به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) از بوک‌سلر، نتایج یک طرح آزمایشی در یک دبستان در هادرسفیلد انگلیس نشان می‌دهد دادن اختیار به کودکان برای انتخاب مطالب خواندنی، تشویق همسالان و دور کردن مطالعه از فضای آزمون و ارزیابی می‌تواند نقش موثری در تقویت علاقه آنها به کتابخوانی داشته باشد.
این طرح با عنوان «گروه مطالعه» (Reading Squad) در مدرسه ابتدایی «کرو لین» (Crow Lane Primary) و با همکاری جشنواره ادبی هادرسفیلد (Huddersfield Literature Festival) اجرا شد. این مدرسه در منطقه‌ای قرار دارد که میزان دانش‌آموزان محروم آن به‌مراتب بالاتر از میانگین ملی انگلیس است.
این طرح در حالی اجرا شد که گزارش سال ۲۰۲۵ «بنیاد ملی سوادآموزی» انگلیس (National Literacy Trust) نشان داده بود میزان علاقه کودکان و نوجوانان این کشور به مطالعه به پایین‌ترین سطح خود در دو دهه گذشته رسیده است. همچنین آمار وزارت آموزش انگلیس درباره عملکرد دانش‌آموزان در مقطع «مرحله کلیدی دوم» در سال تحصیلی ۲۰۲۵-۲۰۲۴ نشان می‌دهد از هر چهار کودک، یک نفر تا ۱۱ سالگی به سطح مورد انتظار در مهارت خواندن نرسیده است.
مجریان طرح تلاش کردند از همان ابتدا دانش‌آموزان را در طراحی و اجرای برنامه مشارکت دهند تا احساس مالکیت بیشتری نسبت به آن داشته باشند. نام «گروه مطالعه» نیز با توجه به فرهنگ ورزشی موجود در مدرسه انتخاب شد.
شش دانش‌آموز پایه پنجم به عنوان رهبران طرح انتخاب شدند و هر یک از آنها دو دانش‌آموز از هر پایه را به عنوان «مربی مطالعه» جذب کردند تا همکلاسی‌های خود را به کتابخوانی ترغیب و از آنها حمایت کنند.
بر اساس تحقیقات بنیاد ملی سوادآموزی، اجبار کودکان به انتخاب کتاب‌های از پیش تعیین‌شده می‌تواند آنها را از مطالعه دور کند. به همین دلیل، در این طرح دانش‌آموزان آزاد بودند مطالب مورد علاقه خود را انتخاب کنند؛ از کتاب و مجله گرفته تا کتاب‌های مصور و کمیک.
در مراسم آغاز طرح نیز شخصیت «مرد عنکبوتی» (Spider-Man) حضور یافت تا این پیام را به دانش‌آموزان منتقل کند که مطالعه تنها یک فعالیت درسی و آموزشی نیست، بلکه می‌تواند منبع سرگرمی و لذت نیز باشد.
مجریان طرح همچنین تلاش کردند مطالعه با آزمون، ارزیابی، اجبار به تمام کردن کتاب یا پرسش از دانش‌آموزان درباره محتوای کتاب همراه نشود. در عوض، توصیه همسالان، تشویق ملایم و ایجاد اشتیاق واقعی نسبت به کتاب محور اصلی برنامه قرار گرفت.
هر دانش‌آموز یک دفترچه دریافت کرد که در آن می‌توانست برای فعالیت‌هایی مانند مطالعه در کلاس، امانت گرفتن کتاب از کتابخانه یا نوشتن نقد کتاب، مهر دریافت کند. شرکت در این فعالیت‌ها اختیاری بود، اما دانش‌آموزانی که در طول یک هفته ۱۰ مهر جمع می‌کردند، وارد قرعه‌کشی دریافت یک کتاب جدید می‌شدند.
نتایج این طرح نشان داد تعداد دانش‌آموزانی که به‌طور منظم کتاب به امانت می‌گرفتند و کتاب با خود به خانه می‌بردند افزایش یافته است. همچنین دانش‌آموزان در طول روز مدرسه بیشتر و با تنوع بیشتری مطالعه می‌کردند و مشارکت کودکان کم‌حرف و خجالتی نیز افزایش یافت.
میزان مشارکت در قرعه‌کشی هفتگی نیز به‌طور مستمر بالا بود و بین ۸۰ تا ۹۰ درصد دانش‌آموزان هر هفته در آن شرکت می‌کردند. مدیر مدرسه نیز اعلام کرد برخی از دانش‌آموزان پیش از این هرگز صاحب کتاب نشده بودند و دریافت کتاب برای آنها تجربه‌ای ارزشمند بوده است.
اجرای دانش‌آموزمحور این طرح همچنین فشار کاری کارکنان مدرسه را کاهش داد. دانش‌آموزان خودشان تابلوهای «مطالعه پیشنهادی» کلاس‌ها را آماده می‌کردند، کتاب‌های مورد علاقه‌شان را به همکلاسی‌ها معرفی می‌کردند و در ایجاد فضایی که در آن کتابخوانی مورد توجه و تشویق قرار می‌گرفت، نقش داشتند.
دانش‌آموزان از فرصت گفت‌وگو درباره کتاب‌ها با «مربیان مطالعه» استقبال کردند. این مربیان نیز این مسئولیت را نوعی جایگاه ویژه می‌دانستند. معلمان گزارش دادند دانش‌آموزانی که این نقش را بر عهده داشتند، اعتمادبه‌نفس بیشتری پیدا کردند و مهارت‌های رهبری، ارتباطی و سازمان‌دهی آنها نیز تقویت شد.
دفترچه‌های مهر مطالعه همچنین به کارکنان مدرسه کمک کرد دستاوردهای دانش‌آموزان در زمینه کتابخوانی را با والدین آنها در میان بگذارند.
موفقیت این طرح در ایجاد نگرشی مثبت‌تر نسبت به مطالعه باعث شده است مدرسه تصمیم بگیرد «گروه مطالعه» را هر سال در ترم بهار تکرار کند.
جشنواره ادبی هادرسفیلد اعلام کرده است با وجود بودجه محدود، برای دریافت منابع مالی بیشتر درخواست داده تا بتواند این طرح آزمایشی را در سراسر منطقه کرکلیز (Kirklees) گسترش دهد. به گفته برگزارکنندگان، «گروه مطالعه» یکی از بهترین سرمایه‌گذاری‌های این جشنواره از نظر زمان و هزینه بوده و می‌تواند در بلندمدت بر سطح سواد و علاقه واقعی کودکان به مطالعه تاثیر بگذارد.
نظر شما