگر رساله‌هاي عمليه را ملاحظه كنيد، مي‌بينيد كه بابي تحت عنوان تخريب محيط‌زيست مطرح نكرده‌اند. مثلا به اينكه كسي درخت را قطع كند يا آب را آلوده كند يا ماشينش دود كند، اشاره نشده است. در حالي كه من به‌عنوان یک نفر آشنا به اين مطلب معتقدم فقه اسلامي توان پرداختن به اين مسائل را دارد و قواعدي در آن هست كه اين قواعد كاملا مي‌تواند براي ما يک محيط‌زيست سالم بسازد. اين ديدگاه بنده است و در رساله محيط‌زيست ثابت كرده‌ام كه چگونه اين قواعد به آن نتايج خواهد رسيد. ما از اين قواعد فقهي كم استفاده كرده‌ايم. بنابراين به نظر من در پاسخ به سوال شما ما از اهرم ديني كم استفاده كرده‌ايم.   براي نمونه در دهه آخر ماه صفر كه گذشت، دوستي مرا به مجلس روضه‌اي در منزلش دعوت كرد تا در آن به‌عنوان مستمع حاضر شوم. قرار نبود من سخن بگويم. بين منزل ما تا آنجا يک ساعت فاصله بود و چون اصرار كرده بود، رفتم. عده زيادي از مردم در اين مجلس شركت كردند. آقايي كه سخنران منبر اين مجلس بود، در ابتدا چند مساله گفت كه احساس كردم اين مسائل هيچ‌وقت براي كسي اتفاق نمي‌افتد. يعني مسائلي كه ايشان قبل از ورود به مباحث موعظه مطرح كرد، مسائلي بود كه فكر نمي‌كنم در زمان ما با شرايط زندگي روزمره فعلي هيچ‌وقت اتفاق بيفتد. بعد از جلسه به اين آقا گفتم كه يک ساعت از منزلم كه خيلي هم دور نبود، اما به دليل ترافيک، وقت صرف كردم تا به اين مجلس بيايم. يک ساعت هم پاي منبر نشستم و در برگشت هم باز يک ساعت وقت بايد صرف كنم. اين زمان براي افراد ديگري هم كه در اين جلسه حضور داشتند، صدق مي‌كند. اگر اين جمعيت را در سه ساعت ضرب كنيد، مي‌بينيد كه زمان زيادي وقت صرف شده است. حالا فكر مي‌كنيد، اين مسائلي كه شما مطرح كرديد، براي كداميک از اين افراد اتفاق مي‌افتد؟ آيا بهتر نبود مسائلي را مطرح كنيد كه به درد مردم و مشكلات امروز ما بخورد؟ از من پرسيد كه چه مي‌گفتم؟ پاسخ دادم كه من چند مساله مي‌گويم و بهتر است شما فردا شب اينها را بگوييد و ببينيد كه آيا اينها مسائل مردم هست يا خير. مثلا بگوييد هر گاه كسي سطل يا كيسه زباله‌اش را بيرون منزل بگذارد و درش را نبندد و مگس و پشه دور آن زباله جمع شود و روي آشغال‌ها بنشيند و بعد برود روي زخم كسي بنشيند و آن فرد بيمار شود، كسي كه در سطل يا كيسه زباله را نبسته ضامن و پيش خدا مسئول است. يعني اولا فرد خاطي كار حرامي كرده است و ثانيا هر خسارتي كه به ديگري خورده، شخص خاطي ضامن است. مساله ديگر اينكه اگر اگزوز اتومبيل فردي دود مي‌كند و كارشناسان بگويند دود اين ماشين يقينا براي سينه افراد مضر است، اين فرد هم كار حرام كرده و سوار آن ماشين شده و هم ضامن ضرري است كه به ديگران وارد كرده است. مساله ديگر اينكه اگر كسي در اتوبان حين رانندگي بوق زياد بزند و صداي بوقش فرزند فرد ديگري را در اتومبيلش كه در اتوبان هست، بيدار كند و در مغز اين بچه تاثير بگذارد، اين كار حرام است. خلاصه اين مسائل را به آن فرد گفتم و او فردا اين نكات را گفته بود و مردم هم خيلي استقبال كرده بودند.   اين جا مساله مهمي پيش مي‌آيد. مساله محيط‌زيست، متاخر و مربوط به زمان ما است. اگر اين مسائل به اين شكل در رساله‌هاي عمليه مطرح شود، هم ممكن است از طرف مردم اعتراض‌هايي شكل بگيرد و هم از سوي برخي فقهاي سنتي.   حق با شما است. به زودي كتابي از من منتشر خواهد شد كه باب اول آن مباحث محيط‌زيستي است.   ممكن است كسي از شما تقليد نكند؟   البته من نمي‌خواهم تقليد كنند.   حتي ممكن است فقهاي سنتي اعتراض كنند؟   نه اعتراض نمي‌كنند. اتفاقا بعدا دنبال من خواهند آمد و خواهيد ديد كه اين مسائل به كتاب‌هاي فقهي راه پيدا خواهد كرد. كسي بايد شروع كند. البته من مرجع تقليد نيستم، اما ممكن است عده‌اي پيروي كنند. اين مسائل اختلافي نيست. آنچه را آنجا مي‌آورم، فتواي شخصي خودم نيست. همان فتوايي است كه به استناد اجماع فقها صورت گرفته است و همه بايد عمل كنند و قرار نيست مقلد من باشند. اين مسائل جديد است اما قواعد كلي آنها از قديم بوده است. حرمت ايذاء (اذيت و آزار رساندن به) ديگري مسلم است. قاعده لاضرر كه جديد نيست و از زمان پيغمبر اكرم (ص) بوده است. آن حديث شريف كه مي‌گويد كسي كه در راه مردم مانعي ايجاد كند، چه مسووليت‌هايي دارد، جديد نيست. كتاب «قواعد فقه» من ٣٢ چاپ خورده است و بيشترش همين قواعد است. بنابراين اين قواعد هست و بايد زحمت كشيد و استخراج كرد. اما يك مباحثي نيز جديد است. مثل اينكه باغي تاسيس شده و درختان كهني در آن هست، حالا فرض كنيد كارشناسان امر بگويند درختان اين باغ براي تصفيه هوا موثر است و اگر اين درختان نباشند، بچه‌هاي مردم روز به روز ضعيف‎تر و نحيف‎تر و معلول‌تر و بيچاره‌تر مي‌شوند. در اين صورت آيا مالک باغ مجاز هست درختان آن را قطع كند و براي استفاده بيشتر به جايش آهن نصب كند؟ اين مساله فتوا مي‌خواهد و مجتهدي بايد چنين فتوايي بدهد.   اگر صاحب باغ بگويد اين باغ ملک شخصي من است و به اصل رعايت مالكيت خصوصي استناد كند، چه مي‌شود كرد؟   