​''Şeytan Çelmesi'' Raflarda

 
Publish Date : Thursday 21 September 2017 - 08:00
 
 
Ünlü politikacı ve oyun yazarı Vaclav Havel’ın kaleme aldığı ''Şeytan Çelmesi'' adlı oyun Rıza Mirçi’nin Farsça çevirisi ile yayınlandı.
 
İran Kitap Haber Ajansı (İBNA) - Ünü dünyayı tutmuş Çekoslovak oyun yazarı Vaclav Havel, şimdi ülkesinin yeni Cumhurbaşkanı.

Kendi oyunlarını kendi ülkesinde ne yazık ki kitap olarak yayımlatmamış, sahnelerde kendi halkına izletememişti. 1968 Prag Baharı ve Charta 77nin önde gelen sözcülerinden biri olarak, sık sık tutuklanıp yargılanmış, sürekli hapislerde kalmıştı. Kararlı siyasal ve barış simgesi haline gelmişti.

Uzun yıllar onurlu bir savaşım verdikten sonra perestroika ile yakın bir zaman önce Çekoslavakya Cumhurbaşkanı olan Vaclav Havel, daha altmışlı yıllarda tiyatro dünyasının tanınmış bir yazarıydı. 1963’te ilk oyunu Bahçe Şenliği (Zahradnf Slavnost) Prag’da ünlü Çek yönetmen Ottomar Krejca tarafından ilk kez sahnelendiğinde tiyatro çevresinin hemen dikkatini çekmiş ve yazar kendinden sözettirmeye başlamıştır. İki yıl sonra, bürokrasinin deforme ettiği toplumun eleştirisini getiren ikinci oyunu, Bildirim (Vyrozumeni), Jan Grossman tarafından sahnelenmiş ve Havel ‘in adı, Çek oyun yazarları arasında en önde yer almıştır. 1968’deki New York Shakespeare Şenliğinde büyük bir başarı getiren bu oyun, Obie Ödülü’nü kazanmıştır. Yazarın, 1970’de, A.B.D.’de ikinci kez Obie Ödülü’nü kazanan başka bir oyunu ise, 1968’de, yine Grossman tarafından sahnelenen Dikkati Toplamanın Giderek Zorlaşması (Ztizene Moznast Soustredeni) adını verdiği yapıtıdır. Bu oyunda, bürokratik, anonimleşmiş sistemlerde memurların ve aydınların yabancılaşması konu edilir. 1969 yılında, Avusturya hükümeti tarafından kendisine verilen “Avrupa Ödülü” onun kendi ülkesindeki özverili ve saygın savaşımını simgeler. Yetmişli yılların ortasında 1969’daki olayları, her biri tek bölümlük, Vanek

Üçlemesinde (Söyleşi-Vernisaz-Protesto)1 anlatan Havel, burada biyografik bir eğilim içindedir; bira işçisi olduğu, sonra yazmaya başladığı yıllar, oyunlarına konulan yasaklamalar bu yapıtta yer alır.Onun biyografik izler taşıyan diğer iki oyunu da Buruk Ezgi (Largo Desolato-1984) ile Şeytan Çelmesi (Pokuşent-1985) dir. Havel 1975’teki Dilenci Operası (Zebracka Opera) ve bir yil sonra yazdığı Tepedeki Otel (Horsky Hotel) adlı oyunları ile Avrupa’nın birçok tiyatrosunun repertuarlarında sürekli yer almıştır. Onun tek bölümlük oyunlarının sayısı da bir haylidir.

Yazarın her oyununda onun bu dürüst ve korkusuz eleştirilerini izleriz. Ankara Devlet Tiyatrosu tarafından oynanan Şeytan Çelmesi onun ‘absurd’ durumları eleştirdiği bir oyunudur. Oyunun dünya prömiyeri 23 Mayıs 1986’da Viyana’daki Akademiatheater’da Versuchung adıyla yapılmış, Angelika Hurwicz tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu ilk gösteride, önemli oyuncular rol almıştır: Foustka’yı Ernst Jacobi, Fistula’yı Rudolf Wessely canlandırmıştır.
 
Şeytan Çelmesi, Havel’in Faust efsanesinden hareket ederek yazdığı bir oyundur. Nitekim oyunun başkişisi Foustika adını Faust’tan, Fistula Mefistofeles’ten, Maggie Margret’ten almıştır.
 
Burada Faust, bilimi irrasyonel etkilerden kurtarmayı amaç edinmiş bir enstitüde çalışan bir bilimadamıdır. Mefistoteles, ayaklarındaki mantar hastalığından dolayı ekşimiş peynir gibi kokan bir ajan provakatör’dür. Margret ise, o enstitüde çalışan ve Faust’a âşık olan bir sekreter olarak oyundaki yerini alır. Fistula, yani bu oyundaki şeytan, Foustka’nın, büyücülük alanında onunla birlik olmasına karşılık Maggie’nin aşkını sunar. Fistula aslında, enstitü yönetimi tarafından Foustka’yı tuzağa düşürmek üzere tutulmuş bir kışkırtıcıdır. Ve Foutska da bu tuzağa düşer.
Share/Save/Bookmark
haber kodu: 252182