خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) - آخرين عناوين دین‌ :: نسخه کامل http://www.ibna.ir/fa/religion Tue, 12 Nov 2019 15:54:38 GMT استوديو خبر (سيستم جامع انتشار خبر و اتوماسيون هيئت تحريريه) نسخه 3.0 /skins/default/fa/normal3/ch01_newsfeed_logo.gif تهيه شده توسط خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) http://www.ibna.ir/ 100 70 fa نقل و نشر مطالب با ذکر نام خبرگزاری کتاب ايران آزاد است. Tue, 12 Nov 2019 15:54:38 GMT دین‌ 60 شب شیخ صدوق و رونمایی از کتاب «عیون اخبار الرضا(ع)» http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/283213/شب-شیخ-صدوق-رونمایی-کتاب-عیون-اخبار-الرضا-ع به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) در این شب که به همت مجله بخارا، نشر نگار و مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی از سلسله شب‌های بخارا برگزار می‌شود از کتاب «عیون اخبار الرضا(ع)» نوشته شیخ صدوق (عالم دینی شیعه امامیه و متوفای 381ق) که به تازگی توسط نشر نگار و در هیاتی آراسته به زیور طبع آراسته شده است، رونمایی می‌شود.   در این شب همچنین استادان آیت‌الله سید محمد موسوی بجنوردی، محمود مهدوی دامغانی، احمد مسجدجامعی و علیرضا مددی در خصوص این اثر شیعی و نیز صاحب آن؛ شیخ صدوق سخنرانی خواهند کرد. زمان برگزاری مراسم ساعت پنج بعد از ظهر چهارشنبه 22 آبان به نشانی نیاوران،کاشانک، مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، پلاک210 است. ]]> دین‌ Tue, 12 Nov 2019 11:50:20 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/283213/شب-شیخ-صدوق-رونمایی-کتاب-عیون-اخبار-الرضا-ع کتاب «دانیال نبی در اسلام و یهود» به پیشخان آمد http://www.ibna.ir/fa/doc/book/283077/کتاب-دانیال-نبی-اسلام-یهود-پیشخان-آمد به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) «دانیال نبی در اسلام و یهود»، نخستین اثر مستقل به زبان فارسی در حوزه ادیان تطبیقی است که بر پایه کهن‌ترین و معتبرترین منابع غربی، شرقی، یهودی و اسلامی به واکاوی جایگاه دانیال نبی از منظر دو دین بزرگ ابراهیمی یعنی اسلام و یهودیت و همچنین به فراز و نشیب مراحل زندگانی او می‌پردازد. هرچند که دانیال نبی یکی از شخصیت‌های برجسته بنی‌اسرائیل به شمار می‌رود، اما مطالعات دقیق در مورد شخصیت او در دست محققان وجود ندارد. اما از آنجا که در روایات کتاب مقدس و کتب تواریخ اسلامی معلوم است، دانیال نبی پس از سقوط بابل در سال 539 ق. م به دست یکی از پادشاهان پارسی، به شهر شوش، راه می‌یابد و پس از فوت در آنجا دفن می‌شود و تاکنون این شهر با وجود مقبره زیبای ایشان، مقصد هزاران یهودی و حتی مسلمانان شده است؛ چراکه از زمان فتح ایران به دست مسلمانان در سال 16 هجری تاکنون، علی رغم اختلاف محققان در مورد مکان دفن و آرامگاه دانیال نبی، نزد مسلمانان از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. از آنجایی که در قرآن کریم نامی از حضرت دانیال نیامده، در سنت اسلامی شخصیت وی کمتر شناخته شده است. در واقع حتی در دین یهودیت تصویر روشنی از حضرت دانیال وجود ندارد و زمان حیات این نبی را به دوره‌های مختلف نسبت می‌دهند. از سوی دیگر در ایران و نیز در شهر شوش مقبره‌ای را به وی منسوب کرده‌اند. دانیال نبی در کتاب مقدس به عنوان یکی از پیامبران برجسته بنی‌اسرائیل نام برده می‌شود و در بخش عهد عتیق کتاب مقدس یهودیان کتابی به نام «کتاب دانیال» وجود دارد. کتاب دانیال در واقع به دوازده فصل تقسیم‌بندی شده است؛ شش فصل اول آن به حوادث زندگی ایشان و خواب‌هایی که تعبیر می‌کند، اختصاص دارند و قسمت دیگر آن که از فصل هفتم شروع می‌شود و تا بخش دوازدهم ادامه می‌یابد، به خواب‌ها و رؤیاهای دانیال نبی پرداخته شده است. در این کتاب بررسی شده که چگونه دانیال نبی در دربار به موقعیت حساسی دست یافته و چگونه با قضاوت‌های خود و تعبیر پیشامدها، صاحب تأثیری در دربار شده است. در این کتاب همچنین به توصیف زندگانی حضرت دانیال نبی در قبل و بعد از اسارت بابلی، روایت ماجرای چگونگی سرنگونی پادشاهی یهودیت در میان پیشگویی‌ها، انبیای قبل از دانیال نبی و آن دسته از منابع تاریخی که درباره واقعه تاریخی اسارت بابلی به دست حکومت بابل سخن آمده پرداخته شده و همچنین روایت داستان دانیال نبی و سه رفیق ایشان در کاخ سلطنتی و نیز پیشگویی‌ها و رؤیاهای تعبیرشده توسط وی، فرشته و داستان زندانی و به چاه افکندن ایشان چه در حکومت بابلی و چه در میان حکومت هخامنشی و تأثیر بسزای ایشان در هنگام رهایی از اسارت و قبل از آن، همین‌طور چگونگی رسیدن ایشان به مقامی عالی در دربار باببلی و هخامنشی و آراء و احوال ایشان با استناد به منابع یهودی و اسلامی پرداخته شده است. این نوشتار شامل دو فصل اصلی است. فصل اول به بررسی احوالات و ویژگی‌های دانیال نبی از دیدگاه یهودیت و فصل دوم دانیال نبی از منظر اسلام و مسلمانان است. بخش دانیال نبی از نگاه یهودیت شامل سه گفتار است. گفتار اول دربردارنده بحثی درباره شخصیت‌شناسی دانیال نبی است و سیر زندگانی ایشان را مورد بحث قرار می‌دهد. در گفتار دوم به طور خاص کتاب‌شناسی دانیال نبی موجود در کتاب مقدس ذکر شده و گزاره‌های آن از جمله: ابواب کتاب دانیال نبی و تقسیم‌بندی موضوعی کتاب، تاریخ نگارش و زبان کتاب دانیال نبی و انواع بخش‌های کتاب و دوران کتاب و خلاصه نبوت‌های آن حضرت و .... به طور جداگانه مورد بررسی قرار گرفته است. گفتار سوم به شکل ادبی و محتوایی کتاب دانیال نبی می‌پردازد. کتاب «دانیال نبی در اسلام و یهود» تألیف محمد منابی از سوی نشر اندیشه احسان در 210 صفحه به بهای 36 هزارتومان منتشر شده است.   ]]> دین‌ Mon, 11 Nov 2019 06:50:06 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/283077/کتاب-دانیال-نبی-اسلام-یهود-پیشخان-آمد کنفرانس بین‌المللی دین و مفاهیم خداوند برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/283113/کنفرانس-بین-المللی-دین-مفاهیم-خداوند-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، بیست و یکمین کنفرانس بین‌المللی دین و مفاهیم خداوند در روزهای ۲۹ و ۳۰ مه ۲۰۲۱ در اوزاکا- ژاپن برگزار می‌شود.   محور کلی موضوعات شامل، الهیات، دین تطبیقی، مطالعات مذهبی، تاریخ الهیات، مطالعات الهیات، مفهوم خداوند: حضور الهی، خداوند، نام خداوند، دوگانگی، سه گانگی، دیدگاه‌های دیگر، وجود خدا: اراده آزاد، سیستم‌های اعتقادی، ادیان مختلف و بحث‌های الهیاتی، انسان‌شناسی دین، دین تطبیقی، تاریخ ادیان، فلسفه دین، روانشناسی دین، جامعه‌شناسی دین، منتقدان الهیات و انتقاد عمومی است. علاقه‌مندان به موضوعات یاد شده می‌توانند آثار خود را به نشانی https://panel.waset.org/conference/۲۰۲۱/۰۵/osaka/ICRCG/sponsorship ارسال کنند. مهلت ارسال آثار ۱۵ نوامبر ۲۰۲۰ است. برای کسب اطلاعات بیشتر به آدرس https://waset.org/religion-and-conceptions-of-god-conference-in-may-۲۰۲۱-in-osaka مراجعه شود. ]]> دین‌ Mon, 11 Nov 2019 05:42:56 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/283113/کنفرانس-بین-المللی-دین-مفاهیم-خداوند-برگزار-می-شود نسبت دین و پیشرفت از دیدگاه علامه طباطبایی بررسی می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/283109/نسبت-دین-پیشرفت-دیدگاه-علامه-طباطبایی-بررسی-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، سومین جلسه، پنجمین دوره ویژه برنامه‌های علامه طباطبائی (قدس سره) سه شنبه ۲۱ آبان ماه در مجمع عالی حکمت اسلامی برگزار می‌شود. در این نشست که به همت گروه علمی فلسفه دین مجمع عالی حکمت اسلامی است حجت الاسلام والمسلمین حمیدرضا شاکرین عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با موضوع نسبت دین و پیشرفت از دیدگاه علامه طباطبایی به ارائه سخن می‌پردازد. نشست یاد شده با حضور اعضای گروه سه شنبه ۲۱ آبان از ساعت ۱۹ در مجمع عالی حکمت اسلامی برپا می‌شود. ]]> دین‌ Mon, 11 Nov 2019 05:35:15 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/283109/نسبت-دین-پیشرفت-دیدگاه-علامه-طباطبایی-بررسی-می-شود بیهوده‌نویسی رواج پیدا کرده است http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/283095/بیهوده-نویسی-رواج-پیدا-کرده خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا): مهسا کلانکی- تخصص اصلی او را باید پژوهش در حوزه اخلاق دانست. احد فرامرز قراملکی، استاد فلسفه دانشگاه تهران و رئیس گروه اخلاق حرفه‌ای این دانشگاه است. فعالیت‌های او در پنج زمینه کلی اخلاق حرفه‌ای، مهارت‌های تشخیص و حل مسأله، دین‌پژوهی، منطق و روش‌شناسی و فلسفه برای کودکان است. اخلاق کاربردی در ایران و اسلام، موضع علم و دين در خلقت انسان، قلمرو پيام پيامبران، روش­‌شناسی مطالعات دينی، تحقيق، تقديم و تعليق بر منطق الملخص فخر رازی، درآمدی بر اخلاق حرفه­‌ای و ... از آثار این استاد دانشگاه محسوب می‌شود.   احد فرامرز قراملکی درباره کتابسازی بر این عقیده است کتابسازی پدیده‌ای در اخلاق نویسندگی است. این را باید پیشگیری و درمان کرد و اخلاق حرفه‌ای هم در این خصوص بر این نکته دارد که باید از پیشگیری و درمان سخن گفت نه اینکه شعار کلی خوب و بد داد. مشروح این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید: با توجه به اینکه شما سال‌ها در زمینه اخلاق نویسندگی تحقیق کرده‌اید تعریفتان از کتابسازی چیست؟ ابتدا باید تصور خود را از کتابسازی به زبان بیاورم. کتابسازی از نظر من اساسا نوشتن فرع بر اندیشیدن است بدین معنی که کسی بدون اندیشه و محتوا بخواهد بنویسد، یعنی هدف از نوشتن ارائه یک اندیشه نباشد، بلکه خود نوشتن هدف شود. نوشتن غالبا یک ابزار است، اما خطایی وجود دارد به نام هدف‌پنداری و اگر این خطا رخ دهد و مولف نوشتن را هدف قرار دهد و صرفا بنویسد که نوشته باشد چه بخواهد و نخواهد سر از کتابسازی درمی‌آورد. در واقع افتادن به دام کتابسازی این است که مولف نوشتن را هدف قرار دهد و برای نوشتن بنویسد، نه برای ابراز یک اندیشه. اصل در نگارش کتاب، اقتصاد و اختصار است؛ یعنی هرگاه مولف از این اصل عدول کند و بدون ضرورت و بدون نیاز و نه در مقام احتجاج، نه در مقام بیان مستندات تمایل داشته باشد، کاری تولید می‌شود که به افزون‌نویسی دچار خواهد شد و این افزون‌نویسی بستر دومی است که مولف را به کتابسازی می‌اندازد. بنابراین دو بستر را عرض کردم یکی گرایش به افزون نویسی است ـ بدون نیاز و ضرورت ـ و یکی هم هدف را نوشتن قرار دادن. یعنی به عقیده شما افزون نویسی را باید گونه‌ای از کتابسازی دانست؟ در تاریخ تمدن اسلامی یکی از دانشمندان بزرگ که به حق معلم دوم نامیده می‌شود ابونصر فارابی است. فارابی تقریبا هیچ کتاب بزرگی ندارد. عادت این حکیم این بوده که کوتاه بنویسد. آثار فارابی الگوی بسیار خوبی برای نشان دادن طرف مقابل کتابسازی است. فارابی فردی است که سعی دارد در کمترین وقت، عبارت و اندیشه خود را منتقل کند. مثلاً صفحات بین یک صفحه تا یک و نیم صفحه است، اما این کتاب بسیار پرمحتواست و معلوم است فارابی برای نوشتن این کتاب اندیشه بسیار قوی را پشت سر گذرانده است. ما با داشتن این نوع اندیشمندان که نمونه‌های فراوانی از آن‌ها را می‌توان نام برد چرا باید امروزه به پدیده‌ای به نام کتابسازی بیافتیم؟ مولف به هر انگیزه‌ای کتابی می‌سازد و بر هر نفعی، اما انسان خردمند به قول محمد زکریای رازی در طب روحانی کسی است که ترازنامه‌ای به نام سود و زیاد و به نام رنج و لذت دارد.  از این کاری که من می‌کنم چه نتیجه‌ای حاصل می‌شود آیا سبب رنج می‌شود یا برای من مولف خرسندی و شادی می‌آورد. اگر ما در این ترازو بسنجیم کتابسازی در واقع بزرگترین خیانت است؛ برای اینکه وقتی من کتابسازی می‌کنم ممکن است عده زیادی از مردم ندانند که این کتابسازی است و این کتاب قطور را روانه بازار کنم، اما به دلیل تهی بودن این اثر کتابسازی بودن افشا خواهد شد و این افشاگری باعث ریختن آبروی من می‌شود. زکریای رازی در «طب روحانی» در بحث دروغ سخنی بسیار حکیمانه دارد و می‌گوید کسی که دروغ می‌گوید برای خودش اهمیت قائل نیست، برای اینکه دروغ روزی افشا می‌شود. به هر روی کتابسازی، سرقت علمی و دغل در اندیشه است و به زودی رو خواهد شد. علت این موضوع این است که مولف وقتی کتابی را منتشر نکرده و ننوشته در اختیار اوست، اما وقتی انتشار داد، نمی‌توان دیگر این مطالب را زندانی جایی کند و آن وقت کار خلاف من پراکنده و اعتماد به نویسنده سلب می‌شود و فرصت‌های دیگر ابراز اندیشه را از دست خواهد داد. در مواقع دیگری اندیشه قابل توجه هم داشته باشد ممکن است داستان آن مانند چوپان دروغگو شود. بنابراین مولف بسیار ضرر خواهد کرد. اگر کسی اندکی محاسبه نفس داشته باشد قاعدتا کتابسازی، نه تنها اجحاف بر حقوق دیگران است، بلکه نوعی ستم بر خویش است و تیشه بر ریشه خود زدن است. با آنچه که گفتید تفاوتی میان کتابسازی و سرقت علمی است و آیا در فرهنگ اسلامی هم مثال‌هایی برای مقابله با کتابسازی وجود دارد؟ کتابسازی مفهوماً با سرقت علمی متمایز است. کتابسازی برای خود تعریفی دارد که من با استفاده از تمثیل فرانس بیکن می‌توانم توضیح بدهم. فرانس بیکن می‌گوید کسانی که محقق انگاشته می‌شوند سه دسته‌اند؛ یا زنبور عسلند یا مورچگان یا عنکبوتان و عنکبوتان به نظر من کتابسازان هستند. به عبارت تعریف دیگر کتابسازی این است که فرد بدون محتوا و اندیشه و بدون اینکه سخن جدی در میان باشد در آن تنها به سخن‌پردازی بپردازد. به عقیده من کتابسازی پرنویسی‌های درازدامنی است که خالی از اندیشه است. کتابسازی با سرقت علمی تفاوت دارد. همین تمثیل فرانس بیکن را در نظر بگیرید که می‌گفت کسانی که محقق انگاشته می‌شوند یا مورچگان هستند که صرفاً اطلاعات جمع می‌کنند یا عنکبوتان که بدون اطلاعات می‌بافند و این بافتن در واقع کتابسازی است. در واقع روایتی که در «غررالحکم و دررالکلم» از حضرت علی (ع) نقل شده است که در شرح غرر و درر، جلد 3 صفحه 458 آمده است خیلی زیباست. یعنی آنچه فرانس بیکن می‌گوید دقیقاً در روایت‌ها بوده است. حضرت علی (ع) می‌گوید از هر علمی بهترین را برگزین و خلاصه در تمثیل فرانس بیکن قسمت چهارم را اضافه کرده‌ام و گفتم کسانی که محقق انگاشته می‌شوند یا مورچه‌اند، یا عنکبوتند یا زنبور عسل هستند یا مگس‌اند و این مگس‌صفتان انتحال و سرقت کرده و آثاری از دیگران به نام خود روانه بازار می‌کنند. چندی قبل دست نوشتاری از دکتر زرین‌کوب تحت عنوان حکایت همچنان باقیست را می‌خواندم که در جایی مرا گریاند. مرحوم زرین کوب در این نوشته گفته بود: «که در این شهر مرد نازنینی است که من هرچه می‌نویسم زیر و رو می‌کند و نام مبارک خود را بر آن می نهد و روانه بازار می‌کند.» با توجه به تخصص شما که در زمینه اخلاق در دین است چه باید بکنیم که نویسندگان از نظر اخلاقی بخواهند وارد کار کتابسازی نشوند؟  از نظر بنده که یک مقدار از عمرم را در اخلاق حرفه‌ای گذاشته‌ام و خود را دانشجوی اخلاق حرفه‌ای می‌دانم، اخلاق مشتی پند و پیمان نیست. اخلاق برنامه پیشگیری و درمان است. کتابسازی پدیده زشتی در اخلاق نویسندگی است. این را باید پیشگیری و درمان کرد و اخلاق حرفه‌ای در این خصوص می‌پردازد که باید از پیشگیری و درمان سخن گوید نه اینکه شعار کلی خوب و بد بدهد. در این مقام است که اگر داوری‌های ما سر و سامان نیابد کتابسازی درمان نخواهد شد. اما داوری‌های علمی ما چگونه سامان می‌یابد؟ ما اینجا چند مشکل داریم که باید درمان کنیم. یکی اینکه داوری‌ها بر حسب گوناگونی‌های فراخ دامن متعلق به داوری یعنی داستان، داوری مقاله علمی پژوهشی، داوری در رساله دکتری، داوری در کتاب علمی، داوری‌های ناظر به این گوناگونی را باید تطبیق دهیم. نکته‌ای که وجود دارد امروز بیهوده‌نویسی رواج پیدا کرده و بخشی از کتابسازی است، اما ملاک‌هایی تعریف نکرده‌ایم که بیهوده‌نویسی را از یک نوشتار بتوانیم جدا کنیم و بر حسب موارد خاص اسم آن را رخنه ملاک می‌گذاریم. دومین رخنه‌ای که در کتابسازی داریم رخنه اخلاقی است. در قرآن بارها تکرار شده است که کالای مردم را به دیده حقارت ننگرید که خود این یک داوری ظالمانه است که در امر داوری به چشم حقارت نگاه شود. با این وجود شما با مجازات قانونی مخالف هستید؟ هرگز مجازات قانونی را نفی نمی‌کنم اما تقدم را بر آن نمی‌دهم و از تحویل اخلاق به قانون بر حذر می‌کنم. بحث نقد مثل بحث جایگزین کردن کیفیت به جای کمیت است. نقد نقش بسیار اساسی و مهم در این زمینه دارد. اما جامعه اگر زمینه اخلاقی کم باشد نقدهای ما از کارایی خواهد افتاد. اگر من نقدنویسی را با چیز دیگری اشتباه بگیرم یعنی به ظاهر نقد بنویسم، ولی نقد ادای دین به استاد باشد یا برعکس نوعی غرض شخصی را بخواهیم دنبال کنیم و یک کینه‌جویی و مقابله به مثل و نوعی ستیز باشد از کارایی خواهد افتاد. بحث نقد هم همین است نقد محتاج اخلاق نقد است. اگر ما اخلاق نقد نداشته باشیم نقد ما کارآمد نخواهد بود و افرادی به بهانه کتابسازی تلافی و ادای دین می‌کنند و این نقدها شایسته و بایسته نیست.  در سال‌های گذشته موضوعی به نام منشور اخلاقی نویسندگان مطرح شد. به عقیده شما این منشور تا چه اندازه می‌تواند در موضوع کتابسازی عاملی بازدارنده باشد؟  حمایت حقوقی از اخلاق، آخرین گام لازم در هر حوزه‌ای است که اگر به جای آخرین گام، اولین گام شود آسیب لازم را خواهد داشت. یکی از خطرات اخلاق حرفه‌ای تحویل دادن اخلاق به قانون است، یعنی اگر اخلاق را با قانون اشتباه کنیم و به جای اخلاق قانون را مطرح کنیم در واقع اخلاقی نخواهیم داشت. رخنه‌های اخلاقی را با اخلاق برطرف می‌کنند نه با قانون. مادامی که ما با رهیافته‌های اخلاقی نگاه و احساس مثبت و انگیزه قوی مهارت اخلاق‌ورزی را منتقل نکرده‌ایم نمی‌توانیم از انضباط و از ممنوعیت قانونی سخن بگوییم. قانون رفع موانع است، نه برای ایجاد زمینه و این اخلاق است که زمینه ایجاد می‌کند.   ]]> دین‌ Mon, 11 Nov 2019 05:06:06 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/283095/بیهوده-نویسی-رواج-پیدا-کرده تاملی واژه‌شناختی در قرآن مجید http://www.ibna.ir/fa/doc/book/283072/تاملی-واژه-شناختی-قرآن-مجید خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- کتاب «فرهنگ­ واژگان قرآن کریم بر اساس ترتیب سوره‌ها» نوشته حسین مهتدی که آن را نشر دانشگاه خلیج فارس با همکاری مرکز منطقه‌ای اطلاع‌رسانی علوم و فناوری منتشر کرده، کتابی است مختصر و مفید درزمینه ترجمه لغات مهم قرآن همراه با شرح و تفسیر کوتاه مدخل‌‌ها.   این اثر نه آن‌چنان حجیم است که مطالعه آن برای همگان میسر نباشد و نه چنان مختصر که برای مبتدیان نوشته شده باشد و آن‌گونه که مولف کتاب گفته است، در این اثر سعی شده است تا برای کسانی که توانایی و فرصت مراجعه به کتب لغت و تفاسیر حجیم را ندارند، ترجمه‌ای روان از لغات مشکل قرآن، همراه با شرح و تفسیری موجز ولی گویا فراهم شود. این کتاب می‌تواند برای دانشجویان رشته زبان و ادبیات عربی، زبان و ادبیات فارسی، رشته‌های الهیات و تمام علاقه‌مندان به علوم قرآنی مفید باشد.   کتاب «فرهنگ واژگان قرآن کریم»، اثری است که در زمره فرهنگ لغات قرآن کریم قرار می‌گیرد و حاصل تلاش چندساله نگارنده آن است. این اثر با رجوع به منابع مهم تفسيری شیعی و سنی و كتاب‌های اعراب و معناشناسی قرآن و همچنين ترجمه‌هاي رايج و نظر‌خواهی از اساتيد مختلف، تهيه شده است.    این کتاب بر اساس ترتیب سوره‌های قرآن کریم تنظیم شده است، در هر سوره کلمه‌هایی که معانی آن‌ها مشکل به نظر رسیده است انتخاب شده و معنای آن همراه با تفسیری کوتاه نوشته شده است. از جمله ویژگی‌های کتاب آن است که در صورت لزوم به ریشه لغت و برخی نکات صرفی و نحوی اشاره شده است؛ همچنین در برخی موارد که اعراب کلمه‌ای که در ترجمه آیه تأثیرگذار باشد به آن اشاره شده است؛ مانند اینکه در ذیل کلمه «الضَّالِّينَ» در سوره فاتحه با توجه به اعراب کلمه «غَيْرِ» به ترجمه صحیح آیه اشاره شده است «الضَّالِّينَ»: گمراهان، «منحرفان نصاري و کساني که مانند آن‌ها در گمراهي هستند» (مجمع‌البیان، ج 1، ص 109)، نصاری مصداق بارز ضالین است نه منحصر به آن، در عبارت «صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ» کلمه «غیر» یا بدل از ضمیر «هم» یا «الّذین» یا صفت برای «الّذین» است و ترجمه صحیح آیه چنین است: راه آنان که نعمتشان داده‌ای که آن‌ها نه کسانی‌اند که مورد خشم قرار گرفته‌اند و نه گمراهند؛ بنابراین گروه «أنعمت علیهم» نه مغضوبند و نه ضالین. نه اینکه ما مشمول گروه اولی بشویم ولی مشمول دومی و سومی نشویم؛ بلکه منظور این است که ما مشمولِ گروه «أنعمت علیهم» شویم، همان گروهی که ویژگی‌های گروه دوم و سوم در آن‌ها راه ندارد.     یکی دیگر از ویژگی‌های کتاب پیشروی ترجمه دقیق لغات به زبان فارسی است و مواردی که در این زمینه از نگاه مترجمان دیگر مورد غفلت واقع شده، در این کتاب مورد توجه قرار گرفته است؛ مانند اللّـهِ: خدا، ایزد، یزدان... آنچنان که مولف گفته، باید توجه داشت که خداوند یا خداوندگار معادل «مالک» است.   از سوی دیگر ترجمه كلمات بر مبناي موقعيت آن‌ها در آيه و سياق جمله، به‌منظور فهم آیه موردنظر روش دیگر مولف برای ارائه بهتر مطالب بوده است؛ مانند «الفتنة: شرك به خدا و رسول» (بقره: 191)، «فتنته: عذاب یا خواری یا امتحان او» (مائده: 41)، «فتنة: آزمایش» (تغابن: 15)؛ همچنین به ريشه كلمات و يا مفرد و جمع آن‌ها اشاره شده است.   نویسنده تلاش کرده است تا حد امکان، مفردات جمله به‌صورت تک‌تک، ذكر و معنا می‌شوند؛ ولی در جاهایی كه مفردات به‌تنهایی گويا نباشند تركيب آورده شده است؛ مانند «سُكِّرَت اَبصارُنا: چشمان ما بسته‌ شده است، ما چشم‌بندی شده‌ایم» (حجر: 15)، «أُشْرِبُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ: [مِهر] گوساله‌ در دل‌هایشان رسوخ داده شد» (بقره: 93).   حروف متصل به افعال و اسم‌ها، همراه فعل يا اسم ذكر مي­‌شوند؛ مانند حروف نفی متصل به افعال؛ مانند «لا يُـخَفَّفُ: تخفیف داده نمی‌شود، سبک نمی‌گردد» (بقره: 86)؛ همچنين ضماير متصل به اسم‌ها و افعال؛ مانند «أيْدِيهِمْ: دستانشان» (بقره: 95)، این موضوع در مورد حروف جر با دقت خاصی انجام شده است؛ مانند «وَهُوَ يُجِيرُ وَلَا يُجَارُ عَلَيْهِ» (مؤمنون: 88) سعی شده است که حرف جر (علیه) به‌دقت ترجمه شود: «او پناه می‌دهد و برخلاف [خواست] او [به کسی] پناه داده نشود. مقصود این است که برخلافِ خواست او، کسی نمی‌تواند دیگری را از عذاب پناه دهد» درحالی‌که بسیاری از مترجمان در این زمینه دچار لغزش شده‌اند برای نمونه به ترجمه استاد فولادوند اشاره می‌شود: «او پناه می‌‏دهد و در پناه كسى نمی‌‏رود».   همچنین در این کتاب، افعال با توجه به فاعل آن ترجمه شده‌اند؛ یعنی ممکن است فاعل جمع باشد؛ ولی فعل مفرد آمده باشد که در این حالت به‌صورت جمع ترجمه می‌شود؛ مانند «مَا تَفَرَّقَ الَّذِينَ: پراکنده نشدند کسانی که...» (بینه: 4).   در این کتاب لغاتی که مفرد، مثنی و جمع آن یکسان است با توجه به موقعیت آن در آیه ترجمه شده است؛ مانند الْفُلْكِ: کشتی‌ها، در اینجا به قرینه (الّتي تجري) در آیه معنای جمع دارد، «الْفُلْكِ» مفرد و جمع، مذکر و مؤنث آن یکسان است (بقره: 164) همچنین تركيباتي مانند «فَلْيُمْلِلْ» همراه با حروف آن آمده و حروفش نیز ترجمه شده است: «فَلْيُمْلِلْ: پس باید املاء کند، پس باید بنویسد» (بقره: 282).   در صورت لزوم و برای افاده بهتر معنا و روانی ترجمه، در کنار معنای تحت­اللفظی كلمات با مراجعه به تفاسیر و کتب لغت معنای مراد آن نیز ذکر شده است؛ مانند « مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ: آنچه دستانشان مالک شده است، آنچه مالک شده‌اند، منظور غلامان، کنیزان و بردگان است» (نور: 31)، «الْفَتْحُ: پیروزی، منظور فتح مکه است» (نصر: 1).   علاوه بر این، هر جا که کلمات از نظر معنا نزدیک به هم بوده‌اند به تفاوت معنایی آنها اشاره شده است؛ مانند «مُرِيبٍ» شک و تردید، «مریب از ریشه «ریب» است و «ریب» همانند شک نیست که از تساوی میان دو طرف انکار و یقین حکایت کند بلکه آن شک همراه با تهمت است» (هود: 62).   برای جلوگیری از تکرار معنی لغات هم‌ريشه، به نخستین لغت هم‌ریشه ارجاع داده مي‌شوند، مگر اينكه نكته خاصی وجود داشته باشد؛ و برای این امر از علامت اختصاری (ر.ک:) استفاده شده است و در مواردی دیگر، با مراجعه به تفاسیر مهم شرحی کوتاه در ذیل کلمات آمده است. تمام تفاسیری که در این کتاب از آن‌ها استفاده شده است در پایان شرح هر کلمه به آن اشاره شده است.   