به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، آیین رونمایی از «دفتر شعر امین» با حضور سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، غلامعلی حدادعادل، مشاور رهبر معظم انقلاب و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، محسن جوادی، معاون امور فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، حجتالاسلام والمسلمین محمدعلی مهدویراد، ابراهیم حیدری، مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران، مهدی ابراهیمزاده، رئیس حوزه ریاست انتشارات انقلاب اسلامی، مهدی ابراهیمزاده، رئیس حوزه ریاست انتشارات انقلاب اسلامی و احمد نجابتی، طراح گرافیک، مدیر هنری و خوشنویس، دوشنبه(۲۵ آبانماه) در پژوهشگاه هنر و معماری جهاد دانشگاهی برگزار شد.
مهدی ابراهیمزاده، رئیس حوزه ریاست انتشارات انقلاب اسلامی در مراسم رونمایی از کتاب «دفتر شعر امین» (مجموعهای منتخب از آخرین سرودههای حضرت آیتالله العظمی شهید سیدعلی خامنهای) گفت: رهبر شهید همیشه از «گنج دفاع مقدس» و گنج جنگ نام میبردند. در واقع ابعاد جنگ سوم که با واقعیت سهمگین شهادت ایشان، خانواده و مسئولان کشور آغاز شد؛ واقعهای که تبعات آن همچنان ادامه دارد، آنطور که باید و شاید در ادبیات ما بازتاب نیافته است.
او ادامه داد: هنوز آنچنان که باید، این موضوع برای ما، برای دنیا و برای جامعه ادبی باز نشده است و ما نتوانستیم تمام جزئیات آن را در شعر و داستان فارسی منعکس کنیم. شاید آخرین باری که یک جنگ با شهادت رهبر یک کشور و بزرگترین و بلندپایهترین مقام سیاسی یک کشور به همراه خانوادهاش آغاز شده باشد، بسیار دور باشد؛ تا جایی که شاید در صدها سال گذشته مشابهی برای آن یافت نشود. نزدیکترین واقعیت به این حادثه عظیم، شروع جنگ جهانی دوم است؛ یعنی شبیهترین اتفاقی که در قرنهای اخیر میتوان یافت. با این حال، ما در حوزه کتاب، فرهنگ و ادبیات، شاید بسیار ساده از کنار این موضوع عبور میکنیم. آنچه برای آقای شهید رخ داد، یک ترور ساده نبود؛ بلکه شهادت در ابتدای یک جنگ خونین و یک درگیری سنگین بود که ما هنوز نتوانستیم ابعاد و جزئیات آن را به زبان هنر و ادبیات بیان کنیم.
رئیس حوزه ریاست انتشارات انقلاب اسلامی گفت: همه ما از نسل پنجاه و شصت یا کسانی که سن و سال بیشتری دارند، خاطرات موشکباران تهران در دهه شصت را به یاد داریم. اما خوب است بدانیم که در کل جنگ تحمیلی هشت ساله، شاید کمتر از ۱۵۰ موشک به تهران اصابت کرد؛ در حالی که در جنگ چهل روزه (تحمیلی سوم)، بیش از ۱۳۰۰ موشک و بمب بر سر مردم ریخته شد. در آغاز همان جنگی که با شهادت ایشان همراه بود، تنها در تهران بیش از ۲۳ هزار تن بمب توسط دشمن ریخته شد. با این حال، در آن دوران یگانه و بیمانند، هیچ شکافی ایجاد نشد؛ هیچ مسئولی پناهنده نگشت، در مرزهای کشور هیچ صفی تشکیل نشد.
ابراهیمزاده با تأکید بر ضرورت هنرِ روایتگری افزود: این وقایع باید در قالب ادبیات و شعر تجلی یابند؛ همانگونه که رهبر معظم انقلاب همواره بر اهمیت روایتگری خاطرات دفاع مقدس و بهرهگیری از ظرفیتهای ادبی جهان تأکید داشتند. وظیفه ماست که با سرایش شعر، نگارش کتاب و تولید آثار هنری و سینمایی، هم از عظمت شخصیت ایشان روایت کنیم و هم از شکوه ایستادگی ملت در این میدان بزرگ دفاع کنند.
او در ادامه با استناد به آموزههای عاشورایی افزود: در سوگ آن امام مجاهد و یاران بزرگوارشان، داغی بر دل داریم که بر اساس کلام حق، هرگز سرد نخواهد شد؛ چرا که خونِ شهادت، حرارتی ابدی در قلب مؤمنان باقی میگذارد. امید است که این ایثار و شهادت، مایه پیروزی همیشگی حق بر باطل و شکست نهایی دشمنان اسلام گردد.