آفرين! اينجا دو مساله پيش مي‌آيد، يعني از يكسو مي‌‎گوييم مالكيت خصوصي محترم است و مبتني بر اين اصل است كه «الناس مسلطون علي اموالهم» اما از سوي ديگر قاعده لاضرر و لاضرار را داريم كه پيامبر (ص) آن را فرموده است. بنابراين اگر مجتهد نظرش اين باشد كه قاعده لاضرر، قاعده الناس مسلطون را هم براي اشخاص خاص و هم براي عموم محدود مي‌كند و فرقي نمي‌كند كه زيان به فرد برسد يا جامعه، آن گاه مي‌تواند فتوا بدهد كه نبايد اين درختان قطع شود. آنچه در كتاب نوشته‌ام، بيشتر ناظر به فتواهاي عمومي است، اما در برخي مسائل هم اجتهاد جديد لازم است. بنابراين علت عدم رعايت محيط‌زيست توسط مردم آن است كه از اهرم دين براي حفظ محيط‌زيست استفاده نشده است. در حالي كه جنگل‌ها و دريا و فضا و صحرا انفال يعني اموال عمومي هستند و تخريب جنگل، تخريب انفال و قطعا كاري حرام است. خداوند در قرآن كريم فرموده است كه هيچ كس مالک انفال عمومي نمي‌شود و متعلق به عموم است و بايد هميشه براي كل بشريت باقي بماند. به چه مناسبت كسي حق داشته باشد جنگل يا كوه را ويران كند...   يا ساحل دريا را بفروشد...   بله، اينها انفال است. اينها در درون فقه و شريعت است. در شريعت تصريح شده كه فروش اينها باطل و حرام و خلاف شرع است. بقيه بحث البته اجتهاد شخصي است. من معتقدم اگر كسي بخواهد ساختمان بسازد، تا حدي عرفي يعني يک يا دو يا سه طبقه حق دارد، اما وقتي فردي بخواهد بيش از حد عرف بسازد و پنجاه طبقه بالا برود، اگر كارشناسان بگويند اين جلوي وزش باد را مي‌گيرد و اين كار باعث تخريب سينه بچه‌هاي مردم مي‌شود، يقينا كار او خلاف شرع است. فروش تراكم توجيه شرعي و فقهي ندارد.   برخي روشنفكران ديني مي‌گويند ما بايد تلاش كنيم تا جايي كه مي‌توانيم حضور دين را در عرصه‌هاي اجتماعي حداقلي كنيم و دايره مباحات را بيشتر كنيم. اينكه شما مي‌گوييد قوانين تازه‌اي به لحاظ فقهي و حقوقي ايجاد شود، با اين ديدگاه سازگار نيست.   مباحات در جايي است كه موجب آزار ديگران نباشد. هميشه آزادي را ايذاء ديگران محدود مي‌كند. من تا وقتي آزاد هستم كه آزارم به ديگران نرسد و شما هم همين طور.   اما اينكه اين احكام قانون شود، كار را سخت مي‌كند.   من اصرار ندارم كه قانون شود و كاري به قانون ندارم. شما گفتيد چرا مردم ديندار در عين حال توجهي به حفظ محيط‌زيست ندارند و من گفتم چون از اهرم دين مي‌شد استفاده كرد و استفاده نشد. مثلا از متدينين بپرسيد كه براي رضاي خدا و تقرب الي‌الله اموال‌شان را چگونه وقف كرده‌اند؟ مي‌گويند وقف مسجد يا حسينيه كرده‌اند. اخيرا عده‌اي روشنفكرتر وقف مدرسه و دانشگاه كرده‌اند. اما موقوفاتي كه وقف فرهنگ و تاليف و نشر كتاب باشد، تازه کم پيدا مي‌شود. مرحوم دكتر محمود افشار تمام هستي‌اش را براي چاپ كتاب در ادبيات فارسي و حفظ و تحكيم وحدت ملي و تاريخ و جغرافياي ايران وقف كرد. اما چنين نمونه‌هايي بسيار كم است يا بنياد خيريه البرز. اين موارد بسيار كم است.   آيا كسي شده باغ چند هكتاري‌اش را در تهران كه هر مترش چندين ميليون تومان ارزش دارد وقف كند به شرط اينكه هميشه در قلب شهر اين درختان باقي بماند تا مردم از هوايش استفاده كنند؟ آيا كسي چنين كاري كرده است؟ من نشنيده‌ام. يک نفر در مشهد اين كار را كرد، مرحوم ملک كه كتابخانه ملک را تاسيس كرد، باغ وكيل‌آباد مشهد را وقف كرد و كسي حق ندارد آن درختان را ببرد. البته نمي‌دانم الان به آن تجاوز شده است يا نه. بحث از فرهنگ‌سازي است. اينكه قانون نمي‌خواهد. مي‌توانيم به كساني كه باغات و خانه‌هاي بزرگ در شهر دارند، توصيه كنيم و بگوييم ثواب دارد اگر اين وقف براي محيط‌زيست صورت بگيرد. يعني اگر مي‌خواهيد در آخرت بهشت داشته باشيد، در دنيا زندگي مردم را بهشتي كنيد.   يعني شما مي‌گوييد اين ضمانت اجرايي دارد؟   بله، قانون نباشد، بلكه توصيه باشد. يعني بگوييم وقف كنيد. من دوست دارم كساني را كه چنين منازلي دارند، به اين اقدام خير تحريک كنم. البته الان كمتر كسي چنين خانه‌اي دارد. من وقتي متولي توليت موقوفات مرحوم دكتر افشار شدم، متاسفانه در باغ ٢٠ هزار متري، قطعه ساختمان دهخدا ساخته شده بود. گفتم اگر من بودم، اجازه نمي‌دادم اين هم ساخته شود و الان اجازه نداده‌ام يک درخت هم قطع شود. اين ممانعت را به استناد اين سخن واقف به عمل آوردم كه گفتم واقف گفته باغ موقوفات و نظرش اين بوده كه اين باغ بماند. بسيار به ما توصيه مي‌كنند كه اين باغ در بهترين جاي شهر است و در آن ساختمان‌سازي كنيد. من البته اجازه داده‌ام كه ساختمان‌هاي موجود نوسازي شود، اما اجازه ندادم يک درخت قطع شود، زيرا خلاف وقف است.   شما به راهكار وقف براي حفظ محيط‌زيست اشاره مي‌كنيد. اما متاسفانه تاريخ ما نشان داده كه چندان به وقف هم پايدار نبوديم. مثلا نمونه‌اش برخي موقوفات است كه حتي اسمش هم عوض شده است.   حالا در زمينه تغيير نام حق با شماست، اما درختش را نبايد قطع كرد. بنده به عنوان يک طلبه كوچک متعهد مي‌شوم كه روز قيامت باغ جنت به كساني بدهند كه باغات‌شان را وقف كنند تا همين طور بماند. اين براي حفظ محيط‌زيست مردم است. در خيابان فرمانيه، نبش نياوران يک خانه بزرگ پر از درخت بود. با كمال صراحت شبانه چراغ انداختند و تابلو زدند و درخت‌ها را از ريشه كندند و خاكبرداري كردند. شهرداري هم كاري نكرد و جلويش را نگرفت. البته مي‌تواند همان حرف «الناس مسلطون» را بزند و هر كار خواست بكند.   اما اگر صاحب اين باغ بزرگ وقف كرده بود كه اين باغ به منظور حفظ محيط‌زيست منطقه وقف شود، چقدر خوب بود! الان باغي در خيابان جمشيديه به نام باغ معنوي هست. بنده خدمت مقام رهبري نامه نوشته‌ام كه درخت‌هاي آن را نبرند. بانک ملت مي‌خواست درخت‌هايش را قطع كند، يازده برج در آنجا بسازد. آب باغ را قطع كردند تا درخت‌ها خشک شود و آن‌ها را قطع كردند. البته نمي‌دانم وضعيت مالكيت اين باغ به چه صورت است. اما اگر مالک آن را وقف مي‌كرد تا بچه‌هاي مردم از آن استفاده كنند، چقدر بهتر بود. چه اشكالي دارد مردم اهل محل دل‌شان بخواهد كه هواي منطقه‌شان سالم بماند و از شهرداري بخواهند كه اين زمين را بخرد و آن را براي استفاده عمومي بگذارد؟ اين شواهد را ارائه كردم براي نشان دادن استفاده از حربه دين براي حفظ محيط‌زيست چگونه مي‌توان استفاده كرد. هم از قرآن، هم از فقه و روايات مي‌توان استفاده كرد. حجم عظيمي از آيات و روايات براي حفظ محيط‌زيست جمع‌آوري كرده‌ام، نه محيط‌زيست به معناي خاص يعني سبزه و هوا زيرا محيط‌زيست فقط به اينها خلاصه نمي‌شود. يكي هم مساله حيوانات است. ما چه وقت اجازه داريم حيوانات را از بين ببريم؟ اين جزو احكام ما است، در روايات و احاديت ما هست كه حق نداريم يک گربه يا حيواني را كه موذي نيست از بين ببريم. حتي حيوان موذي را بايد از محل زندگي خودمان بيرون كنيم، نه اينكه از بين ببريم. حق نداريم آن حيوان را بكشيم. البته اين منبع عظيم و تراث بزرگ معارف ديني در دسترس ما است و ما بايد از اين تراث عظيم بهره‌برداري و آنها را به مردم معرفي كنيم.   به احكامي كه مي‌تواند مردم را به حفظ محيط زيست وادارد، اشاره كرديد، اما حكومت‌ها را چطور مي‌توان به حفظ محيط‌زيست وادار كرد؟   اگر حكومت را به معناي وسيع در نظر بگيريم و شهرداري را هم ذيل آن بدانيم، واقعيت آن است كه در يك مقطعي ما زيان عظيمي كرديم، چه در تهران و چه در شهرستان‌ها. البته تهران براي شهرهاي ديگر الگو و سرمشق شد. من متولد قم هستم، تا اول انقلاب يک عمارت برج در قم نبود. اخيرا پيدا مي‌شود. قبلا چنين نبود. از تهران اين مساله به شهرها و شهرستان‌هاي ديگر سرايت كرد. آن مقطعي كه زيان كرديم اين بود كه شهرداري بي‌پول شد و درآمد شهرداري كم شد. مي‌خواست در تهران تحول ايجاد كند، زيرا تهران مترو و اتوبان و بزرگراه و... نياز داشت و پول نداشت.   درآمد شهرداري از عوارض سالانه و عوارض ساخت‌وساز و نوسازي ساختمان‌هاست. به همين خاطر شهرداري از خدا مي‌خواست كه ساخت‌وساز زياد شود كه عوارض بگيرد. يك برج كه ساخته مي‌شد، چند ميليارد مي‌گرفت. اما اين برايش كم بود. به همين خاطر تراكم را فروخت. اين تراكم‌فروشي ضربه مهلكي به محيط‌زيست زد. فروش تراكم آغاز تخريب محيط‌زيست بود. از مرحوم استاد ايرج افشار، مورخ و فرهنگي بزرگ كشورمان شنيدم كه نسيمي از گلاب‌دره هميشه مي‌آمده است و منطقه نياوران را خنک مي‌كرده و تا دروس و محله‌هاي اطراف آن مي‌رفته است. جلوي اين نسيم را عمارت‌هاي بزرگ گرفته‌اند. دفع ضرر محتمل واجب است و اگر خداي نكرده زلزله‌اي شود، اين زلزله منهاي تخريب‌ها راه فرار و رساندن كمک را مي‌گيرد. به اين جهت كه در يک كوچه كوچک شهرداري از خدا مي‌خواسته كه ساختمان‌هاي بلند ساخته شود و از آن‌ها عوارض گرفته شود. به همين خاطر اين كار شده است.   به نكته مهمي اشاره كرديد، يعني بحث زلزله كه در آغاز بحث هم به آن اشاره كردم. اين روزها نگراني زيادي در ميان مردم از بحث زلزله به واسطه اتفاقاتي كه رخ داده، پديد آمده است و از سوي ديگر نيز شاهديم كه برخي با استناد به مباحث ديني آن را ناشي از گسترش گناه و فساد در جامعه مي‌دانند.   بله، دقيقا همين طور است. بعضي از ائمه جمعه اين نكته را تكرار مي‌كنند. بنده معتقدم اين درست است اما با تفسيري كه خودم عرض مي‌كنم. بله، گناه باعث اين بلاها است. اما كدام گناه؟ چرا خانه‌ها در ايران در اثر زلزله خراب مي‌شود و در ژاپن اين طور نمي‌شود؟ اين زلزله كه آنجا بيشتر است. چطور شده است كه در ژاپن ساختمان‌ها خراب نمي‌شود؟ من خودم در ژاپن در كنفرانسي بودم، زلزله آمد، تمام تابلوها از ديوارها افتاد، اما يک ترک بر ساختمان نيفتاد. حتي كسي از جايش حركت نكرد و گفتند بحث را ادامه دهيد، طوري نمي‌شود. علت آن است كه اولا عالمان و آرشيتكت‌ها و مهندسين سازه‌شان فكر كرده‌اند كه چه كنيم كه ساختمان‌ها با چند ريشتر خراب نشود. ثانيا دستورالعمل‌هايي را براي نحوه ساخت‌وساز به شهرداري ابلاغ كرده‌اند. ثالثا براي ساختمان‌ها ناظر گذاشته‌اند. رابعا عمليات ساخت‌وساز از اول تا آخر زيرنظر ناظر بايد باشد و در آخر هم پايان كار امضا مي‌شود. اين كارها را انجام داده‌اند و عمل شده است.   اين چند روز به اين فكر مي‌كردم كه چرا اين كارها در ايران عملياتي نمي‌شود؟ متوجه شدم كه ما مصوبه قانوني داريم و به شهرداري ابلاغ شده و شهرداري نيز به مهندسين ناظر ابلاغ كرده است، اما بعضي مهندسين ‌ناظر يک حقي مي‌گيرند و يک بار هم بر سر ساختمان‌ها نمي‌روند. بنابراين شاهديد كه گناه باعث خرابي ساختمان‌ها مي‌شود، اما اين جور گناه. نه گناهاني كه آقايان بر مي‌شمارند، بلكه گناهاني مثل گناه عدم انجام وظيفه، گناه خوردن مال حرام؛ مال حرامي كه مهندس مي‌گيرد و سر كار حاضر نمي‌شود يا رشوه‌اي كه مي‌گيرد و برگه را امضا مي‌كند. گناه بدتر از آن مربوط به خود مردمي است كه به مسئول مي‌گويد از من رشوه بگير تا بتوانم خانه‌اي بسازم كه بر سرم خراب شود. چه گناهي بالاتر از اين؟ اين گناه بالاتر است يا آن گناهان؟! البته بدحجابي و بي‌حجابي گناه است، اما اين گناهان بدتر است. شک نيست كه آنها گناه است، اما آيا رشوه گرفتن و اجازه دادن به ساخت ساختماني كه با يک تكان همه بيمارستان فرو مي‌ريزد، گناه بزرگ‌تري نيست. گناهكار آن دستگاهي است كه بايد ناظر را محاكمه كند و نمي‌كند. بازپرسي كه ناظر را احضار نكرد، گناهكار است.   