در نشست تخصصي «توزيع كتاب در ايران: مشكلات و پيشنهادات» كه عصر امروز (يكشنبه 15 ارديبهشت) در سراي اهل قلم كارنامه نشر برگزارشد، مسولان و دست‌اندركاران عرصه چاپ و نشر كتاب بر اين موضوع تاكيد كردند كه توزيع كتاب در ايران مشكلي ندارد و در اين ميان محدود بودن ويترين كتاب‌فروشي‌ها و تبليغات نكردن براي كتاب از مهم‌ترين دلايل مهجور بودن كتاب در كشور است./

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا)،در اين نشست كه با حضور عليرضا برزگر، رييس سابق موسسه پكا، هومان حسن‌پور نايب رييس تعاوني ناشران، ابراهيم كريمي مديرعامل شركت توزيع‌كننده گزيده و يحيي دهقاني مديرمسوول انتشارات مبتكران برگزار شد، موضوع مشكل توزيع كتاب در ايران مورد بررسي قرار گرفت.

ابراهيم كريمي مديرعامل شركت توزيع‌كننده گزيده در اين نشست طي سخناني با بيان اينكه ما مشكل پخش كتاب نداريم، گفت: مشكل اصلي، تقاضاي كتاب است و تا زماني كه از سوي مردم تقاضا وجود نداشته باشد ،ما نمي‌‌توانيم كتاب را توزيع كنيم.

وي ادامه داد: در دورافتاده‌ترين روستاهاي كشور در يك مغازه مي‌توانيد كالايي مانند پفك، سيگار و نوشابه پيدا كنيم و علت آن تقاضاي بالاي اين اجناس است. بايد بپذيريم كه كتاب نيز يك كالاست و بايد مانند بقيه كالاها مسير عرضه و تقاضا را سپري كند.

كريمي با اشاره به وجود شركت‌هاي مختلف توزيع كتاب در كشور اظهار داشت: در حال حاضر، موسساتي در كشور فعاليت مي‌كنند كه امكان دريافت كتاب براي مخاطب را در هر نقطه از كشور ميسر ساخته‌اند و افراد مي‌توانند با يك تلفن، فكس يا نامه كتاب مورد نظر خود را دريافت كنند.

اين موزع درباره نارضايتي برخي ناشران از توزيع نامناسب كتاب‌ها ‌توضيح داد: بسياري از ناشران در بخش توزيع مشكل ندارند چون كتاب‌هاي خود را بر اساس نياز بازار تهيه مي‌كنند، اما برخي ناشران در سال يك يا دو جلد كتاب منتشر مي‌كنند، كتاب‌هايي كه هيچ مخاطبي ندارند.

وي افزود: معتقدم افرادي كه در سيستم توزيع مشكل دارند بسيار كم هستند و اين مشكل چندان جدي نيست، چون اگر بود براي يافتن راه‌حل يا به اين جلسه مي‌آمدند يا راه‌حلي ارائه مي‌دادند.

مديرعامل شركت توزيع‌كننده گزيده با بيان اينكه نگاه ما در بخش توزيع كاملاً اقتصادي است، گفت: موزع، كتاب را از ناشر مي‌گيرد و كاري به محتواي آن ندارد، تنها وزن و مسافت برايش مهم است، در اين حوزه نگاه ما بايد انحصاراً به بخش مالي باشد،‌ چون در غير اين صورت دچار تعارف شده‌ايم و به بن‌بست مي‌رسيم.

هومان حسن‌پور نايب رييس تعاوني ناشران نيز در اين نشست بر لزوم تبليغات كتاب تاكيد كرد و گفت: هركالايي كه بدون تبليغات سازماندهي شود، مصرف نمي‌شود.

وي افزود: ناشر اعلام مي‌كند كه كار من اقتصادي نيست و تبليغات براي من صرف ندارد، اين در حالي است كه توزيع بدون تبليغ مناسب نتيجه مطلوبي نخواهد داشت.

يحيي دهقاني مديرمسوول انتشارات مبتكران نيز در سخناني گفت: در كشور سيستم توزيع وجود ندارد و بخش اعظم كتاب‌ها از طريق كتابفروشان يا موزعان به فروش مي‌رسند.

وي ادامه داد: در بخش توزيع نيز قاعده مشخصي وجود ندارد و موزعان به دليل مشخص نبودن قوانين و چهارچوب كاري بعد از مدتي فعاليت ورشكسته مي‌شوند.