نقش رهبر شهید در پاسداشت زبان فارسی پوشیده نیست
محسن جوادی، معاون امور فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، با اشاره به نامگذاری یکی از روزهای هفته کتاب به نام «امین شعر و زبان و ادب فارسی» گفت: این نامگذاری در پاسداشت نقش بیبدیل رهبر شهید در حفظ و تقویت زبان و ادب فارسی صورت گرفته است؛ نقشی که بر هیچکس پوشیده نیست و روشن است که نام شعر و ادبیات فارسی با این ویژگیها در تاریخ ایران ماندگار خواهد ماند.
اوافزود: از حضور شما سپاسگزاریم و خوشحالیم که امروز در خدمت نویسندگان و فرهیختگان عرصه فرهنگ و ادب هستیم و همچنین امروز شاهد رونمایی از دفتر شعر امین، بخشی از سرودههای رهبر شهید خواهیم بود.

هرگز لب به شعر خود نگشود
در ادامه غلامعلی حداد عادل، در توصیف جامعیت شخصیت رهبر شهید اظهار کرد: در این کشور افرادی را دیدهام که هر دو ادیب، شعرشناس و شاعر بودند و برای پاسداری از زبان و ادب فارسی در روزگاری که طوفان جهانیسازی با هویتهای ملی در ستیز بود، تلاش کردند. اما از ویژگیهای برجسته رهبر عزیز ما، جامعیت ایشان بود. بنده کمتر شخصیتی را به جامعیت ایشان دیدهام؛ هر کس که در رشتهای بهرهای از کمال داشت، پس از ملاقات با ایشان، تصور میکرد که رهبر ما در آن رشته تخصص دارد و این حقیقتاً حیرتآور است. با تامل در این جلوهها، شعر فروغی بسطامی به خاطرم میآید که میگفت: "با صد هزار جلوه آمدی که من با صد هزار دیده تماشا کنم"؛ و یکی از این جلوههای درخشان، وجه شاعرانه ایشان بود.
او در ادامه به تضاد میان شعر و سیاست پرداخت و افزود: شاید توجه داشته باشید که در عرف، شعر و سیاست با یکدیگر سازگار نیستند؛ به این معنا که سیاستمداران در مقام مسئولیت، معمولاً شعر را کنار میگذارند. دلیل این امر آن است که شعر، ماهیتی تفسیرپذیر دارد، درحالی که سخن سیاستمدار باید دقیق و صریح باشد. در تاریخ سیاسی پیش از انقلاب، افرادی چون وثوقالدوله و قوامالسلطنه هر دو طبع شعر داشتند و نخستوزیر شدند، اما هر دو خوشنام نبودند. برای نمونه، قوامالسلطنه در نخستین بیانیه نخستوزیری خود در دهه بیست، مصرعی از شعر معروف منوچهری را نقل کرد که ظاهراً به دلیل اشتباه در ماشیننویسی یا تغییر یک نقطه، معنای آن دگرگون شد.
مشاور رهبر معظم انقلاب ادامه داد: درحالی که اصل بیت، درباره مجازات «کشتنیان» بود، در متن بیانیه به «کشتیبان» تبدیل شد و معنای «سیاست» نیز از مجازات به دیپلماسی تغییر یافت. این اشتباه باعث شد بیت به صورت غلط مشهور شود و حتی مورد تمسخر قرار گیرد که دولتی با «سیاستی دیگر» آمده است. به همین دلیل، چه امام (ره) و چه حضرت آیتالله خامنهای، بهندرت در سخنرانیها یا بیانیههای رسمی به شعر استناد میکردند، مگر در موارد استثنایی. برای مثال امام (ره) با وجود علاقه شدید به شعر عرفانی، بسیار کم پیش میآمد که در مقام مسئول شعر بخوانند.
حداد عادل در پایان به تواضع هنری رهبر شهید اشاره و عنوان کرد: شگفتآور آن است که ایشان خود شاعری درجه اول بودند. هر هنرمندی در ذات هنرش به دنبال جلوهگری است و این امری طبیعی است؛ حتی در توصیفات دینی نیز آمده است که خداوند در عین خفاء، دوست دارد شناخته شود. اما رهبر بزرگ ما، با وجود آنکه از همه شاعرانی که در حضورشان شعر میخواندند، بهتر شعر میسرود، ساعتها با صبوری به اشعار دیگران گوش میداد اما هرگز لب به شعر خود نمیگشود. هیچگاه دیده نشد که بگویند «من هم شعر میگویم» یا «اجازه دهید شعری بخوانم».این نشاندهنده تسلط بینظیر ایشان بر خویشتن بود.
او ادامه داد: ایشان تنها در محافل بسیار خصوصی یا در کنار یاران خراسانی که از جوانی با آنها قرار شعرخوانی داشتند، اشعاری میخواندند. همچنین ایشان هر آنچه را در جامعه لازم میدیدند، در برنامههای رهبری خود میگنجاندند؛ برای مثال، به دلیل انس شدید با قرآن و معارف آن، احترامی ویژه برای قاریان قائل بودند و از جوانی، با زحمت بسیار، نوارهای قاریان بزرگ مصری را به ایران میآوردند تا گوش دهند.
