سرویس هنر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - رویا سلیمی؛ وقتی هیچکاک یکی از بهترین فیلمهای خود را با محوریت و نام «پرندگان» ساخت، شاید هیچگاه فکر نمیکرد دنیای انسان و حیوان در پرده سینما تا این حد مخاطب را مجذوب خود کند. حتی اگر این پرندگان همان موجودات خطرناکی باشند که نقش اصلی را در فیلم بازی میکنند.
قاتل یا قاتلینی که سینمای هیچکاک همواره به آن نیاز دارد. اما «پرندگان» و پس از آن «خرسها» ساخته ژان ژاک آنور در سال ۱۹۸۸، «بلوای بزرگ» از لوک بسون در همان سال و فیلم مطرح «باکستر» ژروم بواوین یا «آروارهها»، «بیب» و ... از اولین ورودهای حیوانات به جهان سینما بودند.
حیواناتی که نه به عنوان سیاهی لشکر، بلکه در قالب ستاره یا رل اولین فیلم بخشی از قاب سینما را به خود اختصاص دادند. حیواناتی که خرق عادت آنها، درام را شکل میدهد. رابطه معنادار میان حیوانات فیلم با شخصیتهای انسانی مسیری است که از بستر اهلی کردن و پروسه چالش برانگیز آن آغاز شده و میتواند مراتب مختلفی را طی کند.
رمانی پرفروش از نویسنده آلمانی
فیلم سینمایی کمدی- جنایی «کارآگاهان گوسفندی» The sheep Detectives به کارگردانی کایل بالدا محصول ۲۰۲۶ آمریکا است. فیلمی اقتباسی از رمان «سه کیسه پر» نوشته لئونی سوان که حالا در میان آثار پر مخاطب سینماهای آمریکا قرار گرفته و از سایت راتن تومیتوز امتیاز ۹۶ درصد را کسب کرده است.
این رمان نخستین اثر نویسنده آلمانی، لئونی سوان است که در سال ۲۰۰۵ منتشر شد و خیلی زود به یکی از پرفروشترین آثار جنایی اروپا تبدیل شد. رمان با ترکیب هوشمندانه داستان کارآگاهی، طنز، فلسفه و شخصیتپردازی حیوانات، روایتی متفاوت از یک معمای قتل ارائه میدهد.
موفقیت جهانی رمان باعث شد اقتباسی سینمایی از آن ساخته شود. این فیلم به کارگردانی بالدا و با فیلمنامهای از کریگ مازن، نویسنده سریالهای «چرنوبیل» و «آخرین بازمانده از ما»، در سال ۲۰۲۶ اکران شد.
هیو جکمن نقش چوپان را بازی میکند و گروهی از بازیگران سرشناس نیز صداپیشگی گوسفندان را برعهده دارند. فیلم، ضمن وفاداری به ایده اصلی کتاب، لحن خانوادگیتر و کمدیتری نسبت به رمان دارد.
فیلمی فانتزی و جالب توجه
فیلم در سبک جنایتنامه دنج ساخته شده ماجرای پردهبرداری از راز قتل چوپانی است که برای گوسفندانش کتابهای جنایی میخواند. کتابهایی که در ابتدا برآمده از تخیل و احساسات کارگردان به نظر میرسد اما کاشت این عادت به مطالعه چوپان در ادامه مسیر رمزگشایی از راز قتل او را هموار می کند.
در کنار ایده کتابخوانی، که در نوع خود مرتبهای از اهلی کردن حیوانات را به نمایش میگذارد؛ تغییر نقش گوسفندان مزرعه با مرگ چوپان، داستان جنایی را به فانتزی بامزه و جذابی تبدیل میکند که برای تمام گروههای سنی قابل دیدن و لذت بردن میشود. فیلمی که در کمترین زمان ممکن از اکران خود هم توجه منتقدان و مخاطبان را توامان در پی داشته است.
اما چرا ایده رمزگشایی از قتل چوپان توسط گوسفندان در این فیلم کار میکند؟ ژان پیر دیگار در کتاب معروف خود با نام «انسان و حیوان» به مسیر تکاملی اهلی کردن برخی حیوانات از سوی انسان میپردازد. مسیری که در روند مدرن سازی زیست روزمره انسان تاثیر عمیقی داشته و همواره رو به گسترش است.
