پربيننده ترين مطالب
  نسخه تلکس
  اخبار در تلفن همراه
  خروجيهای RSS
  سايتهای ديگر
داخلی مصاحبه چاپ و نشر

مدير گروه كتابداري و اطلاع‌رساني دانشگاه تهران:

  نام رشته كتابداري به دانش شناسي تغيير كند

18 مهر 1387 ساعت 9:33
به گفته دكتر فدايي، اصطلاح كتابداري نمي‌تواند بيانگر انتظارهايي باشد كه از نظر سنتي بايد به آن پاسخ بگويد، تا چه رسد به اينكه بتواند بار اطلاع‌رساني را هم بر دوش بكشد._
غلامرضا فدايي، در گفت‌و‌گو با خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، با بيان اين مطلب اظهار داشت: اگر بدون تعصب به نام‌گذاري رشته كتابداري و اطلاع‌رساني بنگريم، با وجود قداست واژه‌هاي كتاب و كتابخانه در فرهنگ و مذهب ما، ‌اين نام گوياي واقعي خدماتي كه در جهان اطلاعاتي امروز از آن انتظار مي‌رود نيست و اين نام گذاري بر ذهن برنامه‌ريزان و تصميم‌گيرندگان تاثير رواني مضاعفي داشته و دارد. 

مدير گروه كتابداري و اطلاع‌رساني دانشگاه تهران افزود: با ورود فناوري به دنياي علم و تحقيق، اطلاع‌رساني شكل تازه‌اي پيدا كرده است و اگرچه در بسياري از موارد كتابداران سعي كرده‌اند دامنه فعاليت خود را گسترش دهند، ولي اذعان دارند كه فعاليت‌هاي آنان در حيطه نام كتابداري نمي‌گنجد.

به اعتقاد وي، در زمان فعلي كتابداري به سمت اطلاع‌رساني تمايل پيدا كرده است، در حالي‌كه كتابداري، علمي است كه با دانش مدون سر و كار دارد. 

دكتر فدايي اظهار داشت: به جرات مي‌توان گفت مقوله اطلاع‌رساني بيش از كتابداري با دانش‌‌شناسي مي‌تواند مرتبط باشد زيرا با شناخت دانش و حوزه‌هاي آن مي‌توان اطلاعات لازم را اخذ، دسته‌بندي و نمايه‌سازي كرد تا بازيابي
نام دانش‌شناسي و اطلاع‌رساني به عنوان جايگزين كتابداري و اطلاع‌رساني، هم بيانگر محتواي آن به لحاظ توجه به نگاه دانشمندان به علوم و نحوه دسته‌بندي دانش‌ها نزد آنان است و هم رابطه بيشتري با محور توسعه يعني اطلاع‌رساني دارد.
آن سريع‌تر انجام شود. 

وي خاطرنشان كرد: اگرچه در دنياي غرب با گسترش موج جديد صنعتي‌شدن و نياز روزافزون محققان به دانش، كتابخانه‌ها به عنوان جايگاهي براي عرضه يافته‌هاي علمي داراي رونقي دوباره شدند، اما با ظهور فناوري اطلاعاتي و قدرت اشاعه اطلاعات از طريق استفاده از ابزارهاي جديد الكترونيكي، اين توجه و رونق دستخوش چالش شد.

عضو كميته برنامه‌ريزي كتابداري و اطلاع‌رساني وزارت علوم، در ادامه  توضيح داد: شايد علت اصلي چالش به وجود آمده، اين است كه در تبيين رشته كتابداري و اطلاع‌رساني، خاستگاه اصلي اين علم و نياز واقعي بشر به آن تبيين نشده است و به جاي توجه به اصل نياز بشر به بازيابي و طبقه‌بندي در علوم، به سراغ مكاني رفته‌اند كه اين علوم در آن مجتمع شده است. به عبارت ديگر، ضرورت نياز به دانش كتابداري از ضرورت وجود كتابخانه وام گرفته شده است.

