Bugün Suya, Toprağa ve Rüzgara İnanan Şair, Sohrab Sepehri'nin Dünyaya Geliş Günü

7 Oct 2017 - 16:05

Şüphesiz İran Moder şiirinin en etkileyici şairlerinden birisidir Sohrab Sepehri. Suya, Toprağa ve Rüzgara İnanan Şair olarak nam salan Sepehri eğer yaşasaydı bugün 89 yaşını kutlayacaktı.


İran Kitap Haber Ajansı (İBNA) - Kendine özgü söyleyişi, bir çocuğu alıp yavaş yavaş büyüten sözler gibi yer etti içimde. Öyle birden değil, az az çoğaldı Sohrab Sepehri... 

7 Ekim 1928’de Kaşan’da doğan Sohrab Sepehri; ilkokulu Hayyam İlkokulu’nda okudu. Bir süre Kaşan’da çalıştıktan sonra Tahran’a gelerek Güzel Sanatlar Fakültesi Resim bölümüne kaydoldu. İlk şiir kitabı Rengin Ölümü 1951’de yayınlandığında yirmi üç yaşındaydı. Sohrab Sepehri; Nimâ Yusic, Ahmed Şamlu, Furûğ Ferruhzâd, Mehdi Ehkevan Salis ile modern İran şiirinin kurucuları arasında yer alır. İran’da gençler şiir yazmaya ilk olarak Hâfız'ı, Mevlanâ'yı taklit ederek başlarlar, sonra Nimâ tarzı denilen modern şiire geçiş yapılır, şair buradaki bekleyişini de tamamladıktan sonra bir sonraki deneme olan ‘kendi’ne geçer. İşte Farsça şiir yazan birinin sanatıyla 'özgür ruh'a ulaşma çevrimi böylece tamamlanır.
 
Kendi türküsünü söyleyen şair, bu zaman içerisinde diğer etkileri bir yana bırakmayı başarmış olması itibariyle Fars şiirinde ayrı bir yere konuldu. Yukarıda bahsettiğimiz şairlerden daha sonra olgunlaşan şiiri, Nimâ’dan ziyade Furûğ’un şiir üslûbuna yakın oluşu, onu ikinci bir kuşağa dâhil etmemize sebep olur. Zaten şiirlerinde birçok yerde Furûğ’dan etkilendiğini görebiliriz.

İran'daki 1953 darbesinden önce Güzel Sanatlar Fakültesi’nin resim bölümünü bitirdi. Şiiri ve resmi birlikte ilerledi. Bir yandan Tahran’da şiirleri yayımlanırken bir yandan da resimleri sergilendi. Bu yıllarda Rüyaların Yaşamı, Işığın Mahvıve Doğu’nun Kederiisimli şiir kitaplarını yayımladı. Tek bir şiirden oluşan Suyun Ayak Sesive Yolcu isimli şiir kitapları şairin en bilinen şiirleri arasında yer alırken aynı zamanda dilinin ustalaştığının da resmidir. Sepehri, bu iki kitabında ressam kimliğini bize hissettirir. Şiirinde görme duyusuna büyük sorumluluk yükler.

İmgeleri gözün görme gücünü zorlar, kelimeleri öyle bir dönüşüm geçirir ki buradan hermönetik çalışması yapanlara iyi çalışma alanı doğar. Ben şahsen böyle bir çalışmaya cesaret etmezdim. Bazı mısralarda bir hayalin üzerinde o kadar derinleşir ki bir kelime için saatlerce düşünmek zorunda kalırsınız. Bu güzel bir zorunluluktur.
 
''Yakalanmak gerekti
Yoksa iki harf arasındaki hayret uğultusu
Haram olacaktır
Ve aşk
Şeylerin sessiz titreyişinin aydınlığına yolculuk
Ve aşk
Sesidir aralıkların
Gizlilikte derinleşmiş
Aralıkların sesi.''

