سرویس بینالملل خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- الهه شمس: برنده تازه جایزه زنان در بخش غیرداستانی، بهترین هتل کابل: تاریخ مردمی افغانستان (The Finest Hotel in Kabul: A People’s History of Afghanistan)، روایت متفاوتی از تاریخ معاصر افغانستان ارائه میدهد. لیس دوسه، روزنامهنگار باسابقه بیبیسی، داستان تحولات این کشور را از دل یک ساختمان نمادین بازگو میکند: هتل اینترکانتیننتال کابل.
این هتل که بر فراز تپهای در کابل ساخته شد، از زمان افتتاح در سال ۱۹۶۹ میزبان دورههای بسیار متفاوتی از تاریخ افغانستان بوده است. دوسه با تکیه بر تجربههای شخصی و روایت کسانی که در این مکان کار کرده یا اقامت داشتهاند، تاریخ چند دهه دگرگونی سیاسی و اجتماعی افغانستان را در قالب داستان یک هتل بازسازی میکند. روایت تاریخ معاصر افغانستان از زاویهای متفاوت: داستان یک هتل و آدمهایی که در آن زندگی و کار کردهاند.
دوسه در این کتاب هتل اینترکانتیننتال کابل را به عنوان نقطه کانونی روایت انتخاب میکند؛ ساختمانی که از زمان افتتاح در سال ۱۹۶۹ تا امروز شاهد فراز و فرودهای سیاسی، اجتماعی و نظامی افغانستان بوده است. او با کنار هم گذاشتن روایت کارکنان، مهمانان و شاهدان عینی، تاریخ چند دهه تحولات افغانستان را از دل تجربههای روزمره مردم بازسازی میکند.
بخش مهمی از کتاب به پیشینه فرهنگی مهماننوازی در افغانستان و منطقه جاده ابریشم میپردازد؛ جایی که کاروانسراها در گذشته محل استراحت بازرگانان، تبادل خبر و شکلگیری ارتباطات اجتماعی بودند. در نگاه نویسنده، هتل اینترکانتیننتال ادامه مدرن همین سنت قدیمی است؛ مکانی برای میزبانی از غریبهها در قلب مسیری تاریخی.
دوسه سپس به سالهای نخست فعالیت هتل میپردازد؛ دورهای که این ساختمان نماد مدرنیته و امید به آیندهای پررونق برای افغانستان بود. مهمانان خارجی، نخبگان داخلی و چهرههای فرهنگی در فضای مجلل هتل رفتوآمد داشتند و آن را به یکی از مهمترین نشانههای حضور افغانستان در جهان مدرن تبدیل کرده بودند.
اما روایت کتاب به تدریج وارد دورهای تاریکتر میشود. جنگ سرد، درگیریهای داخلی و تغییرات سیاسی، چهره هتل و شهر کابل را دگرگون میکند. نویسنده از تجربههای خود نیز میگوید؛ زمانی که در سال ۱۹۸۸ برای نخستین بار در این هتل اقامت کرد و بعدها در همان مکان شاهد خروج نیروهای شوروی، حضور فرماندهان مجاهدین و تغییر فضای اجتماعی کشور بود.
در ادامه، کتاب به سالهای حاکمیت طالبان و دگرگونی فضای هتل میپردازد؛ زمانی که بسیاری از نشانههای زندگی پیشین از میان رفت. بارهای هتل بسته شد، موسیقی و رقص از سالنها حذف شد و فضای پرجنبوجوش گذشته جای خود را به محیطی سختگیرانه داد.
با سقوط طالبان و پس از رویدادهای ۱۱ سپتامبر، هتل بار دیگر میزبان مهمانان بینالمللی شد؛ از مقامهای ناتو گرفته تا روزنامهنگاران خارجی و کارکنان سازمانهای امدادی. با این حال، حضور آنها همواره در سایه ناامنی و تهدید حملات طالبان قرار داشت.
یکی از محورهای اصلی کتاب، توجه به زندگی کارکنان هتل و مردم عادی است. دوسه نشان میدهد که چگونه همین افراد، با وجود تغییر حکومتها و موجهای خشونت، تلاش کردند هتل را سرپا نگه دارند و زندگی خود را ادامه دهند. بسیاری از آنها در مسیر انجام وظیفه یا در حملات مختلف جان خود را از دست دادند.
در بخشهای پایانی، نویسنده سرنوشت این هتل را در کنار نمونههای مشابه در دیگر کشورها قرار میدهد؛ ساختمانهایی که قرار بود نشانهای از پیشرفت و اعتبار ملی باشند، اما در گذر زمان کارکردی کاملا متفاوت پیدا کردند.
کتاب بهترین هتل کابل در نهایت تصویری انسانی از افغانستان ارائه میدهد؛ و از معدود روایتهای روزنامهنگارانهای است که مردم عادی افغانستان را نه صرفا قربانیان جنگ، بلکه انسانهایی با زندگی پیچیده و آرزوهای معمولی نشان میدهد؛ افرادی که در میان خشونت و بیثباتی تلاش میکنند زندگی محترمانهای داشته باشند. همین نگاه انسانی است که بهترین هتل کابل را به اثری قابل توجه و برندهای شایسته برای جایزه زنان در بخش ناداستان تبدیل کرده است.
منبع: theconversation, June 12, 2026
نظر شما