وي در تشريح ماهيت كتابداري و اطلاع‌رساني تصريح كرد: بر خلاف تصور برخي كه كتابخانه را مادر كتابداري مي‌دانند، بايد گفت عنصر اوليه كتابداري و اطلاع‌رساني، بازيابي اطلاعات است. به عبارت ديگر، ما می‌آموزیم تا اطلاعات آموخته را بازيابی کنيم و برای توسعه و پیشرفت به کار بنديم. اگر کتابخانه به معنای مصطلح آن هم نبود، باز اين نياز وجود داشت و دارد. كتابخانه بزرگ‌ترين نماد از اين نيازمندی است و فرقی نمی‌کند به صورت سنتی باشد يا ديجيتال يا هر دو.

دكتر فدايي ادامه داد: اگر چه کتاب در جامعه ما ارزش والايی دارد؛ ولی کتابداری مفهوم درخور و بايسته‌ای را القا نمی‌کند و اين نام، گاه به دغدغه‌ای برای افرادی که در ايِن حوزه فعاليت می‌کنند، تبديل می‌شود. يک پيشنهاد اين است که به جای كتابداري، واژه «دانش‌شناسي» را قرار
اگر چه کتاب در جامعه ما ارزش والايی دارد؛ ولی کتابداری مفهوم درخور و بايسته‌ای را القا نمی‌کند و اين نام، گاه به دغدغه‌ای برای افرادی که در ايِن حوزه فعاليت می‌کنند، تبديل می‌شود.
دهيم و آن را حوزه دانش‌شناسی و اطلاع‌رسانی بناميم. من اخيرا به اين نتيجه رسيده‌ام که اساس اين رشته، بازيابی اطلاعات و دانش است و می‌توان از بازيابی اطلاعات يا هر کلمه ديگری که اين مفهوم را القا کند، استفاده کرد.

اين پژوهش‌گر معتقد است: در صورتي كه بازيابي اطلاعات را به عنوان اساس رشته كتابداري و اطلاع‌رساني قرار دهيم، اين رشته دامنه وسيع‌تري مي‌يابد و در عين ارتباط با منابع مكتوب و غير مكتوب با حوزه‌هاي نشر و مديريت اطلاعات مرتبط مي‌شود. 

وي توضيح داد: نام دانش‌شناسي و اطلاع‌رساني به عنوان جايگزين كتابداري و اطلاع‌رساني، هم بيانگر محتواي آن به لحاظ توجه به نگاه دانشمندان به علوم و نحوه دسته‌بندي دانش‌ها نزد آنان است و هم رابطه بيشتري با محور توسعه يعني اطلاع‌رساني دارد. با اين پيشنهاد، موضوع اين علم، تقسيم و طبقه‌بندي علوم و مسايل آن است. بنابر اين تعريف يكي از مهم‌ترين زمينه‌هاي ظهور و بروز اين حوزه علمي، كتابخانه است.

دكتر غلامرضا فدايي، سال 1377 درجه دكتراي خود را با ارائه پايان‌نامه «بررسي وضعيت كتابخانه، موزه و مركز اسناد مجلس و ارائه طرحي براي بهينه‌سازي آن» از واحد علوم و تحقيقات دريافت كرد. وي اكنون مدير گروه كتابداري و اطلاع‌رساني دانشگاه تهران، عضو هيات تحريريه مجله پژوهشكده اسناد و عضو كميته برنامه‌ريزي در حوزه كتابداري و اطلاع‌رساني وزارت علوم، تحقيقات و فناوري است.

از جمله آثار مكتوب دكتر فدايي مي‌توان به كتاب‌هاي«آشنايي با نسخ خطي و آثار كمياب»، «مديريت يادنامه‌ها» و «گزيده كتاب‌شناسي توصيفي اسلامی» اشاره كرد.
کد مطلب : 27005
ارسال اين مطلب به دوستان دريافت فايل مطلب نسخه قابل چاپ
دكتر غلامرضا فدايي
دكتر غلامرضا فدايي
خبرنگار : نجمه شمس
تايپ فارسیتايپ انگليسی
آدرس ايميل :
نظر شما :
نمايش آدرس ايميل