Bir kelimenin, cümlenin anlamını baştan sona değiştirebileceği gerçeğine, özellikle anlamdan daha çok görünenin ötesine, hiçbir zaman anlaşılmayacak olana eğilmesi şairin sonraki şiirlerindeki duruşu temsil eder. Sohrab Sepehri’nin şiirini sevmeme sebep olan şey de budur. Şiiri kendimce yorumlamaya, her kelimenin yerine ihtimallerle kurulu anlam yüklemeye çabalayışım, açık kapıların olması ve gerçeğin asla bilinemeyeceği gerçeği. Yeşilin Hacmive Biz Hiç, Biz Bakışisimli şiir kitaplarının ardından toplu şiirleri sağlığında Sekiz Kitap adıyla basıldı.
 
Sohrab’ın şair ve ressam olarak hayatımıza girişi yetmiyormuş gibi bir de seyyah olarak girdi hayatımıza. Yurtdışında birçok ülkeye seferler yaptı. Bu ülkeler arasında en sevdiği ve etkilendiği yer Hindistan’dı. Japonya, İtalya, Fransa, Mısır ve Yunanistan’a gitti. Yabana atılamayacak bir seyyah diyebiliriz onun için. Zira kardeşi Periduht, ölümünden sonra yazdığı makalede “göçmen kuş”diye bahsediyordu Sohrab’tan.
 
Kendine özgü söyleyişi, bir çocuğu alıp yavaş yavaş büyüten sözler gibi yer etti içimde. Öyle birden değil, az az çoğaldı Sohrab. İran’da da böyle olmuş, başta eleştirilmiş. Her şairin başına bu tipik olay gelir. Neyse ki Sohrab, hakkı sonradan teslim edilecek kadar yaşamış. Sade yaşamaya çalıştı bir şiirinde yazdığı gibi:
 
''Kaşan'lıyım
Hâlim fena değil
Bir parça ekmeğim var, biraz aklım ve keyfim az buçuk
Bir anam var, ağaç yapraklarından daha iyi
Dostlarım var, ırmaklardan iyi.''

Eleştirmenlerin çoğu şiirlerine ressam kimliğinin sindiğine vurgu yaptılar. Ondan bahsederken ressamlığına değinilmeden olmazdı. Kendi şiir görüşünü dile getirirken şu cümleleri kullanır: “Batının bilgisi resimle başlar, Doğunun şiirle. Batılı ressam, aydınlık ve uzak-yakın gölgeleri arar, Doğulu şair, dünyanın elinin erişemediği, gözün göremediği nakışları resmeder. O, yakın olanla ilgilenir; bu, sonsuz olanla.”
 
Onun şiirleri karamsar değildir; naifliği, sanki bir şeylerle alay edermiş gibi duruşu, çoğu mısralarının okuyucuyu tebessümle buluşturması aslında gerçeklikle alay etmesinden değil, bu gerçekliği yapanların saçmalığını ti'ye alışından... Onları çok da umursamadığının göstergesi olarak bu dili seçer şair, toplumsal eleştirisini de şiirsel gerçekçilik içinde sunar. Bu yüzden eleştirildiğinin aksine bireysel değildir şiirleri. Şairliği, ressamlığı, düşüncesi, hayali o kadar iç içe geçmiştir ki birini bir diğerinden ayırt etmek mümkün değildir, şair dokunduğu her şeye kişiliğini, adeta ruhunu katar.
 
Sohrab Sepehri 1979 yılında kan kanseri tedavisi için Londra'ya gitti ve aynı yıl Tahran'a geri döndü. 20 Nisan 1980’de Tahran’da vefat etti. 'Ve yolda bir mesaj' isimli şiirinde şöyle seslenir bize:
 
''Köre diyeceğim: Bağ seyretmeğe değer!
Gezgin bir satıcı olup dolaşacağım sokakları
Bağıracağım: Şebnem, şebnem, şebnem.
Yoldan geçen biri: Gerçekten karanlık bir gece diyecek
Samanyolu’nu vereceğim ona.''
 
 
 


haber kodu: 252557

haberin bağlantısı: http://www.ibna.ir/tr/doc/report/252557/bugün-suya-toprağa-ve-rüzgara-inanan-şair-sohrab-sepehri-nin-dünyaya-geliş-günü

(İBNA)
  http://www.ibna.ir