به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از رئالنوئه ورمیا، آمار منتشرشده از سوی اتاق کتاب کتابخانه دولتی روسیه نشان میدهد در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، شمار عناوین منتشرشده در این کشور اندکی افزایش یافته، اما مجموع شمارگان کتابها با کاهش قابلتوجهی مواجه شده است.
بر اساس این آمار، در شش ماه نخست سال جاری میلادی ۵۳ هزار و ۵۰۸ عنوان کتاب و بروشور در روسیه منتشر شده که مجموع شمارگان آنها به ۱۵۰.۸ میلیون نسخه رسیده است. شمار عناوین منتشرشده در مقایسه با نیمه نخست سال ۲۰۲۵، ۰.۸۵ درصد افزایش یافته، اما مجموع شمارگان ۱۲.۵۹ درصد کاهش داشته است.
میانگین شمارگان هر عنوان نیز از ۳ هزار و ۲۵۰ نسخه به ۲ هزار و ۸۲۰ نسخه کاهش یافته است. به این ترتیب، اگرچه ناشران همچنان به گسترش سبد عناوین خود ادامه میدهند، در چاپ هر عنوان محتاطتر شده و به جای تیراژهای اولیه بالا، شمارگان پایینتری را انتخاب میکنند.
بر اساس گزارش اتاق کتاب روسیه، در این مدت ۴۶ هزار و ۵۵۸ عنوان کتاب با مجموع شمارگان ۱۱۹.۵ میلیون نسخه منتشر شده که ۸۷ درصد کل عناوین و ۷۹.۳ درصد مجموع شمارگان را تشکیل میدهد. تعداد این کتابها ۱.۷۸ درصد افزایش یافته، در حالی که شمارگان آنها ۱۰.۷ درصد کاهش داشته است.
یکی از مهمترین ویژگیهای بازار نشر روسیه در این دوره، تفاوت میان کتابهای مجموعهای و غیرمجموعهای است. ۲۶ هزار و ۵۹۱ عنوان از کتابهای منتشرشده در قالب مجموعهها قرار داشتهاند که ۴۹.۷ درصد کل عناوین را شامل میشوند، اما ۸۲.۶ درصد کل شمارگان، معادل ۱۲۴.۶ میلیون نسخه، به این گروه اختصاص داشته است. در مقابل، میانگین شمارگان کتابهای خارج از مجموعه کمتر از هزار نسخه بوده است.
تفاوت میان کتابهای جدید و تجدیدچاپها نیز قابل توجه است. کتابهای جدید ۸۸.۱ درصد عناوین منتشرشده را تشکیل دادهاند، اما سهم آنها از مجموع شمارگان ۶۹ درصد بوده است. در این دوره ۴۷ هزار و ۱۴۱ عنوان جدید با میانگین شمارگان ۲ هزار و ۲۱۰ نسخه منتشر شد. در مقابل، تجدیدچاپها تنها ۱۱.۹ درصد عناوین را شامل میشدند، اما ۳۱.۰۵ درصد شمارگان را به خود اختصاص دادند. میانگین شمارگان تجدیدچاپها ۷ هزار و ۳۵۰ نسخه بوده است.
در بخش قالب کتاب نیز کتابهای شومیز همچنان در جایگاه نخست قرار دارند و ۶۰.۳ درصد عناوین و ۶۴ درصد شمارگان را به خود اختصاص دادهاند. با این حال، شمارگان کتابهای شومیز ۱۶.۵۳ درصد کاهش یافته، در حالی که کاهش شمارگان کتابهای جلدسخت ۴.۶ درصد بوده است.
یکی دیگر از نکات قابل توجه در آمار نشر روسیه، افزایش سهم کتابهای کمشمارگان است. ۲۴ هزار و ۸۳۷ عنوان، معادل ۴۶.۴ درصد کل عناوین، با شمارگان حداکثر ۵۰۰ نسخه منتشر شدهاند؛ اما این گروه تنها ۳.۴ درصد کل شمارگان را به خود اختصاص داده است. در مجموع، ۵۳.۶ درصد عناوین منتشرشده کمتر از هزار نسخه شمارگان داشتهاند و سهم آنها از کل شمارگان تنها ۵.۷ درصد بوده است.
در مقابل، گروه کتابهای دارای شمارگان یک تا پنج هزار نسخه رشد داشته است. این گروه شامل ۱۸ هزار و ۱۲۲ عنوان، معادل ۳۳.۹ درصد کل عناوین، بوده و با شمارگان ۵۳.۷ میلیون نسخه، ۳۵.۶ درصد کل شمارگان را به خود اختصاص داده است. تعداد عناوین این گروه ۳.۹۵ درصد و شمارگان آنها ۲.۱۶ درصد افزایش یافته است.