ما در اين زلزله كرمانشاه واقعا غمگين شديم، همه ملت ناراحت شد، قلب ملت تپيد و اشک‌شان بر گونه‌هاي‌شان لغزيد، اما يک درسي نيز بايد از اين زلزله بگيريم. اين درس آن است كه به نظر بنده مي‌رسد. بنده از دادستان كل كشور خواهش مي‌كنم فرمان بدهد، تمام ناظريني كه در آن منطقه زير برگه پايان كار آن ساختمان‌ها را امضا كردند، اعم از ساختمان‌هاي شخصي و ساختمان‌هاي عمومي مثل بيمارستان‌ها و مدارس و... احضار شوند و از آن‌ها پرسيده شود كه چرا پايان كارها را امضا كردند و كنترل نكردند. همه بايد بازخواست شوند. بازخواست بكند و اگر نكند اين گناهكار است و گناه او باعث اين بدبختي‌ها مي‌شود. بنابراين به نظر من روايات كاملا درست است و اشتباه نكرده‌اند. فساد اداري و گناهكاري باعث زلزله شده است. گناه رشوه باعث اين قضيه شده است. گناه جهل مردم را هم بايد در نظر گرفت. چه گناهي از جهل بالاتر است. گناه آن برج‌سازي كه براي استفاده كلان‌تر بيش از حد معمول ساختماني مي‌سازد كه بر اثر زلزله ويران مي‌شود و مردم كشته مي‌شوند. سنت الهي است كه زمين وقتي در شرايط خاصي قرار بگيرد، مي‌لرزد. اين سنت الهي است.   عقرب اگر نگزد كه عقرب نيست. خاک برسر عقربي كه نگزد! آن عقرب خري است (خنده)! گناه از من است كه شب جايي مي‌خوابم كه عقرب آنجاست. من بايد خانه‌ام را محكم بسازم، وگرنه به تعبير حاج ملاهادي سبزواري «زلزله الارض لحبس الابخره»، يعني جمع شدن بخار و گسل و اينها قانون طبيعت است. فرض كنيد كه باران نيامده است و دعا مي‌كنيم كه خداوند باران ببارد و آيه ٢٨ سوره شورا را زياد مي‌خوانيم كه: «و هُو الّذي يُنزِّلُ الْغيْث مِنْ بعْدِ ما قنطُوا و ينْشُرُ رحْمتهُ و هُو الْولِيُّ الْحميدُ» اما كسي كه لباسش را زير باران بگذارد، حق ندارد بگويد كه چرا باران باريده و خدا لباس من را‌ تر كرده است؟! اين حرف عقلاني نيست. او بايد لباسش را جايي پهن كند كه باران آن را خيس نكند. ما به خودمان ظلم كرده‌ايم. قرآن مجيد مي‌فرمايد: «ظهر الْفسادُ فِي الْبرِّ والْبحْرِ بِما كسبتْ أيْدِي الناسِ لِيُذِيقهُمْ بعْض الذِي عمِلُوا لعلهُمْ يرْجِعُون» (سوره روم، آيه ٤١) يعني مردم خودشان باعث خرابي خانه‌شان هستند. بنده وارد نيستم. بايد از مهندسين پرسيد. اگر مهندسين كوتاهي كرده‌اند، بايد پاسخگو باشند. آرشيتكت‌هاي كشور كجا هستند؟ بايد مطالعه كنند و ببينند كه چرا در كشورهاي پيشرفته مثل ژاپن هر روز بر اثر زلزله خرابي‌هاي ناگوار پيش نمي‌آيد. چرا نمي‌شنويم؟! آنجا كه بيشتر از ايران زلزله مي‌آيد.   جالب است كه وقتي زلزله مي‌آيد، ما از خانه‌هاي ساخت دست خودمان به طبيعت فرار مي‌كنيم.   بله، همين طور است. در هر صورت منظور من اين است كه بنده قبول دارم كه گناه باعث زلزله شده است، اما با تفسير خودم اين سخن را مي‌گويم. بنده در كتاب «الهيات محيط‌زيست» نوشته‌ام كه رابطه اخلاق انساني با طبيعت رابطه‌اي تنگاتنگ است. در اين كتاب يک نظريه ارائه كرده‌ام و گفته‌ام كه تاكنون در ذهن همه كس اخلاق را در رابطه انسان با انسان مي‌ديدند، در حالي كه چنين نيست و اخلاق امري وسيع‌تر است و به رابطه سه جانبه و مثلثي انسان با انسان با طبيعت باز‌مي‌گردد.   قرآن كريم اين را مي‌گويد. خداوند تبارک و تعالي در سوره شمس مي‌فرمايد: «والشّمْسِ ضُحاها (١) سوگند به خورشيد و تابندگي‌‌اش، والْقمرِ إِذا تلاها(٢) سوگند به ماه چون پي [خورشيد] رود، والنّهارِ إِذا جلّاها(٣) سوگند به روز چون [زمين را] روشن گرداند، واللّيْلِ إِذا يغْشاها(۴) سوگند به شب چو پرده بر آن پوشد، والسّماءِ وما بناها(٥) سوگند به آسمان و آن كس كه آن را برافراشت، والْأرْضِ وما طحاها(٦) سوگند به زمين و آن كس كه آن را گسترد» تا مي‌رسد به اينجا كه مي‌فرمايد: « ونفْسٍ وما سوّاها(٧) سوگند به نفس و آن كس كه آن را درست كرد، فألْهمها فُجُورها وتقْواها(٨) سپس پليدكاري و پرهيزگاري‏‌اش را به آن الهام كرد، قدْ أفْلح منْ زكّاها (۹) كه هر كس آن را پاك گردانيد قطعا رستگار شد، وقدْ خاب منْ دسّاها(۱٠) و هر كه آلوده‏‌اش ساخت قطعا درباخت» بنابراين هركس نفسش را تزكيه كند، در آرامش زندگي مي‌كند. در اين شرايط ديگر مهندس فاسد به وجود نمي‌آيد. كارشناس فاسد و ناظر شهرداري فاسد به وجود نمي‌آيد. الان ببينيد كه ملت از بيماري‌ها مي‌نالند. چرا دندان‌هاي ملت خراب است و بچه‌ها چاق مي‌شوند و بيمار مي‌شوند؟! زيرا غذاهاي ناسالم و فست فود مي‌خورند. اينها گناه است. اخلاق بد جامعه بد درست مي‌كند. البته بايد به بدآموزي هم اشاره كرد. يكي از چيزهايي كه باعث تخريب محيط‌زيست مي‌شود، اين است كه برخي مي‌گويند اين دنيا مهم نيست و فرد در آينده به بهشت مي‌رود. اينجا هر جور خواستي زندگي كن و باغ بهشت براي پس از مرگ است. اما من معتقدم كسي كه مي‌خواهد فردا به بهشت برود، بايد دنياي خود را بهشتي كند. كسي كه زندگي مردم را جهنم مي‌كند، محال است كه بوي بهشت به مشامش بخورد. اگر كسي مي‌خواهد در آخرت به بهشت برود، بايد دنياي مردم را جهنمي نكند. منبع: روزنامه اعتماد - یکشنبه 11 دی‌ماه 1396 ]]> دین‌ Sun, 31 Dec 2017 06:55:43 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/256181/فساد-رشوه-زلزله نگاهی به «ادوار تاریخ تصوف» در قاب یک کتاب http://www.ibna.ir/fa/doc/book/256168/نگاهی-ادوار-تاریخ-تصوف-قاب-یک-کتاب به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، از مهم‌ترین آثار بررسی تحلیل تایخ تصوف و شناخت عمیق آن، چگونگی اختلاط تصوف و عرفان با فلسفه و حکمت و ایجاد حکمت عرفانی و یا عرفان حکمی است؛ حقیقتی که مصداق آن را می‌توان در حکمت اشراق و مکتب ابن عربی یافت. هدف نویسنده کتاب «ادوار تاریخ تصوف» از تالیف این اثر، مطالعه تحلیلی تاریخ تصوف و تبیین مرزها و تفکیک مسلک‌ها و تحلیل عوامل و لحاظ اولویت‌های مطالعات تحلیلی است.   