در پایان کتاب نیز فهرست الفبایی کلمات آورده شده است و در مقابل هر کلمه دو عدد نوشته شده است؛ برای مثال کلمه «الصمد»: 112:2 یعنی این کلمه در سوره 112 و آیه 2 جای دارد.   انتشارات دانشگاه خلیج فارس با همکاری مرکز منطقه‌ای اطلاع‌رسانی علم و فناوری، کتاب «فرهنگ­ واژگان قرآن کریم بر اساس ترتیب سوره‌ها» نوشته حسین مهتدی را در 935 صفحه، با قیمت 80 هزار تومان و با تیراژ 1000 نسخه در سال 1398 منتشر کرده است.   ]]> دین‌ Sun, 10 Nov 2019 10:22:50 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/283072/تاملی-واژه-شناختی-قرآن-مجید شوکران میزبان کریم مجتهدی می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/283004/شوکران-میزبان-کریم-مجتهدی-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، شوکران قصد دارد در این برنامه به مسئله ترس از تفکر و نسبت فلسفه و دین بپردازد. نسبت فلسفه و دین، علل بحران فلسفه معاصر، ترس از تفکر در ایران امروز، عدم توسعه عقل، محافظه‌کری متفکران و فیلسوفان و... از مهم‌ترین پرسش‌های پیام فصلی‌نژاد، سردبیر برنامه شوکران از کریم مجتهدی است.   کریم مجتهدی متولد ۱۳۰۹ در تبریز، فیلسوف، غرب‌شناس، استاد پیشکسوت دانشگاه تهران و عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، دارنده لوح تقدیر یونسکو و مدال طلای جهانی ابن‌سینا است.  بیش از صد مقاله به زبان فارسی و فرانسه و ده‌ها کتاب حاصل عمر متفکر ایرانی است. از جمله برخی آثار و تالیفات کریم مجتهدی می توان به «فلسفه و ادبیات»، «فیلسوف، دانشجو است»، «مغولان و سرنوشت فرهنگی ایران»، «افلاطونیان متأخر»، «فلسفة نقادی کانت»، «سهروردی و افکار او (تأملی در منابع فلسفه اشراق)»، «فلسفه در دورة تجدید حیات فرهنگی غرب»، «لایب‌نیتس و مفسران فلسفة او»، «افکار هگل»، «فلسفه و فرهنگ»، «فلسفه در آلمان»، «افکار کانت»، «فلسفه وتجدد»، «فلسفه تاریخ» و «فلسفه و غرب» اشاره کرد. در فصل جدید برنامه «شوکران»، اندیشمندان برجسته داخلی و خارجی از جمله سیدحسین نصر، احمد مهدوی دامغانی، شیرین هانتر، منصوره اتحادیه، آیت‌الله سیدمحمد مهدی میرباقری، کریم مجتهدی، حاتم قادری، مهدی محسنیان‌راد، باقر ساروخانی، لوریس چکناواریان، ابوالحسن تنهایی جامعه‌شناس ۶۸ ساله به همراه دیگر دانشوران برجسته ایرانی از مهمانان فصل جدید برنامه «شوکران» هستند. «شوکران» که به اساسی‌ترین مسایل فکری کشور می‌پردازد، محصول مشترک شبکه چهار سیما و حوزه هنری است. «شوکران» روزهای دوشنبه ساعت ۲۱ پخش و در روزهای سه‌شنبه ۱۰ صبح، جمعه ۱۴ ظهر، شنبه ۱ بامداد بازپخش می شود. ]]> دین‌ Sat, 09 Nov 2019 10:59:34 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/283004/شوکران-میزبان-کریم-مجتهدی-می-شود بیست و چهارمین جلد از دائرةالمعارف بزرگ اسلامی منتشر شد http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/283018/بیست-چهارمین-جلد-دائرةالمعارف-بزرگ-اسلامی-منتشر به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی با تکیه بر روش‌های علمی و استناد بر موثق‌ترین منابع و تازه‌ترین اطلاعات به تدوین دائرةالمعارفی پرداخته است که نیاز علمی جوامع اسلامی را در این زمینه ـ تا آنجا که ممکن است ـ برآورده سازد. اگرچه این دائرةالمعارف، به اعتبار انحصار آن به فرهنگ جهان اسلام، تخصصی است، ولی دامنه‌ای بسیار گسترده دارد. علوم قرآنی، اصول عقاید، کلام، فقه، اصول فقه، حدیث، درایه، رجال، اخلاق، ادیان، ملل و نحل، منطق، فلسفه، عرفان، ادبیات، هنر، مردم‌شناسی، معماری و آثار اسلامی، تاریخ، جغرافیا، ریاضیات، نجوم و طب از جمله موضوعاتی است که در این دائرةالمعارف از آنها بحث می‌شود.   جلد بیست و چهارم از دائرةالمعارف بزرگ اسلامی حاوی 284 مدخل است.این جلد با  مدخل «دلائل النبوه » آغاز می‌شود و با مدخل «رساله دلگشا» پایان می‌یابد. دائرة المعارف بزرگ اسلامی به سه زبان فارسی، عربی، و انگلیسی منتشر می شود. تا کنون بیست و چهارجلد از این دائرةالمعارف به چاپ رسیده است.   جلد بیست وچهارم  دائرة المعارف بزرگ اسلامی با سرویراستاری سید کاظم موسوی بجنوردی در 710 صفحه در قطع رحلی با شمارگان 1000 نسخه و بهای 192هزار تومان از سوی مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی منتشر شده است. ]]> دین‌ Sat, 09 Nov 2019 10:25:04 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/283018/بیست-چهارمین-جلد-دائرةالمعارف-بزرگ-اسلامی-منتشر دومین جشنواره ملی مهدویت کار خود را آغاز کرد http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/282967/دومین-جشنواره-ملی-مهدویت-کار-خود-آغاز به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در قم، حجت‌الاسلام علی فاتح مدیر خدمات معارفی مسجد مقدس جمکران در افتتاحیه دومین جشنواره ملی مهدویت که در سالن عصر آفتاب مسجد مقدس جمکران برگزار شد، با اشاره به برنامه‌های تدوین شده با موضوع فراهم‌سازی ظهور حضرت ولی عصر (عج)، گفت: روایت‌های مختلفی از جمله از امیرالمومنین نقل شده که می‌فرماید کثرت شما با وجود تفرقه قلوبتان فایده‌ای ندارد. از این رو برنامه‌هایی تدوین شده که بتوان با نذر همدلی در گام دوم انقلاب زمینه‌ساز ظهور و استقرار ولایت عظمای حضرت ولی عصر(عج) باشیم. حجت الاسلام فاتح تاکید کرد: ستاد هماهنگی فعالیت‌های مهدوی تشکیل شده که با گردهمایی نهادهای مختلف از جمله جهاد دانشگاهی استان برنامه ریزی کرده‌ایم به تمامی منتظران ظهور خدمات لازم را ارائه دهیم. مدیر خدمات معارفی مسجد مقدس جمکران اضافه کرد: علاقه‌مند هستیم که تشکل‌های دانشجویی و غیردانشجویی با جمکران همکاری کنند. مسجد مقدس جمکران می‌تواند فضا را در اختیار تشکل‌ها قرار دهد تا بتوانند میزبان زائرین باشند و به آنان خدمات فرهنگی و معارفی ارائه دهند. وی ادامه داد: مدیریت خدمات معارفی جزء فعالیت‌های فعال مسجد مقدس جمکران است. این مدیریت خدماتی به کودکان، جوانان و خانواده‌ها از جمله مشاوره و پاسخگویی تخصصی به صورت کاملا رایگان و خدمات به اردوها و کاروان‌ها درحد وسع ارائه می‌دهد. در بخش دیگری از این همایش علی حسینی دبیر جشنواره ملی مهدویت به همکاری جهاد دانشگاهی در دومین جشنواره مهدویت اشاره کرد و یادآور شد: با وجود خلاء‌های استان در زمینه مهدویت جهاد دانشگاهی تصمیم گرفت جشنواره‌ای با موضوع مهدویت برگزار کند تا بتوانیم قدمی در مسیر ظهور حضرت قائم (عج) برداریم. حسینی بیان کرد: دومین جشنواره ملی مهدویت در سه بخش ادبی، هنری و کتابخوانی و در رشته‌های عکس، طراحی گرافیکی (تایپوگراف، پوستر، تصویرسازی) و پادکست، شعر، داستان کوتاه، قطعات ادبی (نثر و دلنوشته) و مطالعه کتاب انسان ۲۵۰ ساله برگزار خواهد شد. در پایان این همایش از پوستر دومین جشنواره ملی مهدویت ونمایی به عمل آمد. ]]> استان‌ها Sat, 09 Nov 2019 05:29:29 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/282967/دومین-جشنواره-ملی-مهدویت-کار-خود-آغاز پژوهش‌های مارزلف دارای روح است/ انتقاد از محققانی که با فرهنگ ایرانی بیگانه‌اند http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/282914/پژوهش-های-مارزلف-دارای-روح-انتقاد-محققانی-فرهنگ-ایرانی-بیگانه-اند خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - مهسا کلانکی: ازجمله ایران­شناسان ایرانی که طی دو دهه اخیر آثار او همواره با استقبال فزاینده‌ای از سوی اهل فرهنگ و هنر ایران همراه بوده، اولریش مارزلف است. از این رو به بهانه ترجمه و انتشار جدیدترین اثر او تحت عنوان «فرهنگ بصری شیعیان دوازده امامی در دوره قاجار»، به سراغ مصطفی لعل شاطری رفتیم که ترجمه این اثر را برعهده داشته است. به عنوان پرسش آغازین لطفا درباره پروفسور مارزلف و دلایل گرایش او به مطالعه در حوزه تاریخِ هنر و فرهنگ عامه ایران بفرمایید. پروفسور اولریش مارزلف در سال 1953م در شهر لاندوا در جنوبِ غرب آلمان متولد شد و در دورماگن نزدیک کلن رشد کرد. سال 1971م تحصیلات دبیرستان را به پایان رساند و به مدت سه سال مسافرت‌های طولانی داشت. سفر اول او به خاورمیانه، هند و ژاپن و پس از آن به سراسر اروپا ادامه یافت و مقصد سفر سومش به آفریقای غربی بود. مارزلف سپس رشته‌ مورد علاقه‌ خود یعنی خاورشناسی را برگزید و مهم‌ترین استاد او، عبدالجواد فلاطوری باعث شد که قبل از انقلاب در دانشگاه فردوسی مشهد مطالعات خود را در این زمینه آغاز کند و متعاقباً این جریان شیفتگی او به فرهنگ مردم ایران را به همراه داشت و سرانجام موفق به اخذ دکترا در این حوزه شد. در حال حاضر مارزلف، قصه‌شناس، محقق ارشد دائرةالمعارف قصه و استاد شرق‌شناسی دانشگاه گوتینگن، یکی از ایران‌شناسان برجسته‌ای است که سعی گسترده‌‌ای برای معرفی فرهنگ و هنر ایران به جهانیان دارد. از جمله افتخارات مارزلف، کسب جایزه فارابی در حوزه مطالعات ایران­شناسی در سال 1395 و انتخاب او به­عنوان عضو افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی در سال 1397 است. زمینه‌های پژوهشی مارزلف را می‌توان در چند شاخه‌ قابل تقسیم‌­بندی است که بی‌­شک پژوهش­‌های او در قصه‌های فارسی بیش از همه شناخته شده است. یکی از پژوهش‎های مهم و تأثیرگذار مارزلف کتابی با عنوان «طب‍ق‍ه‌ب‍ن‍دی‌ ق‍ص‍ه‌ه‍ای‌ ایرانی‌» است. او بر پایه 1300 قصه ایرانی این کتاب را تألیف و داستان‌ها را بر اساس دسته‌بندی موضوعی، در 350 گروه طبقه‌بندی کرد. همچنین او با همکاری سيد احمد وکيليان کتاب قصه­‌های مشدی گلين خانم را منتشر کرد. کتابی که در زمينه خود فوق­‌العاده تأثيرگذار شد و بعد از ٢۵ سال دوازده بار تجدید چاپ شد. علاوه بر این، او قصه‌های دیگر فارسی را در قالب کتاب‌هایی چون «اخبارنامه» و «نوش‌آفرین گوهرتاج» را تصحیح کرده است و نیز یکی از طرح‌های اصلی مارزلف پژوهش بر داستان‌های هزار و یک شب است.   همانطور که اشاره کردید، دکتر مارزلف در حوزه­‌های گوناگون ادبیات عامیانه ایران آثار ارزشمندی را تولید کرده است، اما در این بین یکی از وجوه پژوهشی او در زمینه تصویرسازی در کتاب‌های چاپ سنگی است. آثار پژوهشی او در این حوزه دارای چه ویژگی‌هایی است؟ بی‌شک شاخه دوم پژوهشی پروفسور مارزلف که تا حد زیادی عامل آشنایی من با ایشان و انجام فعالیت­‌های مشترکِ کنونی و آتی خواهد بود، تصویرسازی کتاب‌های چاپ سنگی فارسی است. گرچه پژوهش‌ها در باب هنر تصویرگری در کتاب‌های چاپ سنگی با پژوهش‌های پراکنده‌ای در حدود هفتاد سال پیش آغاز شد، ولی این پژوهش‌ها هرگز ساختارمند، بسنده و عمیق نبوده‌اند. اما پژوهش‌های روشمند و همه‌جانبه با انتشار مقالات و کتاب‌های اُلریش مارزلف آغاز شد. از سال 1990م مارزلف طی یک پروژه 10 ساله، پژوهش سترگ و وسیعی بر تصویرسازی کتاب‌های چاپ سنگی فارسی آغاز کرد. حاصل تحقیقات او در قالب کتابی با عنوان Narrative Illustration in Persian Lithographed Books در سال 2001م منتشر و سال‌ها بعد، یعنی 1390، در تهران و به زبان فارسی با عنوان تصویرسازی داستانی در کتاب‌های چاپ سنگی فارسی منتشر شد. اهمیت کتاب به دلیل توجه به قصه‌ها، تجمیع و ساماندهی پژوهش‌های پیشین، دسترسی نامحدود به مجموعه‌های داخلی و خارجی و تدوین فهرست جامع است. همچنین مجموعه مقالات مارزلف در حوزه تاریخ چاپ ایران در سال 1394 تحت عنوان بيست مقاله در باب تاريخ چاپ سنگی در ايران منتشر شد که با استقبال پژوهشگران همراه بود. در مجموع پژوهش‌های مارزلف بر جهت‌دهی پژوهش‌های بعدی ایرانیان به‌خصوص در دو حوزه قصه‌شناسی و تصاویر چاپ سنگی تأثیرات سودمندی را داشته است. کتاب فرهنگ بصری شیعیان دوازده امامی ایران در دوره قاجار در کدام شاخه از پژوهش‌های مارزلف قرار می­‌گیرد و به بیان چه اطلاعاتی می‌پردازد؟ در ابتدا باید بگویم که بسط و گسترشِ مطالعه در زمینه تاریخِ هنر، یکی از موضوعاتِ حائز اهمیت در راستای دستیابی به گزاره‌‌های صحیح و دقیق و نیز رفعِ خلأهای اطلاعاتی و شکاف‌‌های معرفتی در حوزه فرهنگ و تمدن هر جامعه در دوره‌‌های زمانی گوناگون محسوب می‌‌شود. در این بین فرهنگِ شیعی، یکی از وجوه قابل‌توجه در عرصه پژوهشِ تاریخِ هنرِ ایران است و دوره قاجار به‌عنوان عصری حائز اهمیت قلمداد می‌‌شود، چراکه در یک کُنش و تعامل چندگانه میان هنرمندان، حامیان و مخاطبانِ آثارِ هنری، بیش از پیش باورهای شیعی بروز یافت. این جلوه‌‌نمایی تا حد زیادی در هنر نقاشی و از طریق رسانه‌‌های جمعی در گونه‌‌های مختلف آن از جمله نقاشی دیواری، نقاشی بر روی کاشی، نقاشی پشت شیشه، نقاشی بر روی پرده و نقاشی‌‌‌‌های چاپ سنگی در اختیارِ اقشار گوناگون قرار گرفت. در این راستا، پژوهش‌‌های متمرکز و جزئی‌‌نگر مبتنی بر مفاهیمِ شیعی در هنر نقاشی دوره قاجار، موضوعی است که ورود جدی پژوهشگران به آن را می‌‌طلبد. هرچند بررسی هنر دوره قاجار یکی از موضوعاتِ مورد توجه محققان داخلی و خارجی در چند دهه اخیر محسوب می‌‌شود، اما تاکنون به‌صورت متمرکز به بیان مهم‌‌ترین ویژگی‌‌های فرهنگِ بصری شیعی در این دوره به شیوه منسجم پرداخته نشده است. در این راستا، فرهنگ بصری شیعیان دوازده امامی در دوره قاجار که یکی از جدیدترین پژوهش‌‌های پروفسور اُلریش مارزُلف (انتشار یافته در 2019م) محسوب می‌‌شود تا حد زیادی به بیان مفهوم و مصداق‌‌های فرهنگِ بصری مورد توجه شیعیان در حوزه‌‌های گوناگون نقاشی‌‌های دوره قاجار اشاره داشته و بستر لازم برای پژوهش‌‌های بعدی را فراهم آورده است.   از راست:مصطفی لعل شاطری مترجم و اولریش مارزلف  منظور دکتر مارزلف از انتخاب عنوان فرهنگ بصری برای این اثر چیست؟ آیا انتخاب این عنوان از سوی شما بوده یا عیناً ترجمه عنوان پژوهش است؟ انتخاب فرهنگ بصری کاملاً با هماهنگی میان من و دکتر مارزلف انجام گرفته است چراکه در واقع بهترین اصطلاح برای ترجمه «The Visual Culture» محسوب می‌شود. با این حال، فرهنگِ بصری شیعیان دوازده امامی ایران، در بسیاری از رسانه‌های مختلف ثبت شده است، از نسخه‌های خطی، کتاب‌های چاپ سنگی و از طریقِ کاشی‌کاری و نقاشی‌های دیواری گرفته تا نقاشی لاکی، پشت شیشه و پرده‌هایی از داستان‌سرایان عامه (نقالان). این فرهنگ، به‌صورت گریزناپذیری به سطحی روایی مرتبط است که واقعه محوری آن دارای رنگ مذهبی است و آن عبارت است از شهادت بی‌رحمانه و ناجوانمردانه نوه حضرت محمد(ص)، امام حسین(ع) و یارانش در حماسه کربلا. فرهنگ بصری شیعی ایرانیان در دوره قاجار به‌صورت خاصی غنی بود و متعاقباً زمانی که مراسم مذهبی «بازی احساسی پارسی»، با عنوان تعزیه، با پدیدار شدن صنعت چاپ در ایران مقارن شد، اهمیت موضوعات شیعی چه به ‌صورت روایی و چه در سطح بصری افزایش یافت. نمودِ بصری گسترده از صحنه‌های برجسته‌ای که نمایانگر روایت‌های احساسی تجربیات تاریخی مذهب شیعه بودند، منجر به تولید دین‌داری عمومی شد که به ‌نوبه خود سهم قابل‌توجهی در شکل‌گیری استحکام و تقویتِ مذهب شیعه دوازده امامی را در ایران به همراه داشت. این کتاب از چه بخش‌­هایی تشکیل شده است و ویژگی ممتاز آن چیست؟ در بخش نخست پروفسور مارزلف گسترش تاریخی فرهنگِ بصری شیعه در دوره قاجار مورد نظر داشته و به وجوه آن اشاره‌­ای گذرا داشته است. پرده داستان‌‌سرایی (نقالی) و تصوراتشان (شبیه‌‌سازی) دومین بخش از این پژوهش را تشکیل می‌دهد که طی آن یکی از کهن‌ترین پرده‌های نقالی شناخته شده که متعلق به دوره زندیه است از سوی نویسنده مورد تحلیلی و ارزیابی قرار گرفته است. در بخش سوم دکتر مارزلف به کاشی‌‌های مصورِ امام‌‌زاده ابراهیم در شیراز نظر داشته و به صورت موردی به تدوام فرهنگ بصری شیعه مبتنی بر واقعه کربلا در بخش­‌های گوناگون این کاشی‌­کاری پرداخته است. در بخش دیگر این پژوهشگر آلمانی به جایگاه امام حسین(ع) و حضرت ابوالفضل(ع) به‌مثابه شخصیت‌‌های الگو در فرآیند فرهنگ بصری حاکم بر دوره قاجار اشاره داشته و به ارائه تحلیل‌هایی منسجم و علمی پرداخته است. تصوراتِ شیعی در کتاب‌‌های چاپ سنگی دوره قاجار عنوان بخش دیگر از این پژوهش است که با توجه به تسلط گسترده نویسنده بر حوزه چاپ سنگی، به صورت جامع مورد کنکاش قرار گرفته است و در بخش پایانی تحت عنوان تصورات شیعه فراتر از واقعه کربلا، پروفسور مارزلف به موضوعاتی همچون طومارهای شیعی و نیز حضور حضرت فاطمه(س) در تصویرسازی‌­های این دوره پرداخته است. با این حال ویژگی ممتاز این اثر بهره‌گیری از تصاویر بسیار باکیفیت و نیز گزینش دقیق آنها در متن است که در چاپ ترجمه آن نیز سعی شده است رعایت شود تا مخاطبان بتوانند بهترین استفاده را از آن داشته باشند. این پژوهش تا چه اندازه محققان خارجی و داخلی که درباره فرهنگ بصری شیعی دوره قاجار تحقیقی انجام داده‌اند را معرفی می‌کند. یکی از ویژگی‌های آثار پژوهشی مارزلف، دقت او در انتخاب منابع پژوهشی است، به این معنا که او به واسطه تسلط بر زبان فارسی و انگلیسی، همواره مرتبط­‌ترین و جدیدترین منابع را در آثار خود مورد استفاده قرار می‌دهد. در این اثر مارزلف با تسلطی کامل بر منابع، در عینِ خلاصه­‌گویی به بیان مطالب به صورت کامل پرداخته و نکته قابل توجه پژوهش او، ارجاعاتِ بسیار دقیقی است که در متن به آن اشاره داشته و فهرست کتابشناسی ارائه شده در پایان پژوهش از سوی او برغنای این پژوهش افزوده است، چنانکه می­‌تواند در حکم راهنمایی برای سایر پژوهشگرانِ حوزه هنرهای بصری دوره قاجار، به ویژه شاخه‌های رایج نقاشی این دوره، محسوب شود. به عنوان پرسش پایانی، نقطه قوت آثار دکتر مارزلف نسبت به آثار مشابه که سایر محققان غیر ایرانی به نگارش درآوردند در چیست؟ یکی از ویژگی‌های ممتاز پروفسور مارزلف، پیوند دیرینه او با ایران و مردم ایران است. شاید خالی از لطف نباشد که برای ملموس‌سازی این موضوع به نخستین دیدار خود با پروفسور مارزلف اشاره کنم. باوجود اینکه چندسال است که از طریق ایمیل با یکدیگر در تماس هستیم و همواره با صبر و حوصله به پرسش­‌های پژوهشی‌ام پاسخ می‌دهد، اما در اردیبشهت ماه امسال به واسطه حضور در نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، نخستین ملاقات حضوری من با او رخ داد و طرح ترجمه و انتشار این اثر نیز به همان زمان مرتبط می‌شود. با این حال، در همان نخستین برخورد بالواقع نمی‌توانستم میان رفتار او و رفتار یک ایرانی فرقی چندانی ببینم، به این معنا که او فرهنگ ایرانی را با روح خود ادغام کرده است. شاید شما هرساله پژوهش هایی را مشاهده کنید که از سوی پژوهشگران خارج از ایران در حوزه تاریخ هنر و ادبیاتِ عامه ادوار مختلف ایران منتشر می‌شود، اما نکته‌ای که می‌توان پس از مطالعه آثار آنان دریافت، نخست بیگانگی آنان با فرهنگ ایرانی و دیگری فاقد روح بودن نوشته آنان است. شاید از منظر آکادمیک اثر آنان چینش گزاره‌ها تاریخی در پی یکدیگر و در واقع دارای چهارچوب استاندارد پژوهشی باشد، اما فاقد هویت و روح است. به این معنا که بسیاری از این نویسندگان حتی برای یک بار نیز به ایران سفر نداشته و صرفا با خواندن مطالبی که در صحت آن گاه تردید است به شناختی از فرهنگ ایرانی دست یافته و بر اساس آن شالوده آثار خود را نهاده‌اند، اما ویژگی آثار مارزلف در این است، که هر سال به مدت یک ماه در ایران حضور دارد، در میان مردم رفت و آمد و به شهرهای مختلف سفر و در میان منابع آرشیوی و اسنادی به کاووش می­‌پردازد و به صورت مستقیم با فرهنگ کهن مردم ایران برخورد دارد، چنانکه او ایران را همواره وطن دوم خود قلمدا می‌کند و پژوهش‌های خود را مدیون مردم ایران زمین می­‌داند. از این رو هنگامی که قلم بر دست می‌گیرد با وسواسِ علمی خاصی که از آن برخوردار است، به خلق اثری می‌پردازد که پس از مطالعه آن خواننده متوجه نگارش آن از سوی یک پژوهشگر آلمانی نمی­شود و این رمزِ موفقیت و محبوبیت آثار او در میان اهل فرهنگ و هنر ایران محسوب می‌شود. کتاب «فرهنگ بصری: شیعیان دوازده امامی در دوره قاجار» نوشته پروفسور اولریش مارزلف به ترجمه مصطفی لعل شاطری در قطع رقعی، 100 صفحه(گلاسه و تمام رنگی)، به شمارگان 1000 و به قیمت 25000 تومان از سوی انتشارات مرندیز منتشر است. ]]> دین‌ Sat, 09 Nov 2019 04:50:08 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/282914/پژوهش-های-مارزلف-دارای-روح-انتقاد-محققانی-فرهنگ-ایرانی-بیگانه-اند اعلام فراخوان مقالات نهمین همایش ملی «غدیرپژوهی» http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/282964/اعلام-فراخوان-مقالات-نهمین-همایش-ملی-غدیرپژوهی بهروز همتی، دبیر اجرایی بنیاد بین‌المللی غدیر استان کرمانشاه در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) گفت: نهمین همایش ملی غدیرپژوهی و هفتمین همایش ملی نجات‌بخشی و آینده جهان با محوریت بنیاد بین‌المللی غدیر و بنیاد مهدویت فراخوان داده و از همه پژوهشگران و دانشجویان، اساتید و طلاب کشور برای مشارکت در این همایش‌ها دعوت کرده است.   او ادامه داد: علاقه‌مندان می‌توانند آثار و مقالات خود را تا 15 بهمن‌ماه از طریق پست الکترونیک به نشانی Bonyadekermanshah@gmail.com  و یا ا ز طریق پست پیشتاز به نشانی کرمانشاه، بلوار شهید مطهری غربی، روبروی بانک مسکن، بنیاد بین‌المللی غدیر و بنیاد فرهنگی مهدی موعود(عج) کرمانشاه به همراه فایل وُرد آن ارسال کنند.   همتی عنوان کرد: در این فراخوان مقالات ارسالی نباید در هیچ نشریه و یا همایش دیگری ارائه شده باشند و آثار برگزیده هر دو همایش تحت عنوان مجموعه مقالات برتر به صورت کتاب به چاپ خواهد رسید. مراسم اختتامیه همایش‌ها، 7 و8 اسفند ماه برگزارخواهد شد و علاقه‌مندان برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانند با دبیرخانه همایش با شماره 37218031 ـ 083 تماس حاصل کنند. ]]> دین‌ Sat, 09 Nov 2019 04:30:00 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/282964/اعلام-فراخوان-مقالات-نهمین-همایش-ملی-غدیرپژوهی کشف نکته‌هایی جدید درباره زندگی نجم‌الدین کبری در «تحفة‌الفقرا» http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/282732/کشف-نکته-هایی-جدید-درباره-زندگی-نجم-الدین-کبری-تحفة-الفقرا بهروز ایمانی، مصحح کتاب «تحفةالفقرا» در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) درباره مشکلات تصحیح این رساله گفت: اهالی نسخه‌شناسی همیشه تشنه نسخه‌های خطی هستند و همه‌جا را برای این کشف این متون نویافته جستجو می‌کنند. در جستجویی که در فهارس نسخه‌های خطی ترکیه داشتم به متن این رساله برخوردم. نسخه را به دست آوردم و متوجه شدم نکته‌هایی جدید درباره زندگی و عقاید نجم‌الدین کبری دارد و ابهاماتی را از زندگی او مشخص می‌کند و گفته‌هایی جدید به دست می‌دهد. او درباره ویژگی این رساله توضیح داد: این رساله نکته‌های بکری مانند اصطلاحات جدید از کرامات نجم‌الدین کبری ارائه می‌کند که در تذکره‌های عرفانی وجود ندارد، بنابراین برای اولین بار است که این سیره و منقبت‌نامه اصطلاحات را به ما می‌آموزد و راهنمایی می‌کند. برای مثال پسر نجم‌الدین کبری نخستین شناختنامه را درباره پدرش نوشته است که هم‌اکنون در دست نیست و این مهم‌ترین اطلاعاتی است که این کتاب به ما می‌دهد. از مرصادالعباد و تفسیر قرآن نجم‌الدین کبری نام می‌برد که این‌ها نکته‌های روشنگرانه‌ای هستند. به گفته ایمانی، این نسخه متعلق به قرن نهم است و نجم‌الدین کبری در قرن ششم می‌زیسته. این رساله در کتابخانه فاتح استانبول یافت شده و از لحاظ زبان ادبی واژه‌های گویشی زیاد در آن دیده می‌شود هرچند که از لحاظ کمیت چندان زیاد نیستند و در متون دیگر هم دیده می‌شوند ولی این‌ رساله نشان می‌دهد مولف ویژگی گویشی منطقه خود یعنی کازرون را دخالت داده است.   