![تجديد چاپ «فرهنگ موضوعي تفاسير» تجديد چاپ «فرهنگ موضوعي تفاسير»](https://media.ibna.ir/old/docs/000083/n00083908-s.jpg)
جلد سوم كتاب «فرهنگ موضوعي تفاسير» تهيه و تدوين شده توسط پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي و مركز فرهنگ و معارف قرآن، از سوي موسسه بوستان كتاب منتشر شد. اين اثر، براساس اصول اطلاعرساني، تدوين شده است.
تفاسير قرآن مجيد، به بركت تبيين مفاهيم وحياني از گنجينههاي عظيم علمي، در حوزه دين بهشمار رفته و همواره مورد مراجعه، دقت و استناد پژوهشگران و قرآنپژوهان بودهاند، اگرچه تاكنون كاوش و جستوجو براي دستيابي به اطلاعات موجود آنها دشواري و وقتگذاري زيادي داشته است. «فرهنگ موضوعي تفاسير» كه از نخستين مجموعههاي اطلاعرساني جامع و نظام يافته بهشمار ميرود، دستيابي به اطلاعات تفاسير قرآن را با سهولت و سرعت ممكن ساخته است.
قرآن كريم، آخرين كتاب آسماني و برنامهريزي جامع راهبردي انسان به سوي تكامل و معجزه بزرگ پيامبر خاتم(ص) و ثقل اكبر و منبع غني و لايزال حكمت الهي بهشمار ميآيد، اما جوامع اسلامي، از اين كوثر جاري و زلال، دور مانده و كام تشنه نسلهاي امت اسلام از گواراي بيبديل آن، محروم شده است.
براساس مطالب كتاب، در بخشي از جوامع اسلامي، قرآن را با زيباترين نقشها و دلپذيرترين نواها، رواج دادهاند، بيآنكه سخن و پيام قرآن را بشنوند و بيآنكه براي فهم آن، به قرآن و عترت و خاندان وحي روي آورند، و در بخشي ديگر از جوامع اسلامي، گرايش وافر به حديث و آراي عالمان، زمينهساز غفلت از قرآن شده است. اين هر دو، خلاف رهنمود صريح پيامبر اسلام(ص) است كه فرمودند: «لن يفترقا حتي يردا عليالحوض». با كمال تاسف، اين نقيصه حتي در حوزههاي علوم ديني نيز مشهود است. البته همواره فرهيختگاني در صدد رفع آن كوشيدهاند.
درباره اهداف مركز فرهنگ و معارف قرآن از به سامان رساندن اين مجموعه، آمده است: «مركز فرهنگ و معارف قرآن دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم، از جمله مراكزي است كه به انگيزه طرح جدي قرآن در متن حوزهها و فراخوان پژوهندگان و طلاب به تفكر هرچه بيشتر در مفاهيم ژرف قرآن، تشكيل شده است. اين مركز، براي برآوردن هدف ياد شده، چندين برنامه را در دستور كار قرار داده است.
برنامههاي قرآنپژوهي مركز فرهنگ و معارف قرآن، از اين قرارند:
1. تفسير راهنما (تفسير ترتيبي قرآن): در اين تفسير، شيوهاي نو -جز آنچه در تفاسير ترتيبي ديگر به چشم ميآيد- به كار گرفته شده است؛ يعني نخست، آيه و سپس آنچه كه از ظاهر آيه با كمك روايات و شان نزول استفاده ميشود، آورده ميشود. در حال حاضر، جلد هجدهم اين تفسير، منتشر شده است و اميد ميرود به توفيق خداوند، در مدتي نه چندان طولاني، مجموعه تفسير ترتيبي، در اختيار اهل تحقيق قرار گيرد.
2. فرهنگ قرآن: اين برنامه، با هدف تدوين يك دوره كامل معجم موضوعي قرآن (كليد معارف قرآن)، با سبكي بديع در حال تدوين است. در اين مجموعه، هر آنچه را كه بتوان از آيات قرآن كريم، با رعايت موازين تفسيري قابل قبول، استنباط كرد، استخراج و به صورت موضوعي تدوين ميشود... .
3. اصطلاحنامه معارف قرآن: در جهت ايجاد هماهنگي و سامان بخشيدن به پژوهشها و اطلاعات قرآني "اصطلاحنامه معارف قرآن" در حال تدوين است... .