این کتاب در هشت دوره، تاریخ تصوف اسلامی را مورد بررسی قرار داده است. دوره نخست به دوره تقشف و زهدگرایی افراطی موسوم شده است. وجود بعضی از آیات و روایت و سیره بعضی از مسلمانان صدر اسلام در دوری از دنیا سبب شده که بعضی از اهل تصوف، محققین و مستشرقین، ریشه تصوف را در آیین اسلام جستجو کنند. در این فصل، ابعاد مختلف این نظریه بررسی شده و نادرستی آن به روش‌های مختلف اثبات شده است.   دوره دوم به تاسیس و شکل‌گیری تصوف اختصاص دارد. در این فصل از طریق شواهد تاریخی و روایت و استناد به کتب اهل تصوف، اثبات می شود که تصوف، ریشه در نیمه دوم قرن هجری دارد و اصالتی بیش از آن برایش متصور نیست. لذا می‌توان تصوف را در اسلام، امری مستحدث به‌شمار آورد.   دوره سوم، دوره تصوف عاشقانه و چگونگی گذار تصوف از بستر زهد به بستر عشق است. در فصل سوم به نقش‌آفرینان این تحول نیز اشاره می‌شود. مروری بر افکار جدید صوفیانِ این دوران، دلایل مخالفت بیشتر اهل دین و شرع با صوفیه را روشن می‌کند.   دوره چهارم، دوره تصوف حلولی و شکل‌گیری بنیان‌های فکری اهل تصوف است. مباحث جدید صوفیه در زمینه حلول و اتحاد، نه تنها اهل دین و شرع را به جبهه‌گیری و مقابله با صوفیه می‌کشاند، که بعضی از صوفیه را به تقابل فکری و رفتاری با صوفیان حلولی سوق می‌دهد. در این فصل، تقابل صوفی با صوفی در قالب دو واژه صوفیان صحو و صوفیان سکر معرفی می‌شود؛ تقابلی که حتی به تهدید و تکفیر و نهایتا قتل بعضی از صوفیه منجر شده است. دوره پنجم به دوره تدوین فرهنگ تصوف اختصاص دارد. در این فصل، گذار اهل تصوف در دوری از قیل و قال رسمی و کتاب و مدرسه و رویکرد بعدی آن‌ها به حجابِ دفتر و قلم ارزیابی و فهرستی از مکتوبات اهل تصوف در قرون مختلف عرضه می‌شود.   دوره ششم، دوره شکل‌گیری سلاسل صوفیه و بروز اختلافات فکری و عملی میان اهل تصوف است. در این فصل، عوامل بروز این تنازعات ارزیابی می‌شود.   دوره هفتم، به ورود اندیشه وحدت وجود به فرهنگ اهل تصوف اختصاص داشته و نشان می‌دهد که این اندیشه - قبل از محیی‌الدین عربی - سابقه‌ای اصیل میان اهل تصوف نداشته و نضج و فراگیری آن، مدیون تلاش محیی‌الدین عربی و شاگردان مکتبش است.   دوره هشتم نیز به چگونگی ورود تصوف به مکتب تشیع می‌پردازد. در این راستا، نخست به این مهم پرداخته می‌شود که چرا تصوف میان اهل سنت نشو و نما یافت، اما میان تشیع تا پایان غیبت صغری و حتی در غیبت کبری تا حدود دو قرن رواج پیدا نکرد. در ادامه مشخص می‌شود که رواج تصوف در شیعه، مدیون تلاش علمایی است که نخست در کتاب‌های خود به مواعظ صوفیه استناد کرده و پس از ظهور ابن عربی، از آثار وی و شاگردان مکتبش کاملا تاثیر پذیرفتند. این علما سرانجام به بنیان‌های فکری ابن عربی پایبند شدند، اما سلوک غیرشرعی صوفیه را نپذیرفتند و به جهت تفکیک خود از اهل تصوف، واژه «عارف» را برای معرفی خود برگزیدند!.در این فصل به معرفی علمایی پرداخته شده که نقشی تعیین‌کننده در گسترش عرفان در جامعه شیعه داشته‌اند. از آنجا که رفتار فقهی و شرعی علمای عارف با علمای زاهد تشابه ظاهری دارد، به منظور شناسایی و تفکیک علمای عارف از علمای زاهد، معیارها و ملاک‌های تشخیص عرفای شیعه نیز در این فصل ذکر شده است.   جلد نخست از مجموعه دوجلدی «ادوار تاریخ تصوف» در یک‌هزار و 48 صفحه قطع وزیری به بهای 75 هزار تومان از سوی انتشارات دلیل ما منتشر شده است.   ]]> دین‌ Sat, 30 Dec 2017 12:54:55 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/256168/نگاهی-ادوار-تاریخ-تصوف-قاب-یک-کتاب روایت زنانه‌ای از ماجرای اسارت خاندان نبوت http://www.ibna.ir/fa/doc/report/256162/روایت-زنانه-ای-ماجرای-اسارت-خاندان-نبوت به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، در ادامه جلسات گروه داستان جمعه قم، رمان «فردا مسافرم» نوشته مریم راهی با حضور نویسنده اثر، سیده عذرا موسوی و سمیه عالمی به‌عنوان منتقد، در مجتمع ناشران قم، نقد و بررسی شد. سیده عذرا موسوی در این نشست گفت: به دلیل انتشار زیاد کتاب در حوزه تاریخ مذهب، اقدام به نگارش اثری در این زمینه کار ساده‌ای نیست، زیرا بیشتر آثار ضعیف، تکراری و یا کم‌مایه هستند. این موضوع باعث می‌شود مخاطب با سوءظن به اثر نگاه کند. از سویی، رمان مبتنی بر تخیل است و نویسنده رمان تاریخی مجاز است در پرداخت شخصیتها و حقایق تاریخی تا حدی از جعل بهره ببرد، به شرطی که تبدیل به اموری غیرقابل تشخیص و یا دورغ نشود. این محدودیت‌ها برای نویسنده‌ای که قصد دارد درباره یک معصوم بنویسد، بیشتر است؛ زیرا نمی‌تواند قول یا عملی را به او نسبت دهد که در تاریخ نیست. به همین سبب، نویسنده نیاز به مطالعه گسترده و دقیق دارد.   وی در ادامه با اشاره به رمان «فردا مسافرم» افزود: این اثر روایت زنانه‌ای از ماجرای اسارت خاندان نبوت است. به عبارتی، نویسنده پای یک داستان عاشقانه (نجوا و سعید) را به میان کشیده تا در خلال ماجرای این دو، نقبی به ماجرای کربلا بزند، اما نتوانسته از تمام ظرفیت‌های شخصیت‌ها و سوژه‌ها بهره ببرد؛ به‌ویژه پس از همراهی نجوا با کاروان اسرا، سعید به شکل قابل‌توجهی به حاشیه رانده می‌شود.   