ایمانی همچنین در مقدمه این کتاب عنوان می‌کند: «پدر مؤلف، چنانچه خود نوشته، طریقت عجمی (حبیب عجمی) داشته و دائماً در خلوت به سر می‌برده است. عالم و عارف بوده و در مدت سی سال به درجه قطبی رسیده، و در آخر عمر چهل سال انزوا گزیده بوده است. در زمان جوانی چون به شیراز رسیده پس از چهل سال خلوت‌گزینی و بعد از وصول خطاب از خضر(ع) نسبت خود را با نجم‌الدین کبری اثبات و درست کرده است. هرگز با خلق اختلاط نمی‌کرده و بدین علت در شهرت اولاد او اندک خمولی راه یافته بوده است. او را در ملک و ملکوت اطلاع و تصرفی بود و جمله ائمه و مشایخ فارس، مرید و معتقد خدمتش بودند. نجم‌الدین کبری (540 - 618 ق) شخصی مشهور در عالم توصف است و درباره او بسیار نوشته‌اند و گفته‌اند و قصد مصحح در این کتاب ویراست کهن‌ترین شناختنامه نجم‌الدین کبری به زبان پارسی است. یعنی تحفةالفقرا حاوی اطلاعات نویافته این صوفی بزرگ و متضمن فواید متعددی درباره تصوف و خانقاهی است. مولف تحفةالفقرا معلوم نیست و حاجی خلیفه (دانشمند، تاریخ‌نگار و کتابنامه‌نویس سرشناس ترک در قرن یازدهم) نیز با آنکه از این رساله نام برده، به نام نویسنده اشاره نکرده است. اما با این وجود می‌توان گفت مولف این کتاب از اخلاف نجم‌الدین کبری به شمار می‌رود و احتمالاً به حیث همین ارتباط شماری از اهل معرفت از او درخواست کرده‌اند در سیرت شیخ نجم‌الدین تألیف کند. مولف در تألیف این رساله از آبشخورهای اصلی بهره برده است که اکنون دستنوشته‌های از آنها در دست نیست. همچون نسخه‌ای که شیخ قطب‌الدین فرزند نجم‌الدین کبری در سیرت پدر خود نوشته و یا کتاب لمعةالفقها و الفقرا که نام واصل و موصل از مریدان نجم‌الدین کبری در آن ثبت بوده است.» کتاب «تحفة الفقرا فی سیرة‌ الشیخ الاعظم، نجم الحقّ و الدّین احمد الکبری» (رساله‌ای کهن در شناخت نجم‌الدّین کبری)» تألیف ابن عفیف‌الدین با پژوهش و ویراست بهروز ایمانی در 130 صفحه به بهای 40 هزارتومان به تازگی از سوی نشر تمثال منتشر شده است.   ]]> دین‌ Fri, 08 Nov 2019 05:28:13 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/282732/کشف-نکته-هایی-جدید-درباره-زندگی-نجم-الدین-کبری-تحفة-الفقرا آغاز دومین جشنواره ملی مهدویت؛ امروز در قم http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/282940/آغاز-دومین-جشنواره-ملی-مهدویت-امروز-قم به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در قم، دومین جشنواره مهدویت به همت جهاد دانشگاهی واحد استان قم، مسجد مقدس جمکران، حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه (س)، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‎ها، مرکز تخصصی مهدویت، شهرداری قم، انجمن عکاسان قم و انجمن شعر آیینی در قم برگزار می‎شود.   محور این دوره از جشنواره با رویکرد فرهنگی و هنری و جامعه دانشجویی «زمینه‌سازی ظهور و تمدن نوین اسلامی» است.   در جشنواره امسال بخش‎هایی چون بخش ادبی، هنری و کتابخوانی به عنوان بخش‎های اصلی جشنواره در نظر گرفته شده است. آثار با محوریت زمینه‌سازی ظهور و تمدن‌سازی در زمینه فرهنگ و هنر مهدویت به دبیرخانه ارسال خواهد شد.   آئین رونمایی از پوستر این جشنواره امروز پنجشنبه ۱۶ آبان و در سالروز امامت امام زمان (عج) (نهم ربیع الاول) و با حضور آیت‌الله علوی گرگانی و مدیران عالی جهاد دانشگاهی برگزار می‎شود.   آیین رسمی افتتاحیه دومین دوره جشنواره ملی مهدویت ساعت ۱۳:۳۰ امروز در تالار عصر آفتاب مسجد جمکران برگزار می‌شود. ]]> استان‌ها Thu, 07 Nov 2019 07:50:32 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/282940/آغاز-دومین-جشنواره-ملی-مهدویت-امروز-قم مراسم سالگرد ارتحال علامه طباطبایی در قم برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/282924/مراسم-سالگرد-ارتحال-علامه-طباطبایی-قم-برگزار-می-شود به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در قم، سی و هشتمین سالگرد ارتحال مفسر قرآن آیت‌الله سیدمحمدحسین طباطبایی با سخنرانی سه مرجع تقلید در دارالقرآن علامه طباطبایی در قم برگزار می‌شود.   نخستین برنامه این بزرگداشت با همکاری مجمع عالی حکمت اسلامی شامگاه چهارشنبه 22 آبان‌ماه برگزار می‌شود. این برنامه با حضور آیت‌الله جوادی آملی و جمعی از اساتید علوم عقلی حوزه برگزار خواهد شد. در همین روز و در دومین برنامه مراسم بزرگداشت علامه طباطبایی و با همکاری انجمن اصول حوزه، آیت‌الله سبحانی در جمع اساتید سطوح عالی فقه و اصول سخنرانی خواهد کرد. در آخرین برنامه مربوط به سی و هشتمین سالگرد ارتحال مفسر قرآن آیت‌الله سید محمدحسین طباطبایی، آیت‌الله نوری همدانی هم به ایراد سخن می‌پردازد. این برنامه با همکاری انجمن علمی ارتباطات و تبلیغ حوزه شامگاه پنجشنبه 30 آبان ماه و برگزار خواهد شد. یادآوری می‌شود در حاشیه آخرین برنامه بزرگداشت علامه طباطبایی، تعدادی از شخصیت‌های موفق در عرصه‌های تبلیغی با لوح تقدیر و هدایا توسط آیت‌الله نوری همدانی تجلیل می‌شوند. ]]> استان‌ها Thu, 07 Nov 2019 07:32:05 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/282924/مراسم-سالگرد-ارتحال-علامه-طباطبایی-قم-برگزار-می-شود چرا نسخه‌های خطی تشیع اسناد مطالعات تاریخی نیستند؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/282674/چرا-نسخه-های-خطی-تشیع-اسناد-مطالعات-تاریخی-نیستند  خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) - مهسا کلانکی: محمدکاظم رحمتی، عضو هیات علمی بنیاد دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی و از پژوهشگرانی است که در سال‌های اخیر به صورت جدی به موضوع تحقیق در زمینه میراث مکتوب تشیع پرداخته است. او در این زمینه کتاب‌هایی مانند «متون و پژوهش‌­های تاریخی: مقالاتی در تاریخ اسلام و تشیع»، «مقالاتی در تاریخ امامیه و زیدیه»، «میراث فرهنگی زیدیان ایران و انتقال آن به یمن» و «عالمان امامی و مبنای رفتار سیاسی آنان در دورۀ صفوی» به نگارش درآورده است. این مولف و پژوهشگر معتقد است مشکلات بسیاری بر سر راه دریافت نسخه‌های خطی تشیع برای تصحیح وجود دارد و به این نسخه‌ها به عنوان اسنادی برای مطالعات تاریخی چندان توجه نکرده‌ایم. در مقاله‌هایتان به این موضوع اشاره کردید که میراث مکتوب شیعه آن چنان که باید تصحیح و منتشر نمی‌شود. اگر امکان دارد برایمان بیشتر توضیح دهید که چه ضعف‌ها و کاستی‌هایی می‌بینید که باید جبران شود؟ یک بخش کار این است که نسخه‌های خطی به ویژه فهرست نسخه‌ها، کمتر منبع آشنایی ما با منابع پژوهشی هستند و کمتر مورد بررسی برای مطالعات تاریخی قرار می‌گیرند. اطلاعاتی که در فهرست نسخه‌های خطی دیده می‌شود به ویژه در تملکات یا یادداشت‌هایی که روی نسخه‌ها نوشته شده با توجه به اینکه آرشیوهای رسمی ما از دوره‌های مختلف تاریخی از بین رفته و یا پراکنده شده است حکم اسناد آرشیوی را دارند.  در دوره قاجار نظام آرشیوی منظم‌تری داشتیم. حجم عظیمی از اطلاعات که در دل نسخه‌ها منعکس شده است می‌تواند چشم‌انداز جدید و حوزه مطالعاتی تازه‌ای را مطرح کند تا ما برای تصحیح انتقادی آثار نگاه جدیدتری به نسخه‌ها داشته باشیم. بعضی آثار در حوزه تشیع وجود دارد که آثار باقی‌مانده انگشت‌شماری است و در این زمینه مصحح با مرحله گزینش نسخه روبرو نیست. اما بعضی کتاب‌ها هستند که درسی و متداول است و دویست یا سیصد نسخه از آنها وجود دارد برای مثال کتاب کافی یا «تهذیب‌الاحکام». درباره این کتاب‌ها بخش‌هایی هستند که می‌توانیم نسخه‌های مادر را شناسایی به دلیل اینکه این کتاب‌ها در حوزه فقه یا حدیث مطرح است با کمک آن می‌توانیم به نسخه‌های مادر دست پیدا کنیم. به عنوان مثال برخی پرسش‌ها و مسائلی که درباره شیخ طوسی وجود دارد که شاید از این زاویه به آن توجه شود پاسخ‌های قابل تأمل درباره برخ اشکالات که به شیخ طوسی گرفته شده را بتوانیم به دست بیاوریم.   چه مشکلاتی بر سر راه تصحیح متون تشیع وجود دارد؟ با توجه اینکه نسخه‌های خطی تشیع زیاد است اما برای تصحیح آن‌ها مشکلات عملی وجود دارد. برای مثال یکی از مشکلات تأمین هزینه‌های لازم برای دسترسی به نسخه‌هاست. درست است که ما امروزه به لحاظ فنی بهتر می‌توانیم نسخه‌ها را در لوح فشرده تکثیر کنیم و در اختیار افراد قرار دهیم اما مشکل این است که ساختار کتابخانه‌ها سنتی است؛ یعنی با این تجهیزات آشنا نیستند یا در دادن نسخه‌ها هنوز خساست می‌ورزند و یا اینکه افراد امکان پرداخت هزینه را ندارند. برای مثال درباره کتاب کافی اگر قرار باشد فردی 50 نسخه را تهیه کند هزینه‌های آن خیلی کمرشکن می‌شود و از عهده محققان خارج است. حتی زمانی که پای موسسات بزرگ به میان می‌آید عدم همکاری کتابخانه‌ها با مشکلاتی مواجه می‌شود. علیرغم اینکه کتابخانه ملی، کتابخانه دانشگاه تهران و کتابخانه مجلس سعی می‌کنند به محققان کمک کنند اما بازهم مشکلات وجود دارد. کتابخانه ملی نسخه‌ها را به رایگان در درگاه خودش قرار می‌دهد یا کاری که در کتابخانه مجلس صورت گرفته نسخه‌ها سهل‌الوصول در اختیار پژوهشگران قرار گیرد اما بزرگترین مشکل است که اولاً در کتاب‌های آموزشی ما برای نحوه به کارگیری نسخه‌های خطی  در مطالعات تاریخی سرفصلی وجود ندارد. این موضوع درباره کتاب‌های مرجع شیعیان مانند نسخه‌های نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه آیا صدق می‌کند؟ درباره نسخه‌های خطی نهج‌البلاغه اگر بخواهیم مورد بررسی قرار دهیم کارهای خیلی خوبی می‌توان انجام داد و قدم‌های خوبی در این زمینه توسط مرحوم عبدالعزیز طباطبایی و مرحوم عطاردی برداشته شده است. منتها بزرگترین مشکل توجه به نسخه‌های خطی به عنوان اسنادی برای مطالعات تاریخی است که به آن چندان توجه نکرده‌ایم. به نظرتان متن درسی بیشتر باید در چه دوره‌ای تدوین شود؟ هم در دوره‌های کارشناسی، هم دانشگاهی و هم حوزوی. اما علی‌القاعده مورد پژوهش مراکز دانشگاهی باشد. برای مثال در رشته تاریخ ما تنها درسی که داریم اسناد و مدارک تاریخی است و این درس خیلی کلی و برای چهل سال پیش است و هم‌اکنون برای مثال تدوین منابع درسی باید تجدید نظرهایی صورت بگیرد. در حقیقت با تدوین این دروس می‌توان نشان داد که تاریخ تشیع تنها یک بخش از آن است و حوزه‌های گسترده‌تری را شامل می‌شود. مشکل دیگر موضوع نبود نقد و نقدپردازی در کتاب‌های دینی است. چون در حال حاضر کمیت کتاب‌های دینی به کیفیت آن برتری دارد. به عقیده شما نهادهای دولتی و خصوصی در این زمینه چه وظایفی دارند؟ آنچه مسلم است وظیفه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و نهادهای دولتی نیست که متولی این موضوع شوند. در حقیقت جامعه علمی باید به آن درجه از توان و آگاهی برسد که در مجلات نقد مقالاتی منتشر کند. نهادهای آموزشی و جامعه علمی است که باید به این مسئله واکنش نشان دهد. دولت در این زمینه نباید وارد شود. موضوعی سالها پیش مطرح شد به عنوان منشور اخلاقی نویسندگان. این قوانین و منشور می‌تواند در زمینه جلوگیری از نویسندگان برای انتحال و کتابسازی مفید باشد؟ تجربه عملی نشان داده است که کسی که می‌خواهد انتحال کند کاری به منشورهای اخلاقی ندارد و همه این‌ها حداقل‌های این مسائل را نشان می‌دهد. عملاً نیازمند این هستیم که جامعه خود نسبت به کتاب‌های منتشرشده حساسیت داشته باشد در غیر این صورت منشورهای اخلاقی تنها یک حداقل است. در پایان درباره اثر جدیدی که درباره شهید ثانی در دست دارید توضیح دهید.  این اثر مجموعه مقالاتی درباره شهید ثانی است که به زودی منتشر خواهد شد. جلد اول تحقیقات خودم است و جلد دوم ترجمه‌هایی است از دون استوارت. این کتاب حاصل دو دهه تحقیق درباره شهید ثانی است. این اثر در مرحله تدوین نهایی است و بر اساس این کارها پژوهش‌هایی که از نسخه‌های خطی استخراج شده سعی شده به زوایای پنهان و کمتر مورد توجه قرار گرفته درباره شهید ثانی پرداخته شود.   ]]> دین‌ Thu, 07 Nov 2019 05:32:26 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/282674/چرا-نسخه-های-خطی-تشیع-اسناد-مطالعات-تاریخی-نیستند هر کس کتابی دارد که مطالعه کرده آن‌را اهدا کند http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/282937/کس-کتابی-مطالعه-کرده-آن-را-اهدا-کند به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) حجت الاسلام والمسلمین سیدمحمدعلی آل‌هاشم نماینده معزز ولی فقیه در آذربایجان شرقی و امام جمعه تبریز در آستانه هفته کتاب درباره کتاب و کتابخوانی اهدای کتاب و نیت خیر کتابخانه سازی در خطبه‌های عبادی، سیاسی و فرهنگی نماز جمعه ۱۰ آبان ماه ۱۳۹۸ گفت: هیچ مقوله‌ای و هیچ وسیله‌ای جای کتاب را نمی‌گیرد. با کتاب مانوس باشیم و بعد از مانوس شدن خود، آن را در اختیار دیگران نیز قرار دهیم. وی در ادامه اظهار کرد: هر کسی در خانه کتابی دارد که آن را مطالعه کرده در خانه نگه ندارد آن را به کتابخانه‌های عمومی اهدا کند با همان یکی یکی کتاب‌ها است که وضعیت کتاب و کتابخوانی در کتابخانه و جامعه رونق می‌یابد. سیدمحمدعلی آل‌هاشم همچنین گفت: الحمدالله در زمینه کتابخانه سازی، خیرین بسیار خوبی در استان داریم که وارد این حوزه شده‌اند در کنار کتابخانه مرکزی تبریز خیر محترمی کتاب خانه‌ای ساخته و بیش از هشت میلیارد برای آن هزینه کرده است که کار بسیار عظیم فرهنگی، بزرگ و خوبی است و از او تشکر می‌کنم. ]]> دین‌ Wed, 06 Nov 2019 16:31:18 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/282937/کس-کتابی-مطالعه-کرده-آن-را-اهدا-کند «تفسیر سوره حمد»؛ مهم‌ترین اثر باقیمانده از امام حسن عسگری(ع) http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/282939/تفسیر-سوره-حمد-مهم-ترین-اثر-باقیمانده-امام-حسن-عسگری-ع حجت‌الاسلام محمد خامه‌گر، عضو هیئت علمی گروه قرآن و مطالعات اجتماعی پژوهشکده اسلام تمدنی در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، ضمن تسلیت سالروز شهادت امام حسن‌بن علی‌العسگری(ع)، درباره به امامت رسیدن یازدهمین امام شیعیان، عنوان کرد: ایشان فرزند امام هادی(ع) است و پس از شهادت پدر بزرگوارشان در سال ۲۵۴ قمری به امامت رسیدند. امام هادی(ع) در وصف فرزند خویش می‌فرمایند: «فرزندم ابومحمد، اصیل‌ترین چهره‌ خاندان نبوی و استوارترین حجت است. او بزرگ فرزندانم و جانشین من است و امامت و احکام آن به سوی او بازمی‌گردد.» این استاد دانشگاه با اشاره به دوران زندگی امام حسن عسگری(ع) اظهار کرد: هنگامی که امام حسن عسگری(ع) در دوران طفولیت به سر می‌برد، متوکل، پدرش امام هادی(ع) را به شهر سامراء منتقل کرد، لذا آن حضرت از کودکی در سامرا بودند. از داستانی که از دوران کودکی آن حضرت نقل شده است مشخص می‌شود که آن حضرت از همان ابتدا از علمی الهی برخوردار بوده‌اند. وی افزود: سال‌های امامت ایشان در شهر سامرا و غالباً تحت کنترل شدید خلفای عباسی سپری شد به نحوی که ارتباط آن حضرت با شیعیان بسیار محدود و تنها به وسیله وکیلان خاص آن حضرت صورت می‌گرفت. ایشان پدر حجت خدا بر زمین، امام زمان عجل الله فرجه الشریف است. عضو انجمن قرآن پژوهان حوزه علمیه قم درباره چگونگی شهادت امام حسن عسگری(ع) توضیح داد: آن حضرت در هشتم ربیع‌الاول سال ۲۶۰ هجری به وسیله زهری که به دستور معتمد خلیفه چهاردهم عباسی به ایشان خورانده شد به شهادت رسیدند و در سامرا، کنار پدر بزرگوارشان امام هادی(ع) به خاک سپرده شدند. وقتى امام عسگرى(ع) رحلت کردند، صداى شیون و فریاد همه جا را فرا گرفت. مردم فریاد مى‌زدند: ابن الرضا رحلت کرد. آنگاه براى تدفین آماده شدند، بازار سامرا به حال تعطیل درآمد و هنگام رحلتش هاله‌اى از غم و بهت‌زدگى فضاى سامرا را فرا گرفت. وی همچنین با اشاره به وضعیت سیاسی زمان امام حسن عسگری(ع) بیان کرد: امام حسن عسگری(ع) تحت فشارها و محدودیت‌های زیادی از طرف خلفای عباسی زندگی می‌کرد، چرا که در آن دوران شیعه بـه صورت یک قدرت عظیم در عراق درآمده بود و این باعث می‌شد که خلفاء احساس خـطر کنند. روشن است که امام عسگری(ع) همانند سایر امامان، در صورت داشتن اختیار و آزادی، نه سامرا بلکه مدینه را برای زندگی انتخاب می‌کردند. در واقع اقامت طولانی ایشان در سامرا جزء نوعی بازداشت از طرف خلیفه قابل توجیه نیست. به همین جهت از امام خواسته بودند حضور خود را در سامرا، به طور مداوم به آگاهی حکومت برساند؛ چنان که طبق نقل یکی از خدمتکاران امام، آن حضرت هر دوشنبه و پنجشنبه مجبور بود در دارالخلافه حاضر شود.   حجت الاسلام خامه گر عنوان کرد: امام حسن عسکری(ع) توصیه‌هایی به شیعیان داشتند، از جمله اینکه به شیعیان می‌فرمودند: دوستی نیکان نسبت به یکدیگر برایشان فضیلت است و بغض بدکرداران نسبت به نیکان‌ زیور و زینت آنان است، لیکن بغض نیکان نسبت به بدکاران مایه‌ خواری بدکاران است. همچنین در جای دیگر اشاره کرده‌اند به این نکته که همه‌ پلیدی‌ها در خانه‌ای گذارده شده و کلید همه‌ی آنها، «دروغ» قرار داده شده است. همچنین امام حسن عسگری(ع) به شیعیان می‌فرمود: همانا رسیدن به خدا، سفری است که جز با شب زنده داری‌ نمی‌توان به آن دست یافت.   وی درباره رساله‌ها، نامه‌ها و آثاری که از امام حسن عسگری(ع) باقی مانده توضیح داد: مهم‌ترین اثر باقیمانده از امام حسن عسگری(ع)، کتاب تفسیر سوره حمد و قسمتى از سوره بقره است که این کتاب تفسیرى است که  به روایات امام عسگرى(ع) نسبت داده شده است.   این استاد حوزه علمیه با معرفی کتاب‌های مفیدی که در مورد امام حسن عسگری(ع) ارائه شده و در دسترس است، گفت: نگرشی کوتاه بر زندگانی امام حسن عسگری(ع)، (پدیدآورنده: واحد تحقيقات مسجد مقدس جمکران)، اخلاق عسگری (پدیدآورنده: غلام جیلانی اعظمی)، چهل حكايت از زندگی امام حسن عسگری(ع) (پدید آورنده: ناصر نادری)، نکاتی پیرامون مقام و منزلت امام حسن عسگری(ع)(پدیدآورنده: سیدمحمدرضا طباطبایی نسب)، مباحثی پیرامون سیره امام یازدهم حضرت حسن عسگری(ع)(پدیدآورنده: سيدمحمدرضا طباطبايی نسب) و روایت داستانی زندگی امام حسن عسگری(ع) (پدیدآورنده:  فاطمه مستغنی) از جمله کتاب‌های مفید درباره امام حسن عسگری(ع) است که در اختیار علاقه‌مندان قرار دارد. ]]> دین‌ Wed, 06 Nov 2019 11:42:02 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/282939/تفسیر-سوره-حمد-مهم-ترین-اثر-باقیمانده-امام-حسن-عسگری-ع تبلیغ دین در سایه تفسیر قرآن از شیوه‌های تبلیغی امام حسن عسگری(ع) بود http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/282932/تبلیغ-دین-سایه-تفسیر-قرآن-شیوه-های-تبلیغی-امام-حسن-عسگری-ع حجت‌الاسلام والمسلمین محمدعلی مهدوی‌راد، محقق، پژوهشگر و استاد دانشگاه در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، درباره سیره امام حسن عسگری(ع) گفت: روزگار امام حسن عسگری(ع) به لحاظ تاریخی برای شیعه روزگار خاصی است و تقریباً از زمان امام موسی بن جعفر(ع)، شیعه موقعیت خاص اجتماعی و سیاسی گسترده پیدا می‌کند و بخاطر روشنگری‌ها و هدایت‌آفرینی‌ها که امام چهارم داشتند و به لحاظ موقعیت فرهنگی، فقهی و اجتماعی صادقین(ع) و امام موسی بن جعفر(ع)، شرایط به گونه‌ای می‌شود که حاکمیت به شدت هراس داشتند که اهل بیت(ع) به پا خیزند و قیام کنند و ماجرا را بدست گیرند. وی اظهار کرد: در دوران امام رضا(ع) حکومت مجبور می‌شود، ولایت عهدی ظاهری را به امام(ع) بسپارد و ایشان را مطرح کند و امام عملاً در فضای فکری و علمی زمان وارد می‌شود. بعد از امام رضا(ع) فرقه ساخته شده شیعی نداریم و در دوران امام حسن عسگری(ع) تقریباً در تمام جهان اسلام هرجا شیعه وجود داشت به مرکزیت امام(ع) متصل بوده و این یک ماجرای بسیار عجیب و حیرت‌آور است که ائمه به راه انداختند. این پژوهشگر در پاسخ به این پرسش که امام حسن عسگری(ع) در دوران اسارت چگونه مذهب خود را تبلیغ می‌کردند، عنوان کرد: امام حسن عسگری فقط 6 سال دوران حکومتشان به طول انجامیده ولی در همین روزگار کوتاه با تمام شیعیان جهان اسلام در ارتباط بوده در حالیکه بخش اعظمی از همین زمان را نیز در پادگان بوده‌اند و اینکه به عسگری معروف هستند به همین دلیل است که در پادگان حضور داشتند و زندانی بودند آن هم در شرایطی که حاکمیت زمان تقریباً از امام رضا(ع) به بعد دربان‌های حکومتی ائمه را از غیر عرب می گذاشتند به خیال اینکه اگر عرب باشند با این‌ها ارتباط برقرار می‌کنند و با اخلاق الهی که دارند آنها تحت تأثیر قرار می‌گیرند و البته همین گونه نیز می‌شد و عجیب است که امام از داخل همان پادگان و از طریق همان زندان‌بان‌ها با بیرون و جهان اسلام ارتباط برقرار می‌کردند و این ارتباط به گونه‌ای بوده که زمانی شخصیت جلیل‌القدری از نیشابور خود را به سامرا می‌رساند و با رابطین ارتباط برقرار می‌کند و امام(ع) پس از اینکه سؤال ایشان را پاسخ می‌دهند، می‎فرمایند چرا رنج می‌کشید و این همه راه را طی می‌کنید، ما در بیهق وکیل داریم و از این به بعد با ایشان ارتباط برقرار کنید و در نیشابور نیز ایشان وکیل داشتند. در مدت 6 سال امام(ع) به تمام فضای اسلامی که جهان شیعه وجود دارد اشراف داشتند و برای آنها خوراک فکری تهیه و عرضه می‌کردند و به کمک شاگردانشان جریان سیاسی و فکری را هدایت می‌کردند. وی با بیان اینکه تبلیغ دین در سایه تفسیر قرآن یکی دیگر از شیوه‌های تبلیغی امام بود، افزود: چند نکته در زندگانی امام حسن عسگری(ع) و تداوم حرکت روشنگرانه ائمه(ع) مهم است، یکی تکیه بر قرآن و عرضه قرآن به عنوان مرجعیت فکری است و امام حسن عسگری(ع) قطعاً تفسیر هم داشته‌اند و آنچه از این کتاب در اختیار ما هست بخش اندکی از آن است و در این که از امام(ع) باشد گفت‌وگو بسیار است، اما اصل اینکه ایشان تفسیری داشته‌اند قابل انکار نیست. حجت‌الاسلام والمسلمین مهدوی‌راد به مسئله امامت به عنوان نکته بعدی اشاره و تصریح کرد: دو عنصر ثقل اکبر و ثقل اصغر که پیغمبر(ص) و ائمه در تداوم آن تلاش کردند به عنوان دو جریان در مقابل جریان خلافت همیشه روشنفکری شده تا هم قرآن به عنوان کتاب هدایت برای مردم معلوم باشد و هم سنت رسول الله(ص) و سنت ائمه، در واقع ائمه(ع) همواره تلاش کرده‌اند به مردم بفهمانند که قرآن کتاب هدایت و آیاتش راهنماهای هدایت است و سنت رسول الله(ص) و آیات قرآن برای عمل است، لذا امام حسن عسگری می‌فرمودند، سبک زندگی افراد باید نشان دهد که شیعه ما هستند. وی تأکید کرد: نکته مهم دیگر که جامعه کلان ما به آن نیاز دارد، تعامل انسانی با همه جریان‌های فکری است، یعنی ائمه(ع) از علی(ع) تا امام حسن عسگری(ع) همیشه تأکید می‌کردند که حق با من است اما بلوا راه نمی‌انداختند و مردم را به تقوای الهی و کوشش و تلاش و اجتهاد بالله تشویق می‌کردند. این استاد دانشگاه در رابطه با میراث مکتوب منسوب به امام حسن عسگری(ع) اظهار کرد: چند گونه میراث از امام(ع) در مجموعه‌های کتابشناسانه وجود دارد که متأسفانه بدست ما نرسیده است. از امام حسن عسگری(ع) تفسیری وجود داشته که بسیار مفصل و مهم بوده که در اختیار ما نیست. همچنین امام(ع) مجموعه‌ای داشته که حلال و حرام‌ها در آنجا گزارش شده که در دسترس قرار ندارد، اما وصیت‌ها و کتاب‌ها و رساله‌های کوچک در میان میراث ائمه برای ما باقی مانده از جمله مجموعه ای که راوی جلیل القدر، احمدبن اسحاق که در غرب کشور مدفون است از امام گزارش کرده که بسیار قابل توجه است و محتوا و هم‌آمیختگی آن با قرآن مهم است. وی تصریح کرد: در نهایت رساله و رسالت امام حسن عسگری(ع) در تداوم رسالت امامان پیشین تأکید بر قرآن و سنت دارد و تأکید بر اینکه قرآن و سنت میراثی برای عمل کردن و زندگی را با آنها رنگ خدایی و علوی زدن است و صرف خواندن و رفتن نیست.   ]]> دین‌ Wed, 06 Nov 2019 07:17:52 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/282932/تبلیغ-دین-سایه-تفسیر-قرآن-شیوه-های-تبلیغی-امام-حسن-عسگری-ع انتشار کتاب دیجیتال «اسلام و مسلمانان» در آلمان http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/282874/انتشار-کتاب-دیجیتال-اسلام-مسلمانان-آلمان به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)،  پلت‌فرم آنلاین «خدمات رسانه‌ای برای ادغام» به تازگی کتابی برای معرفی اسلام و مسلمانان در ۲۲۸ صفحه منتشر کرده است. این کتاب که توسط کارشناسان خبره تهیه شده، شامل آمارها، حقایق و اطلاعات مهم درباره اسلام و مسلمانان است. در سال‌های اخیر، سوالات زیادی درباره دین جهانی اسلام، مسلمانان، اسلام‌گرایی و اسلام‌هراسی در آلمان مطرح شده است. پلت‌فرم آنلاین «خدمات رسانه‌ای برای ادغام» با انتشار این کتاب سعی کرده است تا به این سوالات پاسخ دهد. این پلت‌فرم آنلاین، اطلاعات مربوط به مهاجران، پناهجویان و ادغام را برای انتشار در رسانه‌ها منتشر می‌کند. هدف اصلی مسئولان این پلت‌فرم آنلاین این است که  کتاب «اسلام و مسلمانان» به مرجعی برای کار روزنامه‌نگاران و تحلیل‌گران آلمانی تبدیل شود. به همین دلیل، آنها سعی کرده‌اند تا اطلاعات جامعی از مسلمانان جهان و اروپا در این کتاب جمع‌آوری کنند. اصول دین، تاریخ اسلام، پیدایش مساجد، ممنوعیت پوشیدن روسری و برقع، گروه‌های افراطی، فهرست انجمن‌ها و سازمان‌های اسلامی و همچنین پیش‌بینی کارشناسان درباره وضعیت آینده مسلمانان در آلمان و اروپا، بخش‌هایی از این کتاب را تشکیل می‌دهند. در نگارش این کتاب، از نمودارها و نقشه‌های گرافیکی استفاده شده است. «دین جهانی اسلام»، «اسلام در اروپا»، «مسلمانان در آلمان»، «مسلمانان و مشارکت»، «اسلام در آلمان»، «شناخت اسلام»، «اسلامگرایی» و «اسلام‌هراسی» از فصول مختلف این کتاب است. علاقه‌مندان برای مطالعه فایل کامل کتاب اسلام و مسلمانان از طریق سایت زیر اقدام کنند: https://mediendienst-integration.de/fileadmin/Dateien/MDI_HBI_Neuauflage_Oktober_2019.pdf   ]]> دین‌ Tue, 05 Nov 2019 11:03:35 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/282874/انتشار-کتاب-دیجیتال-اسلام-مسلمانان-آلمان پیام امام علی (ع) در سازمان ملل طنین‌انداز است http://www.ibna.ir/fa/doc/report/282881/پیام-امام-علی-ع-سازمان-ملل-طنین-انداز به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) آیین افتتاحیه سومین «کنگره بین‌المللی امام علی (ع) پژوهی» امروز، ۱۴ آبان، با حضور پژوهشگران و نویسندگان مقالات در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد. در این مراسم مهمانانی از دانشگاه‌های ایران و خارج از کشور حضور داشتند. در ابتدای این کنگره حسینعلی قبادی، رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، به موضوع «ابعاد انسانی و جهانی پیام امام علی(ع) و وظیفه ما» پرداخت و بیان کرد: امام علی(ع) مصداق تامّ انسان کامل است. او نمونه اعلای شخصیت تربیت‌شده در دامان دین اسلام و تعالیم رسول گرامی(ص) است. امیرمؤمنان(ع) همراه پیامبر(ص) و پابه‌پای وی، در همین عالم ماده، مسیر سخت رسالت‌های دین جدید را پیمود. او قرآن را در حد کمال فهمید و معنا کرد. علی(ع) با عشق به قرآن و پیام وحیانی آن، خود را به اندازه و حدّ فهم از قرآن گستراند و تعالی بخشید و امروزه وظیفه ما نیز آن است که از ایشان سلوک فهم بیاموزیم، اهلیت و صلاحیت پیدا کنیم تا نوشته‌ها و گفته‌های امام علی(ع) با ما گفت‌وگو کنند. قبادی ادامه داد: او در تمام دوره مسئولیت خود همین‌گونه عمل کرد. در جنگ صفین به رأی عامه مردم گردن نهاد و از قدرت حکومت به عنوان «استدلال مافوق» استفاده نکرد. همچنین امام علی(ع) فرمود: خداوند از عالمان و دانایان و دانشمندان پیمان گرفته که در برابر ظلم ظالمان و گرسنگی گرسنگان سکوت پیشه نکنند، و رأی مردم را نیز یک معیار می‌دانست: «لَولا حضورُ الحاضِرِ و قیامُ الحُجّۀِ بوجودِ الناصِرِ، و ما أخذ َاللهُ عَلَی العُلَماءِ ألّا یُقارُّوا علی کِظّۀِ ظالِمٍ و لا سَغَبِ مظلومٍ». حضرت علی (ع) در برابر علم، تاریخ و جامعه فروتن است رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با بیان اینکه امیرمؤمنان این علم عظیم را مایه فخر و برتری نمی‌داند، اظهار کرد: حضرت در برابر علم، تاریخ و جامعه فروتن است و قوانین علمی و روال‌های اجتماعی را به رسمیت می‌شناسد و خطاب به فرزندش امام حسن(ع) در(خطبه ۳۱) می‌فرماید: «من تاریخ گذشته را به نحوی خواندم که گویی با آنان زندگی کردم ...» یا اینکه در جایی دیگر اشاره به اموری می‌فرمایند که در آینده رخ خواهد داد و آسمان آبستن آن امور است علی(ع) آن امور را در متن «آینده»‌ها می‌بیند و می‌شناسد درحالی‌که اکثر مردم اسیر زمین هستند و غرق در مسایل جاری از خواسته‌ها و آرزو‌های طول و دراز. قبادی ادامه داد: این نوع دانش از ماهیتی شگفت‌انگیز نشأت می‌گیرد. در نهج‌البلاغه مواضع فراوانی وجود دارد که دانش‌های اظهار شده در آن، رنگ و بوی دیگری دارد و گویی از انسان صادر نشده و ارمغانی آسمانی است! او از «ایمان»، تقوی، قرآن، تاریخ، بشر، انبیا، آدم‌ها، جوامع، حکومت و ... گونه‌ای سخن می‌گوید که برای شخص غیر پیامبر بی‌سابقه است. او با اشاره به موضوعات کنگره بیان کرد: موضوع اصلی کنگره، پدیده صلح در اندیشه و سیره امام علی(ع) «بازخوانی گفتمان با رویکردی جهانی ناظر بر چالش‌های امروز و طرحی برای فردا» است، این مسئله نشانگر قدرت آینده‌نگرانه و انسانی امام علی(ع) و آثار جاودانه آن امام همام به شمار می‌آید. امام علی(ع) در نهج‌البلاغه دعوت کرده است که قرآن را به نطق در بیاوریم. یعنی قرآن چطور با ما حرف بزند؟ باید از این گفتار امام درس بگیریم که اهلیت، آمادگی، صلاحیت و ظرفیت پیدا کنیم تا همچنین امام علی(ع) با ما حرف بزند.  کلام امام علی (ع) در دوران تصدی حاوی نکات بی‌شماری است حجت‌الاسلام والمسلمین سید سجاد علم الهدی، رئیس مرکز تحقیقات امام علی (ع) پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با اشاره به فرایند تشکیل شورای سیاست‌گذاری سومین کنگره بین‌المللی امام علی (ع) پژوهی بیان کرد: اندیشه و کلام امام علی (ع) در دوران تصدی حکومت بر جامعه اسلامی حاوی نکات بی‌شماری است که برای همه مسلمانان قابل استفاده است. این منبع حتی برای غیر مسلمانان نیز قابل بهره‌برداری است و همه دولتمردانی که دنبال حکومت جامع هستند می‌توانند از این منبع پرمحتوا توشه برگیرند. او با بیان این مطلب که امام علی(ع) عدالت را در پنج سال حکومت اسلامی خود برقرار کرد، گفت: امام علی (ع) نقشی متفاوت از سایر ائمه معصومین (ع) دارد. ایشان فرصت پنج ساله‌ای داشتند که بشریت طعم عدالت را احساس کنند. این سلوک و رفتار از خلال قضاوت‌ها و تصمیم‌گیری‌های کلی و جزئی و از جنگ‌های سه‌گانه ایشان به دست می‌آید. رئیس مرکز تحقیقات امام علی(ع) پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی بیان کرد: از جمله رفتار امام علی(ع) نگاه ایشان و برخورد ایشان با صلح است که در مکاتب دینی و غیر دینی مورد بررسی قرار گرفته است. خصوصاً در شرایط درون و بیرون که ما با چالش‌هایی مواجه است. نهج‌البلاغه سهم و رسالت مهمی در دنیای امروز دارد حجت‌الاسلام علم‌الهدی سپس به مراحل داوری و گردآوری آثار برای این کنگره اشاره کرد و افزود: با احساس این نیاز مرکز تحقیقات امام علی (ع) در راستای وظیفه پژوهشی خود تصمیم گرفت سومین کنگره امام علی (ع) را با موضوع فرهنگ صلح در سیره و اندیشه امام علی (ع) برگزار کند. این حرکت با تشکیل شورای سیاست‌گذاری کنگره آغاز و جلساتی تشکیل و محورهای همایش تعیین شد. با فراخوان بین‌المللی از محققان خواسته شد یافته‌های علمی خود را در محورهای پنج‌گانه تعیین شود و مقالاتی توسط کمیته علمی با زیرمحورهای مرتبط ارسال شود. پس از بررسی 180 مقاله حائز شرایط علمی شناخته شدند. در ادامه آیت‌الله سیدجمال‌الدین دین‌پرور، رئیس بنیاد بین‌المللی نهج‌البلاغه با اشاره به جایگاه نهج‌البلاغه در دنیای امروز گفت: نهج‌البلاغه سهم و رسالت مهمی در دنیای امروز دارد. متأسفانه با مشکلاتی که در دنیای امروز وجود دارد عدالت و خیرخواهی کم‌رنگ شده است. حضرت علی (ع) همواره سخن و سیره فرازمانی و فرامکانی داشته‌اند و مطالبی که در خطبه‌ها بیان کرده‌اند بسیار ممتاز است. او افزود: سیره و سلوک امام علی(ع) که فرازمانی و فرامکانی است می‌تواند راه‌حل این مشکلات باشد. خطبه‌ها و سخنان امام(ع) بسیار ممتاز است همچنان که سیره ایشان در راه استقرار مکتبی به دنبال آن بودند، ممتاز و ارزشمند است و این مکتب عبارت است از عدالت و انسانیت. امام علی(ع) با سخن و سیره خود در زمانی که در عالی‌ترین موقعیت سیاسی و اجتماعی را داشتند و افراد خطرناکی نیز در جامعه وجود داشتند، تلاش کرد که عدالت و انسانیت را تحقق ببخشد و معتقدم که امام علی(ع) حاکم عادلی بودند که به نسبت در زمان خود موفق بودند. به گفته آیت‌الله دین‌پرور، نیاز دنیای امروز به نهج‌البلاغه امیرالمومنین این است که این فرهنگ گسترش پیدا کند و در دنیای امروز نمونه‌‌هایی از افکار و سیاست و صدای امیرالمومنین در سازمان ملل بلند است و خوشبختانه جای این گسترش وجود دارد تا آنجا که 127 موسسه تحقیقاتی و انتشاراتی درباره نهج‌البلاغه در دنیا به تحقیق می‌پردازند. آیت‌الله دین‌پرور ادامه داد: این ندای عدالت و انسانیت در دنیا طنین‌انداز است و از ماورای حجاب زمان آمده تا به ما برسد، حتی در سازمان ملل نیز از پیام‌ امام علی(ع) استفاده شده و این مسئله نشان می‌دهد که پیام امام(ع) به جهانیان رسیده است. در سال ۱۳۸۲ با سازمان ملل مکاتبه شد و این طور نوشته بودند که عهدنامه مالک اشتر ثبت سازمان ملل شده است، اما دیدیم که بازتابی پیدا نکرد و آن زمان با دکتر ظریف تماس گرفتیم و در پاسخ گفتند که به این صورت نه، اما به گونه دیگری این اتفاق افتاده است. ایشان گفتند که در سال ۲۰۰۲ برنامه عمران ملل متحد به درخواست اتحادیه عرب، گزارشی را در مورد توسعه انسانی جامعه عرب تهیه و منتشر کرد. رئیس بنیاد بین‌المللی نهج‌البلاغه با تأکید بر اینکه ایران امروز نقش مهمی در گسترش فرهنگ امام علی (ع) دارد، تصریح کرد: پیام نهج‌البلاغه در هر مکانی اثر علمی خود را دارد. از این به بعد نوبت ما است که پیام را در کشور خود ساماندهی و به روز کنیم. در دوران امروز حوزه‌ها و دانشگاه‌ها باید تلاش کنند از این منابع استفاده و طرح‌هایی را پیاده کنند تا نهج‌البلاغه در دنیای امروز خودش را نشان دهد. علامه محمدتقی جعفری جلوتر از زمانش بود پایان‌بخش این نشست سخنرانی مهدی گلشنی، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره مقام علمی علامه محمدتقی جعفری از مفسران نهج‌البلاغه بود. او در این باره بیان کرد: علامه جعفری از یگانه‌های زمان بودند. او جامع علوم معقول و منقول و از لحاظ اخلاقی کم‌نظیر بود. به دلیل حسن سلوک در عرصه‌های زیادی وارد شد. علامه جعفری کتاب خاصی داشت به نام «حکمت اصول سیاسی اسلام» که در آن درباره صلح با دشمن از نگاه امام علی (ع) توصیه‌هایی کرده است. در این کتاب مقایسه‌ای میان فرمان امام علی (ع) به مالک اشتر و اعلامیه جهانی حقوق بشر صورت گرفته است. امام (ع) در این کتاب صفات یک زمامدار را برشمردند و منافع صلح را بیان می‌کنند. عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه علامه جعفری از زمان خودش جلوتر بود، افزود: علامه جعفری محسناتی داشت که برای زمان ما بسیار مورد نیاز است. یکی از دیدگاه‌های او مسئله وحدت حوزه و دانشگاه بود. با دانشگاهیان همنشینی می‌کرد و مکاتبات زیادی با دانشمندان مسلمان داشت. برای مثال گفت‌وگوهایی را با مرحوم پروفسور عبدالسلام فیزیکدان پاکستانی درباره فلسفه داشت. او ادامه داد: علامه جعفری افکار فلاسفه غرب را خوانده بود و درباره آن‌ها اظهار نظر می‌کرد به همین جهت همیشه توصیه می‌کرد که حوزویان علوم جدید را بیاموزند و مطالعه طبیعت یک وظیفه دینی است. به گفته گلشنی، علامه جعفری نخستین کسی بوده که درباره پوزیتیویسم تذکر داده است. این استاد دانشگاه در این باره گفت: یک نکته مهم از شخصیت علامه جعفری توجه به فلسفه بود. به عقیده علامه جعفری علم بدون فلسفه نیست و در تمام علوم سلسله مسائل فلسفی حاکم است. علوم تجربی پاسخگوی سوالات بنیادین نیست. علامه برای نشان دادن محدودیت‌های علم سوالات زیادی مطرح کرد که در حوزه و دانشگاه باید به دین و فلسفه توجه شود و وحدت این‌ها به ما حیات معقول می‌دهد. در پایان این مراسم از نویسندگان برگزیده مقالات سومین «کنگره بین‌المللی امام علی پژوهی» تقدیر شد.     ]]> دین‌ Tue, 05 Nov 2019 10:32:06 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/282881/پیام-امام-علی-ع-سازمان-ملل-طنین-انداز چگونه باید التزام نظری و التزام عملی به ولایت فقیه را فهمید؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/note/282788/چگونه-باید-التزام-نظری-عملی-ولایت-فقیه-فهمید خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) محمود فروزبخش(نویسنده و پژوهشگر): کتاب «عقلانیت و فقه سیاسی در تجربه تمدنی ایران اسلامی» اثر ذبیح الله نعیمیان در 728 صفحه توسط انتشارات مؤسسه امام خمینی(ره) به چاپ رسیده است. مهم‌ترین نقطه قوت اثر، همان چیزی است که در نام این کتاب هم قابل ردیابی است و در عنوان «تجربه» لحاظ شده است. این کتاب به نوعی از «تکوین» اشاره دارد و می‌گوید اندیشه سیاسی (یا به قول نویسنده کتاب سامان سیاسی) در تاریخ ایران اسلامی فراز و فرودهایی را طی کرده است که در مجموع رو به تکامل بوده است. در بخشی از این کتاب آمده است: «ایران اسلامی تجربه‌ای تمدنی را برای ما به ارمغان آورده است که می‌توان بر اساس آن دو منحنی تطور تاریخی ترسیم کرد: یکی ناظر به تجربه‌های سیاست مدنی و دیگری ناظر به تجربه‌های مدنیت سیاسی است.» این کتاب تنها به اندیشه‌های سیاسی بازیگران عرصه سیاست نگاه نمی‌کند بلکه به مخاطب می‌گوید که اندیشه سیاسی در زمان‌های گوناگون به صورت پیوسته در حال تحول و تطور بوده است. گستره تاریخی که نویسنده لحاظ می‌کند از دوران خلافت است و در آن صفویه به عنوان نقطه عطفی لحاظ شده است. پس از صفویه، نویسنده متوجه دوران قاجار می‌شود و به صورت مفصل به مقطع ماجراهای مشروطه می‌پردازد و به صورت مجزا یک فصل رابه آرمان عدالتخوانه و فصل مجزای دیگری را به الگوی پارلمانتیسم اختصاص می‌دهد و به نوعی ماجراهای حول مشروطه را در ذیل دو اندیشه تاسیس عدالتخانه و پارلمان می‌بیند. نویسنده معتقد است علمای مشروطه‌خواه و مشروعه‌خواه هر کدام به نحوی سعی داشتند در الگو مشروطه و پارلمان «تصرف» ایجاد کنند و این مهم را «راهبرد اقتباس» می‌نامد. کتاب در این زمینه به طور مفصل بحث می‌کند. پس از مطالعه این اثر متوجه می‌شویم که نظریه ولایت فقیه در نظام جمهوری اسلامی برآمده از تجربه تکاملی تمدنی اندیشه سیاسی شیعه است و برای رسیدن به «انسجام سیاسی» باید التزام نظری و التزام عملی به ولایت فقیه را فهمید. کتاب درست از این منظر «مشارکت وحدت گرایانه» در جمهوری اسلامی را مطرح می‌کند. ]]> دین‌ Tue, 05 Nov 2019 05:25:18 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/note/282788/چگونه-باید-التزام-نظری-عملی-ولایت-فقیه-فهمید اعلام فراخوان هشتمین همایش بین‌المللی فلسفه دین معاصر http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282840/اعلام-فراخوان-هشتمین-همایش-بین-المللی-فلسفه-دین-معاصر به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، به همت انجمن فلسفه دین، فراخوان هشتمین همایش بین‌المللی فلسفه دین معاصر با موضوع: «تنوع ادیان» اعلام شد. مبانی: توصیف تنوع ادیان در جهان تبیین تنوع ادیان در جهان (و مبانی معرفت‌شناختی و هستی‌شناختی و انسان‌شناختی آن) رویکردهای مواجهه با تنوع ادیان مسائل: تعریف دین و گستره تنوع ادیان تنوع ادیان و گفت‌وگوی بین‌دینی تنوع ادیان و تکلیف معرفتی تنوع ادیان و کثرت‌گرایی دینی تنوع ادیان و هدایت و حقانیت تنوع ادیان و وحدت متعالی ادیان تنوع ادیان و همزیستی مسالمت‌آمیز تنوع ادیان و تساهل و صلح جهانی تنوع ادیان و الهیات جهانی تنوع ادیان و اقلیت‌های دینی تنوع ادیان و سیاست تنوع ادیان و عرفان تنوع ادیان و آینده‌پژوهی رئیس همایش حمیدرضا آیت‌اللهی، دبیر علمی همایش رضا اکبری و مدیر اجرایی همایش محمدمهدی فلاح است. مهلت ارسال چکیده مقالات ۱۵ آذر ۹۸ و محل برگزاری مشهد است. علاقه‌مندان برای کسب اطلاعات بیشتر به اینجا مراجعه کنند. ]]> دین‌ Mon, 04 Nov 2019 11:15:36 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282840/اعلام-فراخوان-هشتمین-همایش-بین-المللی-فلسفه-دین-معاصر مودب: «روش‌های تفسیری» جای خالی بسیاری از تحقیقات دانشگاهی را پر می‌کند http://www.ibna.ir/fa/doc/report/282808/مودب-روش-های-تفسیری-جای-خالی-بسیاری-تحقیقات-دانشگاهی-پر-می-کند به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) نشست رونمایی، نقد و بررسی کتاب «روش‌‌های تفسیری» که با کوشش حجت‌‌الاسلام‌والمسلمین سیدرضا مودب و محمدرضا عزتی فردویی تألیف شده است، عصر روز گذشته ۱۲ آبان‌ماه در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد.  حجت‌الاسلام والمسلمین رضا مودب در این نشست بیان کرد: کتاب «روش‌های تفسیری» بر اساس سرفصل درسی است  که در مجموعه مرکز هماهنگی و توسعه پژوهش آموزش عالی تدوین شده است. این کتاب در قالب درسنامه موضوع روش‌ها را ارائه می‌دهد. امتیاز این کتاب به آثار مشابه این است که به صورت تفصیلی‌تر روش‌های تفسیر را مورد بحث و گفت‌وگو قرار داده است. نویسنده کتاب «مفردات قرآن کریم» با بیان اینکه اثر حاضر جای خالی بسیار از تحقیقات را پر می‌کند، افزود: همچنین در مورد روش‌‌های تفسیری که از جمله درس‌‌های مهم در مقاطع ارشد و دکتری است، به صورت درسنامه کتابی نداشتیم و در اینجا باید از آیت‌‌الله معرفت یاد کنم که بنیان‌‌گذار این اقدام بودند و این اثر نیز حاصل رهنمودهای ایشان است و سعی شده که موضوع روش‌‌های تفسیری در آن تحلیل شود. یک منبع آموزشی مهم درباره تفسیر قرآن کریم محمدرضا عزتی فردویی پژوهشگر و مولف دیگر کتاب در ادامه افزود: ضرورت بحث نقد این کتاب از این جهت است که این اثر از سوی وزارت علوم به عنوان یک منبع آموزشی برای رشته قرآن و حدیث در مقطع کارشناسی معرفی شده و ضرورت نقد و بررسی آن دوچندان است و امیدوارم این جلسات در رفع اشکالات این کتاب در چاپ‌های بعدی راهگشا باشد. وجه تمایز این اثر از کارهایی که انجام شده این است که تا قبل از این استادان به دنبال این بودند که هر بخش سرفصل از یک کتاب را مطالعه کنند. در فصل‌های این کتاب مباحث تاریخی و تاریخ تفسیر پرداخته شده و کار را برای استادان آسان کرده است. تا قبل از این کتاب، لازم بود که اساتید برای هر بخشی که می‌‌خواستند تدریس کنند، یک سرفصل از یک کتاب را می‌‌دیدند که نوعی پراکندگی ایجاد می‌‌شد و از این روی، تألیف کتاب کار را برای علاقه‌‌مندان آسان کرده است. عزتی فردویی ادامه داد: چون در این کتاب مقید به سرفصل بوده‌‌ایم، کمتر مسئله‌‌‌‌محوری در آن دیده می‌شود. همچنین تلاش شده که به برخی از ابهامات در حوزه روش‌‌های تفسیری پاسخ داده شود. برای نمونه یکی از مهمترین ابهامات این است که ببینیم خود روش چیست چراکه کسانی که در این حوزه قلم زده‌‌اند، هریک تعریف خاصی از روش ارائه کرده‌‌اند. دکتر بابایی ناظر اثر یک دیدگاه متفاوت دارد و از طرفی دکتر مودب نیز دارای دیدگاه دیگری هستند. دیدگاه دکتر مودب این بود که چون در علم تفسیر مبنا روی علمیت اسناد و مستندات است، لذا اینطور تعریف کرده‌‌ایم که روش‌‌های تفسیری راه‌‌کارهایی هستند که به مستندات علمی محصور باشند و آن‌ها نیز محدود به قرآن و عقل و روایات معصومان می‌‌شود و همچنین عرفان و کشف و شهود را نیز می‌‌شود به آن اضافه کرد. او ادامه داد: اما در سایر موارد نیز به عنوان گرایش‌‌های تفسیری هستند یا می‌‌توان در بحث ابزارها از آنها استفاده کرد. در تفسیر عرفانی نیز تا جایی که مفسر به ابعاد عرفانی می‌‌پردازد، گرایش عرفانی است، اما جایی که با منبع کشف و شهود وارد تفسیر می‌‌شود، می‌‌توان از آن به عنوان روش تفسیر عرفانی یاد کرد. همچنین از دیگر چالش‌‌هایی که در روش‌‌ها و گرایش‌‌های تفسیری وجود دارد، می‌توان گفت درباره اصطلاحات است که این اصطلاحات تا چه حد با هم تشابه یا تفاوت دارند. مثلا تفسیر عقلی و اجتهادی با یکدیگر چه تفاوت‌‌هایی دارند یا اینکه تفسیر عرفانی و تفسیر باطنی چه نسبتی با یکدیگر می‌‌توانند داشته باشند که به این موارد نیز پاسخ داده‌‌ایم. چون این کتاب برای تدریس در مقطع کارشناسی است، سعی شده که نظریات مختلف را نقل کنیم و قضاوت در مورد دیدگاه برگزیده را بر عهده دانشجو قرار دهیم. بیان مشکلاتی در ساختار  کتاب سپس حبیب‌‌الله حلیمی جلودار، استادیار گروه قرآن و حدیث دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه مازندران در این نشست بیان کرد: نکاتی که می‌گویم بر محتوای کتاب وارد نیست. مباحث این کتاب برای دانشجویان مقاطع کارشناسی، ارشد و دکتری مفید است و به غیر از فشردگی واژه‌‌ها باید گفت که بسط و توضیح مطالب در هر بند و درس بسیار مناسب است و عناوین موجود در متن نیز مرتبط و هماهنگ هستند. مطالب در موضوع مورد نظر جامع و جذاب و با اهمیت است و مطالعه آن نیز تفکر پژوهشی و نقادانه را ترغیب می‌‌کند. همچنین منابع کتاب کافی، معتبر و دسته اول هستند و تقدیم و تأخیر دروس نیز درست رعایت شده است، اما بررسی کتاب در سه محور ساختاری، محتوایی و نگارشی لازم است. محتوای کتاب روش‌‌ها و گرایش‌‌های تفسیری است و نه روش‌‌ها. مقدمه و فهرست مطالب و منابع خوب است، اما به پیشینه اشاره نشده است و شایسته بود به چند کتاب اشاره می‌‌شد. حلیمی بیان کرد: ترتیب دروس و نام آنها خوب است، اما در مورد فصل‌‌بندی می‌‌شود به پنج بخش تقسیم‌‌بندی شود؛ فصل اول: کلیات که دو درس باشد؛ فصل دوم: روش قرآن به قرآن که به سه درس تقسیم شود؛ فصل سوم: روش تفسیر روایی مشتمل بر سه درس باشد؛ فصل چهارم: روش تفسیر عقلی دارای سه درس باشد و گرایش‌‌های تفسیری نیز پنج درس دارد. البته در برخی موارد به گونه‌ای برخی نوشته‌ها کم شود و در تعریف اصطلاح تفسیر به واژگان کلی اکتفا شود. محتوای کتاب گویا و شیوا است اما کل کتاب برای یک ترم زیاد است. بحث روش‌‌ها و گرایش‌‌های تفسیری پیشینه درازی ندارد در پایان نشست فروغ پارسا، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با اشاره به تفاسیر قرآن بیان کرد: وقتی گزارش‌‌ها و آثار قرآنی را می‌‌بینیم، معلوم می‌‌شود که از سده‌‌های متقدم به این سو، بحث روش‌‌های تفسیری در لابه‌‌لای کتب علوم قرآنی مطرح می‌‌شود و در طبقات المفسرین به این بحث پرداخته می‌‌شود. برای نمونه، سیوطی در سده دهم در نوع هفتاد و هشتم از بحثی با عنوان معرفت یا شناخت شرایط مفسر دارد و در آنجا اندکی درباره بحث‌‌هایی که امروزه با عنوان روش‌‌های تفسیری مطرح می‌‌شود، صحبت می‌‌کند. پارسا ادامه داد: پیش از دوران معاصر نیز شاهد به وجود آمدن طبقات مفسرین هستیم که از جمله می‌‌توان به طبقات مفسرین داودی اشاره کرد که این نوع نگاشته‌‌ها سعی کرده‌‌اند که در خلال گزارش از احوال مفسران، اندکی به روش تفسیر آنها نیز بپردازند و به طور خاص در اوایل سده بیستم، با روش‌‌ها و گرایشات تفسیری مواجه هستیم و احتمالاً می‌‌توان گفت که طی نگارش کتاب گرایش‌‌های تفسیری در میان مسلمانان توسط ایگناز  گلدزیهر (اسلام شناس مجارستانی - متوفی 1921)، تفاسیر متقدم مسلمانان مورد ارزیابی قرار گرفته و گرایش‌های تفسیری را مشخص کرده است. این عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی بیان کرد: پس از گلدزیهر است که روش‌‌های تفسیری در جهان اسلام مطرح می‌‌شود و قرآن‌‌پژوهان روی این متد یا روش‌‌های تفسیری متمرکز می‌‌شوند. شاید بشود گفت ذهبی در کتاب التفسیر و المفسرون، که در چهار جلد به بحث از تاریخچه تفسیر می‌‌پردازد و همچنین سراغ روش‌‌ها و گرایش‌‌های تفسیری می‌‌رود. در این کتاب شاهد گرایش سلفیِ ذهبی هستیم که او تاریخ اسلام را به دو قسمت صحابه و پیامبر و دوران بعد تقسیم می‌‌کند. او ادامه داد: باب اول و دوم کتاب ذهبی معطوف به تفسیر در دوران پیامبر، صحابه و تابعین است و باب سوم نیز مفسران و گرایش‌‌های تفسیری آنها را بررسی می‌‌کند. در باب سوم، ذهبی تلاش می‌کند از تفاسیری که در اسلام نوشته شده، تقسیم‌‌بندی کند و اولین تقسیم‌‌بندی این است که تفاسیر را به تفسیر ماثور و تفسیر به رای تقسیم می‌‌کند. پارسا بیان کرد: بحث روش‌‌ها و گرایش‌‌های تفسیری پیشینه درازی ندارد و عموماً همه در این مسئله مانده‌‌اند که روش و گرایش تفسیری به چه معنا است و محققان این کتاب نیز تلاش کرده‌‌اند که به یک تعریف جامع دست یابند، ولی وقتی وارد حوزه تفسیر می‌‌شویم، می‌‌بینیم که چندان نمی‌‌توان یک تعریف جامع و مانع پیدا کرد. تعریفی که برای روش ارائه کرده‌‌اند این است که می‌‌گویند روش عبارت از مسیر یا فرایندی است که مفسر در فهم آیات، آن را دنبال می‌‌کند، و یا مستنداتی که مفسر در فهم و تفسیر از آن بهره گرفته است. بعد ادامه داده‌‌اند که این مستندات، همان منابعی است که مفسر از آن استفاده کرده و اگر این منابع را تقسیم‌‌بندی کنیم، منابع شناخت عبارت از قرآن، سنت، عقل و یا شهود می‌‌شوند. نویسنده کتاب «سیره پژوهی در غرب» تصریح کرد: بر اساس آن نیز مؤلفان آمده‌‌اند و روش‌‌های تفسیری را به روش قرآن به قرآن، تفسیر قرآن به روایت، تفسیر قرآن به عقل و تفسیر قرآن به عرفان تقسیم کرده‌‌اند. اما در همان صفحه هشت کتاب است که تفسیر عرفانی یک نوع گرایش معرفی شده است و این تمایز بین گرایش و روش، تعریف دقیق و مشخصی ندارد و مولفان نیز در همین کتاب، تفسیر عرفانی را به عنوان یک گرایش معرفی کرده‌‌اند.   ]]> دین‌ Mon, 04 Nov 2019 04:41:30 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/282808/مودب-روش-های-تفسیری-جای-خالی-بسیاری-تحقیقات-دانشگاهی-پر-می-کند نشست نقدکتاب «سه روحانی دگر اندیش؛ دولت آبادی، سنگلجی، حکمی زاده» http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282794/نشست-نقدکتاب-سه-روحانی-دگر-اندیش-دولت-آبادی-سنگلجی-حکمی-زاده به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، نشست نقد کتاب «سه روحانی دگر اندیش؛ دولت آبادی، سنگلجی، حکمی زاده» با حضور علیرضا ملایی توانی، محسن بهشتی سرشت و رضا دهقانی توسط پژوهشکده تاریخ اسلام برگزار می‌شود. این نشست یکشنبه ۱۹ آبان از ساعت ۱۶ الی ۱۸ در خیابان ولیعصر، خیابان شهید عباسپور، خیابان برادران، کوچه شهروز شرقی، پلاک ۹ برگزار می‌شود. ]]> دین‌ Sun, 03 Nov 2019 11:43:00 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282794/نشست-نقدکتاب-سه-روحانی-دگر-اندیش-دولت-آبادی-سنگلجی-حکمی-زاده وقف برای ترویج فرهنگ کتابخوانی انجام گیرد نه خرید کتاب http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/282660/وقف-ترویج-فرهنگ-کتابخوانی-انجام-گیرد-نه-خرید-کتاب حجت‌الاسلام والمسلمین سید هاشم حسینی، معاون فرهنگی اداره کل اوقاف وامورخیریه استان تهران در گفت‌و‌گو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، با بیان اینکه وقف کتاب در تمدن اسلامی از مهم‌ترین و کهن‌ترین کاربردهای وقف به شمار می‌رود، گفت: یکی از سنت‌های حسنه که در گذشته بین مردم به ویژه افراد فرهیخته جامعه، اهل علم و ادب و هنر رواج داشته، بحث کتاب و کتابخوانی بوده و بخش قابل توجهی از مؤلفان و نویسندگان مطرح، کتاب‌های خود را وقف می‌کردند و اجازه‌ انتشار آن را بدون دریافت بهایی به همه می‌دادند تا همگان بتوانند از علمی که داشتند استفاده کنند و از تألیفاتشان بهره‌مند شوند. وی ضمن معرفی انواع موقوفات اظهار کرد: برخی موقوفات وجود دارد که براساس آن مکانی به عنوان کتابخانه وقف شده تا محل مطالعه و کتاب خواندن یا محل نگهداری کتاب باشد تا مردم با مراجعه به آنجا بتوانند کتاب‌های مورد نیازشان را تهیه و مطالعه کنند و برگردانند. بخش دیگر موقوفات با عنوان موقوفات منفعتی در زمینه کتابخوانی صورت می‌گیرد، بدین صورت است که نه کتابی و نه کتابخانه‌ای وقف شده، بلکه یک واحد اقتصادی که در قالب‌های مختلف می‌تواند باشد و از زمین کشاورزی تا مجموعه درمانی و ورزشی را شامل می‌شود، قرار است تولید ثروت کند و از درآمد آن موقوفه به عنوان پشتیبان اقتصادی برای عموم جامعه یا برای قشر خاص خرید کتاب انجام شود. حجت‌الاسلام حسینی عنوان کرد: این وقف نیز دو نوع دارد، یک نوع موقوفات خاص و نوع دیگر عام است، البته همه موقوفات عام هستند و برای استفاده عموم اختصاص دارد ولی برخی موقوفات دارای شرایطی ویژه است، مثلاً خرید کتب فقهی که عنوان فقه در آن قید شده یا خرید کتاب برای دانشجویان رشته پزشکی یا مهندسی و ... در واقع قیدی دارد و باید برای یک عده خاصی یا با یک موضوعات خاصی خریداری شود و در اختیار آنها قرار گیرد، اینجا نه کتابخانه و نه کتاب وقف شده، اما از درآمد موقوفه هزینه تهیه کتاب برای یک عده از کسانی که به آن کتاب‌ها احتیاج دارند، تأمین می‌شود و هرسه نوع این وقف‌ها در سنت حسنه ما بوده و همچنان وجود دارد. وی بیان کرد: طبیعتاً مبنای همه چیز علم است و پیامبر گرامی اسلام از بین دو حلقه که یک گروه مشغول عبادت و گروه دیگر مشغول کسب علم و دانش هستند در گروهی قرار می‌گیرد که کسب علم و دانش می‌کنند، این نکته بیان کننده این است که علم، جایگاه والایی دارد، همچنین اگر بخواهیم اقتصاد کشور را درست کنیم به علم اقتصاد باید تسلط کافی داشته باشیم و در هر بخش اگر بخواهیم تولید مناسب داشته باشیم باید از دانش کافی برخوردار باشیم و اگر بخواهیم دانش‌آموزان بهتر داشته باشیم باید از دانش تربیت برخوردار باشیم، در واقع علم و دانش زیرساخت همه این‌هاست و نشر کتب و در اختیار داشتن کتاب‌های ارزشمند مسلماً نقش بسزایی در آگاهی‌بخشی و تأمین سرانه علم و دانش یک کشور دارد و با توجه به این موارد لازم است که واقفان و خیران توجه بیشتری به این موضوع داشته باشند زیرا توجه به این بخش زیربنایی می‌تواند همه نیازها را به دنبال خودش تأمین کند. معاون فرهنگی اداره کل اوقاف و امورخیریه استان تهران افزود: وقتی علم و دانش گسترش یاید طبیعتاً همه اقشار جامعه می‌توانند از آن بهره‌مند شوند و این زیرساختی برای آبادانی، توسعه، نشاط و بالندگی در جامعه خواهد بود که لازم است با تبلیغ رسانه‌ها و تبیینی که برای مردم می‌شود این فرهنگ به عنوان یک فرهنگ حسنه رواج پیدا کند و هرکس با هر توان می‌تواند در این حوزه واقف باشد. در بعضی از موقافات کسی که می‌خواهد این کار را انجام دهد، باید از درآمد بالایی برخوردار بوده و اموال زیادی داشته باشد، مثلا اگر کسی بخواهد بیمارستانی بسازد، باید درآمد بالایی داشته باشد تا بتواند این کار را انجام دهد، اما در بحث کتاب و کتابخوانی حتی با تهیه یک جلد کتاب می‌تواند آن را در اختیار عموم مردم قرار دهد تا همگان از آن بهره مند شوند. وی با اشاره به پایین آمدن سرانه مطالعه در جامعه، عنوان کرد: وقتی توجه مردم و گفتمان موضوعی در جامعه کمرنگ شود، طبیعتاً در امور خیریه هم کمرنگ می‌شود، وقتی کتابخوانی رواج داشته باشد، وقف برای کتابخوانی هم رواج دارد، در صورتی که اصل سرانه مطالعه کم شود، طبیعتاً توجه واقفان و خیران هم به آن حوزه کم خواهد شد، بنابراین باید بیشتر از اینکه نگران کتاب باشیم، نگران کتابخوانی باشیم. حجت‌الاسلام حسینی اظهار کرد: کتاب‌های بسیار خوبی وجود دارد که با استقبال مناسبی روبه‌رو نمی‌شوند که بخشی از آن بدلیل اقتضائات روز است و بخشی از مطالعات در قالب‌های دیگر غیر از کتاب انجام می‌شود، مثلاً در قالب کتاب‌های الکترونیکی و اطلاعات عمومی که در قالب‌های چند رسانه‌ای ارائه می‌شود و امروزه بخشی از کتابخوانی را تحت‌الشعاع قرار داده است. البته به عقیده بسیاری از فرهیختگان، اینها نمی‌تواند جای کتاب را بگیرد، طبیعتاً کتاب، رسانه خاص خودش هست که از پایه‌های علم است و هنوز در بسیاری از دانشگاه‌های معتبر دنیا مهمترین وسیله علم آموختن، بحث کلاس و کتاب است. وی با بیان اینکه بخشی از کم بودن مطالعه که ناشی از قیمت بالای کتاب‌هاست به وقف وابسته است، تصریح کرد: اما بخش دیگر نیازمند فرهنگسازی است که اگر بخواهیم از حمایت وقف به عنوان پشتوانه اقتصادی در این حوزه بهره‌مند شویم باید وقف برای ترویج فرهنگ کتابخوانی صورت پذیرد، نه برای خرید کتاب یا ساخت کتابخانه. معاون فرهنگی اداره کل اوقاف و امور خیریه استان تهران تاکید کرد: هرچیزی یک بسته‌بندی و شیوه‌ ارائه دارد، هر آنچه را که می‌خواهیم به مخاطب ارائه دهیم باید در یک قالب و شیوه‌ای مناسب ارائه دهیم، همان‌طور که اگر غذایی را در قالب نامناسب بسته‌بندی و ارائه کنیم مورد استقبال قرار نمی‌گیرد، اما اگر غذایی را که کیفیت مناسب دارد در بسته‌بندی خوبی قرار دهیم استقبال بهتری خواهد شد. بخش دیگر، بخش محتوای کتاب‌هاست که باید کسانی که در حوزه نویسندگی و تألیف کار می‌کنند و مجموعه‌های نظارتی مثل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که بر چاپ کتاب نظارت می‌کنند بیشتر دقت کنند و بخش دیگر جذابیت بخشیدن به صنعت چاپ است که اگر جذابیت داشته باشد، بخصوص برای قشر جوان و نوجوان می‌تواند مؤثر باشد. ]]> دین‌ Sun, 03 Nov 2019 05:27:30 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/282660/وقف-ترویج-فرهنگ-کتابخوانی-انجام-گیرد-نه-خرید-کتاب نشست «قرآن به منزلهٔ اثری ادبی» برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282720/نشست-قرآن-منزله-اثری-ادبی-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، نشست هشتاد و دوم سلسله نشست‌های علمی دراماتورژی قرآن کریم با موضوع: «قرآن به منزله اثری ادبی» (معرفی و ارزیابی آثار پروفسور مستنصر میر پیرامون قرآن و ادبیات) با حضور محمدحسن محمدی مظفر، عضو هیئت‌علمی دانشگاه ادیان و مذاهب و مترجم کتاب ادبیات قرآن برگزار می‌شود. این نشست سه‌شنبه ۱۴ آبان، ساعت ۱۸ در خیابان هنرستان، هنرستان ۲۰، مدرسه اسلامی هنر برگزار خواهد شد. ]]> دین‌ Sat, 02 Nov 2019 10:33:57 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282720/نشست-قرآن-منزله-اثری-ادبی-برگزار-می-شود سومین کنگره بین‌المللی امام علی(ع) پژوهی برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282718/سومین-کنگره-بین-المللی-امام-علی-ع-پژوهی-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، به همت مرکز تحقیقات امام علی علیه السلام و با همکاری بیست و چهار نهاد علمی، فرهنگی و مذهبی داخل و خارج کشور سومین کنگره بین‌المللی امام علی(ع) پژوهی با معرفی جایزه جهانی امام علی (ع) برگزار می‌شود.   موضوع این دوره از کنگره «فرهنگ صلح در اندیشه و سیره امام علی(ع)؛ بازخوانی گفتمان با رویکردی جهانی، چالش امروز، طرحی برای فردا» است. این مراسم روز سه شنبه ۱۴ آبان ماه در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار می شود. ]]> دین‌ Sat, 02 Nov 2019 10:31:48 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282718/سومین-کنگره-بین-المللی-امام-علی-ع-پژوهی-برگزار-می-شود نشست «بایسته‌های پژوهش در علوم قرآن و حدیث» برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282706/نشست-بایسته-های-پژوهش-علوم-قرآن-حدیث-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، نشست «بایسته های پژوهش در علوم قرآن و حدیث» با ارئه احمد پاکتچی در دانشگاه اصفهان برگزار می‌شود.   این نشست سه شنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۸ ساعت ۱۴ الی ۱۶ در دانشگاه اصفهان، دانشکده ادبیات، تالار صائب برگزار خواهد شد. ]]> دین‌ Sat, 02 Nov 2019 09:04:37 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282706/نشست-بایسته-های-پژوهش-علوم-قرآن-حدیث-برگزار-می-شود جدیدترین پژوهش‌‌ پروفسور اولریش مارزلف منتشر شد http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/282692/جدیدترین-پژوهش-پروفسور-اولریش-مارزلف-منتشر به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) بسط و گسترشِ مطالعه در زمینه تاریخِ هنر، یکی از موضوعاتِ حائز اهمیت در راستای دستیابی به گزاره‌‌های صحیح و دقیق و نیز رفعِ خلأهای اطلاعاتی و شکاف‌‌های معرفتی در حوزه فرهنگ و تمدن هر جامعه در دوره‌‌های زمانی گوناگون محسوب می‌‌شود. در این بین فرهنگِ شیعی، یکی از وجوه قابل‌توجه در عرصه پژوهشِ تاریخِ هنرِ ایران است و دوره قاجار به‌عنوان عصری حائز اهمیت قلمداد می‌‌گردد، چراکه در یک کُنش و تعامل چندگانه میان هنرمندان، حامیان و مخاطبانِ آثارِ هنری، بیش از پیش باورهای شیعی بروز یافت. این جلوه‌‌نمایی تا حد زیادی در هنر نقاشی و از طریق رسانه‌‌های جمعی در گونه‌‌های مختلف آن ازجمله نقاشی دیواری، نقاشی بر روی کاشی، نقاشی پشت شیشه، نقاشی بر روی پرده و نقاشی‌‌‌‌های چاپ سنگی در اختیارِ اقشار گوناگون قرار گرفت. هرچند بررسی هنر دوره قاجار یکی از موضوعاتِ مورد توجه محققین داخلی و خارجی در چند دهه اخیر محسوب می‌‌شود، اما تاکنون به‌صورت متمرکز به بیان مهم‌‌ترین ویژگی‌‌های فرهنگِ بصری شیعی در این دوره به شیوه منسجم پرداخته نشده است. در این راستا، اثر پیش رو که یکی از جدیدترین پژوهش‌‌های پروفسور اولریش مارزلف (انتشار یافته در 2019م) محسوب می‌‌گردد تا حد زیادی به بیان مفهوم و مصداق‌‌های فرهنگِ بصری مورد توجه شیعیان در حوزه‌‌های گوناگون نقاشی‌‌های دوره قاجار اشاره داشته و زمینه لازم برای پژوهش‌‌های بعدی را فراهم آورده است. امید است بامطالعه این اثر و الهام‌‌گیری از آن، ایده‌‌های نوینی برای محققین ایجاد شد. فصل­‌های این کتاب عبارت است از: گسترش تاریخی فرهنگِ بصری شیعه در دوره قاجار، پرده داستان‌‌سرایی (نقالی) و تصوراتشان (شبیه‌‌سازی)، کاشی‌‌های مصورِ امام‌‌زاده ابراهیم در شیراز، امام حسین(ع) و حضرت ابوالفضل(ع) به‌مثابه شخصیت‌‌های الگو، تصوراتِ شیعی در کتاب‌‌های چاپ سنگی دوره قاجار، تصورات شیعه فراتر از واقعه کربلا. کتاب «فرهنگ بصری: شیعیان دوازده امامی در دوره قاجار» نوشته پروفسور اولریش مارزلف به ترجمه مصطفی لعل شاطری در قطع رقعی، 100 صفحه(گلاسه و تمام رنگی)، به شمارگان 1000 و به قیمت 25000 تومان از سوی انتشارات مرندیز منتشر و در بیست و یکمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب مشهد (8 لغایت 15 آبان ماه)، رونمایی می‌شود. ]]> دین‌ Sat, 02 Nov 2019 07:23:48 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/282692/جدیدترین-پژوهش-پروفسور-اولریش-مارزلف-منتشر ​نقد و بررسی کتاب «روش‌های تفسیری» http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282685/نقد-بررسی-کتاب-روش-های-تفسیری به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، پژوهشکده مطالعات قرآنی با همکاری انجمن ایرانی مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی کتاب «روش‌های تفسیری» را رونمایی و نقد و بررسی می‌کند. در این نشست فروغ پارسا، دانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و حبیب‌الله حلیمی جلودار، دانشیار دانشکده الهیات دانشگاه مازندران ناقدان این جلسه هستند. حجت‌الاسلام والمسلمین سید رضا مودب، استاد دانشگاه قم و نویسنده و محمدرضا عزتی‌فردویی، مدرس دانشگاه قم و نویسنده نیز در این نشست حضور دارند. رونمایی از «روش‌های تفسیری» یکشنبه 12 آبان ساعت 13 تا 15 در سالن اندیشه پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار می‌شود. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در بزرگراه کردستان، خیابان دکتر صادق آیینه‌وند (64 غربی) واقع شده است. ]]> دین‌ Sat, 02 Nov 2019 06:59:27 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282685/نقد-بررسی-کتاب-روش-های-تفسیری انتشار سفرنامه خودمانی و طنزآمیز به خانه خدا http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282625/انتشار-سفرنامه-خودمانی-طنزآمیز-خانه-خدا به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از پایگاه خبری سوره مهر، محمد حسین قدمی، نویسنده با اشاره به کتاب «دو شهر عشق» که با محوریت سفرنامه وی به دو شهر مکه و مدینه نوشته شده است، گفت: سعی کردم تا این حوادث را گاه با زبان طنز و به منظور جذب مخاطب با نوشتاری کوتاه و مختصر روایت کنم. بخشی از حوادث درج شده در این کتاب به ماجراهایی بازمی‌گردد که برای افراد حاضر در کاروان رخ داده بود. از جمله این موارد، دزدیده شدن کیف پول یکی از همراهان در هنگام طواف و بوسیدن بخشی از کعبه بود. این دوست ما تعریف می‌کرد که ۲۰۰ دلار در کیف پولش بوده است. من این ماجرا را با تیتر «بوسه ۲۰۰ دلاری» روایت کردم. وی افزود: علاوه بر این، اتفاقات خاص دیگری هم برای ما رخ داد که تلاش کردم تا با رویات جذاب‌تر و در عین حال ساده، کتاب را برای مخاطب خواندنی کنم. به عنوان نمونه، ما آگاهی زیادی نسبت به شیوه نماز خواندن برادران اهل سنت نداشتیم. در یکی از وعده‌های نماز، من به جای اینکه در تشهد به همراه آنها باشم، ایستادم. در این زمان، یکی از شرطه‌ها مچ دستم را میان نماز گرفت و نگذاشت که به نمازم ادامه دهم. من این ماجرا را با عنوان «مچ‌گیری» تعریف کردم. نویسنده کتاب «دو شهر عشق» به حضور زنده‌یاد حجت‌الاسلام و المسلمین ابوترابی در این سفر اشاره کرد و افزود: یکی از اتفاقات خوب در این سفر حضور ایشان به همراه چهار بانویی بود که در دوران دفاع مقدس به اسارت درآمده بودند. در این سفر، دیدارهایی با این عزیزان دست داد. بخشی از خاطرات کتاب نیز مربوط به حضور حاج‌آقا ابوترابی در این سفر معنوی بازمی‌گردد. وی در پاسخ به این پرسش که چرا سبک طنز را برای نگارش سفرنامه‌ای برای مکه انتخاب کرده‌اید، گفت: سبک نوشتنم معمولاً بیشتر متمایل به طنز است. دوست دارم که عامیانه و خودمانی بنویسم. فکر می‌کنم نوشتن با این سیاق از حوادث رخ داده در سفری مانند رفتن به مکه و مدینه، برای خواننده جذاب‌تر است و البته متن اثر نیز کمی متفاوت‌تر از دیگر سفرنامه‌ها خواهد شد.   ]]> دین‌ Sat, 02 Nov 2019 04:31:45 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282625/انتشار-سفرنامه-خودمانی-طنزآمیز-خانه-خدا افتراق در میان امت اسلامی چگونه پدید آمد؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/book/282617/افتراق-میان-امت-اسلامی-چگونه-پدید-آمد به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در پیشگفتار کتاب نویسنده به این موضوع می‌پردازد که یکی از مهم‌ترین اتفاقات پس از رحلت پیامبر اسلام (ص) ظهور فرقه‌های متعدد و گرایش‌های گوناگون در جامعه اسلامی بوده است؛ فرقه‌هایی که هریک مدعی حقانیت خود و باطل بودن دیگر فرقه‌هاست. این تفرقه‌ها و اختلافات در طول تاریخ، در مواردی به تکفیر و مباح دانستن خون برخی از مسلمانان منجر شده است. البته این اختلافات از نگاه رسول گرامی اسلام (ص) دور نمانده و پیامبر رحمت از ایجاد فرقه‌های متعدد و انحرافات فراوان در درون دنیای اسلامی خبر داده بودند. برای مثال یکی از معروف‌ترین روایاتی که محدثان شیعه و اهل سنت در این باره نقل کرده‌اند، حدیث «افتراق» است که به روشنی از تقسیم شدن امت اسلامی به هفتاد و سه فرقه و گمراهی هفتاد و دو فرقه و نجات تنها یک فرقه، خبر داده است. کتاب پیش رو در پاسخ به گفتگوی آرام، به قلم یکی از متفكران وهابی به نام دکتر غامد، استاد دانشگاه امّ القری در مکّه مکرّمه، نگاشته شده است. گفتگوی آرام، مجموعه ای از گفتگوها و نامه‌هایی است که میان دکتر قزوینی و دکتر غامدی در مدت سه سال ردّ و بدل شده است. دکتر غامدی این مجموعه را پس از تحریف و حذف و اضافه‌های بسیار به نفع مذهب خود با عنوان یادشده چاپ و منتشر می‌کند. از این رو، دکتر قزوینی در ردّ کتاب یادشده، تمامی گفتگوهای انجام شده و نامه‌هایی را که میان دو طرف ردّ و بدل شده با کمال دقت و امانت داری با عنوان ماجرای گفت‌وگوی آرام، تدوین و منتشر کرده است.   این کتاب به صورت مستدل و مستند، نادرستی دیدگاه‌های وهابیان درباره شیعه را آشکار کرده است و اطلاعات ارزشمندی به خوانندگان ارائه می‌کند. در این کتاب به دیدگاه قرآن کریم درباره فرقه‌ها اشاره کرده و بیان کرده است: «قرآن کریم اصحاب را به دو گروه تقسیم می‌کند: گروهی از آنان را ستایش می‌کند و گروهی دیگر را نکوهش. انسانی که پیش داوری نداشته باشد و قلبش از هرگونه غرض‌ورزی پاک باشد، خود به خود پی می‌برد که باید به این گروه احترام بگذارد. لیکن داوری درباره عموم صحابه ایجاب می‌کند که همه آیات قرآنی را که درباره ایشان نازل شده است بررسی کنیم؛ زیرا در قرآن حکیم آیاتی به چشم می‌خورد که به روشنی نشان می‌دهد، گروه‌هایی از صحابه هستند که در اخلاق، خصلت‌ها، رفتار و کردار با گروه پیشین ناسازگاری دارند؛ همانند منافقان که رسول خدا (ص) را در طول زندگی‌اش رنج دادند. از این رو چنانچه منافقان، گروهی اندک و غیر تأثیرگزار بودند، به طور حتم قرآن تا این اندازه به آن‌ها توجه نمی‌کرد.» کتاب «ماجرای گفتگوی آرام میان عالم شیعی و وهابی» تألیف سید محمد حسینی قزوینی، ترجمه موسی دانش در 567 صفحه به بهای 64 هزارتومان توسط بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی منتشر شده است.     ]]> دین‌ Fri, 01 Nov 2019 04:30:00 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/282617/افتراق-میان-امت-اسلامی-چگونه-پدید-آمد توییت وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پی رحلت علامه سیدجعفر مرتضی عاملی http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/282582/توییت-وزیر-فرهنگ-ارشاد-اسلامی-پی-رحلت-علامه-سیدجعفر-مرتضی-عاملی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، سیدعباس صالحی در این توییت نوشت: «علامه و مورخ معاصر سید جعفر مرتضی العاملی یادآور بزرگانی چون آقا بزرگ تهرانی و به تنهایی یک موسسه بزرگ علمی بود. تالیف سیره پیامبر اعظم (ص) (۳۵ جلد)، امام علی (ع) (۵۳ جلد)، امام حسین (ع) (۲۴ جلد) و ده ها اثر ارزشمند دیگر با گستره نو فهمی‌ها و تتبع. سوگ فقدان او را به جامعه علمی و دینی تسلیت می‌گویم.» ]]> دین‌ Tue, 29 Oct 2019 12:21:44 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/282582/توییت-وزیر-فرهنگ-ارشاد-اسلامی-پی-رحلت-علامه-سیدجعفر-مرتضی-عاملی کتاب «پرچمدار کوچک من» منتشر شد http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/282527/کتاب-پرچمدار-کوچک-منتشر به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، کتاب «پرچمدار کوچک من» به نویسندگی فریده الیاسی شامل 60 خاطره و تجربه برگزیده مادران به همراه 10 خاطره تصویرسازی بوده که روانه بازار نشر کشور شده است. پژوهشگر این کتاب سمانه آتیه، دوست است که توسط خانه هم‌بازی دفتر مطالعات جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی تهیه و تولید شده و شامل تجربه‌های خلاق مادران برای تربیت حسینی کودکان است. کتاب «پرچمدار کوچک من» در مقدمه با نقد نگاه کلیشه‌ای رایج، که زمان توجه به مسائل دینی را سن تکلیف می‌داند، به درک مسائل معنوی از دوره کودکی تاکید دارد و با این پیش فرض که ماه محرم و صفر بهترین فرصت برای تربیت دینی کودکان قبل از رسیدن به سن تکلیف است، به سراغ مادران جوان رفته و با ثبت تجربه‌های خلاقانه آنان در زمینه تربیت حسینی، روش‌های نو و جدیدی را از زبان مادران به خواننده معرفی می‌کند. خواننده در این کتاب علاوه بر آشنایی با نحوه استفاده مادران از ابزار بازی و قصه در مواجهه با کودکان در موقعیت‌های مختلف، سبک زندگی انقلابی و عینی مادرانی را می‌بیند که از فعالیتهای اجتماعی خودشان باز نمانده‌اند و اعتقاد قلبی به رشد مادر و کودک در کنار هم دارند. هر چند خاطرات این مادران بر محوریت محرم و صفر بنا شده، اما با نگاه غیر مناسبتی می‌توانیم این تجربیات را دستمایه‌ای برای پیشرفت و تحول در مبانی و روش‌های فرزند پروری دینی برای تمام سال بدانیم. کتاب «پرچمدار کوچک من» در 80 صفحه با شمارگان 1500 نسخه به قیمت 120 هزار ریال در دسترس علاقمندان قرار دارد. ]]> دین‌ Tue, 29 Oct 2019 06:11:28 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/tolidi/282527/کتاب-پرچمدار-کوچک-منتشر مسیری تاریخی که با قلم جاویدان شد http://www.ibna.ir/fa/doc/report/282568/مسیری-تاریخی-قلم-جاویدان به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) هجرت امام رضا(ع) به ایران به عنوان یکی از بزرگترین رویداد مذهبی تاریخ ایران مسیری معنوی را به وجود آورده است. توجه به این مفاهیم در مسیر حرکت امام رضا(ع) اعم از پدیده‌های کالبدی، کاربری، فرهنگی، اجتماعی، طبیعی می‌تواند دستمایه نشر کتاب‌های بسیاری شود. از آنجا که این رویداد از جمله رویدادهای مهم در تاریخ ایران است، نویسندگان بسیاری در ایران و جهان تشیع این سفر را مکتوب و درباره آن آثاری را جاویدان کرده‌اند. «عیون اخبارالرضا علیه‌السلام» کتابی کهن و مهم برای شناخت سفر امام رضا (ع) یکی از کتاب‌های قدیمی که مسیر عبور امام رضا (ع) را بیان کرده است کتاب «عیون اخبارالرضا علیه‌السلام» نوشته شیخ صدوق است. درباره مسیرهای عبوری امام رضا(ع)، شیخ صدوق در کتاب «عیون اخبارالرضا علیه‌السلام» نوشته است که آن حضرت را از حجاز به سوی بصره عبور دادند و از آنجا حضرت را به اهواز بردند و از این شهر به سوی رامهرمز و از آنجا به سوی ارجان (بهبهان کنونی) حرکت دادند. شیخ صدوق در ادامه می‌نویسد: «امام رضا(ع) از بهبهان وارد استان جبل (لرستان فعلی) شدند و از آنجا به قم رسیدند و از آنجا به ری و از شهرری به نیشابور و از این شهر به توس و از آنجا به سرخس و از شهر سرخس هم وارد مرو پایتخت مأمون شدند.» اثری مهم برای شناخت جغرافیای تاریخی هجرت امام رضا (ع) در دوران معاصر نیز بسیاری از نویسندگان سفر تاریخی امام رضا (ع) را دستمایه خلق اثر کرده‌اند. یکی از نویسندگان جلیل عرفان‌منش است که کتابی با عنوان کتاب «جغرافیای تاریخی هجرت امام رضا (علیه‌السلام ) از مدینه تا مرو» نوشته است. این پژوهشگر مسیری که مأمون براى انتقال امام رضا (ع) از مدینه به مرو انتخاب کرده بود از دیدگاه جغرافیاى طبیعى، اجتماعى، سیاسى ومذهبى مورد بررسی قرار داده است . كتاب از مقدمه و شش بخش اصلى («از مدينه تا بصره»، «از بصره تا فارس»، «از فارس تا يزد»، «از يزد تا خراسان»، «خراسان» و «ولايتعهدى») و دو بخش فرعى («يادداشت‌ها» و «منابع و مآخذ») تشكيل شده است. به اعتقاد نگارنده در این کتاب ترسیم جغرافیاى تاریخى عزیمت امام رضا (ع) و حوادثى که در طول این سفر رخ داده یکى از دلایل روشن ماهیّت ولایتعهدی است که به بسیارى از پرسش‌ها و سوء تعبیرها درباره پذیرش آن از سوى امام علیه‌السّلام خاتمه می‌دهد. امام رضا(ع) در طول این سفر همواره دست به اقداماتى زد که  به افشاى اهداف مأمون از طرح ولایتعهدى و اعلام مواضع خود نسبت به پیشنهاد مأمون انجامید. این اقدامات از همان ابتداى سفر آغاز شد و در طول سفر هرگاه که فرصت مغتنم بود ادامه می‌یافت تا هنگامى که حضرت، به مرو رسید. این کتاب در سال 1376 توسط بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی منتشر شده است. ترسیم مسیر کاروان سیاسی - مذهبی امام رضا(ع) از نویسندگان دیگری که این مسیر را در کتابی مستقل بررسی کرده است علی اصغر سالاری است. او در کتاب «جاده ولادت (مسیر کاروان سیاسی ـ مذهبی امام رضا (ع))» مسیر حرکت امام رضا (ع) را اینگونه شرح می‌کند: «از مدینه تا مرو و وقوع رویدادهای گوناگون فرهنگی، اجتماعی و سیاسی در طول سفر است. مسیر هجرت امام علیه السلام به این شرح است: مدینه، مکه و برخی این شهر را مسیر هجرت نمی‌دانند (نباج، بصره، اهواز، اربق (اربک، ارجان، بهبهان (ابرکوه )، ابرقوه(ده شیر)، یزد، قدمگاه، خرانق، مشهد (رباط پشت بادام، نیشابور، قدمگاه نیشابور، ده سرخ، طوس، سرخس و سرانجام مرو ). در واقعه هجرت امام رضا (ع) به ایران، بارگاه امام رضا(ع) جاده‌های مورد استفاده، منزلگاه‌ها و توقفگاه‌های کاروان امام رضا (ع)، قدمگاه‌هاو سایر آثاری که بعد از تشرف حضرت به ایران ایجاد گردیده است. قدمگاه‌ها و سایر آثاری که بعد از تشرف حضرت به ایران ایجاد شدند را می‌توان در زمره زمینه‌های کالبدی مطالعه کرد. توجه به این بناها و فضاها و توسعه آنها با در نظر گرفتن ملاحظات و نیازهای معنوی و محیطی و انسانی ضروری است. همچنین آثار تاریخی و باستانی که در این محور معنوی قرار دارند، نیز جزء زمینه‌های کالبدی محسوب می‌شوند. تلفیق این اماکن با محور رضوی برای تقویت و تنوع بخشی به گردشگری مذهبی در جاده ولایت یکی از راهبردهای پیشروی این محور می‌باشد.» این کتاب توسط موسسه انتشاراتی و پژوهشی راویان میراث کهن منتشر شده است. اوضاع خراسان در زمان امام رضا (ع) کتاب «امام رضا(ع) و ایران» تألیف سید حسین حر دیگر کتابی است که به هجرت امام رضا (ع) به ایران پرداخته است. این کتاب دارای پنج فصل اصلی و یک نتیجه‌گیری پایانی است. فصل اول با عنوان «ایران در دوره نخستین خلافت عباسی» به چگونگی اداره ولایات ایران، وضعیت برمکیان در دستگاه خلافت، حدود سرزمین خلافت شرقی مامون و وضعیت والیان مناطق مختلف می‌پردازد. فصل دوم با عنوان «اوضاع خراسان در آستانه ورود امام رضا (ع) به ایران»، به دو موضوع اهمیت خراسان، مشکلات دوره هارون عباسی تا به قدرت رسیدن مأمون و عواملی که باعث برتری امین نسبت به مأمون در جریان ولایتعهدی شده، پرداخته است. فصل سوم با عنوان «خلافت مامون و قیامهای علویان» به علل رویگردانی خراسانی‌ها از مأمون و قیامهای علویان و اقدامات مأمون برای رهایی از مشکلات پرداخته است. فصل چهارم با عنوان «ولایتعهدی امام رضا (ع) برای پذیرش»، نتایج پذیرش ولایتعهدی، مناظرات امام و... پرداخته است. فصل پنجم، با عنوان «سیره تربیتی، اخلاقی و عملی امام رضا (ع)» به گوشه‌ای از ویژگی‌های رفتاری و عبادی ایشان پرداخته است. دعا، ایمان و دینداری، کمال خرد و اوصاف دوستداران ولایت از دیگر مباحث این کتاب است. دفتر نشر معارف این کتاب را در ۲۲۴ صفحه، قطع رقعی، شمارگان هزار نسخه و قیمت ۱۱۰۰۰ تومان در تابستان ۱۳۹۷ منتشر کرده است. سفر تاریخی امام رضا (ع) به قلم داستان‌نویسان کتاب‌هایی که در زمینه سفر تاریخی امام رضا (ع) نگارش شده‌اند گاهی تنها جنبه مستند ندارند و برخی نویسندگان معاصر داستان را دستمایه خلق اثر خود کرده‌اند.   