سرویس فرهنگ و نشر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، بازار کاغذ و ملزومات چاپ در روزهایی که رکود بر فعالیت ناشران و چاپخانه‌داران سایه انداخته، همچنان با افزایش یا تثبیت قیمت در سطوح بالا مواجه است؛ شرایطی که کاهش سفارش و فروش را در کنار رشد هزینه‌های تولید قرار داده و فعالان این حوزه را برای ادامه کار و برنامه‌ریزی چاپ کتاب با دشواری و سرگردانی روبه‌رو کرده است.

نگاهی به قیمت‌های بازار نشان می‌دهد که هر بند کاغذ تحریر ۷۰ گرمی در قطع ۷۰×۱۰۰ اکنون حدود ۹ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان معامله می‌شود؛ بهای این کالا، هفته گذشته حدود ۸ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان بود. کاغذ تحریر ۷۰ گرمی در قطع ۶۰×۹۰ نیز حدود ۸ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان قیمت‌گذاری شده است؛ رقمی که در هفته گذشته یک‌میلیون تومان کمتر بود.

در بخش کاغذهای ۸۰ گرمی، قیمت‌ها بیشتر است؛ به‌طوری که هر بند کاغذ در قطع ۷۰×۱۰۰ حدود ۱۰ میلیون و ۲۵۰ هزار تومان و در قطع ۶۰×۹۰ حدود ۹ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان عرضه می‌شود.

در بازار سایر ملزومات چاپ نیز قیمت‌ها همچنان بالاست. هر بسته کاغذ آچار حدود ۸۵۰ هزار تومان خرید و فروش می‌شود و مقوای ایندربرد نیز به محدوده کیلویی ۴۰۰ هزار تومان رسیده است.

در بخش مرکب، هر کیلوگرم مرکب رنگی گلاسه ایرانی حدود یک میلیون و ۱۹۴ هزار تومان و مرکب مشکی گلاسه حدود ۹۲۳ هزار تومان قیمت دارد. مرکب رنگی تحریر نیز حدود یک میلیون و ۲۹ هزار تومان و مرکب مشکی تحریر حدود ۷۷۴ هزار و ۹۰۰ تومان عرضه می‌شود.

قیمت مرکب‌های خارجی نیز با توجه به برند و کیفیت، بین ۷۸۰ هزار تومان تا یک میلیون و ۲۱۰ هزار تومان متغیر است. چسب سرد ایرانی نیز حدود ۳۷۶ هزار تومان و چسب گرم حدود ۴۱۰ هزار تومان قیمت‌گذاری شده است.

زینک نیز در هفته جاری افزایش قیمت داشته است. هر زینک دوورقی حدود یک میلیون تومان و زینک چهارونیم‌ورقی حدود ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان معامله می‌شود. افزایش قیمت این محصول، هزینه آماده‌سازی و چاپ کتاب را برای چاپخانه‌ها و ناشران افزایش داده است.

رکود در بازار چاپ و نشر

افزایش قیمت مواد اولیه چاپ در شرایطی ادامه دارد که بازار با رکود کاری مواجه است. کاهش سفارش‌های چاپ و افت فروش کتاب سبب شده است ناشران برای آغاز پروژه‌های جدید با احتیاط بیشتری عمل کنند. افزایش هزینه تولید از یک سو و محدودیت امکان افزایش قیمت کتاب از سوی دیگر، شرایط تصمیم‌گیری را برای ناشران دشوار کرده است.

چاپخانه‌داران نیز از کاهش حجم سفارش‌ها و دشواری تأمین هزینه‌های جاری سخن می‌گویند. افزایش قیمت کاغذ، زینک، مرکب و سایر مواد مصرفی در شرایطی که سفارش‌های چاپی کاهش یافته، موجب شده است بخشی از ظرفیت چاپخانه‌ها بدون استفاده بماند و فعالان این حوزه برای حفظ سفارش‌های موجود، ناچار به مدیریت سخت‌گیرانه‌تر هزینه‌ها باشند.

در این میان، ناشران نیز در سه راهی افزایش قیمت کتاب، کاهش تیراژ و به تعویق انداختن چاپ برخی عناوین قرار گرفته‌اند، زیرا در شرایطی که قدرت خرید مخاطبان کاهش یافته، افزایش هزینه تولید کتاب به‌سادگی قابل انتقال به قیمت نهایی نیست و همین مسئله، حاشیه سود ناشران را تحت فشار قرار داده است.

سرگردانی در زنجیره تولید کتاب

در سوی دیگر کارشناسان بازار نشر معتقدند تداوم نوسان قیمت مواد اولیه، امکان برنامه‌ریزی را از زنجیره تولید کتاب گرفته است. ناشر برای چاپ یک عنوان باید از چند هفته یا چند ماه قبل هزینه‌ها را برآورد کند، اما تغییر قیمت کاغذ و سایر ملزومات در فاصله سفارش تا چاپ، محاسبات اولیه را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

در چنین شرایطی، چاپخانه‌دار نیز نمی‌تواند برای مدت طولانی قیمت سفارش را ثابت نگه دارد؛ چراکه افزایش قیمت مواد اولیه می‌تواند هزینه نهایی کار را تغییر دهد. این وضعیت در کنار کاهش سفارش و فروش، فعالان هر دو بخش را با نوعی سرگردانی و بلاتکلیفی در بازار مواجه کرده است.

بازار نشر و چاپ اکنون در شرایطی قرار دارد که از یک سو هزینه تولید افزایش یافته و از سوی دیگر رکود فروش، امکان جبران این افزایش هزینه‌ها از طریق قیمت نهایی را محدود کرده است. در چنین وضعیتی، ثبات بازار کاغذ و ملزومات چاپ می‌تواند یکی از عوامل مهم در امکان برنامه‌ریزی ناشران و چاپخانه‌داران برای ادامه فعالیت و تولید آثار جدید باشد.