به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) از کانورسیشن، قرنهاست که ایلیاد بهعنوان یکی از ستونهای ادبیات کلاسیک جهان شناخته میشود؛ اثری که بسیاری آن را کتابی دشوار و مخصوص پژوهشگران میدانند. اما مقالهای تازه در مجله کانورسیشن این تصور رایج را به چالش میکشد و نشان میدهد که این حماسه سههزار ساله، از جهاتی با شیوه مصرف محتوای دیجیتال در روزگار ما شباهتی شگفتانگیز دارد.
نویسنده مقاله میگوید هنگامی که ترجمه بازنگریشده پیتر جونز از اثر هومر را خواند، بهجای روبهرو شدن با متنی سنگین و دور از ذهن، با روایتی مواجه شد که ریتم آن به طرز عجیبی یادآور فضای شبکههای اجتماعی بود؛ روایتی که نه بر یک داستان خطی و آرام، بلکه بر توالی صحنههای کوتاه و پرکشش استوار است.
بیش از یکسوم ایلیاد به نبردها اختصاص دارد؛ صدها رویارویی کوتاه که در هر یک، جنگجویی وارد میدان میشود، نیزهای پرتاب میکند، پیروز میشود یا جان میبازد و بیدرنگ جای خود را به شخصیت دیگری میدهد. این ریتم تند و پیوسته، همان حسی را ایجاد میکند که کاربر هنگام مرور بیوقفه ویدیوهای کوتاه تجربه میکند؛ هر صحنه، مستقل، پرهیجان و آماده است تا جای خود را به صحنه بعدی بسپارد.
آنچه این ضرباهنگ را ماندگارتر میکند، تشبیههای شاعرانه هومر است. او با بیش از سیصد تشبیه، سادهترین کنشها را به تصاویری باشکوه و فراموشنشدنی بدل میکند. برای مثال، برداشتن سپر توسط آشیل تنها یک حرکت ساده نیست؛ هومر درخشش سپر را به نور ماه و آتشی که دریانوردان از دوردست میبینند تشبیه میکند و لحظهای کوتاه را به تصویری سرشار از شکوه و تأمل تبدیل میسازد.
به باور نویسنده، این تشبیهها همان نقشی را ایفا میکنند که موسیقی، حرکت آهسته، تدوین و جلوههای بصری در ویدیوهای کوتاه امروزی بر عهده دارند؛ عناصری که یک حرکت عادی را به لحظهای تأثیرگذار و بهیادماندنی تبدیل میکنند.
ترجمه پیتر جونز نیز این حس را تقویت کرده است. شخصیتهای کتاب، از خدایان گرفته تا پهلوانان، با زبانی صریح، تند و گاه غافلگیرکننده سخن میگویند؛ لحظاتی که همچون ضربههای ناگهانی در ویدیوهای کوتاه، توجه مخاطب را در یک چشم برهم زدن به خود جلب میکنند.
نویسنده در پایان نتیجه میگیرد که آنچه امروز ویژگی رسانههای نوین به شمار میرود ــ روایتهای کوتاه، جابهجایی سریع صحنهها و تکیه بر شدت احساسات ــ پدیدهای کاملاً تازه نیست. ایلیاد نشان میدهد که انسان هزاران سال پیش نیز با همین ریتم عاطفی و همین نیاز به تجربه لحظههای پرکشش، روایت میساخته و روایت میشنیده است. از این منظر، شاهکار هومر نه یادگاری خاموش از گذشته، بلکه اثری زنده است که همچنان با شیوه توجه و دریافت مخاطب امروز سخن میگوید.
نظر شما