گزارش لحظه به لحظه از سفر امام رضا (ع) کتاب «گزارش لحظه به لحظه از سفر امام رضا (علیه السلام) به ایران» نوشته محمدرضا انصاری از این جمله آثار است. این کتاب با رویکردی داستانی در شش مرحله به روایت ماجرای سفر ثامن الائمه (علیهم‌السلام) از مدینه تا عراق و ورود به ایران و طی مسیر تا شهر مرو پرداخته شده است. فصل اول به پیشگویی‌هایی درباره سفر و شهادت حضرت در خراسان، تصمیم و اقدام مامون به تبعید امام، وداع با خانواده و حرکت با کاروان حکومتی به سمت خراسان اختصاص دارد. یکی از مقاطع مهم سفر هشتمین امام به ایران، حضور در شهر نیشابور به عنوان پایتخت فرهنگی ایران بوده است. توقف چندروزه در این شهر و ظهور معجزاتی به دست حضرت از جمله به یادگار ماندن چشمه و حوض قدمگاه و همچنین بیان حدیث معروف سلسله الذهب در چهارمین فصل کتاب گفته شده است.   این کتاب از سوی نشر دلیل ما در سال 1377 منتشر شده است. داستانی با بهره‌گیری از کتاب‌های کهن «بیدارم کن» عنوان  کتابی دیگر به قلم فریبا کلهر است که نویسنده در آن داستانی را براساس سفر امام رضا(ع) از مدینه به مرو در سال 200 هجری قمری روایت می‌کند. این کتاب در دو بخش نوشته شده است؛ حرکت از مرو به سوی مدینه، مدینه، حرکت از مدینه، بصره، اهواز، اصفهان، نیشابور، و سرانجام مرو، عناوین سرفصل‌های بخش اول این کتاب است؛ نویسنده در بخش دوم نیز در قالب عناوین مردی که به تمام آرزوهایش رسیده بود، جواب همیشگی، نمازی که خوانده نشد، نقشه‌ای دیگر، به سوی بغداد و رو به آسمان داستان را روایت می‌کند.  نویسنده برای نگارش آن از منابعی همچون عیون اخبارالرضا(ع)، منتهی الآمال، اخبارالطویل، جغرافیای تاریخی هجرت امام رضا(ع) از مدینه تا مرو، زندگی سیاسی هشتمین امام(ع)، الکافی و ... استفاده کرده است.   موسسه به‌نشر این کتاب 140صفحه‌ای مصور را در قطع وزیری با شمارگان 1000 نسخه منتشر کرده و با قیمت 140 هزار ریال روانه بازار کرده است. تعهد داستانی در «مسافر هشتم» مژگان شیخی دیگر نویسنده‌ای است که سفر تاریخی امام رضا (ع) را به شکل داستانی روایت می‌کند. کتاب او «مسافر هشتم» داستانی در مورد زندگی امام رضا (ع) است که نویسنده در عین متعهد بودن به تاریخ کوشیده تا داستانی جذاب و خواندنی بنویسد. در این داستان، نویسنده به مسیری که امام رضا (ع) پیموده و مسائلی که برای ایشان اتفاق افتاده در قالب داستانی اشاره کرده است. این مجموعه داستان های کوتاهی را شامل می‌شود که به زندگی هشتمین امام شیعیان می‌پردازد. «بوی خوش نان، یک سبد خرما، یک روز تابستانی، مامون در تالار آینه، پیک‌ها و پیام‌ها، کاروان می‌رود، سرزمین آب های فراوان و...» از جمله داستان‌های این کتاب است.» این کتاب برای گروه سنی نوجوانان نوشته شده و توسط نشر قدیانی در سال 1395 به چاپ رسیده است.   ]]> دین‌ Tue, 29 Oct 2019 05:29:17 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/282568/مسیری-تاریخی-قلم-جاویدان بیشتر کتاب‌های خطی اسلامی موجود در کتابخانه‌های جهان نتیجه وقف است http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/282522/بیشتر-کتاب-های-خطی-اسلامی-موجود-کتابخانه-های-جهان-نتیجه-وقف خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، وقف كتاب و كتابخانه از ارزشمندترین وقف‌ها در حوزه فرهنگ است. این مهم از دیرباز مورد توجه بوده و از سده چهارم هجری كتابخانه‌های وقفی در سراسر جهان اسلام گسترش یافته در حال حاضر نیز در سرتاسر کشورهای اسلامی کتابخانه‌های غنی و مجهز وجود دارند که تشنگان معارف و دانش را سیراب می‌کنند. در کشور ما نیز کتابخانه‌های بسیار ارزشمندی مشغول ارائه خدمات هستند که گنجینه‌های عظیمی از میراث ارزشمند و گران‌بهای اسلامی را در خود جای داده‌اند. کتابخانه‌هایی که تنها فهرست کتب خطی بعضی از آنها به دهها مجلد می‌رسد. از این میان به کتابخانه آستان قدس رضوی، کتابخانه ملی تهران، کتابخانه آیت الله عظمی نجفی در قم و ... می‌توان اشاره کرد. اما به اذعان مدیران و كارشناسان فرهنگی به مرور زمان وقف با توجه سنت حسنه اسلامی‌اش در حوزه كتاب و كتابخانه رنگ باخته است. مبحثی كه برای آشنايی از چند و چونش به سراغ حجت‌الاسلام غلامرضا عادل، معاون فرهنگی اجتماعی سازمان اوقاف و امورخیریه رفتيم تا در گفت‌وگويی به ارزيابی مقوله وقف فرهنگی و تأثيراتش در رفع مشكلات جامعه بپردازيم. لطفا در ابتدا بیان کنید که کتاب و کتابخوانی از منظر اسلام تا چه اندازه اهمیت دارد؟ شروع هر حرکت و انقلابی، نشانگر نوع آن است، نقطه آغاز هر جنبشی مرامنامه و بیانگر مسیر آن جنبش است. یادگیری، مطالعه و علم‌آموزی آنقدر مهم است که خداوند متعال در نخستین آیات وحی بر مسئله خواندن، قلم و علم تأکید می‌کند. نزول قرآن را با یک حرکت علمی و فرهنگی آغاز و پایه اسلام را از همان ابتدا بر علم و قلم گذارده است. جایگاه قلم و مقام علم‌آموزی آن قدر رفیع است که قرآن مجید به قلم و آنچه می‌نویسد سوگند یاد می‌کند و آنجا که خداوند را کریم‌ترین کریمان معرفی می‌کند، در وصف او می‌فرماید: همان خدایى كه به وسیله قلم انسان‌ها را تعلیم داد و به انسان آنچه را نمى‌دانست آموخت این آیه شریفه گواه روشن و دلیل واضحی است بر ارزش علم‌آ‌موزی، به ویژه تعلیم از طریق قلم و کتاب. نشانه‌ای است از اهمیت نقش ارزشمند کتاب و کتابخوانی در پرورش و رشد فکری انسان. کتاب آن قدر ارزشمند و بلند مرتبه است که معجزه ابدی آخرین رسول خدا در قالب کتاب ظهور کرده است. تمام شریعت‌ها به واسطه کتاب به نسل‌های دیگر رسیده و حتی راه ماندگاری اندیشه و تفکر علما و دانشمندان کتاب بوده است. کتاب، معلمی هنرمند و تواناست. معلمی با کمترین هزینه و بالاترین سود، آیینه‌ای است که تصویری از مجموعه‌ای از علوم و معارف را فراروی خوانندگان آن قرار می‌دهد. راهی است برای دانشمندان و خردورزان وسیله‌ای است برای مشارکت در عقل، خرد و تجربه بزرگان، مقیاسی است برای سنجش فرهنگ یک فرد یا جامعه وسیله‌‌ای است برای توسعه همه جانبه یک کشور و راهی برای فرهنگ و تمدن‌سازی است. از این روست که مقام معظم رهبری دام ظله دغدغه کتابخوانی دارند، لذا تمام اقشار جامعه را به کتابخوانی دعوت و مکلف کرده و می‌فرمایند: «امروز کتابخوانی و علم‌آموزی نه تنها یک وظیفه‌ی ملی که یک واجب دینی است.» برای همین مسئولان ر ا به سمت ترویج فرهنگ کتابخوانی سوق داده و آنها را به این امر مکلف کرده و می‌فرمایند: وظیفه همه افراد فرهیخته و همه نهادهای فرهنگی کشور است که در اشاعه، گسترش و تقویت هرچه بیشتر مسأله کتاب و کتابخوانی اهتمام ورزند و در یک کلام، همه درد آشنایان و دل آگاهان به منظور بسیج همگانی برای گسترش فرهنگ کتاب و کتابخوانی بپاخیزند، تا این هنگامه خجسته‌ برای همگان و در همه وقت به وفور یافت شود و هیچ بهانه‌ای برای کتاب نخواندن وجود نداشته باشد. كتابخوانى را باید جزو عادات خودمان قرار دهیم.   از این رو باید برای ترویج فرهنگ کتاب و کتابخوانی اقدام کرد. در گام اول باید هر فرد خود با کتاب رابطه‌ای صمیمی و نزدیک برقرار کند تا به این وسیله به چشمه‌های دانش متصل شده و درگام بعدی باید به فکر نزدیکان و عزیزان خود بود تا آنان را نیز با این فریضه آشنا نمود. باید فصلی نو فراروی خود و دیگران گشود تا با چراغ علم و دانش، طی کردن مسیر سعادت و خوشبختی هموارتر شود. باید نردبانی بسازیم تا با قدم گذاشتن روی هر پله آن افق دید و نگاه انسان بیشتر شده و با صعود بیشتر بر پله‌های آن قله‌های دانش را درنوردیده و راه سعادت را به خوبی پیدا کنیم .   وقف برای کتاب و کتابخوانی چه میزان ارزش و اهمیت دارد؟  از آنجا که کتابخوانی و مطالعه، نه تنها نیاز امروز و فردا، که نیاز دائمی تک تک افراد جامعه است، باید برای ترویج این فرهنگ و حفظ این سنگر، اقدامی دائمی و ماندگار کرد. باید سایه‌ساری همیشگی برای این واجب همگانی به پاداشت تا ملجا و پناهگاهی برای بندگان خداوند باشد. وقف برای ترویج فرهنگ مطالعه، ادامه دادن همان حرکت علمی است که با اولین آیات قرآن بر پیامبر رحمت نازل شد، لبیکی عالمانه به دستور الهی است. ترویج فرهنگ و معارف قرآن است. ایجاد پل ارتباطی بین امت و سیره و کلام ائمه معصومین(ع) است. وقف برای ترویج فرهنگ کتاب و کتابخوانی، ایجاد پایگاهی دائمی برای علم آموزی است. سنگری همیشگی برای مبارزه با جهالت و نادانی است. به جوشش درآوردن نهر زلالی است که مدام معارف و علوم را به جان و روح بندگان می‌رساند. فراهم کردن مقدمات انجام تکلیف همگانی علم‌آموزی است. وقف برای کتاب، تکریم قلم است. بزرگداشت علم و کتابت است. زدودن غبار فراموشی از چهره کتاب است. وقف برای ترویج فرهنگ کتاب و کتابخوانی، از واقف، معلم و استادی می‌سازد که مدام در حال تدریس و تعلیم است. تا موقوفه‌اش برپاست، غذای روح بندگان خدا را مهیا و به دستشان می‌رساند. وقف برای کتاب، هموار کردن راه، برای دسترسی به تجربه‌ها و اندوخته‌های علمی علما و اندیشمندان است. کارخانه تولیدی گنجینه‌های دانش بشری است. تأسیس مدارس مختلف در هر کوی و برزن است. ایجاد بزرگراهی است برای پیشرفت جامعه اسلامی به راه انداختن موجی علمی و همگانی است. چه بسا مطالعه یک کتاب خوب و سازنده، سرنوشت و مسیر زندگی یک فرد و یا جامعه‌ای را عوض و آنها را به سوی سعادت هدایت کند. از این رو، وقف برای فرهنگ مطالعه، تأثیر گذاشتن در سرنوشت افراد و فرهنگ‌هاست، چرا که خدمت به پویایی عقل، فهم، شعور و درک افراد مختلف است.   درباره سنت وقف کتاب در تاریخ اسلام توضیح دهید و اینکه چرا به مرور زمان وقف در این حوزه رنگ باخته است؟  وقف کتاب از همان آغاز صدر اسلام به عنوان یک عمل خیر و سنت نیکو و پسندیده در شماره صدقه جاریه و باقیات الصالحات محسوب می‌شده است و پاداش و اجر فراوان اخروی و نام نیک و جاودانگی یاد و خاطره واقف را به همراه داشته است، وقف کتاب یکی از رایجترین نوع وقف در میان مسلمانان بوده است. این کار در تاریخ اسلام، سهم عمده‌ای در پیدایش کتابخانه‌های گوناگون داشت، بیشتر کتاب‌های خطی اسلامی موجود در کتابخانه‌های جهان، نتیجه همین عمل خداپسندانه بوده است. حرکت مقدس وقف کتاب از ظهور اسلام با اهدای قرآن و کتاب‌های دینی به مساجد شروع شد و اگرچه در برخی از زمان‌ها این حرکت کند شد، اما هیچگاه متوقف نشده و بی‌شک همین حرکت خود، کانون جنبش علمی وسیعی طی قرن‌ها بوده است. کمرنگ شدن وقف در این حوزه می‌تواند علت‌های مختلفی داشته باشد که می‌توان به در دردسترس بودن و ارزان‌تر بودن کتاب نسبت به گذشته، کتاب‌های دیجیتال، فضای مجازی، کمتر شدن سرانه مطالعه، بی‌توجهی به فرهنگ کتاب و کتابخوانی و... اشاره کرد.   افراد نیکوکار چه نقشی در توسعه فرهنگ کتابخوانی و کتابخانه‌سازی دارند؟  از گذشته تاکنون وقف کتاب باعث شده علما و دانش‌پژوهان هیچ موقع برای تهیه کتاب‌های مورد نیاز خود دغدغه خاطر نداشته باشند و کتاب‌های مورد نیاز خود را بدون اینکه متحمل هزینه‌ای شدند با استفاده از کتاب‌ها و کتابخانه‌های وقفی، نیاز خود را مرتفع سازند. از اوایل اسلام وقف کتاب بر مساجد متداول گشت و چون مساجد با معماری آن زمان فاقد گنجایش لازم بود، بعدها هنگام بنای مساجد بزرگ، کتابخانه‌های معتبری در جوار مساجد ساخته می‌شد که این رسم فرهنگی تا عصر حاضر نیز ادامه دارد و بیانگر این واقعیت است که در اسلام عبادت و علم از یکدیگر تفکیک ناپذیر هستند و بدین سان مساجد اسلامی علاوه بر محل عبادت به مرکز مهم مطالعه، تحقیق و دانش اندوزی درآمدند. امکانات و تسهیلاتی که برای دانش اندوزان در کتابخانه‌ها فراهم می‌شده، از هدایا و موقوفاتی تامین می‌شد که از سوی افراد نیکوکارپرداخت می‌شد. هم اکنون نیز خیرین و واقفان نیک اندیش می‌توانند با تهیه و وقف کتاب برای گروه‌های مختلف سنی و تحصیلی، در گوشه و کنار سرزمین عزیزمان، پایگاه علم آموزی و سنگر مطالعه و دانش‌اندوزی به پا کرده و به ساخت و وقف کتابخانه با ظرفیت‌های متفاوت در این مسیر مقدس گام بردارند.   چرا وقف فرهنگی کم است و چگونه می‌توان سنت حسنه وقف را در حوزه فرهنگ و به طور مشخص کتاب و کتابخوانی بیش از گذشته رواج داد؟  اولا هر وقفی که صورت می‌گیرد وقف فرهنگی محسوب می‌شود. چرا که وقف خودش یک فرهنگ غنی است. ضمن اینکه نیات و موضوعاتی هم که برای آنها وقف می‌شود در واقع به یک کار فرهنگی بر می‌شود و با این دید ما اصلاً وقف غیر فرهنگی نداریم. اما در خصوص بی توجهی به وقف درباره کتاب و کتابخوانی باید گفت عدم تبیین اهمیت بالای فرهنگ کتاب و کتابخوانی و لزوم وقف برای این عرصه از اصلی‌ترین دلایل کم‌توجهی و بی‌توجهی به وقف در این زمینه است.   وقف کتاب چه تأثیری در افزایش سرانه مطالعه و دانش عمومی دارد؟ در برخی مناطق کشور تهیه و خرید کتاب برای بسیاری از هموطنانمان از سویی از لحاظ هزینه سنگین است و از طرفی به خاطر در دسترس نبودن کتاب‌های مناسب، سخت است. اینجاست که با وقف کتاب و کتابخانه در مناطق مختلف و یا وقف برای مطالعه و تشویق کودکان و نوجوانان و یا وقف برای برگزاری برنامه و مسابقات مختلف کتابخوانی، می‌توان گرایش به مطالعه و بالابردن سطح دانش و معرفت عمومی را افزایش داد.   با وجود گروه‌های مجازی، آیا هنوزهم نیاز به مکتوب کردن اطلاعات برای ماندگاری آن احساس می‌شود؟  هرچند در حال حاضر استفاده از فضای مجازی و گوشی‌های هوشمند فراگیر شده است، اما همچنان خلاء کتاب احساس می‌شود. چرا که اولاً گوشی و فضای مجازی برای همه و در همه مناطق فراگیر نیست. ثانیاً کتاب دروازه‌ای به سوی معرفت است و هیچ چیز نمی‌تواند جای آن را پر کند. مطالب ارائه شده در فضای مجازی یک سری مطالب پراکنده است که اولاً معمولاً خط سیر ثابتی که مخاطب از یک نقطه‌ای شروع و تا انتهای آن مسیر ادامه بدهد نیست. ثانیا ثابت و ماندگا و همیشه در دسترس نیستند. ضمن اینکه اُنس گرفتن باکتاب آرامش به انسان می‌دهد که هیچ چیز نمی‌تواند جای خالی آن را پر کند.   ]]> دین‌ Tue, 29 Oct 2019 04:30:00 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/282522/بیشتر-کتاب-های-خطی-اسلامی-موجود-کتابخانه-های-جهان-نتیجه-وقف رهبر انقلاب درگذشت حجت‌الاسلام سیدجعفر مرتضی را تسلیت گفتند http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282559/رهبر-انقلاب-درگذشت-حجت-الاسلام-سیدجعفر-مرتضی-تسلیت-گفتند به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری، حضرت آیت الله خامنه‌ای در پیامی درگذشت عالم خدمتگزار و پر تلاش حجت الاسلام والمسلمین سیدجعفر مرتضی را تسلیت گفتند. متن پیام رهبر انقلاب اسلامی به این شرح است: بسم الله الرحمن الرحیم خبر درگذشت عالم خدمتگزار و پر تلاش جناب حجت الاسلام والمسلمین آقای سیدجعفر مرتضی در لبنان را با تأسف دریافت کردم. این عالم بزرگوار با تألیفات وزین و پر حجم و محققانه‌ی خود در تاریخ صدر اسلام که از نگارشی شیوا و قلمی قدرتمند برخوردار است، خدمت بزرگی به دنیای اسلام تقدیم کرده و نیاز فرهنگی مهمّی را برآورده ساخته است. اینجانب به خاندان مکرّم و بازماندگان ایشان و به جامعه‌ی علمی لبنان تسلیت عرض می‌کنم و رحمت و مغفرت الهی و حشر با اجداد طاهرین را برای وی مسألت می‌نمایم. ]]> دین‌ Mon, 28 Oct 2019 11:41:51 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282559/رهبر-انقلاب-درگذشت-حجت-الاسلام-سیدجعفر-مرتضی-تسلیت-گفتند اعلام فراخوان کنگره بین‌المللی سیره فاطمی http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282549/اعلام-فراخوان-کنگره-بین-المللی-سیره-فاطمی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، کنگره بین‌المللی سیره فاطمی با موضوع «هر مسلمان یک پژوهشگر» به همت سازمان نشر آثار و ارزش‌های مشارکت زنان در دفاع مقدس در دو سطح پژوهشی و دانش‌آموزی برگزار می‌شود. محورهای اصلی این کنگره: ـ الگوسازی، ترویج و نهادینه‌سازی سبک زندگی اسلامی ـ ایرانی و مقابله با ابعاد نامطلوب سبک زندگی غربی بر مبنای سیره حیات حضرت زهرا(س) با استناد بر بند ۷ بیانیه گام دوم انقلاب ـ مقاومت و پایداری در سیره حضرت زهرا(س) ـ معرفی الگوهای عملی و واکاوی حیات سیاسی، اجتماعی و علمی حضرت زهرا(س) برای زنان در سراسر جهان ـ نقش حضرت زهرا(س) در جهاد فرهنگی و اقتصادی ـ رفع موانع ازدواج، تسهیل و ترویج تشکیل خانواده و افزایش فرزند، کاهش سن ازدواج و حمایت از زوج‌های جوان و توانمندسازی آنان در تأمین هزینه‌های زندگی و تربیت نسل صالح و کارآمد در سیره حضرت زهرا(س) ـ شاخصه‌های خانواده سالم در سیره فاطمی ـ اقتصاد مقاومتی در سیره فاطمی ـ حیات مبارزاتی و بازنمایی الگوهای فرهنگ فاطمی در انقلاب اسلامی، دفاع مقدس و مدافعان حرم با رویکرد سیره حیاتی زنان ایثارگر ـ بازیابی و بازنمایی کنشگری‌های اجتماعی و مواضع حضرت زهرا(س) در تلاطم‌های سیاسی  و فرهنگی و اجتماعی عصر آخرین مهلت ارسال چکیده و اصل مقالات ۲۰ دی ۱۳۹۸ است و علاقه‌مندان جهت ارسال مقالات می‌توانند به نشانی conf.omidnoor.ir مراجعه کنند. نتایج داوری مقالات نیز یکم اسفندماه سال جاری اعلام خواهد شد. به چهار مقاله برتر کنگره کمک هزینه سفر به کربلای معلی و به ۱۰ مقاله برگزیده نیز جوایز نفیس اهدا خواهد شد و در ضمن امکان چاپ مقالات در مجلات معتبر داخلی و خارجی وجود دارد.     ]]> دین‌ Mon, 28 Oct 2019 09:23:22 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282549/اعلام-فراخوان-کنگره-بین-المللی-سیره-فاطمی کتیبه باستانی محله امامزاده دوخواهران چگونه یافت شد؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/282497/کتیبه-باستانی-محله-امامزاده-دوخواهران-چگونه-یافت به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) از شهرهای ساخته شده توسط سلوکیان در غرب ایران  که از جانشینان اسکندر مقدونی بودند، لائودیسه در نهاوند است که به نام همسر آنتیوخوس سوم نامگذاری شده است. بقایای این شهر در محله دوخواهران در شمال نهاوند کشف شده كه بیشتر آن در زیر خاك مدفون مانده است. برای نخستین بار در این منطقه كتیبه بزرگی به خط یونانی از سنگ مرمر به دست آمد که به دوره آنتیوخوس سوم تعلق دارد و اساس و پایه اکتشافات این مکان شد. چندین مجسمه كوچك برنزی نیز در این محل كشف شده است. این محوطه تاریخی در سال ۱۳۲۷ به شماره ۳۷۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.  مهدی رهبر، از باستان‌شناسان بنام کشور است که سالها است به کاوش در شهر نهاوند و محله امامزاده دوخواهران مشغول بوده و زوایایی جدیدی ازمعبد لائودیسه را کشف کرده است. این باستان‌شناس در گفت‌وگو با خبرگزاری ایبنا درباره کشف این کتیبه توضیح داد: در سال 1384 اداره میراث فرهنگی همدان از من درخواست کرد در منطقه نهاوند کاووش‌هایی انجام دهم و من متوجه شدم در محلی که امام‌زاده‌ای دارد به نام امام‌زاده دوخواهران و محله هم به اسم دوخواهران معروف است، کتیبه‌ها و بناهایی وجود دارد که این بناها مربوط به دوره ساسانیان است. رومن گریشمن، ایرانشناس نامه‌ای به لوئی لوور، بنیانگذار موزه لوور نوشته است که به دلیل زیرو روشدن تمام آثار، کشف معبد لائودیسه برای آنها مقدور نیست. رهبر در ادامه درباره نحوه یافت شدن کتیبه محله دوخواهران توضیح داد: در سال 1322 جوانی به نام اصغر پاروند که کار سنگ‌تراشی می‌کرده و از این محله که در آن زمان مسکونی نبود عبور می‌کند و می‌بینند فردی قصد داشته سنگ صافی را بفروشد. متوجه می‌شود سنگ تختی است و علائمی روی آن است. به اداره فرهنگ خبر می‌دهد و کتیبه‌ در موزه ایران باستان قرار می‌گیرد و اگر امروز دنیا کتیبه را می‌شناسد به دلیل همت او بوده است.   