بیشترین کاهش نیز در کتابهای با شمارگان بالای ۱۰۰ هزار نسخه رخ داده است. در نیمه نخست ۲۰۲۶ تنها ۹۲ عنوان با چنین شمارگانی منتشر شد، در حالی که این رقم در مدت مشابه سال قبل ۱۳۲ عنوان بود. مجموع شمارگان این گروه نیز از ۴۰.۸ میلیون به ۲۲.۸ میلیون نسخه کاهش یافت. به این ترتیب، تعداد عناوین این گروه ۳۰.۳ درصد و شمارگان آنها ۴۴.۱ درصد افت کرده است. کاهش شمارگان این گروه به تنهایی حدود ۸۳ درصد از افت کلی شمارگان بازار نشر روسیه را توضیح میدهد.
در میان مناطق روسیه، مسکو با فاصله زیادی در صدر قرار دارد. در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، ۳۱ هزار و ۵۵۸ عنوان کتاب در این شهر منتشر شد که ۵۹ درصد کل عناوین روسیه را شامل میشود. مجموع شمارگان این کتابها نیز به ۱۳۰.۱۸ میلیون نسخه، معادل ۸۶.۳ درصد کل شمارگان کشور، رسید. سنپترزبورگ با انتشار ۶ هزار و ۳۵۸ عنوان در رتبه دوم تعداد عناوین قرار گرفت، اما مجموع شمارگان آن تنها ۷.۳۶ میلیون نسخه بود.
در حوزه کتابهای ترجمه نیز وضعیت نسبت به روند کلی بازار مطلوبتر بوده است. اتاق کتاب روسیه در نیمه نخست ۲۰۲۶، انتشار ۸ هزار و ۶۰۸ عنوان ترجمهشده با مجموع شمارگان ۲۸.۵۳ میلیون نسخه را ثبت کرده است. این کتابها ۱۶.۱ درصد کل عناوین و ۱۸.۹ درصد مجموع شمارگان را تشکیل میدهند. شمار عناوین ترجمهشده در مقایسه با نیمه نخست ۲۰۲۵، ۴.۸ درصد افزایش یافته، در حالی که شمارگان آنها تنها ۱.۴ درصد کاهش داشته است.
زبان انگلیسی همچنان با فاصله زیادی در صدر زبانهای مبدأ آثار ترجمهشده به روسی قرار دارد. در این دوره ۴ هزار و ۳۵۵ عنوان از زبان انگلیسی ترجمه شده که ۵۰.۶ درصد کل آثار ترجمهشده را تشکیل میدهد. مجموع شمارگان این آثار نیز ۱۶.۶۴ میلیون نسخه بوده که معادل ۵۸.۳ درصد کل شمارگان کتابهای ترجمهشده است. زبانهای فرانسوی و آلمانی با ۷۱۴ و ۶۰۱ عنوان در رتبههای بعدی قرار دارند.
ترجمه از زبانهای شرق آسیا نیز همچنان روندی رو به رشد دارد. در نیمه نخست سال جاری، ۴۲۱ عنوان از زبان ژاپنی، ۲۵۴ عنوان از کرهای و ۲۲۹ عنوان از چینی ترجمه شده است. میانگین شمارگان آثار ترجمهشده از ژاپنی و کرهای نیز بهترتیب ۴ هزار و ۶۰۰ و ۳ هزار و ۹۰۰ نسخه بوده است.
در بخش زبانهای بومی روسیه، ۲ هزار و ۶۲ عنوان از ۵۲ زبان ترجمه شده و مجموع شمارگان آنها به ۴.۱۷ میلیون نسخه رسیده است. زبان تاتاری با ۲۰ ترجمه و شمارگان ۲۷ هزار و ۵۵۰ نسخه، در میان زبانهای بومی روسیه بیشترین تعداد ترجمه را داشته است. در همین مدت ۱۵۵ کتاب نیز مستقیماً به زبان تاتاری منتشر شده است.
بررسی موضوعی کتابها نیز نشان میدهد ادبیات روسی، شعر و نمایشنامه با ۵ هزار و ۴۰۱ عنوان و شمارگان ۸.۲۹ میلیون نسخه، در بخش ادبیات داستانی در صدر قرار دارند. پس از آن، ادبیات خارجی با یک هزار و ۷۵۶ عنوان و شمارگان ۷.۵۹ میلیون نسخه قرار گرفته است. ادبیات علمیتخیلی و عرفانی خارجی و روسی نیز بهترتیب با شمارگان ۴.۸۵ و ۳.۸۴ میلیون نسخه از بخشهای پرمخاطب بازار نشر روسیه بودهاند.
در مجموع، آمار نیمه نخست سال ۲۰۲۶ نشان میدهد بازار نشر روسیه با وجود افزایش جزئی تعداد عناوین، به سمت چاپهای کمشمارگانتر حرکت کرده است؛ روندی که بخش عمده آن از کاهش شدید شمارگان کتابهای پرفروش و دارای تیراژهای بسیار بالا ناشی میشود.
نظر شما