عليرضا برزگر، رييس سابق موسسه پكا نيز با اشاره به تاريخچه چاپ كتاب در كشور اظهار داشت: 50 سال پيش كتاب‌ها در ايران بوسيله چاپ سنگي در فرايند زماني 2 يا سه ساله در 1500 نسخه منتشر مي‌شد و پس از آن به دست 70 يا 80 كتابفروشي در سراسر كشور مي‌رسيد و پس از 3 تا 4 سال نيز كتاب‌ها به فروش مي‌رفت كه اين فرايند در زمان خود بسيار خوشايند بود.

وي افزود: اما اين سال‌ها كه جمعيت ما سه برابر و جمعيت كشور جمعيت جواني شده  و پتانسيل كتابخواني در كشور وجود دارد، ما 6 هزار ناشر داريم يعني 100 برابر گذشته اما تيراژ از همان 1500 تا 2000 نسخه تجاوز نكرده است.

وي با بيان اينكه جستجوي علل و عوامل توقف كار مي‌تواند براي گام‌هاي بعدي موثر باشد، گفت: بايد علت توقف اين امر جستجو شود كه گاهي به جواب‌هاي مختلفي چون نبود تبليغات مي‌رسيم.

برزگر توضيح داد: لازمه تبليغات دركشور داشتن امكانات مالي مناسب است اما كمبود نقدينگي در ميان ناشران اين موضوع را منتفي مي‌كند.

وي گفت: قيمت كتاب در كشور ما سالهاست كه بر اساس يك روش سنتي انتخاب مي‌شود، قيمتي پايين‌تر از همه كالاهاي كشور كه پايين بودن آن موجب كم شدن حق‌السهم موزعان و كتابفروشان مي شود، در حالي كه در كشور ما هزينه‌هاي كتاب 3 برابر قيمت تمام شده كتاب است، در كشورهاي ديگر مثل اروپاي شرقي 5/6 برابر، اروپاي غربي 5/7 برابر، در كانادا 12 برابر و در امريكا 10 برابر قيمت تمام شده توليد كتاب است.

در ادامه حسن‌‌پور درباره گسترش سيستم توزيع از طريق اينترنت گفت: بسياري از افراد معتقدند بايد از سيستم فروش اينترنتي در كشور استفاده كنيم اما استفاده از اين سيستم در كشور ما عملي نيست، تا زماني كه در كشور اينترنت پرسرعت وجود نداشته باشد و پايه‌هاي مخابراتي قوي نباشد، فروش اينترنتي معنايي نخواهد داشت.
در ادامه، برزگر بار ديگر در سخناني به كمبود تقاضاي كتاب از سوي مخاطبان اشاره كرد و گفت: در جامعه جوان ايراني مشكل تقاضا را مي‌توان در آموزش و پرورش و آموزش عالي با نهادينه كردن فرهنگ مطالعه، همچنين ايجاد فرهنگ سوال و جواب ايجاد كرد، همه سازمان‌ها و نهادها نيز بايد در اقدامي همه‌گير عادت به مطالعه را از سنين كودكي و جواني به وجود بياورند.

وي گفت: موزعان به تنهايي نمي‌توانند مشكل توزيع را حل كنند زيرا با مشكل ديگري با نام تقاضا روبرو هستند.

كريمي نيز در بخش ديگري از صحبت‌هاي خود گفت: برخي معتقدند در سيستم باند مافيايي توزيع وجود دارد، در حالي كه اين موضوع وجود ندارد، كار سيستم آنقدر كوچك است كه اين لغت براي آن بسيار بزرگ است. اين كار سود چنداني ندارد كه فعال اين حوزه بخواهد در آن باندي راه بيندازد.

پس از آن حسن‌پور درباره اجرايي كردن سيستم مشاوره پيش از چاپ گفت: در ابتداي نشست دراين باره صحبت شد كه بسياري از ناشران بدون اطلاع از سليقه بازار كتاب توليد مي‌كنند، در طرحي قرار شد ناشران قبل از انتشار كتاب نيازسنجي كرده و بر اساس آن كتاب توليد كنند، اما متاسفانه اين طرح با استقبال روبرو نشد و ناشران هنوز هم در امر انتشار كتاب با مشكلات قبلي روبرو هستند.

وي تاكيد كرد: مشكل توزيع به بدنه نشر متصل است و تا وقتي اين معضل اصلي را حل نكنيم، نمي‌توانيم مشكلات ديگر بخش‌ها را برطرف كنيم.

وي يادآور شد:‌ از بازار نشر تا امروز حمايت خوبي شده است، اما توزيع تاكنون بدون حمايت هيچ سازمان و ارگان و نهادي سر پا ايستاده است.

کد مطلب : 19412