این منتقد درباره نقاط قوت و ضعف اثر نیز بیان کرد: رمان با توصیفات دقیق و زیبا آغاز شده، ولی با گذشت زمان، این توصیفات زیبا تبدیل به کلیشه می‌شوند. از طرفی دیگر، نویسنده خود را محدود به یک زاویه دید نکرده، بلکه با بهره گرفتن از زاویه دیدهای مختلف شامل منِ راوی، دانای کل و سوم شخص محدود، کوشیده تا از منظرهای مختلف به داستان بپردازد. زبان اثر نیز ساده و بدون دست‌انداز است، اما خالی از اشکال نیست. حذف بی‌جا، بی‌دلیل و بی‌قرینه افعال و حروف اضافه، استفاده از زبان عربی، آوردن ترجمه آیات قرآن به جای الفاظ عربی آن‌ها و یا استفاده کردن شهربانو از واژه‌های عربی، نمونه‌ای از این اشکالات است. سمیه عالمی نیز در این آیین گفت: در این اثر، تنها بخش نجوا و سعید را می‌توان در چهارچوب رمان لحاظ کرد. نویسنده هر اندازه برای بازنویسی تاریخی سنگ تمام‌گذاشته در این بخش چندان موفق نبوده است. بهانه نوشتن «فردا مسافرم» و بازخوانی واقعه عاشورا، اتفاقاتی است که بین نجوا و سعید می‌افتد، اما این اتقاقات آنقدر جان‌دار نیست که بتواند خواننده را همراه خود کند. روایت‌های زنانه‌ اثر در بخش‌هایی که نویسنده خود را از بند تاریخ رها کرده و آشنایی‌زدایی صورت گرفته، موفق بوده، اما این موارد کم هستند. از طرفی دیگر، ارادت نویسنده به حضرات باعث شده شخصیت‌سازی‌ها در حد همان بازنویسی تاریخی بماند.  این داستان‌نویس و منتقد در ادامه با اشاره به هدف بازخوانی ماجرای کربلا، اظهار کرد: آیا دلیل این بازخوانی، ارائه مصادیق امروزی عاشورا و بیان اهداف نیست؟ این مهم در جمله‌ای به آن اشاره می‌شود که اگر به صوم و صلات بود، حسین اینجا نبود، اما هیچ اشاره‌ای به آنچه که باعث شد زنان حاضر در این واقعه این همه سختی را به جان بخرند، نمی‌کند. شیعه به «کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا» معتقد است و «فردا مسافرم» می‌توانست نشانه‌های این مورد را در کار بگنجاند و مفهوم‌سازی کند.   نویسنده «مسافر جمعه» افزود: توجه نویسنده به بخش‌های بازنویسی، باعث غفلت از پیرنگ رمان شده و سعید و نجوا در جریان این بستر تاریخی، تغییر خاصی را نداشته‌اند. دلیل تقابل نجوا و سعید چیست؟ نجوا ندانستن این‌که آیا او پای رقعه دعوت از حسین (ع) را امضا کرده یا نه را عنوان می‌کند، ولی سعید سه بار در اوایل کار اشاره می‌کند که پای نامه را امضا کرده است. اینجا برای مخاطب این سوال پیش می‌آید که اصلا امضای او چه اهمیتی دارد که برای یاری لشکر ایشان اقدام نکرده؟! شاید دلیل تقابل می‌توانست باعث همراهی نکردن باشد. در اینصورت هم جوهره زنانه نجوا که عشق او به سعید است، نمود پیدا می‌کرد و هم سعید شخصیت محکم‌تری برای داستان‌پردازی شده و در نهایت نیز کار به قالب رمان نزدیک‌تر می‌شد.   مریم راهی نیز در این نشست، بخش‌هایی از رمان «فردا مسافرم» را برای حاضران خواند.  ]]> دین‌ Sat, 30 Dec 2017 12:20:45 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/256162/روایت-زنانه-ای-ماجرای-اسارت-خاندان-نبوت الگوهای جدید در ارائه مباحث دینی دیده نمی‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/256128/الگوهای-جدید-ارائه-مباحث-دینی-دیده-نمی-شود حجت‌الاسلام والمسلمین علی صدرایی خویی، نویسنده، مصحح و فهرست‌نگار در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)،‌ درباره وضعیت کمی و کیفی کتاب‌های حوزه دین،‌ بیان کرد: از نظر کمی، نشر حوزه دین و علوم قرآنی، رشد قابل‌توجهی داشته، ولی از لحاظ کیفی باید گفت که بیشتر این کتاب‌ها تکرار مکررات بوده و الگوهای جدید در ارائه مباحث دیده نمی‌شود.   مصحح «رسائل فارسی» ادامه داد: به‌عنوان نمونه، رمان آنطور که باید به عرصه دینی و مذهبی ما وارد نشده است. هنوز یک رمان‌نویس حرفه‌ای، سوره حضرت یوسف (ع) را در قالب یک رمان قوی ننوشته که جوان ما بتواند از این طریق بهتر با این سوره و مفاهیم آن آشنا شود؛ این موضوع در عرصه روایت هم صدق می‌کند. هنوز متاسفانه داستان‌نویسی و رمان‌نویسی چندان جدی وارد عرصه دینی نشده که این یک نقص است.   نویسنده دوره دوجلدی «فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی»، افزود: کیفیت کتاب‌های این حوزه باید با استفاده از روش‌های مختلف ارتقاء پیدا کند. حتی نثر و شیوه نگارش کتاب‌‌های حوزه دین نیز باید تغییر کند. قلم و نثر کتاب‌های قدیمی این حوزه، بیشتر به‌کار پژوهشگران می‌آید و برای نسل امروزی جذاب و جوابگو نیست.   صدرایی خویی در ادامه با اشاره به اهمیت و ضرورت ترویج کتاب از روش‌های مختلف، گفت: تجلیل از کتاب، خادمان و فعالان این حوزه، نوعی ترویج کتاب و پیوند نسل جدید با جریان کتاب و آشنایی با سمت وسوی جریان فکری جامعه بوده و از این طریق تاثیرگذاران در فرهنگ جامعه معرفی می‌شوند. جوانان نیاز دارند که در عرصه‌ها و رشته‌های مختلف با صاحبان اندیشه‌ آشنا شوند؛ الگوهای فکری خود را بشناسند و راه آن‌ها را ادامه داده، کامل کنند و یا حتی روش و کار آن‌ها را نقد کنند. آیین‌ها و برنامه‌های مختلف حوزه کتاب، پیوندی بین مخاطبان کتاب و جریان تولیدکننده کتاب اعم از مولف، مترجم، ویراستار، ناشر و ناقد برقرار می‌کند.   نویسنده «فهرستواره نسخه‌های خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی»، ادامه داد: نسل جوان ما جستجوگر و پویا بوده، از این‌رو با اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی درست و اصولی، این نسل را با جریان کتاب پیوند دهیم. باید به این نکته توجه کنیم که برنامه‌های مرتبط با کتاب را طبق ذائقه نسل جوان پیش ببریم.   