مشاور مقام معظم رهبری اضافه کرد: ایشان هر سال در روز نخست ماه مبارک رمضان، برنامهای را به قاریان قرآن اختصاص میدادند. همچنین مداحان، نوحهخوانان و مرثیهسرایان را مورد توجه قرار میدادند و دیدار سالانه با آنان را مهم میدانستند. در ماه رمضان هم با شاعران نشست و برخاست داشتند.
حدادعادل با تأکید بر اینکه حکمت رهبر شهید را باید در جزئیات رفتار و شیوه مدیریتی ایشان نیز جستوجو کرد، گفت: وقتی میگوییم ایشان رهبری حکیم بودند، این سخن صرفا یک تعارف نیست. باید به جزئیات روشهای ایشان توجه کنیم و از آن بزرگوار حکمت بیاموزیم.
او درباره شیوه مواجهه امام شهید با مسائل و نقدهای اجتماعی توضیح داد: ایشان چه در مسائل کلان و چه در مسائل جزئی، عیبهای ملت و مردم را بهصورت علنی برملا نمیکردند. بهندرت اتفاق میافتاد که سخنی تلخ از ایشان بشنویم. روش ایشان این بود که جلسه برگزار میکردند، وقت میگذاشتند، جنبههای مثبت را برجسته میکردند، آنها را تقویت میکردند و بهعنوان الگو معرفی میکردند.
مشاور عالی مقام معظم رهبری با اشاره به شیوه تذکردادن قائد شهید امت به برخی رفتارهای نادرست گفت: ایشان از کنار اشکالات بیتفاوت نمیگذشتند، اما تذکرهایشان را در فضایی دوستانه، صمیمانه و محترمانه مطرح میکردند. تذکر را لطیف و با خوشرویی بیان میکردند که کسی از آن دلگیر نمیشد. به این ترتیب، هم اشکال برطرف میشد و هم حرمت افراد حفظ میشد. با شاعران نیز همین روش را داشتند.
او در ادامه با اشاره به ذوق شعری رهبر شهید گفت: به برکت وجود ایشان و ذوق شعری برجستهای که داشتند، شعر فارسی نیز مورد توجه و حمایت بیشتری قرار گرفت. کسانی که دستی در شعر دارند، بهخوبی متوجه ویژگیهای ادبی سرودههای ایشان میشوند.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اشاره به تاثیر این توجه بر شعر معاصر ایران عنوان کرد: امام مجاهد شهید با چنین ذوق و نگاهی به ارتقای هنر شاعری در ایران کمک کردند. به اعتقاد من، هنگامی که تاریخ ادبیات ایران در عصر ما نوشته شود، باید به این واقعیت اذعان کرد که شعر کهن فارسی، یعنی شعر موزون و قافیهدار، در دوران پس از انقلاب اسلامی ایران از نظر کمی و کیفی رشد فوقالعادهای داشته است. این شعر امروز به رسانهای مردمی و کاربردی تبدیل شده و در میدان جنگ نیز صدای ملت ایران است. میدانهای نبرد با شیپور هنر به هیجان درمیآیند و شعر در این عرصه نقش موثری ایفا میکند.

نگاه رهبر شهید به شعر، نگاهی راهبردی بود
در ادامه این مراسم میلاد عرفانپور، شاعر با اشاره به ارج نهادن به شعر در نگاه رهبر شهید گفت: رهبر شهید ما در حوزههای مختلف شخصیتی ممتاز داشتند و در این چند ماه، سخنان بسیاری درباره ویژگیهای ایشان گفته شده و شعرهای بسیار زیادی نیز در وصف ایشان سروده شده است. اما نگاه ایشان به شعر و ادبیات، با نگاه بسیاری از مسئولان متفاوت بود و نمیتوان این نگاه را با دیدگاه دیگران مقایسه کرد.
او افزود: ایشان شعر را هنر اول ایران میدانستند؛ همانطور که در طول تاریخ نیز بر این موضوع تأکید کردند و فرمودند شعر سرمایه و ثروت ملی ماست و باید این ثروت را گسترش داد. ایشان شعر را هنری راهبردی میدانستند. نگاه ایشان، نگاهی راهبردی بود و عملکردشان نیز در راستای تعیین خطمشی و ترسیم مسیر قرار داشت.
این شاعر در ادامه گفت: توجه ایشان به شعر باعث شد که در این جنگ، شعر نیز در خط مقدم حضور داشته باشد. از ۹ اسفند تاکنون، بیش از ۵۰۰ شاعر در میدانها حضور پیدا کردند و نزدیک به ۲۰ هزار شعرخوانی را رقم زدند. این اقدامات بدون هیچ هزینه و حمایتی انجام شده است و شاعران با هزینه شخصی خود به میدانها میروند و به شعرخوانی میپردازند.
نظر شما