4. نمايهسازي متون و منابع قرآني: منابع و مداركي كه بر محور تبيين و تحليل موضوعات قرآن مجيد تدوين يافته است، بسيار گسترده و متنوع است. شناسايي و طبقهبندي و موضوعنگاري اطلاعات اين مجموعه، از بايستههاي پژوهش بر محور قرآن كريم است. بر اين اساس، نمايهسازي متون و منابع قرآني در مركز فرهنگ و معارف قرآن شكل گرفته است. در اين بخش، ابتدا، تمامي منابع و مدارك قرآني، شناسايي و طبقهبندي ميشود و سپس محتواي آنها براساس نظمي منطقي و در قالب سيستمي نظام يافته و پيوسته، طبقهبندي ميشود. منابع و اسناد گردآمده در اين بخش، شامل تفسيرهاي جزءها و سورههاي قرآن، كتابهاي موضوعي قرآني، مجلات، مقالات و پاياننامههاي قرآني است. اطلاعات نظام يافته در اين بخش، علاوه بر كاربرد گستردهاي كه براي همه محققان و مراكز دين پژوهي دارد، سرمايه پرباري براي پژوهشهاي جامع ديني و تدوين تفسير موضوعي خواهد بود. تاكنون بخش وسيعي از اين منابع، فهرستنويسي و نمايهسازي گرديده است.
5. دائرةالمعارف موضوعات و مفاهيم قرآن: جايگاه خالي دائرةالمعارف قرآني متناسب با عظمت اين كتاب ديني و اين متن مقدس آسماني، سبب تاسف است. آنچه تاكنون با اين نام ارائه گرديده، به منزله پيشدرآمدي است كه در آرزوي ثبت گنجينهاي بزرگ، بهجا مانده است. گستردگي محورهاي پژوهش در قرآن كريم، و ابعاد اين گنجينه بينظير، تدوين چندين دائرة المعارف تخصصي را ميطلبد... .
6.تفسير موضوعي قرآن: از جمله اهداف مركز، تهيه تفسير موضوعي جامعي است كه از سيستم موضوعبندي قانونمند و منطقي برخوردار باشد. برنامههاي انجام يافته در مركز، راه دستيابي به اين تفسير جامع را نزديكتر كرده است.
7. پژوهشهاي نوآمد: براي پاسخگويي به نيازهاي روز جامعه و پرداختن به مباحث نو قرآني، "گروه پژوهشهاي نوآمد" -با واحدهاي "پاسخ به پرسشهاي قرآني" و "پاسخ به شبهات قرآني" و "كارشناسي و انجام دادن پژوهشهاي نوي قرآني"- تاسيس شد.
8. فرهنگ موضوعي تفاسير قرآن: بيترديد، يكي از ذخاير فرهنگ اسلامي، كتابهاي تفسيري است. در اين مجموعه گرانسنگ، صدها موضوع از مسائل گوناگون علوم انساني، به تناسب زمان و نيازها و دگرگوني شرايط، مورد بحث و بررسي قرار گرفته است. كتابي را نميتوان يافت كه به اندازه اين كتاب مبارك، بر آن تفسير نگاشته باشند، آن هم با نگرشهاي متفاوت و از ديدگاه مذاهب مختلف. غير از تكنگاريها، برخي تعداد تفاسير كامل قرآن را تا به امروز، بيش از سه هزار دوره ذكر كردهاند».
تاكنون براي طبقهبندي اطلاعات و موضوعنگاري تفاسير، كارهايي انجام گرفته است، اما تمامي اين اقدامات از دو نقطه ضعف اساسي رنج ميبرند؛ نخست آنچه در اين باره به چاپ رسيده، افزون بر اين كه متناسب با نياز استفادهكنندگان از اين مجموعهها نيست، تنها براي تعداد بسيار محدودي از تفسيرها نوشته شده است. همچنين تفسيرهاي رايج، در يك مجموعه فهرست نشده است. نقطه ضعف ديگر اين كه در كارهاي انجام گرفته، اصول اطلاعرساني و طبقهبندي موضوعات رعايت نشده است.
بر اساس مطالب كتاب، در كار تدوين اين اثر به شكلي كه اكنون ارائه شده است، از آغاز تا پايان، محققان بسياري از مشهد و قم حضور داشتهاند. برخي از آنان همكاري كوتاه مدت داشته و برخي تا پايان راه همراه بودهاند.
اطلاعرساني از منابع ديني و معارف قرآن، با توجه به ابعاد و گستردگي آن، روش خاص خود را دارد و براي هرچه بيشتر هماهنگ كردن آن با روشهاي اطلاعرساني منابع علمي تخصصي، همكاري پيوسته و همهجانبه مراكز اطلاعرساني، با مراكز دينپژوهي و محققان و پژوهندگان صاحبنظر را ميطلبد.
جلد سوم اين اثر با موضوع «فاتحةالكتاب» شروع شده است و با موضوع «يهودا» به پايان ميرسد.
چاپ دوم كتاب «فرهنگ موضوعي تفاسير»(جلد سوم) در شمارگان 1000 نسخه، 804 صفحه و بهاي 135000 ريال راهي بازار نشر شد.
نظر شما