![«نگاهی به مکاتب فقهی شیعه» بر پیشخوان کتابفروشیها «نگاهی به مکاتب فقهی شیعه» بر پیشخوان کتابفروشیها](https://media.ibna.ir/old/docs/000316/n00316043-s.jpg)
کتاب «نگاهی به مکاتب فقهی شیعه» اثر محمدحسن ربانی به همت مؤسسه بوستان کتاب به چاپ رسید.
نویسنده در مقدمه این اثر آورده است: در این کتاب ذیل عنوان مکتبهای فقهی و فقیهان معروف و مشهور، کوتاه در حدّ آشنایی با ترجمه و زندگینامه فقها، شاگردان کتابها در حوزه درسی و پارهای از خصوصیات آنان و مکتب فقهی ایشان سخن گفتهایم.
مراد از مکتب فقهی، مجموعهای از آرا و نظریات یک فقیه در برگیرنده مجموعه از تجربه و دانش او است و ویژگیهایی دارد که وجود آنها باعث شده آن را «مکتب» بنامیم، زیرا این ویژگیها سبب میشود مکتب فقهی، مطرح و آن فقیه، صاحب مکتب شناخته شود.
این اثر در ۱۲ فصل تهیه و تدوین شده است، که فصل اول با عنوان «فقه در آغاز عصر غیبت» منتشر شده است؛ در این فصل پس از اشاره به رشد سر در عصر ائمه(ع) و برشمردن فقهای اصحاب ائمه(ع)، به دوره غیبت اشاره میشود که با آغاز دوره غیبت صغری دانشمندانی بزرگ در شیعه ظهور کردند که با بررسی حالات و آثارشان میتوان دریافت که فقیهان این دوره در دو مکتب محدثان و مکتب اصولیان جای میگرفته اند.
فصل دوم به مکتب شیخ مفید پرداخته است که پس از بیان ویژگیها و امتیازهای مکتب شیخ مفید، برخی از تألیفات وی ذکر شده است و در ادامه به پیروان مکتب شیخ مفید از جمله سید مرتضی علم الهدی و شیخ طوسی می پردازد و در ادامه تأثیر فتاوای شیخ و فقهای پس از او بیان می گردد.
نویسنده در سومین فصل از این کتاب، پس از معرفی مکتب حله، به بیان توضیحاتی در خصوص محقق حلی میپردازد و در ادامه فضای علمی حله را تشریح میکند و روش حدیثی - رجالی این عالم(مکتب وثوق سندی) تبیین میشود و در بخش دوم از این فصل به مکتب علامه حلی اشاره شده و امتیازهای این علامه، تالیفات و نوآوریهای وی در علوم اسلامی تشریح میشود.
در فصل چهارم این اثر که به مکتب جبل عامل اختصاص یافته، مکتب شهید اول، شهید ثانی و محقق کِرکی تبیین شده است.
فصل پنجم به مکتب محقق اردبیلی میپردازند؛ در این فصل، ویژگیهای این مکتب بیان شده و در ادامه پیروان مکتب اردبیلی اعم از سید محمد عاملی، محمدباقر سبزواری و شیخ حسن عاملی، و خوانساری بیان شده اند.
در فصل بعد، مکتب علامه وحید بهبهانی مورد بحث و بررسی قرار گرفته که در ابتدا پس از بیان حرکتهای علمی وی، حرکت اخباری گری و مبارزه وحید بهبهانی با آن تشریح شده و در ادامه ویژگیهای مکتب فقهی - اصولی این عالم تبیین گردیده و در پایان به شاگردان وی اشاره شده که از جمله آنها میتوان به ابوالقاسم قمی، سید علی طباطبایی، شیخ جعفر کاشف الغطا و فاضل نراقی اشاره کرد.
فصل هفتم به مکتب فیض کاشانی پرداخته و پس از بیان تالیفات وی، فتاوای متفرد این عالم بیان شده است. نویسنده در فصل هشتم به معرفی مکتب صاحب جواهر می پردازند؛ در این فصل، ابتدا انواع سبک فقهی اعم از فقه جواهری، فقه گویا و فقه پویا را تشریح میکند و سپس ویژگیهای جواهر الکلام (از جمله توجه به شهرت، توجه به فتوای فقهای اهل سنت، فهم روایات، جامعیت و منابع کتاب جواهر الکلام، احاطه گسترده بر فقه، توجه به شهرت فتوایی، و ممنوعیت اجتهاد در مقابل نص میپردازد.
فصل نهم کتاب «نگاهی به مکاتب فقهی شیعه» در خصوص مکتب شیخ انصاری است که در ابتدا پس از اشاره به شاگردان این عالم، تالیفات وی و ویژگیهای مکتب مذکور اعم از نوآوری در علم اصول پیرایش علم اصول از مباحث نامرتبط، نقد مبانی اندیشه اخباریان، استخراج آرای اصولی از فقه را بیان میکند و سپس شیوه نگارش مکاسب بررسی شده و در ادامه به وضعیت فقه در دوره پس از شیخ و پیروان شیخ انصاری اشاره دارد.
نویسنده در فصل بعدی به مکتب آیت الله بروجردی میپردازد که در ابتدا پس از معرفی برخی از شاگردان این عالم، ویژگیهای مکتب فقهی وی (از جمله توجه به فقه اهل سنت، پرهیز از تفرد در فتوا، توجه به شهرت قدما و توجه به سیر تطور مسئله فقهی) و نگرشهای حدیثی و رجالی ایشان تبیین شده است.
در فصل یازدهم، مکتب امام خمینی تشریح میشود که در ابتدای این فصل، ویژگیهای مکتب امام راحل (ولایت فقیه، توجه به فقه مستحدث، نقش زمان و مکان و تغییر و تحول موضوع، دخالت مسائل سیاسی و حکومتی در فقه، و توجه به مقاصد شریعت)، شیوه رجالی امام خمینی، برخی فتاوای نادر ایشان تشریح گردیده است.
در دوازدهمین و آخرین فصل از کتاب «نگاهی به مکاتب فقهی شیعه» مکتب آیت الله خویی پرداخته شده است که در این فصل، پس از معرفی شاگردان وی، روش های رجالی، فقهی، فقه الحدیثی و اصولی این عالم تبیین و تشریح شده است.
کتاب «نگاهی به مکاتب فقهی شیعه» اثر محمدحسن ربانی به همت مؤسسه بوستان کتاب در 408 صفحه منتشر شد.
نظر شما