منطقه در دست کاووش امامزاده دوخواهران نویسنده کتاب «باستانشناسی خورهه» افزود: کشف کتیبه به وسیله بندیس باستان‌شناس فرانسوی به لوئی لوور خبر داده می‌شود و او شروع به ترجمه می‌کند. از ترجمه آن معلوم می‌شود در این کتیبه آنتیوخوس سوم پادشاه سلوکی به ساتراپ دستور می دهد که نیایش همسرش لائودیسه که به کاهنه بزرگ ارتقاء یافته را همگانی کرده و روی سنگی بنویسد و در مهمترین معبد شهر نصب کند. می‌توان محدوده امامزاده دوخواهران را به محل معبد لائودیسه نسبت داد و شاید بتوان بین امامزاده دوخواهران و کتیبه ارتباط برقرار کرد زیرا شهر نهاوند تا دوره ساسانی لائودیسه نام داشته است. رهبر به مشکلات باستان‌شناسی در محله دوخواهران اشاره و تصریح کرد: از سال 1384 که اداره کل میراث فرهنگی همدان کاووش را به ما سپردند مشکلات زیادی برای کاووش داشتیم. بافت قدیمی این محل مانع برخی کاووش‌ها می‌شود ولی با همه مشکلات سفال‌های بی‌نظیر منقوش از دوره سلوکی به دست آوردیم. همچنین در این مکان سفال‌های اشکانی فراوانی بوده و این شهر آنقدر بزرگ بوده که ضرابخانه‌ای در آن بوده و آثاری از آن را نیز پیدا کرده‌اند. نتایج شاید دلخواه نبوده اما شواهد ثابت کرده است که مردمی از دوره سلوکیان، اشکانیان، ساسانی و دوره اسلامی در این منطقه ساکن بود‌ه‌اند. همچنین حضور یونانیان و فرهنگ آن‌ها در پایه‌ستون‌های معبد لائودیسه کاملا مشخص است. ]]> دین‌ Mon, 28 Oct 2019 05:34:03 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/282497/کتیبه-باستانی-محله-امامزاده-دوخواهران-چگونه-یافت درباره خاستگاه، الگو و شکل معماری گنبد ائمه بقیع (ع) نظریه‌پردازی کردم http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/282509/درباره-خاستگاه-الگو-شکل-معماری-گنبد-ائمه-بقیع-ع-نظریه-پردازی-کردم خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - مهسا کلانکی: قبرستان بقیع یکی از کهن‌ترین قبرستان‌های مسلمانان و محل دفن چهارتن از امامان شیعه یعنی امام حسن (ع)، امام سجاد (ع)، امام باقر (ع) و امام صادق (ع) است. روایات متعددی از شیعه و اهل سنت در فضیلت این قبرستان رسیده و برخی کتاب‌ها فصلی را به این عنوان اختصاص داده‌اند. احمد خامه یار یکی از پژوهشگران و نسخه‌شناسان حوزه دین است که در کتابی مفصل به این قبرستان و آثار تاریخی آن پرداخته است. شما کتابی درباره قبرستان بقیع در دست نگارش دارید. شاید این کار از بکرترین کار‌های پژوهشی است که درباره بقیع انجام می‌شود. درباره نحوه شکل‌گیری این اثر برایمان بگویید انتشارات انجمن میراث اسلامی منتشر شود. می‌دانیم که قبرستان بقیع مقدس‌ترین قبرستانِ مسلمانان از زمان مهاجرت رسول خدا (ص) به مدینه بوده و وجود زیارتگاه‌های شخصیت‌های مقدس صدر اسلام مانند چهار امام معصوم شیعیان شامل امام حسن مجتبی، امام زین‌العابدین، امام محمد باقر و امام جعفر صادق (ع)، و همچون فرزندان و همسران رسول خدا (ص)، و حتی شخصیت‌های مقدس اهل سنت مانند عثمان بن عفّان خلیفه سوم و مالک بن انس امام مذهب مالکی، عاملی بوده تا این قبرستان، همیشه مورد توجه مسلمانان باشد. بناهای یادمانی متعدّدی که روی قبور این شخصیت‌ها وجود داشته، از جلوه‌های شاخص و برجسته میراث معماری مسلمانان در مدینه ـ دومین شهر مقدّس مسلمانان ـ بوده که متأسفانه بر مبنای پاره‌ای عقاید افراطی و متعصّبانه، حدود صد سال قبل تخریب گشته و امروزه جز سنگ‌چین‌هایی کوتاه، چیزی از آنها باقی نمانده. درباره قبرستان بقیع تا کنون چندین تألیف منتشر شده که هر یک از آنها، بخشی از تاریخ این قبرستان را برای ما روشن شدن کرده است (از جمله: البقیع قصّة تدمیر آل سعود للآثار الإسلامیة فی الحجاز، اثر یوسف الهاجری؛ بقیع الغرقد فی دراسة شاملة، اثر محمد امین الامینی؛ تاریخ حرم ائمه بقیع (ع) و آثار دیگر در مدینه منوّره، اثر محمد صادق نجمی؛ تخریب و بازسازی بقیع به روایت اسناد، اثر سیدعلی قاضی‌عسکر؛ و دانشنامه بقیع شریف، اثر محمد نوری). اما من در این کتاب تلاش کرده‌ام تا تحولات قبرستان بقیع را، به ویژه از منظر معماری، در دوره‌های تاریخی مختلف بررسی کنم. کتاب بهشت بقیع دارای سه فصل با عناوین: بقیع در گذر تاریخ، نگاره‌های هنری بقیع و عکس‌های قدیمی بقیع است. در فصل نخست کتاب، پژوهش نسبتاً مفصلی درباره شکل‌گیری قبرستان بقیع و تاریخچه و تحولات و روند پیدایش زیارتگاه‌های مختلف آن در گذر تاریخ و نیز تاریخچه و توصیف معماری گنبد و ساختمان زیارتگاه ائمه بقیع (ع) و تاریخچه و بررسی اعتبار تاریخی سایر زیارتگاه‌های این قبرستان انجام شده. فصل دوم کتاب، به نگاره‌های هنری بقیع در نسخه‌های خطی و آثار هنری اسلامی، همراه با شرح و توصیف دقیق هر یک از این نگاره‌ها اختصاص دارد. فصل سوم کتاب نیز به عکس‌های قدیمی بقیع و معرفی و توصیف آنها اختصاص دارد. از مهم‌ترین دستاوردها و یافته‌های پژوهشی ارائه شده در این کتاب، نظریه‌ای است که درباره خاستگاه و الگو و شکل معماری گنبد ائمه بقیع (ع) مطرح کرده‌ام و نشان داده‌ام که شکل و الگوی این گنبد، برگرفته از مقابر ساخته شده در دوره اول سلجوقی در فلات مرکزی ایران، به ویژه شهر قم و مناطق نزدیک به آن (از جمله آستانه حضرت معصومه در قم و به طور مشخص برج ـ مقبره‌های خرقان قزوین) است. همچنین درباره پیشینه و اعتبار تاریخی برخی از زیارتگاه‌های بقیع از جمله بیت‌الاحزان، مزار حلیمه سعدیّه و مسجد ابیّ بن کعب، نظریات جدید مطرح کرده‌ام که پژوهشگران قبلی به این نتایج نرسیده بودند. در کتابتان علاوه بر منابع مکتوب از نگاره‌ها کمک گرفته‌اید. درباره تحقیقاتی که درباره نگاره‌ها انجام داده‌اید صحبت کنید. برای بررسی هر نگاره، ابتدا اطلاعات نسخه‌شناسی را بیان کرده‌ام که نسخه‌ای که آن نگاره را در بر دارد، در کدام کتابخانه یا مرکز نگهداری می‌شود و کجا و در چه تاریخی کتابت شده. سپس شرح کاملی از آن نگاره ارائه داده‌ام و میزان واقع‌گرایی نگاره‌ها را بررسی کرده‌ام. برخی نگاره‌ها واقع‌گرایی بالایی دارند؛ اما برخی نگاره‌ها واقع‌گرایی کمتری دارند و صرفاً بر اساس تصور ذهنی نگارگر ترسیم شده‌اند. البته در فصل اول کتاب، بیشتر داده‌های تاریخی و معماری که از نگاره‌ها به دست می‌آید را تحلیل و بررسی کرده‌ام. برخی از نگاره‌هایی که واقع‌گرایی بیشتری دارند، در شناسایی الگوهای معماری گنبدهای بقیع به ما کمک می‌کنند. برای مثال در یک نگاره که بیشتر از همه نگاره‌ها واقع‌گرایی دارد، شکل گنبد ائمه بقیع (ع) به شکل مثلث یا هرمی ترسیم شده که یادآور گنبدهای رُک موجود در قم و مناطق مرکزی ایران است. نگارگرهای این نگاره‌ها بیشتراز چه دوره‌ای محسوب می‌شوند؟ در بیشتر نسخه‌ها نام نگارگر دیده نمی‌شود. نسخه‌های بسیار کمی وجود دارد که ما نگارگر آنها را می‌شناسیم. از جمله در برخی نسخه‌های فتوح الحرمین محیی لاری، کاتب نسخه که ویسی هروی است، نام نگارگر یعنی ابراهیم هروی را ثبت کرده است. این شخص در زمان سلطان سلیم دوم عثمانی از هرات به مکه آمده و نسخه‌های فتوح الحرمین را نگارگری کرده است. تعدادی از نگاره‌های مورد استفاده در کتاب، به سبک ایرانیدوره قاجاری ترسیم شده‌اند، اما خیلی واقع‌گرایانه نیست.   در تدوین این کتاب بیشتر به سراغ چه منابعی رفته‌اید؟ طبیعتاً در فصل اول کتاب عمدتاً از منابع چاپی استفاده کرده‌ام. اما در فصل دوم کتاب از نسخه‌های خطی استفاده کرده‌ام که برخی از نسخه‌ها متعلق به کتابخانه ملی، کتابخانه دانشگاه تهران، کتابخانه مرعشی هستند. اما تعداد قابل توجهی از نسخه‌ها، متعلق به کتابخانه سلیمانیه استانبول بودند. یک نگاره بسیار مهم از کتابخانه کاخ توپکاپی در استانبول، و یک نگاره مهم دیگر را هم از یک نسخه نهج‌البلاغه در کتابخانه دانشگاه ملک سعود ریاض به دست آورده‌ام که این نسخه نهج‌البلاغه را در مقاله مستقلی در مجله نامه بهارستان معرفی کرده‌ام. یک مورد هم نقاشی روی کاشی در تکیه معاون‌الملک کرمانشاه داشته‌ایم. عکس‌های قدیمی بقیع را هم از مراکز آرشیوی مختلف و منابع چاپی استفاده کرده‌ام. کاتبان ما به دلیل اینکه بیشتر اهل تسنن بودند بیشتر در این باره قلم زدند و  نسخه‌های خطی که تاریخ شیعه را در زمان‌های مختلف توصیف کند، به نسبت کم منتشر شده است. به عبارتی شاید مصححان در این زمینه چندان فعالیت نکرده‌اند. به اعتقاد شما چرا مصححان در این باره کم کار کرده‌اند؟ ما هم‌اکنون نسخه‌پژوهان خوبی داریم که در حوزه نسخه‌پژوهی، کارهای علمی خوب و دقیقی می‌کنند و من حتی می‌توانم بگویم قوت کارشان شاید از نسخه‌پژوهان اروپایی هم بیشتر باشد. هرچند شاید تعداد این نسخه‌پژوهان زیاد نباشد. اما در حوزه تصحیح در موضوعات ادبی و متونِ به زبان فارسی نمونه‌های خیلی خوبی از کارهای تصحیح انجام شده. اما در تصحیح متون مذهبی شیعی، با توجه به اینکه اهتمام به این متون عموماً در میان حوزویان و در فضای سنتی مورد استقبال قرار می‌گیرد، به همین دلیل بسیاری از متون شیعی به روش‌های علمی و به صورت تصحیح انتقادی، منتشر نشده‌اند و نیاز به تصحیح مجدد دارند.. به نظر شما این موضوع می‌تواند دلیل بر این باشد که متون شیعی ما گمنام هستند و حتی بسیاری از متونی که درباره ائمه اطهار (ع) نوشته شده است برای ما ناشناخته مانده؟ طبیعتاً حجم تألیفاتی که در جهان اهل سنت انجام شده بسیار بیشتر است. ما شیعه‌ها در حوزه‌های خاصی که جنبه درون‌مذهبی دارد بیشتر وارد شده‌ایم. در حوزه‌هایی مانند تاریخ هم بسیار کم کار بوده‌ایم. البته از دوره صفوی و در دوره‌های متأخر، تألیفات بسیار بیشتری داشته‌ایم. اما به‌هر حال بیشتر آثار تولید شده در دوره متأخر از نظر ارزش، قابل مقایسه با آثار دوره‌های کهن نیست. همچنین در زمینه ادب و زبان عربی از قرون اول تا هفتم هجری قمری ادیبان شیعه برجسته‌ای بوده‌اند که آثار مهمی تولید کردند. اما مصحّحان شیعه گاه اهتمام زیادی به تصحیح این آثار ندارند و برای همین می‌بینیم گاه مصححان اهل سنّت به تصحیح آثار متعلق به ادبای شیعه اقدام می‌کنند. در کارهایتان اشاره کرده‌اید که به دیوارنگارهای مذهبی توجه نمی‌شود. دیوارنگاره‌ها از چه زمانی به وجود آمدند و در دوران معاصر چه نیازی است که به آن توجه کنیم؟ من همیشه تلاش کرده‌ام شیوه کارم این طور باشد که تنها به منابع مکتوب بسنده نکنم. به نظر من کتیبه‌ها، دیوارنگاره‌ها و آثار هنری به عنوان اسناد قابل بررسی و منابعی برای پژوهش است که به صورت کارهای میان‌رشته‌ای می‌توان از آنها استفاده کرد. نقدی به تراث‌پژوهان دارم و آن این است ما گاهی بسیار به میراث مکتوب اهمیت می‌دهیم درحالی‌که آثار هنری باقی‌مانده در دل بناهای معماری را آنگونه که باید اهمیت نمی‌دهیم. همین طور که به نسخه‌های خطی اهمیت می‌دهیم و در کتابخانه و مراکز نسخ خطی از آنها به خوبی محافظت می‌کنیم، آثار معماری چندان برایمان مطرح نیست. در حالیکه کتیبه‌ها و دیوارنگاره‌ها اسناد ما هستند و یک دوره فرهنگ مردم یک شهر یا یک روستا را نشان می‌دهند. اهل قلم باید تلاش کنند تا متولیان امر را به این آگاهی برسانند که به این آسانی دست به تخریب بناها نزنند. لااقل با عکاسی و چاپ آلبوم‌های هنری، این آثار را مستندنگاری کنیم. برخی از بناهایی که از بین رفته، ما گاه حتی یک عکس از آنها نداریم.   مشکلات زیادی بر سر راه محتوا و کیفیت کتاب‌های مذهبی حاکم است و کتاب‌سازی‌ها زیاد است. این موضوع در نگاه شما چیست و حتی در نسخه‌پژوهی کارهای مذهبی ما اتفاق می‌افتد. متأسفانه یک آسیبی که در حوزه تصحیح متون وجود دارد، شتابزدگی در کارها است. اینکه متن یک اثر را بدون مقابله نسخه‌های مختلف آن با هم چاپ و منتشر کنند؛ و این باعث می‌شود تصحیح‌های مغلوطی منتشر شود و عملاً کار تصحیح آن متن زخمی شود. همچنین انتشار گسترده کتاب‌های ضعیف باعث آسیب رساندن به بازار نشر می‌شود و به ضرر چاپ آثار پژوهشی است..                   ]]> دین‌ Sun, 27 Oct 2019 05:30:29 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/282509/درباره-خاستگاه-الگو-شکل-معماری-گنبد-ائمه-بقیع-ع-نظریه-پردازی-کردم سید جعفر مرتضی عاملی درگذشت http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282467/سید-جعفر-مرتضی-عاملی-درگذشت به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)  علامه سیدجعفر مرتضی عاملی که روز چهارشنبه  مورخ ۱۰ مهرماه ۱۳۹۸ در بیمارستان رسول أعظم بیروت تحت عمل جراحی قرار گرفته بود، ساعاتی پیش درگذشت. سید جعفر مرتضی عاملی از مورخین برجسته حوزه علمیه است و اثر معروف وی «الصحیح من سیرة النبی الاعظم» در چند همایش مورد تقدیر قرار گرفته است. علامه سید جعفر مرتضی عاملی در عصر حاضر یکی از برجسته‌ترین سیره‌نگاران در جهان اسلام است. روش اجتهادی او در تاریخ و سیره نگاری، طرحی نو در حوزه‌های علمیه و همچنین در میان پژوهشگران علوم دینی درانداخت. آثار علامه در حوزه تاریخ البته در میان دیگر شاخه‌های علوم دینی نیز تأثیرگذار بود. به طور کل به باور بسیاری از منتقدان آثار علامه سید جعفر مرتضی در دفاع از حریم تشیع و معارف قرآن و اهل بیت علیهم السلام و نیز پیراستن و تصحیح دیدگاه‌ها نسبت به حوادث و رویدادهای تاریخ اسلام جایگاه بلندی دارند. تتبّع وسیع، ارزیابی دقیق، ریشه‌یابی هوشمندانه از حوادث و سیر آنها، تحریف زدایی و نمایاندن حقایق و واقعیت‌ها، نشان دادن دست‌های جعل و تحریف و افشای چهره‌های مزوّر و فریبگر، از ویژگی‌های برجسته آثار استاد است. یکی دیگر از ویژگی‌های مهم سیره نگاری علامه مرتضی عاملی در تسلط زیاد او به منابع کهن بویژه منابع اهل سنت است. یکی از دلایلی که علامه در پاسخ بهشبهات مطرح شده ــ بویژه در عصر جدید توسط سلفی‌ها ــ موفق عمل کرده همین بهره بردن از منابع مذاهب مختلف است و به همین دلیل نیز آنها نتوانسته‌اند هیچ ردیه‌ای بر آثار علامه بنویسند. علامه تعصبی به استفاده صرف از منابع شیعی ندارد و می‌توان گفت که تسلط او بر منابع اهل سنت نیز مثال زدنی است. «الصحیح من سیرة النبی الاعظم» که در ۳۵ مجلد تألیف و منتشر شد، یکی از مشهورترین منابع تاریخی شیعی درباره پیامبر مکرم اسلام است. این کتاب پس از انتشار بلافاصله بدل به یکی از منابع مرجع فکری، تاریخی و عقیدتی در جهان اسلام شد. جامعیت این کتاب به قدری است که حضرت آیت‌الله سیستانی خطاب به علامه سیدجعفر مرتضی عاملی گفت: «لعل انتم اعلم العلماء فی‌التاریخ، فی‌الشیعه و بل فی الاسلام». این کتاب تاکنون مورد استفاده بسیاری از محققان و علاقه‌مندان در عرصه‌های فقه، تاریخ و اصول عقاید شیعه بوده است. یکی دیگر از دیگر کتاب‌های مشهور آیت‌الله مرتضی عاملی مجموعه عظیم ۵۳ جلدی «الصحیح من سیرةالامام علی علیه السلام» است که پس از انتشار برنده جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران شد. آیت‌الله مرتضی عاملی یک سیره مشهور دیگر هم نوشته‌اند که سیره حضرت سید الشهداست در ۲۴ مجلد. «ماساة الزهرا(س)» نیز نام کتاب دیگر اوست که همراه با سه سیره دیگر مجموعه مهمی از پاسخ به شبهات تاریخی را تشکیل می‌دهد و همچنین دهها کتاب تاریخی تحقیقی دیگر. علامه نزدیک به ۲۵ سال را در ایران و در شهر مقدس قم اقامت داشت و در همین مدت منشأ خدمات فرهنگی شایانی هم به طلاب لبنانی قم و هم به مردم ایران شد. ]]> دین‌ Sat, 26 Oct 2019 19:32:32 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282467/سید-جعفر-مرتضی-عاملی-درگذشت نمایشگاه کتاب «امثال قرآن» برپا می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282473/نمایشگاه-کتاب-امثال-قرآن-برپا-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، کتابخانه عمومی حسینیه ارشاد در ادامه برگزاری نمایشگاه‌های موضوعی کتاب، به‌زودی نمایشگاه «امثال قرآن» را در محل این کتابخانه برپا می‌کند.   این نمایشگاه برای گرامیداشت و تدبر در آیات قرآن کریم از روز چهارشنبه ۸ آبان تا دوشنبه ۲۰ آبان برپا می‌شود و هفتادوچهارمین نمایشگاه موضوعی دوهفتگی این کتابخانه عمومی محسوب می‌شود. به‌این‌ترتیب، منابع و کتاب‌های این کتابخانه با موضوعاتی چون ویژگی‌های امثال قرآنی، انواع تمثیل در قصه‌های قرآن، آثار تربیتی امثال قرآن، تاثیر امثال قرآن بر ادبیات فارسی، حکمت امثال قرآن و ... در مدت یادشده در محل این‌کتابخانه واقع در خیابان دکتر شریعتی، پیش از خیابان قبا به نمایش درمی‌آیند. ]]> دین‌ Sat, 26 Oct 2019 05:52:28 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282473/نمایشگاه-کتاب-امثال-قرآن-برپا-می-شود دهمین گردهمایی اساتید علوم عقلی برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282471/دهمین-گردهمایی-اساتید-علوم-عقلی-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) همزمان با برگزاری پنجمین ویژه برنامه بزرگداشت علامه طباطبائی، هجدهمین گردهمایی اعضای مجمع عالی حکمت اسلامی و دهمین گردهمایی اساتید علوم عقلی، چهارشنبه ۲۲ آبان برگزار می‌شود.   این مراسم با سخنرانی آیت الله جوادی آملی همراه خواهد بود. ]]> دین‌ Sat, 26 Oct 2019 05:40:10 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282471/دهمین-گردهمایی-اساتید-علوم-عقلی-برگزار-می-شود ادیان و مذاهب در عصر امام رضا (ع) به روایت کتاب http://www.ibna.ir/fa/doc/book/282384/ادیان-مذاهب-عصر-امام-رضا-ع-روایت-کتاب به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) سرزمین خراسان از دیرباز در روشن و تاریک ایام، رویدادهای گوناگونی را به خود دیده است. در هر دوره و هر امپراتوری، مرزهای سیاسی و جغرافیایی آن دستخوش تحولات خاصی بود تا اینکه با فرارسیدن اسلام وارد مرحله جدیدی شد. خراسان از گذشته به تنوع دینی و فرهنگی‌اش شناخته می‌شود، تا جایی که با تغییر شرایط سیاسی، چه پیش از اسلام و چه در دوره اسلامی، جریان‌های دینی و اجتماعی مختلفی در آن ظهور کرده است. روند فتح خراسان، که تقریبا از دهه سوم قرن اول هجری آغاز شد، چالش‌های جدیدی به ویژه در بحث مربوط به پیروان ادیان در این منطقه به وجود آورد؛ چرا که خراسان از گذشته محل سکونت پیروان ادیان مختلف بود. در دوره امویان و عباسیان بخش بزرگی از آن‌ها به اسلام روی آوردند، اما برخی با پذیرفتن شرایطی که جامعه اسلامی برای ایشان وضع کرد، بر دین خود ماندند. برخی از این ادیان، نظیر دین زرتشت، به گونه‌ای از ادیان بومی این منطقه به شمار می‌آمدند و برخی به واسطه هم جواری با ادیان دیگر مانند دین بودا و ادیانی مانند یهودیت و مسیحیت و مانویت به واسطه تحولات سیاسی و اجتماعی در دوره‌هایی پیش‌تر، وارد خراسان شدند. یکی از تحولات فرهنگی قابل توجه در سیره امامان معصوم علیهم السلام مناظره و گفت‌وگوی ایشان با رهبران و بزرگان ادیان در دوره‌های مختلف است. یکی از مهم‌ترین مناظره‌ها، مجالسی بود که مأمون خلیفه عباسی در شهر مرو در زمان ولایتعهدی امام رضا علیه السلام برپا کرده و امام علیه السلام در آن با بزرگان ادیان گفت‌و‌گو و مناظره کرده است که گزارش مفصل آن‌ها در عیون اخبار الرضا و الاحتجاج طبرسی و دیگر منابع شیعه آمده است. درباره این مناظره‌ها و روش‌شناسی آن‌ها به ویژه مناظرات حضرت رضا(ع)، کنگره‌های بزرگی برگزار و آثار فراوانی نوشته شده است، با وجود این، هنوز اثری جامع که وضعیت ادیان طرف مناظره با حضرت را از منظر تاریخی در خراسان بررسی کند، به رشته تحریر درنیامده است. این کتاب در دو بخش اصلی سامان یافته است؛ بخش اول به بحث درباره جغرافیای خراسان در سه قرن نخستین هجری و تحولات مربوط به آن اختصاص دارد و مولفان کوشیده‌اند نمایی از محدوده خراسان را ترسیم کنند و بخش دوم که خود مشتمل بر شش فصل است و مهم‌ترین بخش کتاب به شمار می‌آید بخشی بحثی تاریخی درباره وضعیت ادیان مطرح شده مناظرات امام رضا (ع) در خراسان را دربردارد. در این فصل پیشینه ادیان زرتشت، یهودیت، مسیحیت، صابئین، بودا، مانویت و ورود آن‌ها به ایران و وضعیت آن‌ها در دوره‌های مختلف اسلامی و حدود و ثغور آن‌ها را بررسی کرده است. به اعتقاد پژوهشگران این کتاب از آنجا برخی منابع تاریخی، دین صائبین را به بودا منسوب کرده است احتمال داده شده که صائبین یادشده در مناظرات همان بودائی باشند و به همین دلیل سیر تحولات دین بودا در خراسان بررسی شده است. کتاب «ادیان خراسان در عصر امام رضا علیه السلام» تألیف محسن شرفایی و علی اکبری چناری در 174 صفحه به بهای 16 هزار تومان از سوی بنیاد پژوهش‌های اسلامی منتشر شده است.   ]]> دین‌ Fri, 25 Oct 2019 05:40:04 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/282384/ادیان-مذاهب-عصر-امام-رضا-ع-روایت-کتاب نگاه عامه به دین چگونه است؟ http://www.ibna.ir/fa/doc/book/282369/نگاه-عامه-دین-چگونه به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) نویسنده در این کتاب معنای دین را تنها از بُعد الهی نگاه نمی‌کند، بلکه نگاهی جامعه‌شناسی و انسان‌شناسی به آن دارد. در حقیقت معنایی که یک انسان زیستمند از این مفهوم دریافت می‌کند و در زندگی‌اش معنای آن را جاری می‌سازد. بنابراین مراد نگارنده یافتن حقیقت دین به معنای خداشناسانه آن (از نظر مومنان) یا داوری کردن در مورد ارزش یک رفتار دینی نیست، بلکه هدف این است تا بازشناسی دین در زندگی روزمره معنای آن را مورد کاوش قرار دهد و سعی می‌کند تا بفهمد مناسک دینی و عقاید دینی چه نقش و معنایی در زندگی روزمره دارد؛ بنابراین فقط فهم و تحلیل این پدیده آن چنان که در نسبت با مومنان پدیدار می‌شود مد نظر است. به اعتقاد مولف کتاب، معنای دین در زندگی روزمره در نسبت با سبک زندگی به وجود می‌آید و بنابراین عنصری اجتماعی و انسان‌شناختی است. دین آنچنان که در این میدان پدیدار می‌شود، در آفرینش معانی‌ای دخیل می‌شود که لزوماً قدسی نیستند، و چه بسا انسانی هستند. دین برای این مردم در بسیاری از موقعیت‌ها وجه قدسی خود را می‌بازد و رابطه‌اش را با منشأ قدسی نادیده می‌گیرد. امر قدسی از این مفر وارد بازی روزمره‌ای می‌شود که قرار است به نیاز‌های انسانی کنشگر پاسخ بگوید. بدیهی است که در اینجا دینورزی مراد و منظور است و جوهر دین مورد واکاوی قرار نگرفته و پژوهش در حوزه انسانشناختی باقی مانده و وارد الهیات و فلسفه نشده است. در بخشی از این کتاب دین به عنوان یک پدیدار معرفی شده و آمده است: «به تسامح دین را در زندگی روزمره می‌توان در دوقامت مناسک «برون‌بود» دینی و ایمان «درون‌بود» دینی به عنوان دوسویه نمودین و معنوی آن بر رسید. مناسکی که عیان هستند و قابل تجربه مشترک می‌باشند و ایمان دینی‌ای که به دیدار نمی‌آید و فقط در تجربه درونی مومنان ظهور پیدا می‌کند.   در بخش اول کتاب به فضاهایی که انسان‌ها در آن به انجام امور دینی می‌پردازند اشاره شده و آمده است: «بعضی فضاها چون مسجد با قومیت و طایفه و محله پیوند محکمی دارند و یک محله ممکن است نسبت به مسجد و حسینیه خود احساسی از غیرت داشته باشد و آن را میدانی مختص خود بداند و بنابراین کسانی خارج از محله با مسجد نسبتی بیگانه است و فرد مورد نظر در نقش میهمان تعریف می‌گردد و هیچ‌گاه با صاحبان این مکان قدسی یکی نمی‌شود.» در ادامه نویسنده به ایام مذهبی مردم مانند ماه محرم و ماه رمضان پرداخته و برخی مناسک این دوماه را مانند نذر، عزاداری‌ها و پیاده‌روی اربعین بررسی کرده است. همچنین کتاب به موضوعاتی مانند مرگ و نیایش در نگاه مردم پرداخته است. یکی از بخش‌های جالب این کتاب بررسی علوم غریبه در میان عامه مردم است که در این بخش مولف اعتقاد دارد توده مردم گاه به ابزاری متوسل می‌شوند که گمانشان این دستاویزها می‌توانند با تحت تأثیر قراردادن نیروهای ماورایی تغییری مثبت در وضعیت خود انجام دهند و در این میان طالع‌بینی، دعانویسی و خواب‌بینی رایج‌ترین روش‌هاست. موضوعاتی مانند ازدواج، حج و مناسک‌گرایی و اخلاق و مقایسه مردم و دین به آن پایان‌بخش کتاب است. کتاب «دین در زندگی روزمره (انسان‌شناسی دین عامیانه)» نوشته محسن زال در شمارگان 600 نسخه، به بهای 34 هزارتومان از سوی نشر کویر منتشر شده است. ]]> دین‌ Thu, 24 Oct 2019 05:37:15 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/book/282369/نگاه-عامه-دین-چگونه بعضی کتاب‌ها در حوزه دین فقط نقل کردن حرف‌های دیگران است http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/282425/بعضی-کتاب-ها-حوزه-دین-فقط-نقل-کردن-حرف-های-دیگران حجت‌الاسلام والمسلمین ابوالفضل حافظیان بابلی، نسخه‌پژوه و فهرست‌نویس نسخه‌های خطی در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) با انتقاد از کتاب‌سازی‌هایی که در حوزه دین انجام می‌شود، گفت: برخی نویسندگان برای تبلیغ دین صرفاً به انتشار کتاب درباره تعبیر خواب و کرامت‌ها متوسل می‌شوند، البته در جای خود برخی مطالب می‌تواند درست باشد، ولی هیچ گاه منطق ائمه ما این نبوده که با این مسائل مردم را تهییج به دینداری کنند. کسی که اهل کار و پژوهش هست باید معارفی که در بیانات اهل بیت(ع) وجود دارد را واکاوی، بررسی و تامل کند و از دل بیانات پیامبر (ص) و اهل بیت (ع) آیین و رسم زندگی را استخراج کند. او افزود: مترجمان فضا را می‌سنجند و به سمت کتاب‌های پرفروش می‌روند و توجه نمی‌کنند اگر کسی در این وادی کار بهتری ارائه داده، چرا ما دیگر به سمت این آثار برویم. چرا دوباره در این حوزه قلم بزنیم و کاغذ و امکانات را هدر دهیم و متأسفانه به این مسائل توجه نمی شود. نویسنده کتاب «شناخت‌ نامه حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) و شهر ری(مجموعه گفتارهای پراکنده پیرامون حضرت عبدالعظیم حسنی)» ادامه داد: یکی از مداخل کتاب‌سازی‌های ما مربوط به مجالس بزرگداشت و کنگره است. کنگره و بزرگداشت برای بزرگان کار بسیار خوبی است و ضروری است که همراه با آن کنگره کتاب چاپ شود و مقالاتی درباب آن شخص نوشته شود. در بعضی کنگره‌ها این کار بخوبی صورت می‌گیرد و در بخش دیگر از کنگره‌ها به دلیل عجله در کار، نویسندگان درجه یک فرصت ندارند و کار به نویسندگان درجه دو سپرده و محصولی که ارائه داده می‌شود نوعاً چیزهایی است که در جای دیگر به چاپ رسیده است. او در پاسخ به این پرسش که علل کتابسازی را در چه می‌دانید؟ گفت: کتاب سازی علل مختلفی دارد؛ یکی از دلایل آن این است که بسیاری از انسان‌‌ها شهرت را دوست دارند و این ‌که نوشته‌ای به چاپ برسد و باعث شهرتشان بشود. میل شهرت‌‌طلبی در جان خیلی از انسان‌‌ها هست؛ ولی باید به این درخواست درونی به سبک صحیح پاسخ داده شود، یعنی این‌ که اگر شخصی می‌خواهد اثری ارائه دهد باید برایش زحمت بکشد. کسی می‌تواند نویسنده خوبی باشد که نویسندگی برایش مشکل‌ترین کار باشد، وگرنه با چسب و قیچی کردن این و آن طرف و کتابی درست کردن ـ ولو شهرتی هم حاصل شود ـ ثمری نخواهد داشت. حافظیان بابلی با بیان اینکه نویسندگان از منابع معتبر برای نگارش اثر خود استفاده نمی‌کنند، گفت: نتیجه این‌که بعضی کتاب‌ها نقل کردن حرف‌های دیگران است و نویسنده حرف نویی ندارد و راه حل جدیدی برای مشکلات ارائه نمی‌دهد، لذا این کتاب اثربخش نمی‌شود یا بعضی از نویسندگان در نوشته‌های خود به دلیل راحت شدن، از منابع معتبر استفاده نمی‌کنند و به جای آن، از منابع دست دوم و یا سوم استفاده می‌کنند یا ملاک‌های دیگر را در آفریدن یک اثر علمی، پژوهشی و تحقیقی مراعات نمی‌کنند. او افزود: هم اکنون زمانی است که تولید کارهای بی‌ارزش یا کم‌ارزش توهین به جامعه فرهنگی است. در زمانی که جهان با انفجار اطلاعات مواجه شده و در بانک‌های اطلاعاتی، نرم افزارها، سایت‌ها و وبلاگ‌‌ها هرکس هرموضوعی را بخواهد با یک کلیک از هزاران صفحه پرونده علمی می‌تواند استفاده کند و در این زمان که اطلاعات این قدر گسترده شده و در دسترس قرار گرفته، جمع‌آوری چهار بیت شعر، داستان یا تعبیر خواب که یک سبقه علمی ندارد، کار خیلی آسانی است. شاید این موضوعات یک زمانی موثر بوده، ولی در حال حاضر کسی رغبت نمی‌کند و آن‌هایی که از این کارها استفاده می‌کنند نوعاً از سطح سواد بالایی برخودار نیستند و ما نباید مردم را به مطالب مبتذل عادت دهیم که از ارزش علمی برخوردار نیستند.   این پژوهشگر تاکید کرد: هر حرفی را بدون استناد معتبر نمی‌شود نقل کرد. بعضی مطالب در همین کتاب‌ها چاپ می‌شود که می‌بینید گاهی از منابع غیر معتبر است و برای مثال حرف‌هایی که در گذشته بزرگان به شبهات آن پاسخ داده‌اند و حل شده را دوباره مطرح و یک معضل جدید ایجاد می‌کنند. در حقیقت اشکال را شنیده‌اند، اما به سراغ جوابش نرفته‌اند و فکر می‌کنند کشف خیلی مهمی کرده‌اند.   ]]> دین‌ Thu, 24 Oct 2019 05:28:53 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/shortint/282425/بعضی-کتاب-ها-حوزه-دین-فقط-نقل-کردن-حرف-های-دیگران ​زرین‌کوب مهمان کتاب‌فروشی‌ها شد http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282413/زرین-کوب-مهمان-کتاب-فروشی-ها به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روابط عمومی انتشارات امیرکبیر، چاپ یازدهم ارسطو و فن شعر، بیست و سوم بامداد اسلام و بیست و هفتم کارنامه اسلام که توسط مرحوم عبدالحسین زرین‌کوب تالیف شده‌اند توسط انتشارات امیرکبیر راهی بازار نشر و پیشخان کتابفروشی‌ها شدند. چاپ یازدهم ارسطو و فن شعر در 220 صفحه و قیمت 29 هزار تومان، چاپ بیست و سوم بامداد اسلام در 158 صفحه و قیمت 19 هزار تومان و چاپ بیست و هفتم کارنامه اسلام در 214 صفحه و قیمت 33 هزار تومان منتشر شده‌اند. کتاب بامداد اسلام، تاریخ صدر اسلام را از زندگی پیامبر اسلام(ص) تا پایان دوره اموریان مورد بررسی قرار داده است. این اثر برای آشنایی جوانان و دانشجویان با تاریخ زندگی پیامبر اسلام(ص)، خلفای نخستین و حکومت امویان نوشته شده است. زرین‌کوب همچنین در کتاب کارنامه اسلام با همان نگاهی به فرهنگ و جامعه مسلمین نگاه کرده که خود مسلمانان به آن نظر دارند. از این جهت او نه مانند مستشرقین اروپایی و با نگاهی خالی از احساس بلکه از موضعی کاملا همدلانه به فرهنگ مسلمین نگاه کرده است. ارسطو و فن شعر هم دیگر اثر زرین‌کوب است که در آن چکیده مشاهدات تجربی و علمی فنون و انواع ادبی ارسطوست که محققان را با هندسه‌ای کلی از هنجارهای ارسطو در زمینه نقد ادبی آشنا می‌کند. هنجارهایی که البته مایه بحث‌های زیادی را هم پدید آورده است. انتشارات امیرکبیر هر یک از عناوین فوق را در شمارگان هزار نسخه منتشر کرده است. ]]> علوم انسانی Wed, 23 Oct 2019 08:13:23 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282413/زرین-کوب-مهمان-کتاب-فروشی-ها رحمتی: استاد واثقی با مراجعه به نسخ خطی تشیع از ابهامات گره‌گشایی کرد http://www.ibna.ir/fa/doc/report/282402/رحمتی-استاد-واثقی-مراجعه-نسخ-خطی-تشیع-ابهامات-گره-گشایی به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) بیستمین نشست عصر کتاب به بزرگداشت حجت‌الاسلام والمسلمین حسین واثقی، احیاگر آثار امامیه در سرزمین وحی اختصاص داشت. این نشست عصر دیروز 30 مهر در سرای کتاب به کوشش موسسه خانه کتاب و همکاری نهادهای پژوهشی و با حضور اساتید برجسته حوزه و دانشگاه مانند آیت‌الله سید احمد حسینی اشکوری و آیت‌الله محمدرضا حسینی جلالی برگزار شد. در ابتدای مراسم نیکنام حسینی‌پور، مدیرعامل موسسه خانه کتاب حجت‌الاسلام واثقی را پژوهشگری سخت‌کوش و مستقل دانست و گفت: درمورد استاد واثقی نکته اول این است که پژوهشگر سخت‌کوشی است که به تنهایی کار یک نهاد را انجام می‌دهد. او معلومات گذشتگان را مانند گنجی بی‌پایان به آیندگان منتقل کرده و از نسخه‌شناسان بنام درباره میراث حرمین شرفین است. از مشخصات استاد واثقی داشتن تخصص درباره یک موضوع دشوار است. پس از اینکه متوجه شد تاکنون به تاریخ تشیع در شهرهای مکه و مدینه پرداخته نشده به پژوهش درباره نسخه‌ها و همچنین با آثار علمی شیعه توجه بسیار کرد. او افزود: در حقیقت استاد واثقی از تاریخ شیعه میراثبانی کرده است. ریزموضوعاتی که استاد در مجموعه «ذخائر الحرمین الشرفین» به آن پرداخته موضوعی است که در میان پژوهشگران ایرانی و خارجی کمتر کسی به آن توجه کرده‌. او در کتاب «المدنیات» شهر مدینه را از دیدگاه شیعی مورد کاوش قرار داده و می‌کوشد افتخار شیعه را در گذشته مدینه نقل کند در حالیکه پرداختن به شناخت شخصیت‌های دینی آن دیار کار ساده‌ای نیست. مدیرعامل موسسه خانه کتاب به کارهای تحقیقاتی واثقی در زمینه نسخه‌های خطی اشاره کرد و افزود: نکته دیگری که در شخصیت استاد واثقی می‌توان به آن اشاره می‌کنیم تنها بودن او در کارهای تحقیقاتی است. استاد واثقی مستقل است و پشتوانه‌ای جز عشق و اخلاص ندارد که باعث شده صدها نسخه تاریخی و فهرست نسخه‌های خطی را با دقت و ریزبینی وارسی کرده است. معرفی آثار او ما را به شناخت شخصیت او رهنمون می‌کند؛ ویژگی‌هایی مانند تخصص‌گرایی، روزآمدی و پیگیری‌های مداوم و تواضع و خلوص و انتخاب آگاهانه که سبب شده نویسنده بدون کمک موسسه یا نهادی آن آثار را قلم بزند. در ادامه مراسم فیلمی درباره خدمات علمی حجت‌الاسلام والمسلمین حسین واثقی به نمایش درآمد. یکی از کارهای بسیار لازم و مهم شناسایی، دانشمندان شیعه است سپس علی‌اکبر زمانی‌نژاد، کتابشناس و پژوهشگر پیام آیت‌الله رضا استادی را به این مراسم برای حاضران خواند که در بخشی از آن آمده است: «رسول خدا (ص) سفارش تأکید کرده بود که مردم بعد از معارف اسلام را از اهل بیت او (علیهم السلام) اخذ کنند و برای سعادت دنیا و آخرتشان به آن‌ها متمسک باشند، اما حوادث بعد از وفات آن حضرت شرایطی را پیش آورد که این خواسته آن بزرگوار مورد توجه قرار نگرفت که اگر نبود تلاش و کوشش و فداکاری‌های امیر مؤمنان و فرزندان معصوم او زمینه این بود که به طور کلی مردم از معارف حقیقی و ناب اسلام محروم شوند. بدیهی است که استمرار این مکتب و محافظت آن از تحریف و انحراف و تحویل به نسل‌های آینده وظیفه سنگینی بود که به عهده دانشمندان شیعه مانند شیخ صدوق و شیخ کلینی‌ها قرار گرفت و شیعه با افتخار باید بداند که فقها و محدثان و عموم دانشمندان شیعه این مسئولیت را به بهترین وجه انجام دادند و در این مسیر حوزه‌های علمیه نقش بی‌بدیلی داشتند. یکی از کارهای بسیار لازم و مهم شناسایی، دانشمندان شیعه و نیز معرفی حوزه‌ها بود تا همگان و نیز دشمنان بدانند که این مکتب پایگاه بسیار محکم و عالمانی فداکار، مخلص و افتخارآفرین داشته و دارد. برای تأمین این منظور، رساله‌ها، مقالات و کتاب‌های فراوان نگاشته شده و به ویژه حوزه‌هایی که سهم بیشتری در این راه داشته‌اند شناخته شدند، گاهی به عنوان مکتب قم و مکتب بغداد مورد بررسی و معرفی قرار گرفت و سپس حوزه باعظمت نجف اشرف و شیخ طوسی و تلامذه او و نیز حوزه حله و علمای بزرگ آن مانند محقق حلی و علامه حلی. استاد واثقی از ده سال پیش تاکنون با تتبعی وسیع و دقتی درخور تحسین و همتی عجیب، با مسافرت‌ها و بررسی و تفحص صدها کتابخانه و نسخه خطی، و نیز آثار چاپ شده‌ای که احتمال مفید بودن آن را می‌داده، این هدف را تعقیب و توفیقاتی داشته که تاکنون پانزده جلد از ثمرات تحقیقات وی سامان یافته و بخشی از آن هم منتشر شده است.» مطالعات استاد واثقی درباره تاریخ صفویه نکات جدیدی دارد در ادامه محمدکاظم رحمتی، پژوهشگر و عضو هیئت علمی گروه قرآن و حدیث دانشنامه جهان اسلام به مشکلاتی که بر سراه منبع‌شناسی در تاریخ تشیع وجود دارد، اشاره کرد و گفت: کسانی که در حوزه تاریخ تشیع فعالیت می‌کنند می‌دانند که تشیع یکی از جریان‌هایی است که درباره آن منابع زیادی وجودی ندارد. او ادامه داد: در جنوب لبنان شاهد این هستیم که بخش‌های شیعه‌نشین به بخش‌های داخلی‌تر تبدیل شده است. در مورد منطقه بحرین قدیم اگر بخواهیم تحقیق کنیم با این مشکل مواجه هستیم که درباره تشیع منابع اندک است. این افتخار برای شیعه وجود دارد که در کرانه خلیج فارس، مسجدی در بلادی قدیمی در نزدیکی منامه است. در کتیبه‌هایی در این مسجد است که در آن نام دوازده امام نقل شده و تنها مسجدی که تاریخ دارد همان مسجد است. این پژوهشگر با اشاره به فعالیت‌های علمی حجت‌الاسلام واثقی تأکید کرد: کاری که استاد بزرگ ما کرد بازسازی تاریخ تشیع با مراجعه به نسخه‌های خطی در شهرهای مکه و مدینه است. کتابخانه‌ها از حیث همکاری متفاوت هستند و برای دیدن یک تصویر باید ساعت‌ها وقت گذاشت. استاد هم برای دیدن نسخه‌ها به شهرهای مختلف سفر می‌کرد و برای دیدن نسخه‌ها مراجعه شخصی داشتند. در لابلای کتاب‌ها اشاره کرده است برای دیدن یک نسخه در فصل سرما به قزوین سفر می‌کند اما حتی نتیجه‌ای که می‌خواسته عایدش نمی‌شود. رحمتی با بیان اینکه برخی کارهای واثقی علاوه بر تاریخ تشیع، مطالعه ایران در دوره صفویه است افزود: حجت‌الاسلام واثقی برنامه‌های تحقیقاتی زیادی درباره حج در دوره صفویه انجام داده است که زمینه‌‌های تحقیقی جدیدی را باز می‌کند. در زمینه تاریخ صفویه عالمان شیعه ساکن در بحرین قدیم و در ارتباط با مراکز علمی بوده‌اند و سراسر کار علمی حجت‌الاسلام واثقی نکات جدیدی دیده می‌شود. او در پایان گفت: استاد واثقی با مراجعه به نسخه‌های خطی گره‌گشایی‌هایی کرده که محل ابهام پژوهشگران برجسته بوده است. مجموعه کارهای نه تنها در زمینه تاریخ تشیع بلکه به شناخت مکه و مدینه و بحرین قدیم کمک می‌کند. دانشجویان برای نوشتن رساله به آثار استاد واثقی مراجعه کنند احمد خامه‌یار، عضو هیئت علمی پژوهشکده حج و زیارت دیگر سخنران این مراسم بود که تخصص‌گرایی را ویژگی آثار واثقی دانست و افزود: ویژگی کار حجت‌الاسلام والمسلمین واثقی که کار او را متمایز می‌کند و باعث درخشندگی کار ایشان می‌شود تخصص‌گرایی است که در میان پژوهشگران ایرانی کمتر می‌بینیم. ویژگی دیگر کار او شیوه و روش درست استفاده از نسخه‌های خطی است. امروز نسخه‌های خطی در حکم اسناد تاریخی به شمار می‌آیند و در پژوهش‌های تاریخ و تمدن ناگزیر هستیم از داده‌های مختلف که نسخه‌های خطی به ما می‌دهند استفاده کنیم. او ادامه داد: منظور متن محتوای نسخه به تنهایی نیست. از تک‌تک نسخه‌ها داده‌هایی به دست می‌آید. امروز نسخه‌شناسی به یک دانش تبدیل شده و باعث شده است به ارزش سندی نسخه‌ها بیشتر پی ببریم. در آثار حجت‌الاسلام واثقی همه داده‌های مربوط به کتابت متون شیعی در کنار هم استخراج شده و ما از تحلیل داده‌ها تحولات تاریخی را استخراج می‌کنیم. زمانی که داده‌های آثار او را کنار هم می‌گذاریم می‌بینیم یک حوزه علمی در سده یازدهم در مکه شکل گرفته و کاتبان مشغول استنساخ بوده‌اند و به عنوان متن درسی از آن استفاده می‌کردند و این داده‌ها به عنوان یکی از منابع درجه یک حوزه تاریخ و تمدن است. عضو هیئت علمی پژوهشکده حج و زیارت کمبود اطلاعات را مشکل اساسی نگارش تاریخ دانست و گفت: وقتی به کتاب «اعلام المدینه» استاد واثقی مراجعه می‌کنیم به اطلاعاتی درباره شیعه مدینه می‌رسیم که همه این‌ها را دانشجویان می‌توانند در رساله‌هایشان آن را بررسی کنند و تاریخ فرهنگی ـ اجتماعی در دوره‌های قدیمی‌تر مورد بررسی قرار گیرد. خامه‌یار در پایان تصریح کرد: کارهای واثقی محصول یک کار عاشقانه است که از علاقه سرشار او سرچشمه گرفته است؛ در یک فضای آکادمیک و محصول یک کار استادانه.   بازار کتاب پر از کتاب‌های تکراری شده است سپس ابوالفضل حافظیان بابلی، کتابشناس و نسخه‌شناس درباره اهمیت آثار حجت‌الاسلام واثقی بیان کرد: امتیازی که در آثار استاد واثقی قابل مشاهده است نخست انتخاب موضوع پژوهش است. بازار کتاب پر از کتاب‌های تکراری است که از هم رونویسی شده‌اند. اما استاد واثقی به دنبال شایسته‌ترین موضوعی هستند که محققان از آن غفلت کرده‌اند و البته پیمودن این وادی دشوار برای هرکسی مقدور نیست. او ادامه داد: امتیاز دیگر پژوهش‌های او جامع‌الاطراف بودن است که اطلاعات بکر در آن موج می‌زند. در حقیقت او به دنبال اصلی‌ترین منابع یعنی نسخه‌های خطی و منابع غیر چاپی می‌رود و سفرهایی کرده است که ما اندکی از آن را حاضر نیستیم. آنچه در منابع آمده کاملاً قابل اعتماد است و او مقلد نیست و مجتهد است. حجت‌الاسلام و المسلمین سید عبدالفتاح نواب، نماینده ولی فقیه در امور حج و زیارت در ادامه این مراسم به صفات اخلاقی واثقی اشاره کرد و گفت: پژوهشگر در کشور فراوان است و پژوهش بسیار دیده می‌شود ولی آنچه از پژوهشگری مهم‌تر است انسان‌سازی است. صفات اخلاقی و خودسازی که اساس بعثت پیامبر (ص) است در حاج آقا واثقی بسیار دیده می‌شود. از این مرد ما جز تلاش، فعالیت، اخلاص و فداکاری در راه دین چیز دیگری ندیدیم. چه بسیار کتاب‌هایی که او احیا کرد که اگر تلاشش نبود از میان رفته بود. در ادامه مراسم از سوی موسسه خانه کتاب، انجمن فهرست‌نگاران، بنیاد قم پژوهی، موسسه پژوهشی میراث مکتوب، موسسه کتابشناسی شیعه، پایگاه اطلاع‌رسانی بساتین و پژوهشکده حج و زیارت با هدایایی از زحمات حجت‌الاسلام واثقی تقدیر کردند. پژوهشگران به نسخه‌های خطی مراجعه کنند در پایان مراسم حجت‌الاسلام والمسلمین حسین واثقی، ضمن قدردانی از موسسه خانه کتاب بیان کرد: همکاران موسسه خانه کتاب سال گذشته به قم آمدند، مصاحبه‌هایی تهیه کردند و فیلمی را که امروز به نمایش درآمد را ساختند. او ادامه داد: امروز درباره من صحبت‌هایی شد یک پاسخ از کلام حضرت علی (ع) می‌توانم بگویم که می‌فرمایند: «خداوندا مرا بهتر از آنچه می‌پندارند قرار بده و آنچه را که دیگران می‌پندارند قرار ده و لغزش‌های من را بیامرز» امیدوارم پژوهشگرانی که در این میدان پژوهش عمری را صرف کرده‌اند به نسخه‌های خطی مراجعه داشته باشند تا خلاء پر شود و به بخش‌هایی که وارد نشدند داخل شوند. ما باید افق‌هایی جدید را بیابیم چون روزی باید در پیشگاه اهل بیت‌(ع) جوابگو باشیم.  حجت‌الاسلام والمسلمین واثقی با تأکید بر اینکه در آثارش به تاریخ ایران هم می‌پردازد، بیان کرد: خوشحالم که در حین اینکه مشغول کار بودم برای این کتاب‌ها مخاطب وجود دارد. همیشه فکر می‌کردم مخاطب این کتاب‌ها بعد از درگذشت من خواهد بود. نوشتن این کتاب‌ها گام نخست است و باید دیگران همت کنند. استادان باید برای آثار شاگردان خود تقریظی بنویسند و به آنها بگویند این چنین باش.  من در ضمن اینکه تاریخ تشیع را نگارش کردم تاریخ وطن عزیزمان را هم نوشته‌ام. اگر دقت کنید بیشتر کاتبان ایرانی هستند. ]]> دین‌ Wed, 23 Oct 2019 08:03:45 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/report/282402/رحمتی-استاد-واثقی-مراجعه-نسخ-خطی-تشیع-ابهامات-گره-گشایی در تولید ادبیات با موضوع تکلیف سیاسی فقیر هستیم http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/282232/تولید-ادبیات-موضوع-تکلیف-سیاسی-فقیر-هستیم خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در قم - یونس عزیزی: کتاب «تکلیف سیاسی از منظر قرآن کریم» جدیدترین اثر محمد عابدی، عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی است. موضوع این کتاب که از عنوان آن برمی‌آید، در محافل علمی و پژوهشی کمتر مورد توجه بوده و از این منظر اثری تقریباً نوآورانه به شمار می‌آید. به‌بهانه انتشار این کتاب، با نویسنده آن به گفتگو نشستیم که در ادامه از نظر مخاطبان می‌گذرد.   اگر اجازه بدهید گفتگویمان را در مورد کتاب اخیرتان با عنوان «تکلیف سیاسی از منظر قرآن کریم» آغاز کنیم. در ابتدا کمی درباره موضوع «تکلیف سیاسی» صحبت کنیم؛ اساسا این بحث چه جایگاهی در مباحث قرآنی و سیاسی دارد که شما را تشویق به تحقیق در این عرصه کرده است؟ برای تبیین جایگاه مورد توجه شما باید این جایگاه را از چند مورد بررسی قرار دهیم. اول، حجم گسترده‌ای از آیات قرآن کریم است که به بیان تکالیف فردی و اجتماعی اختصاص دارد و بخش عمده‌ای از تکالیف اجتماعی هم به حوزه سیاست تعلق دارد. اساسا همه عرصه‌های سیاسی تحت پوشش تکالیف سیاسی قرار می‌گیرند و نمی‌توان بخشی از گستره سیاست را نشان داد که انسان در آن مورد خطاب و تکلیف قرار نگرفته باشد.   دوم، جایگاه تکلیف نسبت به «نظام حق و تکلیف» است. قرآن هر جا حقی برای انسان مطرح می‌کند، تکلیفی نیز در نظر می‌گیرد. تمام گستره اجتماعی از جمله سیاست مشمول تکالیف و حقوق می‌شوند، پس نمی‌توان عرصه‌ای سیاسی را نشان داد که فارغ از تکالیف سیاسی باشد. سوم، جایگاه تکلیف سیاسی در میان «مباحث سیاست» است، چون مسائل فلسفه سیاسی ارتباط وثیقی با تکلیف سیاسی دارند.   می‌توانید به چند مسئله ویژه هم اشاره داشته باشد؟ حتما، فقط کافی است به این نمونه‌ها توجه کنیم تا این جایگاه روشن شود. نمونه اول مسئله مشارکت سیاسی است. در این مسئله به‌طور کلی سه رویکرد عمده (حق‌مدار، تکلیف‌مدار و تلفیقی) وجود دارد. از نگاه برخی پذیرش الزامات ناشی از تکلیف‌دهی سیاسی، حق شهروندان است. از نگاه گروه دوم مشارکت مذکور تکلیف است که شرکت در انتخابات را تکلیف و واجب و عدم حضور را جرم می‌‌داند. از منظر گروه سوم مشارکت «حق و تکلیف» است. برای این مورد می‌توان قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران را شاهد آورد که هم بر حق مشارکت توجه می‌دهد و هم بر حق الهی.   نمونه دوم مسئله مشروعیت است. تکلیف سیاسی در این مسئله نیز جایگاه عمده دارد، زیرا از این بحث می‌کند که چه قدرتی حق الزام دارد و باید از آن اطاعت کرد و پذیرش تکالیف کدام قدرت سیاسی لازم است و تکلیف در حقیقت، محتوایی است که بر آن الزام می‌شود.   آیا از منظری عام‌تر هم می‌توانید جایگاه تکالیف سیاسی در مباحث سیاست را تبیین کنید؟ دست کم دو نگاه در این مورد قابل گزارش است که یکی نگاه ابزاری به سیاست است و دیگری نگاه غایی؛ که در هر کدام، تکلیف سیاسی جایگاه ویژه‌ای احراز می‌کند.   منظورتان از نگاه ابزاری به سیاست چیست؟ اصولاً این نگاه چه جایگاهی برای تکلیف سیاسی قائل است؟ اجازه بدهید ابتدا نگاه ابزاری را توضیح بدهم و بعد جایگاه ناشی از آن برای تکلیف سیاسی را مورد اشاره قرار دهم. در نگاه ابزاری، سیاست با توجه به ابزار اعمال و تحقق آن یعنی «قدرت» شناسانده می‌شود. قدرت از مقوله‏‌های بنیادین و به اعتقاد برخی موضوع و جوهره علم سیاست معرفی می‌شود. سرجمع نگاه مذکور این است که قدرت سیاسی توانایی تجهیز و ایجاد برآیند منابع مادی یا معنوی موجود با روشی مناسب برای هدایت و جهت دادن به رفتار جمعی گروهی از انسان‌ها به اتکای ضمانت اجرای موثر را دارد.   مطلب دوم این است که جایگاه تکلیف در سیاست در همه این‌ها، مهم ارزیابی می‌شود، زیرا اساساً منشاء انحصاری قدرت در بینش اسلامی و قرآنی، الهی است و اشخاص با نصب خداست که مشروعیت می‌یابند و اطاعت و الزام و تکلیف‌پذیری از آن‌ها برای مردم توجیه می‌­یابد. می‌خواهم درباره خودِ کتاب اندکی مباحث را پیش ببریم. ظاهراً چند سالی روی این موضوع تحقیق کرده‌اید و از دو، سه سال پیش وعده انتشار کتاب را داده بودید. چرا پروسه انتشار کتاب اینقدر طولانی شد؟   بخشی از تاخیر به خاطر مشکلات نشر و نوبت انتشار آن در میان انبوه کتاب‌های در نوبت نشر پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برمی‌گردد، ولی مهم‌تر از آن نداشتن سابقه‌ی بحث و نبود ادبیات علمی موضوع تحقیق بود که به‌شدت روند تحقیق و تالیف را با کندی روبه‌رو کرد. عملاً هنوز هم که سال‌ها از طرح بحث در رسانه‌ها می‌گذرد، شاهد توجه جدی به آن و تولید آثار علمی نیستیم، چون اصولاً مطلبی در دست نبود که کسی بتواند کار جدی انجام دهد. همین مسئله هم موجب شد این اثر از منظر نوآوری نزد داوران اثر، امتیاز بسیار بالایی بگیرد.   با توجه به تحقیقاتتان از پیشینه بحث برایمان بگویید. آیا اثر خاصی در این رابطه چاپ شده است؟ در مورد موضع این کتاب در هیچ سطح علمی اثر جدی منتشر نشده بود و البته منتشر هم نشده است؛ نه در رده کتاب‌های پژوهشی نه کتب ترویجی، نه مقالات علمی نه مقالات ترویجی و نه پایان‌نامه‌های قرآنی، شاهد اثری در این زمینه نبودیم. آنچه که بود، تنها مباحثی ضمنی در کتب تفسیری و بیشتر تفسیر موضوعی آن هم پیرامون اصل تکلیف بود ولی در مورد تکلیف سیاسی به عنوان موضوع قرآنی متاسفانه ما شاهد فقر ادبیات هستیم. شما در این کتاب تلاش زیادی کردید تا نشان دهید مجموعه‌ای عظیم از تکالیف سیاسی در قرآن کریم  وجود دارد و قابل تشریح است. روش بحث شما در این مسیر چه بود؟   به‌طور کلی دو روش عمده پیش روی ما بود. نخست بررسی مصادیق طی یک روش استقرایی و دوم روش قیاسی. روش اخیر بیشتر در مباحث مبانی پیموده می‌شود و روش اول نیز در آغاز مسیر طی می‌شود. در این روش درنگ در آیات قرآن کریم، خبر از وجود گسترده عناوینی می‌دهد که بازیابی مصادیقشان ما را به مجموعه‌ای گسترده از تکالیف سیاسی رهنمون می‌شود و ارایه گزارشی از آن‌ها، بخشی مهمی از فرضیه تحقیقِ «وجود مجموعه‌ای گسترده از تکالیف سیاسی در قرآن کریم» را نیز اثبات می‌کند. ما هر دو روش را در دو مرحله پی گرفتیم.   کتاب تلکیف سیاسی از ۵ فصل تشکیل شده است. به صورت مختصر فصل‌های پنجگانه کتاب را برایمان تشریح کنید. این کتاب با یک مقدمه آغاز شده که در آن تبیین مسئله و تعیین فرضیه تحقیق، ضرورت و اهمیت موضوع و پیشینه و امتیاز پژوهش مرود توجه قرار گرفته است. فصل اول را هم به کلیات اختصاص دادم. در فصل دوم در گفتار اول مبانی قرآنی، در گفتار دوم ماهیت تکلیف سیاسی در قرآن را بررسی کردم و در گفتار سوم هم از ویژگی‌های تکلیف سیاسی از منظر قرآن سخن گفتم. در فصل سوم ارکان تکلیف سیاسی را بررسی کردم که شامل مروری بر سه رکن تکلیف سیاسی (مکلَف به؛ مکلَف فیه و مکلَّف) و آنگاه رکن تکلیف دهنده (مکلِف) شد. در فصل چهارم هم به اهداف و آثار تکالیف سیاسی پرداختم. از جمله در گفتار دوم آن به انتظارات مکلفان از تکالیف سیاسی توجه کردم که مهم‌ترین آنها تامین حقوق مکلفان با تکالیف سیاسی (حق آزادی، عدالت، امنیت) و انتظارات تربیتی و اخلاقی (تامین کرامت انسان و صیانت از آن؛ تعدیل، تزکیه و تهذیب) می‌شود. در نهایت در فصل پنجم موانع و آسیب‌های تکلیف سیاسی از منظر قرآن کریم را بررسی کردم که شامل موانع و آسیب‌های معرفتی و اعتقادی (شبهات علمی) و موانع و آسیب‌های عملی و رفتاری (شهوات عملی) است. ]]> استان‌ها Wed, 23 Oct 2019 07:14:59 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/longint/282232/تولید-ادبیات-موضوع-تکلیف-سیاسی-فقیر-هستیم همایش مجتهد شهید فردا در قم برگزار می‌شود http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282390/همایش-مجتهد-شهید-فردا-قم-برگزار-می-شود به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) همایش مجتهد شهید «سیری در آثار علمی و سیره سیاسی آیت‌الله سیدمصطفی خمینی» فردا اول آبان ماه بعد از نماز مغرب و عشاء از ساعت ۱۸ در سالن همایش‌های مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) برگزار می شود.   این همایش با حضور آیت الله مصباح یزدی و قرائت پیام برخی آیات عظام با سخنرانی آیت‌الله محسن اراکی، محمدحسن رحیمیان و سیدحمید روحانی چهارشنبه یکم آبان ماه برپا می‌شود. ]]> دین‌ Tue, 22 Oct 2019 12:05:41 GMT http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/282390/همایش-مجتهد-شهید-فردا-قم-برگزار-می-شود