این مصحح و فهرست‌نگار، اظهار کرد: استفاده از ابزارهای جدید و نوین ارتباطی می‌تواند در جذب مخاطب امروزی به حوزه کتاب و فرهنگ، بسیار تاثیرگذار باشد. به‌عنوان نمونه می‌توان نشست‌ها را به‌طور آنلاین از طریق فضای مجازی اطلاع‌رسانی کنیم و حتی نیاز به حضور فیزیکی نیست. چند ماه می‌توان در فضای مجازی برای یک برنامه کتابی تبلیغ کرد و در یک زمان و ساعت خاص، یک مولف یا ناقد، حضور پیدا کرده و با بررسی موضوع، پیشنهاد و راهکار ارائه دهد و جوانان با اندیشه‌های وی آشنا شوند. همه اینها در رشد جریان کتاب و توجه به کتاب و کتابخوانی موثر است. برنامه‌های مرتبط با کتاب و نشر، باید باز هم پررنگ‌تر و پرتعدادتر برگزار شوند. ]]> دین‌ Sat, 30 Dec 2017 06:58:32 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/256128/الگوهای-جدید-ارائه-مباحث-دینی-دیده-نمی-شود حضرت معصومه (س) و حضرت زینب (س) شباهت‌های بسیاری دارند http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/256104/حضرت-معصومه-س-زینب-شباهت-های-بسیاری به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، امروز (دهم ربیع‌الثانی) مصادف با سالروز وفات کریمه اهل بیت (ع)، حضرت فاطمه معصومه (س) است. درباره شخصیت و جایگاه این بانوی مکرم، تاکنون آثار زیادی تالیف شده و در منابع معتبر قدیمی نیز درباره ایشان مطالب بسیاری نقل و ثبت شده است. از جدیدترین آثاری که درباره آن حضرت در کشور منتشر شده، کتاب «بانوی ملکوت؛ نگاهی به حیات معنوی کریمه آل محمد حضرت فاطمه معصومه(س)» اثر آیت‌الله کریمی جهرمی، نویسنده بیش از 80 کتاب و رساله از جمله «جرعه‌ای از چشمه‌سار غدیر»، « صحیفه آفتاب» و «موعود آخرالزمان در قرآن» است.    این مجتهد و استاد حوزه علمیه در سالروز وفات حضرت فاطمه معصومه (س)، در گفت‌وگو با خبرنگار ایبنا، به معرفی و تشریح مباحث و محورهای کتاب «بانوی ملکوت» که تاکنون در مجموع هفت نوبت چاپ (پنج نوبت بوستان کتاب و دو نوبت ناشر دیگر)، حدود 20 هزار جلد از آن منتشر شده، پرداخت.   آیت‌الله کریمی جهرمی، بیان کرد: این کتاب در چهار فصل با عنوان‌‌های «قم در آیینه اخبار و روایات»، «قم حرم اهل بیت (ع)»، «چراغ حرم اهل بیت فاطمه معصومه (س)» و «بخشی از افتخارات و گروهی از مفاخر قم»، شرح زندگانی حضرت فاطمه معصومه (س) و آثار توسل به آن حضرت را ترسیم کرده است.   نویسنده کتاب «قرآن و هدایت اندیشه‌ها» ادامه داد: در نخستین فصل کتاب، شهر قم به‌طور مستند براساس اخبار و روایات معرفی شده و منبع تمامی احادیث و روایات به‌طور دقیق و علمی، بررسی و صحت آن‌ها تایید شده است. دومین فصل کتاب در سه محور با عنوان‌های «شهر قم و نام افتخارآفرین آن»، «مزایا، خصوصیات و عناوین شهر قم» و «مزایای مردم قم» نوشته شده است. از جمله موضوعات مهمی این در این فصل به آن اشاره شده، ویژگی‌های مردم قم در روایات و در آخرالزمان است.   این استاد حوزه علمیه، با اشاره به اینکه در فصل سوم کتاب، پنج فاطمه خاندان پیامبر (ص) به مخاطبان معرفی شده‌اند، افزود: فاطمه بنت اسد، مادر گرامی حضرت امیرالمومنین علی (ع)، فاطمه زهرا (س)، دختر عزیز و گرامی پیامبر (ص) و برترینِ زنان عالم، فاطمه دختر امیرالمومنین (ع)، فاطمه بنت‌الحسین (ع) و فاطمه معصومه (س)، پنج بانو از خاندان حضرت محمد (ص) هستند که نام فاطمه بر آن‌ها نهاده شده است.   آیت‌الله کریمی جهرمی، گفت: در ادامه مباحث این فصل از کتاب به شباهت‌های حضرت معصومه (س) به حضرت زینب (س) اشاره شده که از جمله شباهت‌ها این است که هر دو بانو، دختر، خواهر و عمه امام معصوم (ع)هستند. هر دو بانو مورد علاقه برادر بزرگوار خود بوده و به‌خاطر علاقه به برادر، خانه و وطن خود را ترک کرده‌اند. زادگاه حضرت زینب (س) و حضرت معصومه (س) در مدینه بوده و مدفن هر دو نیز دور از زادگاهشان قرار دارد. زیارتگاه این دو بانوی مکرم نیز علاقه‌مندان و عاشقان بسیاری دارد.     نویسنده کتاب «بانوی ملکوت» در معرفی برخی دیگر از موضوعات موردبحث در این فصل از کتاب، اظهار کرد: وفات حضرت، زیارتنامه و روایات درباره زیارت حضرت و اهتمام شیعه به زیارت حضرت معصومه (س)، بیت النور یا محراب حضرت فاطمه معصومه (س)، مقبولیت و محبوبیت حضرت، تواضع بزرگان در آستان آن بانو، کرامات و برکات حضرت و آثار توسل به فاطمه معصومه (س)، از دیگر موضوعاتی است که به‌طور مستند مورد بررسی قرار گرفته‌اند.   این مجتهد و استاد حوزه علمیه، با اشاره به معرفی برخی از مفاخر و رجال قم در فصل پایانی کتاب، ادامه داد: از جمله این رجال می‌توان به زکریا بن آدم قمی، از اصحاب امام رضا (ع) و امام جواد (ع)؛ زکریا بن ادریس قمی، از اصحاب امام صادق (ع)، امام موسی کاظم (ع) و امام رضا (ع)، احمد بن اسحاق قمی از اصحاب امام حسن عسکری (ع) و از محدثین اهل قم اشاره کرد. آیت‌الله حاج میرزا محمد ارباب، حاج شیخ ابوالقاسم قمی و مرحوم حاج شیخ عباس قمی، صاحب «مفاتیح‌الجنان» نیز از مفاخر و رجال قم هستند که نام و شرح حال آن‌ها در این کتاب آمده است.    در بخشی از مقدمه کتاب «بانوی ملکوت» به قلم نویسنده آن می‌خوانیم: «ساليان سال است كه وارد بر بانوى بانوان بهشتى و پاره تن امامان معصوم، حضرت فاطمه‏ معصومه عليهاالسلام شده و از سفره انعام و لطف بی‌دريغ آن وليةالله بهره‏‌مندم. ده‏‌ها سال است كه در مركز امن و امان و در زير سايه رحمت و احسان دختر گرامى حضرت موسى بن جعفر عليه‏االسلام جاگرفته و به آن ملجأ مطمئن و ملاذ نوازشگر، ملتجى و پناهنده شده‌‏ام و با وجود آنكه پناه‏‌خواهنده‌‏اى درست‏كار و شايسته نبوده، شرايط و تعددات پناهندگان را رعايت نكرده، درست بدان پاى‏بند نبوده و انجام نداده‌‏ام، ولى آن مظهر لطف و رحمت خدا مرا طرد نكرده، از در خانه خود نرانده و به دست ديگران نداده و قرين غم دورى و اندوده جدايى و محروميت نساخته، خلافكاری‌ها و نادرستی‌ها را ناديده گرفته و از كجی‌ها و كاستی‌ها كه حقيقتاً كم نيز بوده، چشم‏‌پوشى كرده، مرا از باب رحمت خود پرت ننموده و دورم نساخته است، بلكه هر روزى كه فرا رسيده، لطف تازه‌‏ترى كرده و به جاى قهر و خشم، بر انعام و احسان خود افزوده است.   