او در بخشی از کتاب مینویسد: «انسان آن نیرویی را که برای حیوانات صرف کرده (و این امر تا حد شوریدگی نیز رسیده است) برای کشت و پرورش گیاهان به کار نبرده است. انسان و حیوان با پیوندهایی به یکدیگر مربوط شدند. انسانها همواره سعی در تجلی استعدادها و توانایی های خود در حیوانات دارند. این کار را نه تنها در رابطه با نیازهای مادی خود، بلکه در رابطه با بازنماییهایی نیز انجام میدهد که از خود و دیگران و از جهانی شکل گرفتهاند که او را احاطه کرده است.»
جهان متقابل انسان و حیوان
این بازنمایی در نوع بهرهگیری از تواناییهای حیوانات در رفع نیازهای انسانی رو به تکامل گذارده و با استفادههای متعدد، حیوانات حالا و به مرور روند و شکل اهلی کردنشان در سیر تاریخ متحول شده است. از توانایی بیان واژگانی تا تجسس و زندهیابی در عملیاتهای نجات و خبر رسانی و ... گسترده شده است. سینما این روند سلسله مراتبی اهلی کردن را از نظر دور نداشته است.
به نوعی همراه با کشاورزی، اهلی کردن حیوانات به مثابه ضابطه گذر جوامع انسانی به حال کنونیشان ارزیابی شده و بنابراین به یکی از نکات مهم مطالعه انسان بدل میشود.
این مطالعه اما در زبان سرخوشانه و پر از فضای فیلم بالدا مرزهای باورپذیری را رد کرده اما اتفاقا به همین دلیل سرگرمکننده است. فیلمی که در آن گوسفندان، حرف میزنند، مظنونین را زیر نظر دارند، کتاب معرفی و قرض میدهند و عجیب اینکه تمام این افعال در بستر فضای فانتزی فیلم می نشیند. بیرون نمیزند و به خوبی کار میکند.
یکی از دلایل موفقیت فیلم ایجاد تعادل روایی در بیان طنز داستانی شاید کودکانه با دنبال کردن ماجرای قتلی بی رحمانه باشد. پذیرش نقش کارآگاهان این جنابت از سوی گوسفندان، اقدامی است که تلاش موازی میان انسان و حیوان در خلق جهانی جدید را نشان میدهد.
جهانی که در آن همدلی و کمک متقابل انسان و حیوان میتواند اهلی شدگی را ارتقا دهد حتی اگر در دایره تخیل محض باقی بماند و سرخوشانه روایت را با لحنی کودکانه پیش برد.
از جذابیتهای دیگر فیلم که فضای فانتزی آن را دیدنیتر میکند، بازی هیو جکمن در نقش چوپان است. او که بارها در اونجرزها و فیلمهایی مانند لوگان و ... نقش جدی و قابل اعتنایی داشته، اینجا غیرمنتظره و دلنشین ظاهر میشود. فضای کلی فیلم ارتباط دو سویه او با حیوانات و دیگر اعضای روستا، خانواده و کتاب و کتابخوانی؛ شخصیتی دوستداشتنی و البته تاثیرگذار از او ارائه میدهد.
در کنار حیوانات که جزو نقشهای اصل فیلم هستند، خواندن کتاب و رجوع به آن برای حل مسائل و یافتن راهحلها، یکی دیگر از نکات قابل تامل «کارآگاهان گوسفند» است. کتاب نقشی کلیدی و مرجع از ابتدا تا پلان پایانی فیلم دارد.
عادت به مطالعه در هر شبانه روز، تا قرض دادن رمانی جنایی به پلیس برای یافتن سرنخهای مهم و گرفتن کتابی برای آموزش نگهداری از گوسفندان توسط دختر تازه کاری که میخواهد از این پس چوپان باشد، جایگاه و نقش کتاب را در دل فیلم بیش از پیش پر رنگ میکند.
جایگاهی که علیرغم وجود فضاهای مجازی و آموزشهای اینترنتی، اصالت و اولویت خود را به مطالعه کتاب و رجوع به منبع معتبرتری می دهد. رجوعی که در دل داستان شکل میگیرد و از سطح فراغت بالاتر رفته و به کارکرد روزانه و راهگشا در زندگی شخصیتها بدل میشود.
گوسفندان در مسیر رمزگشایی ماجرای قتل مدام به کتابهایی ارجاع میدهند که شبها توسط چوپان برایشان خوانده شده و در مسیر رسیدن به هدف از فکتهای مختلف کتب مطالعه شده بهره فراوان میبرند. بهرهای که به کتاب شخصیت فعال و موثر در روند شکل گیری سرنوشت کاراکترها میدهد.
نظر شما