در اين تفكر و انديشه، وجدان شرمسارم الهام مى‏‌كرد كه اين همه بزرگوارى و كرامت نفس را از ولى نعمت خود و كريمه اهل بيت، از ياد نبرم و گامى - هر چند ناچيز - در مسير سپاسگزارى از آن مظهر لطف و رحمت بى‏كران خدا، يعنى فاطمه بنت موسى، عليهماالسلام بردارم. از اين‌رو بر آن شدم كه يادداشت‏‌هايى را كه از ساليان سال راجع به آن مكرمه بى‌بديل داشتم، تنظيم نموده، تقديم آستان مباركش سازم، باشد كه در جهان ابدى نيز همچون اين جهان جزو پناه‌يافتگان حضرتش باشم. نتيجه آن كار، كتاب حاضر است كه به نظر شريف دلدادگان و مواليان آل محمد صلوات اللَّه عليهم و علاقمندان حضرت فاطمه معصومه ارواحنافداه مى‏‌رسد.»   شرح حال حضرت معصومه (س) در منابع معتبر فاطمه معصومه (س) مشهور به کریمه اهل بیت، دختر امام موسی کاظم (ع) و خواهر امام رضا (ع)، در سال ۲۰۱ هجری قمری برای دیدار برادرش امام رضا (ع)، از مدینه راهی ایران شد، اما در میانه راه به علت بیماری درگذشت و در قم به خاک سپرده شد. تاریخ وفات حضرت معصومه (س) در منابع متقدم ذکر نشده، اما برخی از منابع متأخر، وفات ایشان را ۱۰ ربیع‌الثانی سال ۲۰۱ هجری قمری در سن ۲۸ سالگی عنوان کرده‌اند. (فیض، انجم فروزان، ص۵۸؛ فیض، گنجینه آثار قم، ج۱، ص۳۸۶) و برخی نیز ۱۲ ربیع‌الثانی را سالروز وفات آن حضرت نقل کرده‌اند.   در برخی از کتب شیعه، زیارت‌نامه‌ای از امام رضا(ع) برای حضرت معصومه نقل شده است. (برای نمونه ر. ک. مجلسی، زادالمعاد، ۱۴۲۳ق، ص۵۴۸-۵۴۷؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۹۹، ۱۴۰۳ق، ص۲۶۶-۲۶۷) علامه مجلسی این زیارتنامه را در «تحفة الزائر» آورده و در مقدمه آن یادآور شده که در این کتاب فقط زیارتنامه‌هایی را می‌آورد که سند آنها معتبر باشد. (مجلسی،‌ تحفة الزائر،‌ ص۳).   گفته شده که حضرت زهرا(س) و حضرت معصومه (س)، تنها زنانی هستند که زیارتنامه ماثوره (زیارت‌نامه‌ای که سند آن به معصوم می‌رسد)، دارند. (حمیدی،‌عمه سادات زندگی حضرت معصومه(س)،‌ص ۴۶). ]]> دین‌ Fri, 29 Dec 2017 05:30:00 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/256104/حضرت-معصومه-س-زینب-شباهت-های-بسیاری نثر روانِ زنانه و گیرا http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/256079/نثر-روان-زنانه-گیرا محمدرضا مرعشی‌پور، نویسنده و مترجم در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، ضمن پیشنهاد مطالعه کتاب «هَرَس»، دومین رمان نسیم مرعشی، بیان کرد: براساس تجربه رمان قبلی این نویسنده جوان با عنوان «پاییز فصل آخر سال است» که برنده جایزه جلال شده، خواندن رمان «هَرَس» را نیز به مخاطبان جوان و خودم پیشنهاد می‌کنم.   نویسنده کتاب «قصه‌های قرآن با نگاهی به مثنوی مولوی» ادامه داد: این رمان به دلیل دارا بودن تکنیک‌های نوشتاری روز و نثر روانِ زنانه و بسیار گیرا، برای نسل جوان جذابیت‌های خاص خود را دارد و برای هم‌نسلان من نیز خاطراتی را زنده می‌کند.   مترجم مجموعه چهار جلدی «هزار و یک شب»، گفت: کتاب تازه نسیم مرعشی با ظرافتی که غالبا از یک دیدگاه زنانه برمی‌آید، قربانی جنگ بودن را در چیزی به جز نقص عضو یا لمس موشک‌باران، تبیین کرده است.   نسیم مرعشی، متولد 1362 در تهران است. تالیف چندین عنوان رمان، داستان و فیلمنامه در کارنامه ادبی وی دیده می‌شود. رتبه‌‌ نخست جایزه‌‌ بیهقی برای داستان «نخجیر» (۱۳۹۲)، رتبه‌‌ اول نخستین دوره‌ «جایزه داستان تهران» برای داستان «رود» (۱۳۹۳) و جایزه ادبی جلال برای رمان «پاییز فصل آخر سال است»، از جمله افتخارات این نویسنده جوان است.     نیم‌نگاهی به رمان «هَرَس» «هرس» با اینکه کتابی درباره‌ یکی از تلخ‌ترین دوره‌های تاریخی این مملکت یعنی نخستین‌ سال‌های پس از پایان جنگ است، به قدری اثرگذار نوشته شده که بی‌انصافیست اگر کسی بخواهد فلسفه‌ نگارش آن را تا حدِ «پاسخی برای مخالفان بودن» پایین بیاورد. «هرس» تبعات خانمان‌برانداز رخداد شومی به نام جنگ را در سطح کوچک و مهمی به نام «خانواده» به دقت و بدون قضاوت، روایت کرده است.   «هرس» به‌عنوانی کتابی که داستان آن در دورانی روایت می‌شود که نویسنده‌اش در آن زمان خود یک کودک بوده، حتی می‌تواند جذابیت‌های فرامتنی هم داشته باشد و به سادگی می‌شود خواندنش را به هر سخت‌پسندی توصیه کرد.   برشی از رمان «پاییز فصل آخر سال است» «این همه آدم در دنیا دارند نباتی زندگی می‌کنند. بیدار می‌شوند و می‌خورند و می‌دوند و می‌خوابند. همین. مگر به کجای دنیا برخورده؟ بابا گفت جوری زندگی کن که بعد از تو آدم‌ها تو را یادشان بیاید. تئاتر نونهالان گیلان اول شده بودم. بابا ماشین آقاجان را گرفته بود و من را آورده بود خانه. لباس شیطان را از تنم در نیاورده بودم هنوز. شنل و شاخ و دمی که مامان درست کرده بود نمی‌گذاشت درست راه بروم. بابا برایم یک عروسک جایزه خریده بود. کله‌ی عروسک را کنده بودم. داشتم چشمش را از گردنش می‌آوردم بیرون. می‌خواستم بفهمم چرا وقتی می‌خوابانمش چشم‌هایش بسته می‌شود. بابا عروسک را گرفت و گذاشت کنار. من را نشاند روبه‌روی خودش. گفت من کسی نشدم، اما تو و رامین باید بشوید. یادت می‌ماند؟ گفتم آره بابا، یادم می‌ماند. فردایش رفت و دیگر نیامد. چی از بابا به من رسید غیر از این حرف و چشم‌های سبزش؟ نیامد که ببیند حرفش زندگی من را خراب کرده. خودش کسی نشد، من چرا باید می‌شدم؟ ]]> دین‌ Thu, 28 Dec 2017 05:30:00 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/256079/نثر-روان-زنانه-گیرا